कोण होतास तू, काय झालास तू?’ हे चित्रपटगीत एकेकाळी खूप गाजले होते. आजही त्या गीताचे बोल कानाला सुखावून जातात आणि मनाला विचार करायला भाग पाडतात.

अखेर आज मी कोसळलो. खरं तर जगाचा निरोप घेण्याचं माझं वय नक्कीच नाही. माझ्या आसपास असलेले माझे सोबती अनेक वर्षांपासून ताठ मानेने उभे आहेत. मला मात्र अकाली मृत्यू आला यात शंकाच नाही. या न्यायालयाच्या आवारात गेल्या वीस वर्षांत घडलेल्या असंख्य घटनांचा मी मूक साक्षीदार आहे. मला ऐकू येतं, मी बघू शकतो, पण निसर्गाने बोलण्याची देणगी मात्र मला दिली नाही. एका मोठ्या वादळात जेव्हा प्रचंड वेगाने वारे वाहू लागले तेव्हा माझा मृत्यू समीप आल्याचं मला जाणवलं आणि भूतकाळातील घटनांचा चित्रपट माझ्या डोळ्यासमोरून वेगाने सरकू लागला.

एक दिवस समोरच्या कडुलिंबाच्या वृक्षाखाली एक तरुण स्त्री भर दुपारी ओक्साबोक्शी रडत बसली होती. मी मुका असल्यामुळे तिच्या रडण्याच्या कारणाची चौकशी करू शकत नव्हतो. पण बोलता येणारे दोन तरुण तिला बघून थबकले आणि त्यांनी तिच्या रडण्याचे कारण विचारले. काही महिन्यांचं कोवळं मूल कडेवर घेऊन घरी जात असताना दोन नरपशूंनी ते मूल हिसकावून व त्याला रस्त्याच्या कडेला भिरकावून तिच्यावर बलात्कार केला होता. न्यायालयाने त्या नराधमांची सबळ पुराव्याअभावी निर्दोष सुटका केली होती. तिची हृदयद्रावक कहाणी ऐकून ते कॉलेजवीर फिदीफिदी हसू लागले व तिला म्हणाले, ‘अगं वेडे, बलात्कारी माणसं काय समोर पुरावा उभा करून बलात्कार करत असतात की काय? ते निर्दोष सुटणारच!’ मला संतापाने भोवळ आली आणि त्याच क्षणी माझ्या फांद्या आणि पानांसकट त्या दोघांवर कोसळून त्यांचा चेंदामेंदा केला असता तर आयुष्य नक्कीच सार्थकी लागलं असतं असं मला वाटून गेलं, पण संतापाने धुमसण्याशिवाय मी काहीही करू शकलो नाही.

*****
गेल्या पंधरा वर्षांपासून जवळपास रोज त्याला मी इथे बघतो आहे. सुरुवातीचे काही दिवस मी त्याला न्यायालयाचा कर्मचारी समजत होतो, पण काही लोकांच्या बोलण्यावरून मला कळलं की, त्याने त्याच्या सख्ख्या भावावर इस्टेटीशी संबंधित केस टाकली आहे. त्याने या कोर्टात चकरा टाकण्यास सुरुवात केली तेव्हा त्याचं डोकं काळ्या कुळकुळीत कुरळ्या केसांनी सजलं होतं, पण आता त्याला चांगलं गरगरीत टक्कल पडलं आहे. खरं तर त्याचं वय खूप जास्त नाही, पण कोर्ट केसच्या काळजीने त्याला अकाली म्हातारं करून टाकलं आहे. घरी अनेक पिढ्यांना पुरून उरेल एवढी संपत्ती असूनही जमिनीचा एक लहानसा तुकडा भावाला मिळू नये म्हणून हा पठ्ठा पंधरा वर्षांपासून कोर्टात झगडतो आहे. साडेचारशे कोटी वर्षे वय असलेल्या या पृथ्वीवर अवघ्या साठ ते पासष्ट वर्षांचा एक छोटासा प्रवास करायला आलेली माणसं आयुष्य सत्कारणी लावण्याऐवजी पराकोटीच्या स्वार्थापोटी काय काय उद्योग करतात नाही?

*****
एका खुन्याला फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आल्यानंतर या न्यायालयाच्या आवारात निकाल ऐकण्यासाठी जमलेल्या प्रचंड जनसमुदायाने काढलेली सरकारी वकीलाची जंगी मिरवणूक बघून मी माझ्या आनंदाश्रूंना आवर घालू शकलो नव्हतो. जनसामान्य कोर्टाकडून न्यायाची अपेक्षा करत असतात. न्यायदेवतेच्या डोळ्यावर पट्टी बांधलेली असली तरी ती अगदीच आंधळी नाही हे बघून आपल्या न्यायपालिकेबद्दल अभिमानाने माझा ऊर भरून आला.

*****
एक दिवस एका व्हॅनमधून वरकरणी सुशिक्षित वाटणारे काही स्त्री-पुरुष हसत खिदळत उतरले. एखाद्या हिल स्टेशनवर मौजमस्ती करायला आल्यासारखे भाव त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसत होते. न्यायालयाच्या आवारात सुहास्य वदनाने फिरणाऱ्या माणसांचं दर्शन क्वचितच होत असल्यामुळे मला जरा बरं वाटलं आणि माझी उत्सुकता ताणली गेली. त्यांच्या येण्याचं प्रयोजन जाणून घेण्यासाठी मी कान टवकारले. स्वत:च्या वैवाहिक जीवनात पूर्णत: अयशस्वी ठरलेल्या त्या जोडप्यांनी एका सुखी, समाधानी आणि प्रगतिपथावर असलेल्या कुटुंबाला असूयेपोटी इमारतीतून हुसकावून लावण्यासाठी खोटी केस केली होती व त्या केसचा निकाल त्यांच्याच बाजूने लागेल याबद्दल सर्वांना पूर्ण खात्री होती; पण तसे न घडल्यामुळे आता त्या सुखी कुटुंबावर आणखी कोणत्या प्रकारे सूड उगवता येईल याची रसभरीत चर्चा कोर्टाच्या आवारातच सुरू झाली.

गेल्या अनेक वर्षांपासून न्यायमंदिराच्या प्रवेशद्वाराजवळ फांद्या पसरवून मनुष्यस्वभावाच्या अगणित नमुन्यांचं दर्शन घेताना अनेकदा मोठ्याने ओरडून सर्वांना विचारण्याची इच्छा झाली - ‘का वागता तुम्ही असे?’

-- श्रीकांत पोहनकर
98226 98100
shrikantpohankar@gmail.com

सकाळचे वर्तमान पत्र उघडताच भ्रष्टाचाराच्या बातम्या ह्याची पण आपणास सवय झाली. प्रत्येक जण त्यां बद्दल बोलतो पण सध्याच्या बिघडलेल्या परिस्थिती मध्ये कोणीही कसलेही पाऊल उचलणयास धजत नाही.

भ्रष्टाचार हा काहीं भारतातच आहे असे नाही तर सबंध जगात तो बोकाळ लेला आहे. जर का देशाची प्रगती सर्वांगीण साधायची असेल तर सरकारला भ्रष्टाचार रुपी राक्षसास समूळ नष्ट करावे लागेल. त्या साठी काहीं कठोर पावले उचलावी लागतील तसेंच वेळ पडल्यास स्वकीयावर कारवाई करण्यास कुचराई करतां कामा नये .

गेली ६० वर्षे आपण बघतो आहोत कि हा भ्रष्टाचार रुपी राक्षस असा वाढला कि त्याला मारणे किवां काबूत ठेवणे पण कठीण होऊन गेले. ह्या चें मुळ कारण देश भक्ती,सदाचार, सच्चेपणा, निष्कलंकता , आत्मीयता ,जिव्हाळा,तसेंच निस्वार्थ बुद्धी अशा सर्वच गुणांचा झालेला ऱ्हास.सध्याची बदललेली राजकीय समीकरणे , राजकीय नेते,सरकारी अधिकारी,प्रत्येक मंडळाचे अध्यक्ष व ईतर उच्च पदावर असलेले प्रतिष्ठीत ह्या सर्वांची स्वहित जपण्याची प्रवृत्ती त्यामुळे सगळीकडे भ्रष्टाचार माजलेला आहे.

सर्वात महत्वाचे म्हणजे सर्व सरकारी क्षेत्रात पारदर्शकता व आकाउंटीबिलीटी ह्या दोन महत्वाच्या गोष्टी आहे ती जर अमलात आणली तर, हा भ्रष्टाचार चा राक्षसास समाप्त करणे कठीण जाणार नाही.जगात अशी पण उदाहरणे आहेत कि जेव्हा भ्रष्टाचाराचा विळखा सर्वत्र पसरला तर जनतेस जगणे अशक्य होऊन जाते तेव्हां ,जनतेचा राग कोणीही थांबू शकणार नाही. सर्व भ्रष्टाचारी मंडळींची काय गत होईल ते देवच जाणे.

भारतीय जनता फारच शोशिक आहे पण कां एकदा त्याचा अंत झाला कि मग परिस्थिती काहीं वेगळीच होईल. तेव्हां सर्व राजकर्त्यांनी,सरकारी अधिकारि,आणि उच्च पदस्थ लोकांनी वेळीच सावध होऊन स्वहित जपणे सोडले पाहिजे नसता लोक क्षोभास समोरे जावे लागेल हें पक्के.

भारत सरकारने मग ते कोणत्याही पार्टीचा कां असेना UNO convention against curruption चा ठराव कडकरीत्या आमलात आणले पाहिजे व आपल्या राजकारणी नेत्यांनी " स्वहित " बाजूला सारून किवां त्यागून जनतेच्या भल्यासाठी ,देश प्रगती पथावर नेण्यासाठी आपल्या कामात पारदर्शकता, जवाबदारी च्या भावनेनी वागले पाहिजे नसता पुढचा काळ त्यांचा अंधारमय होईल.

जगातील काहीं देशांनी आपला कारभारात पारदर्शकता व जवाबदारीने करून आपल्या राष्ट्राला प्रगतीच्या वाटेवर आणल्याची उदाहरणे आहेत. डेन्मार्क,न्यूझीलंड,आणि सिंगापोर ह्या देशांनी कठोर कारवाई, पारदर्शकता,जवाबदार वृतीने काम करून भ्रष्टाचाराचा नाश करून जागतिक क्रमवारीत वरच्या कृमंकावर जाऊन पोहचली आहेत. ह्या वरून असे दिसून येते कि स्वछ राज्य कारभार, लोक उपयोगी कामे, आत्मीयता,आणि देशासाठी समर्पण भावना ठेऊन राष्ट्र हिताची कामे केली तर टप्या , टप्याने भ्रष्टाचार रुपी राक्षसाचा नाश करणे साध्य होईल.

वर उध्रत केल्या प्रमाणे जागतिक भ्रष्टाचारचा आलेख व क्रमवारी Transparancy International ह्या संथेने जगातील १७८ राष्ट्राचा अभ्यास व पडताळणी करून एक अहवाल तय्यार केला आणि त्यांत सर्वात जास्त भ्रष्टाचार कोणत्या देशात आहे व सर्वात कमी भ्रष्टाचार कोणत्या देशात आहे ह्यावरून त्यांनी सर्व देशाची क्रमवारी केली. कोण कोणती राष्ट्रे किती भ्रष्टाचारी आहेत ते ० ते १० यां माप पट्टी ने मोजून क्रमवारी दिली आहे. आपणा साठी तो आलेख व माप पट्टी कृमांक देत आहे. ह्या क्रमवारीत भारत देश ( इंडिया ) ८६ कृमंकावर आहे व माप पट्टी मध्ये भ्रष्टाचार मोजणी ३.३ आहे.

आपण आशा करुया कि भारतीय राजनीतिक नेते ह्या पासुन काहीं शिकतील व आपला देश पण भ्रष्टाचाराच्या विळख्यातून मुक्त होईल.

-- मा.ना. बासरकर

जगण्याची आशा हे प्रत्येकाच्या जीवनाचं संचीत असतं. माणसं आशेवर जगतात. निराशेच्या गर्तेत जाणाऱ्या माणसांना सुद्धा कोणती ना कोणती आशा तारते.

मलमली तारुण्य माझे तू पहाटे पांघरावे मोकळ्या केसात माझ्या तू स्वतःला गुंतवावे या आणि अशा अनेक अशा घेऊन माणसे जगतात. प्रत्येकाला मलमली तारुण्य कुठे मिळतं? पण प्रत्येकाचं एक आकाश असतं. आपल्याला पारिजातकाचा सडां होता आलां पाहिजे दुसऱ्याचं अंगण समृद्ध करता आलं पाहिजे. असाच स्वरांचा सडा आमच्या आयुष्यात आशा निर्माण करतो आणि म्हणून जगण्याला अर्थ आहे. गंध फुलांचा गेला सांगून क्षणिक का होईना दुसऱ्याच्या जीवनात सुगंध पेरा व जगण्याच्या आशा पल्लवीत करा.

आशा भोसले, भारतीय गायिका, सर्वाधिक प्रसिद्ध आणि आदरणीय गायकांपैकी एक आहेत. त्यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी हैदराबादमध्ये झाला. आशा भोसले यांनी हिंदी सिनेमा, मराठी सिनेमा, तसेच विविध भारतीय भाषांमध्ये गाणे गायले आहे. त्यांच्या गायकीला "सुराचे सम्राज्ञी" असं संबोधलं जातं.

आशा भोसले यांच्या करिअरची सुरुवात १९४३ मध्ये झाली होती, आणि त्यांनी ५० हून अधिक वर्षांमध्ये २०,००० पेक्षा जास्त गाणी गायली आहेत. त्यांच्या गायकीत विविध प्रकारच्या गाण्यांचे मिश्रण दिसते, जसे की शास्त्रीय, ठुमरी, भजन, गझल, व फोक गायन. त्यांनी लता मंगेशकर यांच्यासोबत अनेक गाण्यांमध्ये सहकार्य केले आहे.

आशा भोसले यांना "पद्मभूषण" (२००८) आणि "पद्मविभूषण" (२०२०) अशा उच्च मानांकित पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांचं गायन आजही प्रेक्षकांच्या मनात ताजं आहे.

आशा भोसले यांनी केवळ गाणे गायलं नाही, घतर प्रत्येक शब्दात, प्रत्येक सुरात, त्या गाण्याची आत्मा उतरवला.

त्यांच्या गायकीचं वैशिष्ट्य म्हणजे गाण्याचा अर्थ, भावना, लय आणि शैली यांचा त्यांनी सुंदर संगम साधला. त्यामुळेच त्या "गाण्याला न्याय देणाऱ्या" ठरतात — कारण त्यांनी जे गायलं, ते केवळ ऐकण्याचं नव्हतं, ते अनुभवण्याचं होतं.

गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसलें
"गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" हा विषय आशा भोसले यांच्या संगीतमय प्रवासाची आणि त्यांच्या गाण्यांमधून साकार झालेल्या विविध भावनांची, व्यक्तिमत्त्वांची आणि काळाच्या बदलांचा एक सुंदर मागोवा घेणारा आहे. या विषयावर आपण लेख लिहू इच्छित असाल, तर पुढीलप्रमाणे मांडणी करता येईल: गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले भारतीय संगीताच्या जगतात एक अजरामर नाव म्हणजे आशा भोसले. त्यांचा आवाज म्हणजे केवळ गाणं नव्हे, तर भावना, शैली आणि अनुभवांचं संमेलन आहे. त्यांच्या प्रत्येक गाण्यातून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा, कलेच्या समर्पणाचा आणि संगीतप्रेमाचा झराच वाहताना दिसतो.

आशाताईंनी गायलेली गाणी केवळ सुरांमध्ये अडकलेली नाहीत, तर ती काळाच्या ओघात एकेक भावनांची कथा सांगतात. ‘राझ केहे गए दिल के’ मधील कोमलता, ‘दम मारो दम’ मधील बिनधास्तपणा, ‘पिया तू अब तो आजा’ मधील मोहकता, आणि ‘मुग्धा मन हरवले’ मधील लोभसता—प्रत्येक गीत त्यांच्या बहुआयामी प्रतिभेची साक्ष देतं.

त्यांच्या गाण्यांतून आपण एका स्त्रीची आत्मकथा ऐकतो—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली असते, कधी बंडखोर, कधी विरहात ओथंबलेली, तर कधी आनंदात न्हालेली. गाण्यांतूनच त्यांची आशा ही केवळ गायिका न राहता एक भावनांचं प्रतीक बनते. आजही त्यांची गाणी ऐकताना काळ थांबलेला वाटतो आणि त्यांच्या आवाजातून उलगडणारी आशा भोसले आपल्याला पुन्हा पुन्हा नव्यानं भेटत राहते.
तुम्हाला हाच लेख अजून वाढवून हवा आहे का, की एखाद्या विशिष्ट स्वरूपात (निबंध, भाषण, पोस्ट) हवा आहे. खाली "गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" या विषयावर सविस्तर निबंध दिला आहे. हा निबंध शालेय स्पर्धा, भाषण किंवा लेखासाठी वापरता येऊ शकतो. भारतीय संगीताच्या इतिहासात काही आवाज असे आहेत, जे काळाच्या पलीकडे जाऊन आपली छाप सोडतात. अशाच आवाजांपैकी एक म्हणजे आशा भोसले. त्यांच्या गायकीत अशी काही जादू आहे की, त्यांच्या गाण्यांतून फक्त सूर ऐकू येत नाहीत, तर त्या सुरांमध्ये आशाताईंचं जीवन, त्यांचं अनुभवविश्व आणि त्यांची व्यक्तिमत्त्व उलगडतं.

आशा भोसले यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी झाला. लता मंगेशकर यांची धाकटी बहीण म्हणून ओळख निर्माण झाली असली, तरी स्वतःच्या स्वतंत्र शैलीने, प्रयत्नांनी आणि प्रयोगशीलतेने त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांनी ८००० पेक्षा अधिक गाणी विविध भाषांमध्ये गायली आहेत, आणि त्यांच्या कारकिर्दीचा विस्तार सात दशके आहे. गाण्यांतून व्यक्त झालेलं बहुरंगी व्यक्तिमत्त्व आशा भोसले यांची गायकी म्हणजे केवळ गीत गाणं नव्हे, ती एक सजीव अभिनयशैली आहे. प्रत्येक गाण्याच्या मागे एक भूमिका, एक भावना आणि एक प्रसंग आहे, आणि आशाताई ती पूर्णत्वाने साकारतात. ‘आजा आजा मैं हूं प्यार तेरा’ सारखं जोशातलं गाणं असो की ‘दिल चीज़ क्या है’ सारखं कोमल आणि क्लासिकल, त्यांचा आवाज त्या भावनेत पूर्णपणे रंगून जातो.

‘दम मारो दम’ मधील बेधडकपणा, ‘इन आंखों की मस्ती के’ मधील अदब आणि अदाकारी, ‘चुरा लिया है तुमने जो दिल को’ मधील रोमान्स, ‘सोन्याचा दिनु गेला’ सारखं भावनांनी ओथंबलेलं मराठी गाणं—प्रत्येक गाण्याच्या माध्यमातून आशा भोसले एक नवीन रूप साकारतात. त्या फक्त गात नाहीत, त्या त्या गाण्यात जिवंत होतात.

प्रयोगशीलता आणि नव्या पिढीशी संवाद आशा भोसले यांनी केवळ पारंपरिक गाण्यांवरच नव्हे, तर पाश्चिमात्य संगीत, जाझ, पॉप, फ्युजन अशा अनेक संगीतप्रकारांवरही यशस्वी प्रयोग केले. राहुल देव बर्मन यांच्या संगीतात त्यांनी अनेक ट्रेंडसेटर गाणी गायली, ज्यांनी हिंदी सिनेसंगीताला नवीन दिशा दिली.

त्यांचा आवाज काळानुसार बदलत गेला, पण त्यांचा आत्मा कधीच जुन्या साच्यात अडकला नाही. ९०च्या दशकातही ‘तनुजा तनुजा’, ‘झिंगा झिंगा लाहिला’ आणि अगदी २००० नंतर ‘रंगीला रे’ सारख्या गाण्यांतून त्यांनी तरुणाईच्या मनावर अधिराज्य गाजवलं.

गाण्यांतून व्यक्त झालेली स्त्री
आशा भोसले यांच्या गाण्यांतून एक वेगवेगळी स्त्री आपल्यासमोर उभी राहते—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली प्रेयसी असते, कधी तिला आपलं स्वातंत्र्य हवं असतं, कधी ती दुःखाने विदीर्ण झालेली असते, तर कधी आनंदाने नाचणारी. त्यांच्या गाण्यांतून भारतीय स्त्रीचं सामाजिक आणि भावनिक रूपही समोर येतं.

आशा भोसले या केवळ गायिका नाहीत, त्या एक सांस्कृतिक अनुभव आहेत. त्यांच्या गाण्यांतून उलगडणारी आशा म्हणजे जिद्द, प्रयोग, आणि भावना यांचा संगम आहे. त्यांच्या आवाजात केवळ शब्द नाहीत, तर इतिहास आहे, संस्कृती आहे, आणि असंख्य भावनांचं प्रतिबिंब आहे. आजही त्यांच्या गाण्यांनी जगणं सुंदर करतं, आणि त्यांच्या प्रत्येक सुरातून तीच उलगडणारी आशा—नवीन रूपात, नव्या अर्थाने—आपल्याला पुन्हा पुन्हा भेटते जगण्याची आशा हे प्रत्येकाच्या जीवनाचं संचीत असतं. माणसं आशेवर जगतात. निराशेच्या गर्तेत जाणाऱ्या माणसांना सुद्धा कोणती ना कोणती आशा तारते.

मलमली तारुण्य माझे तू पहाटे पांघरावे मोकळ्या केसात माझ्या तू स्वतःला गुंतवावे या आणि अशा अनेक अशा घेऊन माणसे जगतात. प्रत्येकाला मलमली तारुण्य कुठे मिळतं? पण प्रत्येकाचं एक आकाश असतं. आपल्याला पारिजातकाचा सडां होता आलां पाहिजे दुसऱ्याचं अंगण समृद्ध करता आलं पाहिजे. असाच स्वरांचा सडा आमच्या आयुष्यात आशा निर्माण करतो आणि म्हणून जगण्याला अर्थ आहे. गंध फुलांचा गेला सांगून क्षणिक का होईना दुसऱ्याच्या जीवनात सुगंध पेरा व जगण्याच्या आशा पल्लवीत करा.

आशा भोसले, भारतीय गायिका, सर्वाधिक प्रसिद्ध आणि आदरणीय गायकांपैकी एक आहेत. त्यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी हैदराबादमध्ये झाला. आशा भोसले यांनी हिंदी सिनेमा, मराठी सिनेमा, तसेच विविध भारतीय भाषांमध्ये गाणे गायले आहे. त्यांच्या गायकीला "सुराचे सम्राज्ञी" असं संबोधलं जातं.

आशा भोसले यांच्या करिअरची सुरुवात १९४३ मध्ये झाली होती, आणि त्यांनी ५० हून अधिक वर्षांमध्ये २०,००० पेक्षा जास्त गाणी गायली आहेत. त्यांच्या गायकीत विविध प्रकारच्या गाण्यांचे मिश्रण दिसते, जसे की शास्त्रीय, ठुमरी, भजन, गझल, व फोक गायन. त्यांनी लता मंगेशकर यांच्यासोबत अनेक गाण्यांमध्ये सहकार्य केले आहे.

आशा भोसले यांना "पद्मभूषण" (२००८) आणि "पद्मविभूषण" (२०२०) अशा उच्च मानांकित पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांचं गायन आजही प्रेक्षकांच्या मनात ताजं आहे.

आशा भोसले यांनी केवळ गाणे गायलं नाही, घतर प्रत्येक शब्दात, प्रत्येक सुरात, त्या गाण्याची आत्मा उतरवला.

त्यांच्या गायकीचं वैशिष्ट्य म्हणजे गाण्याचा अर्थ, भावना, लय आणि शैली यांचा त्यांनी सुंदर संगम साधला. त्यामुळेच त्या "गाण्याला न्याय देणाऱ्या" ठरतात — कारण त्यांनी जे गायलं, ते केवळ ऐकण्याचं नव्हतं, ते अनुभवण्याचं होतं.

गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसलें
"गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" हा विषय आशा भोसले यांच्या संगीतमय प्रवासाची आणि त्यांच्या गाण्यांमधून साकार झालेल्या विविध भावनांची, व्यक्तिमत्त्वांची आणि काळाच्या बदलांचा एक सुंदर मागोवा घेणारा आहे. या विषयावर आपण लेख लिहू इच्छित असाल, तर पुढीलप्रमाणे मांडणी करता येईल:

गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले
भारतीय संगीताच्या जगतात एक अजरामर नाव म्हणजे आशा भोसले. त्यांचा आवाज म्हणजे केवळ गाणं नव्हे, तर भावना, शैली आणि अनुभवांचं संमेलन आहे. त्यांच्या प्रत्येक गाण्यातून त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा, कलेच्या समर्पणाचा आणि संगीतप्रेमाचा झराच वाहताना दिसतो. आशाताईंनी गायलेली गाणी केवळ सुरांमध्ये अडकलेली नाहीत, तर ती काळाच्या ओघात एकेक भावनांची कथा सांगतात. ‘राझ केहे गए दिल के’ मधील कोमलता, ‘दम मारो दम’ मधील बिनधास्तपणा, ‘पिया तू अब तो आजा’ मधील मोहकता, आणि ‘मुग्धा मन हरवले’ मधील लोभसता—प्रत्येक गीत त्यांच्या बहुआयामी प्रतिभेची साक्ष देतं. त्यांच्या गाण्यांतून आपण एका स्त्रीची आत्मकथा ऐकतो—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली असते, कधी बंडखोर, कधी विरहात ओथंबलेली, तर कधी आनंदात न्हालेली. गाण्यांतूनच त्यांची आशा ही केवळ गायिका न राहता एक भावनांचं प्रतीक बनते. आजही त्यांची गाणी ऐकताना काळ थांबलेला वाटतो आणि त्यांच्या आवाजातून उलगडणारी आशा भोसले आपल्याला पुन्हा पुन्हा नव्यानं भेटत राहते. तुम्हाला हाच लेख अजून वाढवून हवा आहे का, की एखाद्या विशिष्ट स्वरूपात (निबंध, भाषण, पोस्ट) हवा आहे.

खाली "गाण्यातून उलगडणारी आशा भोसले" या विषयावर सविस्तर निबंध दिला आहे. हा निबंध शालेय स्पर्धा, भाषण किंवा लेखासाठी वापरता येऊ शकतो. भारतीय संगीताच्या इतिहासात काही आवाज असे आहेत, जे काळाच्या पलीकडे जाऊन आपली छाप सोडतात. अशाच आवाजांपैकी एक म्हणजे आशा भोसले. त्यांच्या गायकीत अशी काही जादू आहे की, त्यांच्या गाण्यांतून फक्त सूर ऐकू येत नाहीत, तर त्या सुरांमध्ये आशाताईंचं जीवन, त्यांचं अनुभवविश्व आणि त्यांची व्यक्तिमत्त्व उलगडतं.

आशा भोसले यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी झाला. लता मंगेशकर यांची धाकटी बहीण म्हणून ओळख निर्माण झाली असली, तरी स्वतःच्या स्वतंत्र शैलीने, प्रयत्नांनी आणि प्रयोगशीलतेने त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांनी ८००० पेक्षा अधिक गाणी विविध भाषांमध्ये गायली आहेत, आणि त्यांच्या कारकिर्दीचा विस्तार सात दशके आहे.

गाण्यांतून व्यक्त झालेलं बहुरंगी व्यक्तिमत्त्व
आशा भोसले यांची गायकी म्हणजे केवळ गीत गाणं नव्हे, ती एक सजीव अभिनयशैली आहे. प्रत्येक गाण्याच्या मागे एक भूमिका, एक भावना आणि एक प्रसंग आहे, आणि आशाताई ती पूर्णत्वाने साकारतात. ‘आजा आजा मैं हूं प्यार तेरा’ सारखं जोशातलं गाणं असो की ‘दिल चीज़ क्या है’ सारखं कोमल आणि क्लासिकल, त्यांचा आवाज त्या भावनेत पूर्णपणे रंगून जातो.

‘दम मारो दम’ मधील बेधडकपणा, ‘इन आंखों की मस्ती के’ मधील अदब आणि अदाकारी, ‘चुरा लिया है तुमने जो दिल को’ मधील रोमान्स, ‘सोन्याचा दिनु गेला’ सारखं भावनांनी ओथंबलेलं मराठी गाणं—प्रत्येक गाण्याच्या माध्यमातून आशा भोसले एक नवीन रूप साकारतात. त्या फक्त गात नाहीत, त्या त्या गाण्यात जिवंत होतात.

प्रयोगशीलता आणि नव्या पिढीशी संवाद
आशा भोसले यांनी केवळ पारंपरिक गाण्यांवरच नव्हे, तर पाश्चिमात्य संगीत, जाझ, पॉप, फ्युजन अशा अनेक संगीतप्रकारांवरही यशस्वी प्रयोग केले. राहुल देव बर्मन यांच्या संगीतात त्यांनी अनेक ट्रेंडसेटर गाणी गायली, ज्यांनी हिंदी सिनेसंगीताला नवीन दिशा दिली.

त्यांचा आवाज काळानुसार बदलत गेला, पण त्यांचा आत्मा कधीच जुन्या साच्यात अडकला नाही. ९०च्या दशकातही ‘तनुजा तनुजा’, ‘झिंगा झिंगा लाहिला’ आणि अगदी २००० नंतर ‘रंगीला रे’ सारख्या गाण्यांतून त्यांनी तरुणाईच्या मनावर अधिराज्य गाजवलं.

गाण्यांतून व्यक्त झालेली स्त्री
आशा भोसले यांच्या गाण्यांतून एक वेगवेगळी स्त्री आपल्यासमोर उभी राहते—कधी ती प्रेमात आकंठ बुडालेली प्रेयसी असते, कधी तिला आपलं स्वातंत्र्य हवं असतं, कधी ती दुःखाने विदीर्ण झालेली असते, तर कधी आनंदाने नाचणारी. त्यांच्या गाण्यांतून भारतीय स्त्रीचं सामाजिक आणि भावनिक रूपही समोर येतं.

आशा भोसले या केवळ गायिका नाहीत, त्या एक सांस्कृतिक अनुभव आहेत. त्यांच्या गाण्यांतून उलगडणारी आशा म्हणजे जिद्द, प्रयोग, आणि भावना यांचा संगम आहे. त्यांच्या आवाजात केवळ शब्द नाहीत, तर इतिहास आहे, संस्कृती आहे, आणि असंख्य भावनांचं प्रतिबिंब आहे. आजही त्यांच्या गाण्यांनी जगणं सुंदर करतं, आणि त्यांच्या प्रत्येक सुरातून तीच उलगडणारी आशा—नवीन रूपात, नव्या अर्थाने—आपल्याला पुन्हा पुन्हा भेटते

डॉ. अनिल कुलकर्णी
9403805153

आपल्या राज्यकर्त्यांच्या, धोरणकर्त्यांच्या कल्पनाशत्त*ीचा विकास फारच कुंठित झाला आहे. कुठलाही नवा म्हणून जो विचार हे लोक समोर मांडतात मुळात ती कुठलीतरी उचलेगिरी असते. सध्या भारतात चिनी वस्तूंचा बराच बोलबाला आहे.

मागील वर्ष- सहा महिन्यापासून सोने हे सर्वात जास्त चर्चेत आलेला विषय आहे. वर्तमानपत्र, मासिके व व्हाट्सअँप ग्रुप वर याची धमाल आहे. याचा दहा ग्राम (एक तोळा ) चा दर ७० हजार रुपये पासून २.५ लाख तोळ्यावर पोहचला होता. व आजकाल तो १.६० लाख रुपये तोळा पर्यंत खाली आलेला आढळतो. तुम्ही म्हणाल सोन्याला एवढी मागणी का निर्माण झाली? तर जगात कोठेही युद्ध सुरु झाले की लोकांची गुंतवणूक सोन्यात होते. कारण ही कधीही न बुडणारी गुंतवणूक आहे. सामान्य माणूसच काय पण प्रत्येक देश यात गुंतवणुकीला प्राधान्य देतो. हे आत्ताच घडते आहे असे नाही, पहिल्या व दुसऱ्या महायुद्धाच्या वेळीही हीच परिस्थिती होती.

प्रकाशन दिनांक :- 30/05/2004
भारताच्या गरिबीचे तुणतुणे आम्ही भारतवासी नेहमीच वाजवतो. इतर पुढारलेल्या देशातसुद्धा भारताच्या गरिबीची नेहमीच कुचेष्टा होते. परंतु गरिबी निश्चित करण्याची जी मानके आहेत त्याचा विचार केला तर भारताची गरिबी वेगळ्या अर्थाने श्रीमंत ठरते.

तसं पाहिलं तर रोहनला लहान मुलांची खूप आवड. “त्याच्या धाकट्या भावालाही त्याने अगदी प्रेमाने वाढवलं. मला सांभाळण्यासाठी काही वेगळं करायला लागलंच नाही!” असं त्याची आई सगळ्यांना अगदी आनंदाने सांगते. पण रोहनचं लग्नंच झालं नाही तर मग मुलं तर दूरच! धाकटा भाऊ मात्र आताशा लग्न करून अमेरिकेत स्थिरावला होता. त्यामुळे रोहनची आईला सदोदित चिंता भेडसावत रहायची. त्यावर तो आईला नेहमी म्हणायचा, “लग्न काय मुलं जन्माला घालायची म्हणूनच करतात का? सहचारी हवी म्हणून करतात. लग्न होईल तेव्हा होईल तू काळजी नको करू.

प्राध्यापकांचे आजचे वेतन 60 ते 80 हजारांवर गेले आहे. निखळ उत्पादक मूल्याचा विचार केला तर शिक्षक किवा प्राध्यापकांच्या तुलनेत शेतकरी कैकपटीने सरस ठरतो. परंतु मिळकतीच्या संदर्भात मात्र हाच शेतकरी कोणत्याही सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या तुलनेत भिकारडा ठरतो. हा अन्याय आहे, असे कुणालाच वाटत नाही. आपल्या पोळीवर तुप ओढून घेताना आपलाच अन्नदाता उपाशी मरत आहे, याचा विचार कुणी करत नाही आणि आज कृषीमालाच्या किमतीत थोडी वाढ झाली तर काय थयथयाट मांडल्या जात आहे.

जीवनात तत्त्वांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. तत्त्वं नसती आणि त्यांचे पालन करणारी माणसे नसती तर माणुसकी हा शब्दही कदाचित जन्माला आला नसता. दुर्दैवाने अलीकडच्या काळात तत्त्वांना अडगळीत टाकून स्वार्थ साधून घेणाऱ्या लोकांना खोटी का होईना प्रतिष्ठा प्राप्त झाली आहे.