खाद्ययात्रा

साहित्य:- १टे स्पून काळी मिरी, १००ग्रॅम विलायची, ५०ग्रॅम दालचिनी, १/२टे. स्पून काळे मीठ, ३टे स्पून आमचूर पावडर, १टे स्पून सुन्ठ्पावडर, १/२टे. स्पून हिन्ग, २टे. स्पून साधे मीठ, ५टे. स्पून पिठीसाखर.

कृती:- काळी मिरी,विलायची,दालचिनी, लवन्ग भाजून पावडर करुन घेणे. सगळे साहित्य मिसळून परत एकदा मिक्सर फिरवा. सगळे एका बाऊल मधे घेऊन गुलाबपाणी घालून गोळ्या बनवा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

ब्लेण्डरमध्ये पपईचे तुकडे आणि दूध घालून हळूवार ब्लेण्ड करून घ्या. आता अन्य सर्व जिन्नस घालून घट्ट आणि फेसाळ होईपर्यंत पुन्हा ब्लेण्ड करा. थंडगार पपई हनी स्मुदी ग्लासात ओतून सर्व्ह करा.

 औषधी गुणधर्म असलेल्या गाजराचे हे सूप करुन बघाच.. 

३ ते ४ पळी तेल गरम करून घ्या , त्यामध्ये बारीक उभा चिरलेला कांदा लालसर होईपर्यंत परतवा त्याच वेळी अक्खा मसाला सुद्धा परतवून घ्या .आता सर्व पदार्थ,वाटण आणि मटण एकत्र करून त्यात एक तांब्या पाणी टाकून कुकरमध्ये 2 शिट्ट्या घ्या .नंतर कुकर उघडून मंद आचेवर 10 मिनिटे ठेवून जाड रस्सा होईपर्यंत आटवून घ्या .अत्यंत स्वादिष्ट असा मटण मसाला तय्यार

ओट्याशी उभं राहिल्यावर स्वयंपाक करताना वेळेचे नियोजन करुन आपल्याला वेळ वाचविता येतो. हा वेळ वाचविला तो प्रत्यक्ष स्वयंपाक करताना. पण स्वयंपाक करायच्या आधी बरीच पूर्वतयारी करावी लागते. त्यासाठी देखील बराच वेळ जातो. सकाळच्या वेळी हा वेळ पूर्णपणे वाचवता आला तर? फारच सुखाचं होईल. स्वयंपाकापूर्वीची बरीचशी तयारी आदल्या दिवशी रात्री टी.व्ही. पाहाता पाहाता आपण सहजपणे करु शकतो. त्यासाठी भाजी मात्र आधी आणलेली असायला हवी. आता भाजी खरेदीचेही नियोजन करता येते. पण ते नंतर पाहू. भाजी आणलेली असल्यास रात्री निवडून स्वच्छ करुन ठेवता येते. गवार, फ्लॉवर सारख्या भाज्या आधी खुडून, चिरुन ठेवल्यास सकाळचा वेळ वाचतो.

मिरच्यांची देठ काढून ठेवावीत. कोथिंबीर निवडून धुऊन कोरडी करुन ठेवावी. तोच प्रकार पालेभाज्यांसंबंधात, सकाळी फक्त जिरुन भाजी करायला वेळ लागत नाही. लसूण, कांदे सोलून ठेवणे, दुसर्‍या दिवशी उसळ करायची असल्यास ती सुध्दा रात्री निवडून फ्रीजमध्ये ठेवता येते. ज्यांची सकाळी डब्यांची घाई असते त्यांच्यासाठी ही तयारी म्हणजे चार हात असल्याप्रमाणे मदतगार ठरते. डबे नसणार्‍यांसाठी देखील सोयीचे होते.

भाजीबाजारात जाऊन भाजी आणणे हा काय नियोजनाचा विषय आहे का? असे म्हणून कोणी हसेल देखील. मग तसे पाहिले तर कोणताच विषय नियोजनाचा नाही. कामं कशीही होतातच आणि दिवस कसाही पार पडतोच. पण कसेही हे ज्याच्या प्रकृतीला खटकते नियोजन त्यांच्यासाठी असते. कामं व्यवस्थितपणे, ठराविक वेळेत आणि गोंधळ न होता पार पडली तर त्यातील मानसिक समाधान फार मोठे असते. असो, हं ! तर भाजीचं नियोजन ! यासाठी एक छोटी डायरी करा ज्यात आठवडाभराचं नियोजन लिहिता येईल. घरातील लोकांची आवड, बाजारात, ऋतुमानानुसार उपलब्ध भाज्या यांचा विचार करा. सोमवार ते रविवार एकेका भाजीचे नाव लिहा. भाज्यांचे सात प्रकार खरेदी केले की, आज काय भाजी करु? असा आठवड्याचा भाजीचा विषय मनाला त्रास देत नाही. यात भाज्या निवडताना पहिल्या दोन दिवसांसाठी दोन पालेभाज्या नंतर तीन दिवस तीन फळभाज्या आणि शेवटच्या दोन दिवसांसाठी कांदे, बटाटे किंवा डाळीचे वडे असे नियोजन केल्यास रोज भाजीबाजारात जायचा वेळ वाचेल. भाजीबरोबर रोज एखादी उसळ ठेवल्यास उत्तमच. ती कोणती ते ही लिहून ठेवावे. भाजी आणताना आठवडाभरासाठी मिरच्या, कोथिंबीर, आलं, लिंब, लसूण, टमाटा, काकडी हे ही आणावे. सर्व निवडून फ्रिजमध्ये ठेवल्यास आठवडाभर टकते. वेळेला प्रत्येक पदार्थ हाताशी मिळतो.

कढई किंवा पातेले खूप गरम झाल्यावर त्यात फोडणीसाठी तेल घालू नये. तेल जळण्याची शक्यता असते आणि गॅस वाया जातो तो वेगळाच ! गॅसवर कढई ठेवण्यापूर्वी त्यात फोडणीचे तेल घालून कढई गॅसवर ठेवावी. म्हणजे पहिल्या क्षणापासूनच कढई बरोबर तेल तापायला सुरुवात होते. तसेच रवा, दाणे, तीळ, पोहे भाजताना कढईत आधी पदार्थ घालून मग कढई किंवा पातेले गॅसवर ठेवावे. भाजी फोडणीस टाकल्यावर हलवून परतून त्यावर ताट झाकून भाजी शिजवून घ्यावी. भाजी लवकर शिजते. भाजी शिजताना गॅस मंद ठेवावा. मधून मधून पाण्याचा शिपका मारावा. एकदाच भरपूर पाणी घालून भाज्या शिजवू नयेत. तसेच कोणतीही पालेभाजी फोडणीस घातल्यावर त्यावर झाकण ठेवू नये. पालेभाजीचा रंग बदलतो. पालकासारखी भाजी मिनिटभर गरम पाण्यात घालून मग गार पाण्यात लगेच घालून पिळून पाणी काढून चिरुन किंवा मिक्सरमध्ये बारीक करुन भाजी करावी. पालेभाज्या करताना शक्यतो भाज्या शिजवून त्या सर्व पदार्थ घालून शेवटी वरुन फोडणी घालावी. पोळ्या करताना पीठात थोडंसं मीठ घालून कणिक कोमट पाण्यात भिजवून अर्धा तास तशीच ठेवावी. पोळ्या करताना कणकेला तेल लावून चांगली मळावी. पोळी लाटताना वरुन कमीतकमी पीठाचा वापर करावा. पोळ्या संध्याकाळपर्यंत मऊ राहातात.

-- सौ. निलिमा प्रधान

प्रथम साबुदाणा निवडून घ्या. धुवा आणि दह्यामध्ये एक तास भिजत घाला. त्यानंतर त्यात चिरलेली मिरची, मीठ, जिरे टाका. मिश्रण चांगले कालवुन घ्या. कढईत तुप गरम करा. त्यात मिश्रणाची लहान-लहान थोडे करून तळून काढा. गरम असताना खा.

चाटून पुसून खाण्यासाठी सगळ्यांचं जेवण पूर्ण होण्याची वाट बघत बसणारेही घरोघरी सापडतील. आणि पिठल्यात असं काय आहे हे विचारणाऱ्या माणसाला खवय्यांच्या रसिकतेच्या व्याख्येतून कायमचा बाद करून टाकतील. आणि वर ‘पिठल्यात काय नाही असं विचारा.’ असंही म्हणतील.

कोथिंबीर स्वच्छ निवडून बारीक चिरून धुवून कपड्यावर कोरडी करायला थोडा वेळ पसरा. एका परातीत कोरडी झालेली कोथिंबीर, १ वाटीभर डाळीचे पीठ, मिरची, आले, लसूण वाटलेली गोळी, मीठ व रवा, चिमूटभर सोडा टाकून कालवा. कढईत तेल तापवून तयार पिठाचे चपटे वडे करून खरपूस तळा.

३१ डिसेंबर आणि १ जानेवारी वीकेण्डला आल्यामुळे जंगी पाटर्य़ाचे बेत रचले जात आहेत. यापूर्वी केवळ शहरी भागातच थर्टीफस्ट साजरा केला जात होता. आता ही प्रथा खेडय़ापाडय़ातही पोहोचली आहे. थर्टीफस्ट जवळ आला की युवावर्गांची धूमधाम तयारी असते. ती पार्टी कुठे करायची, कशी करायची, जेवणाचा मेनू कसा असावा यात युवा पिढी मग्न आहे. पण ३१ डिसेंबरला हॉटेलात जेवायला जाणं म्हणजे एक शिक्षाच. हॉटेलात गेलं की जागा मिळेल की नाही, जागा मिळाली तर दिलेली ऑर्डर वेळेत येईल की नाही याची अजिबातच खात्री नसते. ब:याचदा आपल्या आवडीच्या हॉटेलात तर जायलाच मिळत नाही. मग कुठेतरी काहीतरी खावून ३१ डिसेंबर साजरा करण्याचं उसनं समाधान चेहे:यावर मिरवावं लागतं. त्या ऐवजी पार्टी करायला नेहमी हॉटेलात कशाला जा ? घरच्या घरी पार्टी केली तरी मजा येते. व या वर्षी एक निर्णय घ्या कि ३१ डिसेंबर ला घरी पार्टी करणार व फँमिली सोबत जेवण करणार. घरी पार्टी करणार म्हणजे मेनू ठरवणे आले. पार्टीचा मेनू म्हणजे स्नॅक्स व डिनरचा. ज्या घरात नॉनव्हेजचा बेतही चालू शकेल त्यांनी यावेळेस आपण वेलकम ड्रिंक म्हणून मॉकटेल, स्नॅक्स म्हणून चिकन लॉलीपॉप, रेशमी कबाब, शामी कबाब हे सर्वात उत्तम पर्याय आहे. त्याशिवाय चिकन बिर्याणी, अशा लज्जतदार पदार्थाची मेजवानीही करू शकतो. जेवणानंतर स्वीट डिश लागतेच, त्यामुळे केक हा उत्तम पर्याय आहे. थंडीच्या दिवसांत आईस्क्रीम खाण्याची मजा काहीच औरच असते. त्यामुळे पार्टीला रंगत आणायची असेल तर आईस्क्रीम पाहिजेच. आईस्क्रीमचेही अनेक प्रकार असल्याने आपल्याला आवडतील त्या आईस्क्रीम बनवू शकतो. नववर्षाची पहिली रात्र डान्स, गाण्याने होत असते. त्यामुळे अशावेळेस पाहुण्यांना हलके पदार्थ देऊन ताजेतवाने ठेवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. त्यात आईस्क्रीम तर आहेच पण आपण पॉपकॉर्नही देऊ शकतो. त्यासोबत मस्तानी आपण देऊ शकतो.

संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

साहित्य:- मका, बटर, मीठ, साखर.

कृती:- मकेचे दाणे 5 मिन उकळुरन घ्याएक भांडयात काढून त्याला मीठ व साखर घालाव त्यावर थोडा बटर घाला.