चिमणे इवलाले बीज
रम्य त्यात होती शेज.
दीड वितीचे कुणि रोप
घेत तिथे होते झोप ।।१॥।

ऊन म्हणाले, 'ऊठ गड्या.'
पाउस वदला, 'मार उड्या,
जगात ये रे ह्या उघड्या.
करी जळाच्या पायघड्या.' ।॥॥२॥।

वायु बोलला, 'ऊठ कि रे,
माझ्याशी धर फेर बरे.
हसले जर आम्हा कोणी

दावु वाकुल्या नाचोनी.' ॥३॥।
भूमि म्हणाली, 'चल बाळा,
वाजव पाण्याचा वाळा,
अंगी हिरवी सोनसळा
घालुनि ही दावी सकळा.' ।॥॥४॥।

झोप झटकुनी ते उठले,
नंदबाळ जणु अवतरले.

पाउस, वारा, ऊन तसे
जमले भवती गोप कसे. ॥५॥

अदभुत ह्याचा खेळ अहा
जरा येउनी पहा, पहा.
उगवे, चमके, पहा तरी
मोरपिसांचा तुरा शिरी. ।॥६॥

कोणे एके काळी पृथ्वीवर डोंगरांच्या घळ्यांमध्ये तारा राजाचे राज्य होते. सर्व बाजूंनी उंचच उंच डोंगर आणि चहुबाजूंनी पसरलेलं घनदाट जंगल यामुळे इथे अंधाराचेच राज्य असायचे. राजाने आपल्या प्रजेला किमान गरजेपुरता का होईना प्रकाश देण्यासाठी म्हणून खास योजना आखली होती.

पावसाच्या धारा
येती झरझरा
झाकळले नभ, सोसाट्याचा वारा.

रस्त्याने ओहळ
जाती खळखळ
जागजागी खाचांमध्ये तुडुंबले जळ.

ढगावंर वीज
झळके सतेज
काळ्या शालूवरी जरीकाठाचा की साज.

झोंबे अंगा वारे
काया थरथरे
घरट्यात घुसूनिया बसली पाखरे.

हर्षलासे फार
नाचे वनी मोर
पानातून हळू पाहे डोकावून खार.

पावसाच्या धारा
डोईवरी मारा
झाडांचिया तळीं, गुरे शोधिती निवांरा ।

नदीलाही पूर
लोटला अपार
फोफावत धावे जणू नागीणच थोर ।

झाडांची पालवी
चित्ताला मोहवी
पानोपानी खुलतसे रंगदार छबी ।
थांबला पाऊस
उजळे आकाश
सूर्य येई ढगातून, उधळी प्रकाश ।

किरण कोवळे
भूमीवरी आले
सोनेरी त्या तेजामध्ये जग सारे खुले ।

पावसात न्हाली
धरणी हासली
देवाजीच्या करणीने मनी संतोषली

एक होता धोबी. गावाचे कपडे धुवायचा. मजेत रहायचा. धोब्याकडे एक गाढव होतं. गाढव मात्र मरतुकडं आणि म्हातारं होतं. सकाळ झाली की मालक मळलेल्या कपड्यांचा गठ्ठा गाढवाच्या पाठीवर टाकायचा. नदीवर जायचा.

सकाळी धुतलेले कपडे घेऊन घरी यायचा. रात्र होण्यापूर्वी मालक गाढवाची सुट्टी करायचा. एके दिवशी संध्याकाळी गाढव फिरायला निघालं. काम संपलं होतं. पाठीवर कपड्यांचं ओझं नव्हतं, आणि मालकाची किटकिटही नव्हती. अशा गाढवाला भेटला एक कोल्हा. दोघेही एकटे होते. कामातून मोकळे होते. त्यामुळे दोघांची चटकन बनली दोस्ती. मग दोघेही मित्र भोजनाच्या शोधात एकत्र फिरू लागले.

आवडीने भाव हरि-नाम घेसी ।
तुझी चिंता त्यासी सर्व आहे ।।

नको खेळ करु कोणत्या गोष्टीचा ।
पति तो लक्ष्मीचा जाणतसे ।
संकळ जीवांचा करितो सांभाळ ।।
तुज मोकलील ऐसे नाही ।।

जैसी स्थिती आहे तैशा परि राहे ।
कौतुक तू पाहे संचिताचे ।।

एका जनार्दनी भोग प्रारब्धाचा ।
हरिकृपे त्याचा नाश झाला ।।

एक मौलवी होते. त्यांनी सगळीकडे आपल्या प्रामाणिकपणाचा प्रचार प्रसार केला. मशीदीत बसून दिवसभर मुलांना शिकवित असत आणि जी फी मिळे त्यात आपला उदर निर्वाह करीत असे. एक दिवस संध्याकाळी ते घरी आले आणि पत्नीला म्हणाले, “आज काय स्वयंपाक केला आहे.

उघड पावसा ऊन पडू दे
उडू बागडू हसू खेळु दे ।

कळी उमलू दे, फुला फुलू दे
पाने वाऱ्यावरी डुलु दे
टप टप खाली थेंब पडु दे
तालावर त्या मला नाचू दे ॥१॥

पाय उठवू दे वाळूवरती
समुद्र झाला ! आली धरती,
आभाळ पडे खोल खालती
डोकावुनि ढग आत पाहु दे ॥२॥

उंच चालल्या घारी वरती
बगळे रांगा धरुनि उडती
ढगात भरभर रंग बदलती
पाठशिवणीचा खेळ बघू दे ।।३॥

चिमणी ओले पंख सुकविते
घरट्यामधुनी पिलू पहाते
मुंगी रांगेमधे धावते
साखर-खाऊ तिला घालु दे ।।४॥।

बसे फुलावर फूलपाखरु
मला सांगते मौज चल करु
थांब पावसा ऊन पडू दे
गाता गाता मला खेळु दे !

(ऑस्ट्रेलियन लोककथा)

एका राजाची एक सुंदर राणी होती. एका कावळ्याला ही राणी खूप आवडत होती. एके दिवशी राणी आपल्या सहा दासींसोबत रानात पांढरे सुरवंट शोधीत होत्या. कावळ्याने पाहिले आणि कावळ्याला एक युक्ती सुचली. कावळ्याने सुरवंटाचे रूप घेतले. रानातील दाट झुडपात लपून बसला. राणीच्या दासींनी सुरवंट पकडण्यासाठी साधे लाकडी गळ टाकले.

एकदा एक दहा पायांचे ध्रुवप्रदेशी अस्वल अलास्काच्या उत्तरेला असलेल्या समुद्रकिनाऱ्याजवळ राहत होते. समुद्रातील हिमपर्वत आणि दूरवर तरंगणाऱ्या हिमखंडाच्या पलीकडील सील माशांची शिकार करणे यात त्याचा बहुतांश वेळ ते घालवीत असे. त्यामुळे हे अस्वल एस्किमोंच्या दृष्टीस अगदी क्वचितच पडत असे. त्या अस्वलाला प्रत्येक बाजूने पाच पाच असे पाय होते. जेव्हा ते अस्वल चालत असे किंवा पळत असे तेव्हा ते त्याच्या एका बाजूच्या पाचही पायांवर चालून किंवा पळून पुढे जात असे.

गाई वळल्या घरी
पाखरे बघ गेली कोटरी ।। धृ. ।।

'दिवेलागणी देवाघरची
झाली गगनांतरी
पाखरे बघ गेली कोटरी ।॥॥९॥।

उड्या मारिता धावत जाता.
हरणे आली घरी,
पाखरे बघ गेली कोटरी ।॥२॥।

चंचु चंचु हे एक मिळाले
निजली वृक्षावरी,
पाखरे बघ गेली कोटरी ।३।।

रजनी आली रिझवायाला
ही चंद्राच्या घरी.
पाखरे बघ गेली कोटरी ।॥४॥।

शांत शांत ही अंगाईची
अंगुलि फिरते शिरी,
पाखरे बघ गेली कोटरी ।५॥।

चिऊमाउच्या गोष्टी कथिता
बाळे निजली घरी,
पाखरे बघ गेली कोटरी ।६॥।