नॉस्टॅल्जिया

१९७० चे दशक: डिस्को युगाची सुरुवात आणि नव्या ‘आयटम गर्ल्स’ची एन्ट्री

Category:

 

१९७० चे दशक हे बॉलिवूडमध्ये मोठे फेरबदल घेऊन आले. एका बाजूला अमिताभ बच्चन यांच्या रूपाने ‘अँग्री यंग मॅन’चा उदय होत होता, तर दुसऱ्या बाजूला संगीतामध्ये पाश्चात्त्य ‘डिस्को’ (Disco) आणि ‘फंक’ (Funk) बीट्सने प्रवेश केला होता. या दशकात केवळ क्लब डान्स उरले नाहीत, तर गाण्यांमध्ये एक प्रकारची हिप्पी संस्कृती आणि आधुनिकता आली.

  August 12, 2026


नॉस्टॅल्जिया

१९६० चे दशक: हेलन यांचे सुवर्णयुग आणि ‘कॅबरे’ संस्कृतीचा सुवर्णकाळ

Category:

 

१९६० च्या दशकात हिंदी चित्रपटांचा कॅनव्हास अधिक रंगीत (Color Cinema) झाला आणि त्याचसोबत चित्रपटांमधील ग्लॅमरचा स्तरही वाढला. या दशकात ‘क्लब डान्स’ किंवा ‘कॅबरे डान्स’ (Cabaret) हा हिंदी चित्रपटांचा एक अपरिहार्य भाग बनला होता. चित्रपटाची कथा कशीही असो, चित्रपटात एक सीन असा असायचा जिथे खलनायक (Villian) आपल्या अड्ड्यावर किंवा एखाद्या मोठ्या फाईव्ह-स्टार हॉटेलच्या क्लबमध्ये बसलेला असायचा, आणि तिथे त्याचे मनोरंजन करण्यासाठी एक मादक नृत्य व्हायचे.

  August 8, 2026


लेखसंग्रह

माहिती आधारित व्यवस्थापन

Category:

 

हल्ली “data” असा शब्द ऐकला की पटकन डोळ्यासमोर software किंवा माहिती तंत्रज्ञान हे जग डोळ्यासमोर येते. प्रत्यक्षात मात्र डेटा म्हणजे कुठलीही संकलित केलेली माहिती जिच्यावर कुठलेही संस्कार / विश्लेषण झालेले नसते. असा डेटा विश्लेषण करण्यासाठी वापरण्यासाठी उपयुक्त ठरतो, ज्यातून पुढे कृती करून अपेक्षित परिणाम घडवून आणता येतात. बहुतेक कंपन्या समस्या सोडविण्याच्या वेगवेगळ्या कौशल्यांचे प्रशिक्षण त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना सतत देत असतात. पण त्या शिक्षणाचा पुरेसा उपयोग करून घेतांना दिसत नाहीत. प्रत्यक्षात असे आढळून येते की अगदी क्वचितच डेटाचा उपयोग विश्लेषण करण्यासाठी वापरला जातो.

  August 7, 2026


नॉस्टॅल्जिया

१९५० चे दशक: ‘व्हॅम्प’ संकल्पना आणि पाश्चात्त्य नृत्याची पायाभरणी

Category:

 

१९५० च्या दशकातील भारतीय सिनेमा हा सामाजिक जाणिवा, स्वातंत्र्यसोहळ्यानंतरचा नवा भारत आणि कौटुंबिक मूल्यांवर आधारित होता. या काळात चित्रपटातील मुख्य अभिनेत्री (Heroine) ही अतिशय सुसंस्कृत, सोशिक, पारंपरिक साडी किंवा सलवार-कमीज नेसणारी आणि भारतीय सती-सावित्रीच्या प्रतिमेत बसणारी असायची. साहजिकच, अशा नायिकेला पडद्यावर मादक हालचाली करणे, पाश्चात्त्य शैलीत नाचणे किंवा क्लबमध्ये जाऊन मद्यधुंद गाणी गाणे पूर्णपणे वर्ज्य होते. या सामाजिक चौकटीतूनच बॉलिवूडमध्ये एका नव्या पात्राचा जन्म झाला, ज्याला ‘व्हॅम्प’ (Vamp) किंवा ‘खलनायिका/नर्तिका’ म्हटले गेले.

  August 6, 2026


लेखसंग्रह

एकविसाव्या शतकातील राष्ट्रभक्ती !

Category:

 

पावसाची मंद रिपरिप चालली होती त्यामुळे वाहतूक संथ झाली होती. १५ ऑगस्टचा दिवस असल्याने रस्त्यावर गर्दी जरा कमीच होती. मी ज्या संस्थेमध्ये काम करतो तेथील झेंडा वंदन नुकतेच संपवून घरी निघालो होतो. सुट्टीचा दिवस असूनही लवकर उठावे लागले होते. मी घरातून निघालो तेव्हा माझी मुलेही तयारी करून शाळेला निघाली होती. संस्थेच्या आवारात आम्ही काही तुरळक माणसे जमलो होतो. कुणाच्याही चेहेर्‍यावर प्रफुल्ल भाव नव्हता. आमच्यातील एकाने काहीतरी संदर्भहीन भाषण केले. मग संस्था प्रमुखांच्या हस्ते झेंड्याचे अनावरण झाले.

  August 5, 2026


नॉस्टॅल्जिया

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील ‘आयटम साँग्स’

Category:

 

हिंदी चित्रपटसृष्टीत (बॉलिवूड) ‘आयटम साँग’ हा केवळ गाण्याचा एक प्रकार नसून तो संपूर्ण भारतीय सिनेमाचा एक अत्यंत महत्त्वाचा, मनोरंजक, ग्लॅमरस आणि व्यावसायिकदृष्ट्या सर्वाधिक यशस्वी मानला गेलेला भाग आहे. तांत्रिक किंवा ढोबळ भाषेत सांगायचे तर, ‘आयटम साँग’ म्हणजे चित्रपटाच्या मुख्य कथानकाशी थेट किंवा कोणताही संबंध नसलेले, एक अतिशय वेगवान, तालबद्ध, आकर्षक आणि नृत्याभिमुख गाणे असते. हे गाणे प्रामुख्याने प्रेक्षकांना चित्रपटगृहाकडे आकर्षित करण्यासाठी, बॉक्स ऑफिसवर तिकिटांची विक्री वाढवण्यासाठी आणि चित्रपटाच्या जोरदार प्रसिद्धीसाठी (Promotion) एक हुकमी एक्का म्हणून वापरले जाते.

  August 5, 2026