नॉस्टॅल्जिया

२०१० चे दशक: ‘शीला विरुद्ध मुन्नी’चे युद्ध आणि बेली डान्सची नवी क्रांती

Category:

 

२०१० चे दशक हे बॉलिवूडमधील आयटम सांग्सच्या इतिहासातील सर्वात मोठे आणि सर्वात स्पर्धात्मक दशक मानले जाते. या दशकात गाण्यांच्या लोकप्रियतेवरून दोन मोठ्या अभिनेत्री आणि चित्रपट निर्मात्यांमध्ये उघड स्पर्धा पाहायला मिळाली.

  August 28, 2026


मनोरंजन

 २००० चे दशक: ‘आयटम नंबर’ शब्दाचा अधिकृत उदय आणि ‘कजरा रे’ चा सुवर्णकाळ

Category:

 

२००० नंतरच्या दशकात हिंदी चित्रपटसृष्टी अधिक कॉर्पोरेट झाली. याच काळात ‘व्हॅम्प डान्स’ किंवा ‘स्पेशल गाणे’ या शब्दांची जागा अधिकृतपणे ‘आयटम नंबर’ (Item Number) या शब्दाने घेतली. हे गाणे आता चित्रपटाचा एक स्वतंत्र भाग मानले जाऊ लागले, ज्याचा वापर चित्रपटाच्या पहिल्या टीझर किंवा ट्रेलरच्या आधी प्रेक्षकांमध्ये उत्सुकता (Hype) निर्माण करण्यासाठी केला जाऊ लागला.

  August 24, 2026


नॉस्टॅल्जिया

१९९० चे दशक: ‘चोली’चा वाद आणि कॉस्मोपॉलिटन बीट्स

Category:

 

१९९० चे दशक हे भारतासाठी आर्थिक उदारीकरणाचे (Liberalization) वर्ष होते. केबल टीव्ही आणि एमटीव्ही (MTV) संस्कृती भारतात आली होती. यामुळे चित्रपट संगीताचा बाज अधिक आधुनिक आणि कॉस्मोपॉलिटन झाला. परंतु, याच काळात गाण्यांमधील शब्दांवरून आणि कोरिओग्राफीवरून अनेक मोठे सामाजिक आणि राजकीय वादही निर्माण झाले.

  August 20, 2026


युवा-विश्व

दहीहंडी उत्सव: साहसी खेळ की सांस्कृतिक, सामाजिक उत्सव ?

Category:

 

दहीहंडी उत्सवा संदर्भात मुख्य न्यायालयाच्या दडपणाखाली शासन दरबारी महत्वाचे निर्णय घेतले गेले आहेत. या निर्णयांना दहीहंडी आयोजक, कि ज्यामध्ये प्रतिष्ठित राजकारणी व्यक्ती आहेत, त्यांनी विरोध केलाच आहे,परंतु दहीहंडीत सहभागी होणारे गोविंदा मंडळे पण नाराज झाली. शासनाने दहीहंडी हा साहसी खेळ म्हणून जाहीर करून झालेल्या कोंडीतून स्वत:ची सुटका करून घेण्याचा प्रयत्न केला असला तरी शासनाच्या नेहमीच्या संदीग्ध धोरणामुळे हा गोंधळ अधिकच वाढला आहे. दहीहंडी साहसी खेळ जाहीर झाला म्हणून आजच्या दहीहंडी उत्सवात त्यामुळे काय फरक पडणार आहे हे अजून स्पष्ट झाले नाही. हा खेळ रस्त्यावरून मैदानात अथवा बंदिस्त क्रीडांगण खेळला जाणार आहे का? हा प्रश्न सामान्य जनतेच्या मनात अजूनही आहे. त्या बाबतीतल्या असणाऱ्या नियमावली अगदी ढोबळ सूचना जाहीर केल्या आहेत. दहीहंडी उत्सवाची साहसी खेळात गणना करणे किती योग्य आहे याची कारण मिमांसा करणे आवश्यक आहे.

  August 20, 2026


नॉस्टॅल्जिया

१९८० चे दशक: मुख्य अभिनेत्रींचा प्रवेश आणि लोकसंगीताचा बाज

Category:

 

१९८० चे दशक हे बॉलिवूडच्या इतिहासातील सर्वात मोठे संक्रमण मानले जाते. या दशकात चित्रपटातील पारंपरिक ‘व्हॅम्प’ किंवा स्वतंत्र डान्सरचे पात्र हळूहळू संपुष्टात आले. याचे मुख्य कारण म्हणजे, चित्रपटाच्या मुख्य नायिकांनी (A-list Heroines) स्वतःच ग्लॅमरस कपडे घालण्यास आणि पडद्यावर मादक व वेगवान गाणी करण्यास सुरुवात केली. त्यामुळे ज्या गाण्यांसाठी पूर्वी हेलन किंवा बिंदू यांना बोलावावे लागायचे, ती गाणी आता मुख्य अभिनेत्री स्वतःच करू लागल्या.

  August 16, 2026


नॉस्टॅल्जिया

१९७० चे दशक: डिस्को युगाची सुरुवात आणि नव्या ‘आयटम गर्ल्स’ची एन्ट्री

Category:

 

१९७० चे दशक हे बॉलिवूडमध्ये मोठे फेरबदल घेऊन आले. एका बाजूला अमिताभ बच्चन यांच्या रूपाने ‘अँग्री यंग मॅन’चा उदय होत होता, तर दुसऱ्या बाजूला संगीतामध्ये पाश्चात्त्य ‘डिस्को’ (Disco) आणि ‘फंक’ (Funk) बीट्सने प्रवेश केला होता. या दशकात केवळ क्लब डान्स उरले नाहीत, तर गाण्यांमध्ये एक प्रकारची हिप्पी संस्कृती आणि आधुनिकता आली.

  August 12, 2026


नॉस्टॅल्जिया

१९६० चे दशक: हेलन यांचे सुवर्णयुग आणि ‘कॅबरे’ संस्कृतीचा सुवर्णकाळ

Category:

 

१९६० च्या दशकात हिंदी चित्रपटांचा कॅनव्हास अधिक रंगीत (Color Cinema) झाला आणि त्याचसोबत चित्रपटांमधील ग्लॅमरचा स्तरही वाढला. या दशकात ‘क्लब डान्स’ किंवा ‘कॅबरे डान्स’ (Cabaret) हा हिंदी चित्रपटांचा एक अपरिहार्य भाग बनला होता. चित्रपटाची कथा कशीही असो, चित्रपटात एक सीन असा असायचा जिथे खलनायक (Villian) आपल्या अड्ड्यावर किंवा एखाद्या मोठ्या फाईव्ह-स्टार हॉटेलच्या क्लबमध्ये बसलेला असायचा, आणि तिथे त्याचे मनोरंजन करण्यासाठी एक मादक नृत्य व्हायचे.

  August 8, 2026


नॉस्टॅल्जिया

१९५० चे दशक: ‘व्हॅम्प’ संकल्पना आणि पाश्चात्त्य नृत्याची पायाभरणी

Category:

 

१९५० च्या दशकातील भारतीय सिनेमा हा सामाजिक जाणिवा, स्वातंत्र्यसोहळ्यानंतरचा नवा भारत आणि कौटुंबिक मूल्यांवर आधारित होता. या काळात चित्रपटातील मुख्य अभिनेत्री (Heroine) ही अतिशय सुसंस्कृत, सोशिक, पारंपरिक साडी किंवा सलवार-कमीज नेसणारी आणि भारतीय सती-सावित्रीच्या प्रतिमेत बसणारी असायची. साहजिकच, अशा नायिकेला पडद्यावर मादक हालचाली करणे, पाश्चात्त्य शैलीत नाचणे किंवा क्लबमध्ये जाऊन मद्यधुंद गाणी गाणे पूर्णपणे वर्ज्य होते. या सामाजिक चौकटीतूनच बॉलिवूडमध्ये एका नव्या पात्राचा जन्म झाला, ज्याला ‘व्हॅम्प’ (Vamp) किंवा ‘खलनायिका/नर्तिका’ म्हटले गेले.

  August 6, 2026


वाहतो ही दुर्वांची जुडी वैचारिक मराठी नाटक
मराठी नाटक

वाहतो ही दुर्वांची जुडी वैचारिक मराठी नाटक

Category:

 

बाळ कोल्हटकर यांचे लिखाण आणि निवेदिता सराफ, जयंत सावरकर, संतोष मयेकर आणि सुबोध भावे यांचा अभिनय असलेले उत्तम नाटक

  August 4, 2026