सर्वात प्रथम आवळे नीट स्वच्छा धुवून व कोरडे करून घ्या व पाण्यात घालून उकडून घ्या. पाण्यातून काढून घ्या व थंड झाल्यावर त्यांचा गर काढून घ्या. मग गॅसवर एका पॅनमध्ये आवळ्याचा गर व साखर घालून ढवळत रहा.

१) तेल कढईत गरम करावे. त्यात कांदा आणि आले-लसूण पेस्ट परतावी.
२) आच एकदम मंद करून रेड करी पेस्ट घालावी. थोडे मिक्स करून टोफू आणि भाज्या घालाव्या

टॉमेटोला चिरा द्याव्यात, कांद्याचे मोठे तुकडे करावे, टॉमेटो, कांदा, कोथिंबीर काड्या, लसूण एकत्र करून वाटीभर पाणी घालून कुकरमध्ये १ शिटी करून वाफवून घ्यावे, पाण्यातून उपसून मिक्सर / ब्लेंडर मध्ये बारीक वाटून घ्यावे, चाळणीतून गाळून घ्यावे, भांड्यात तूप गरम करून त्यात हिंग, जिरे, दालचिनीची फोडणी करावी, त्यावर गाळलेले मिश्रण घालून त्यात शिजविण्यासाठी वापरलेले पाणी घालावे, मीठ घालून १ उकळी आणावी.

साहित्य : काजू+खसखस+तिळ+टरबूज मगज यांचं समप्रमाणातलं मिश्रण एक वाटी, पाव वाटी खवा,साखर,वेलदोणा पूड,मीरेपूड,दालचीनी पूड,जीरे,दुध,फ्रेश क्रीम,बटर,साखर,किसमीस,पायनॅपल टीटबीट्स.

कृती: ही गोड ( गोडसर ) ग्रेव्ही आहे. नट्स चं मिश्रण दिड तास स्वच्छ पाण्यात भिजत ठेवा. नट्स पुर्ण भिजल्यावर पाणी काढून गरज पडलीच तर थोडंसं दुध आणि खवा टाकून अगदी बारीक क्रश करुन घ्या. कणी रहायला नको हे पहा नाहीतर ग्रेव्ही अगदी हवी तशी होणार नाही.

भांड्यात बटर टाकून पुरेसं गरम होऊ द्या. आंच जेमतेम मध्यम असावी नाहीतर बटर करपून त्याचा वास स्वीट ग्रेव्हीला लागेल. फोडणीत जीरे थोडेसे भरडून टाका, आणि लगेच नट्स ची पेस्ट टाका. मुळीच न थांबता सतत एक दोन मिनिटं हलवा, पेस्ट तळाला लगेच चिकटते त्याकडे लक्ष ठेवा. चिकटली तर त्याच्या करपट गुठळ्या होऊन मुळ ग्रेव्हीचा टॊन बदलेल ती प्रोफेशनल वाटणार नाही. आता यात चार कप दुध टाका आणि एकजीव मिश्रण होऊ द्या. मुळीच न कंटाळता हे हलवत रहायचे आहे. ग्रेव्ही घट्ट व्हायला लागली की त्यात जेमतेम पाव टीस्पून वेलदोण्याची पुड, पाच ते सहा चमचे साखर, अर्धा चमचा मीरेपूड टाका. ग्रेव्ही शीजू द्या.... बुडबुडे येत थेंब वर उडायला लागले की थोड्याश्या दुधात दालचीनी पूड मिक्स करुन या ग्रेव्हीत सर्वत्र टाका, मिक्स करा. दोन तीन मिनिटात ग्रेव्ही तयार झालेली असेल. आता यात किसमीस आणी थोडेसे पायनॅपल टीटबीट्स ( अननसाचे तुकडे ) टाका.

कोफ्त्याबरोबर सर्व्ह करतांना यात थोडेसे फ्रेश क्रीम टाकून सर्व्ह करा.

फळांपासून विविध प्रकारची पेये तयार करण्यासाठी प्रथम त्यांचा रस काढून घ्यावा लागतो. रस काढण्याची पद्धत ही प्रत्येक फळासाठी वेगवेगळी असते. रसाचे प्रमाण  जास्त मिळवण्यासाठी काही रसायनांचा उदा. जिलेटिन, केसिन तसेच काही विकरांचा उदा. पेक्टिनॉल, ट्रायझाईम-५० तसेच पेक्टिनेक्स -३ एएक्सएल इत्यादींचा वापर केला जातो.

साहित्य- पाच-सहा बटाट्याच्या (साले काढून) चौकोनी फोडी, एक जुडी मेथीची पाने धुवून बारीक चिरून, दोन-तीन चमचे तेल, मोहरी, हिंगपूड, थोडी हळद, एक चमचा धनेपूड, आवडीप्रमाणे तिखटपूड, चवीनुसार मीठ व किंचित साखर.

कृती - तेलात मोहरी, हिंग, हळद घालून फोडणी करून त्यात बटाट्याच्या फोडी घालून परताव्यात.
थोडे शिजत आल्यावर चिरलेली मेथी धनेपूड, तिखट, मीठ, साखर घालावी. नंतर बटाटे व मेथी मिसळून शिजवावी. ही भाजी सुकीच असते. याचप्रमाणे वांगी मेथी, मुळा मेथी करतात. किंबहुना कोणत्याही भाजीत मेथीचा स्वाद छान लागतो. मांसाहार करणारे मेथी खिमा बनवतात.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

मुंबईत खाबुगिरीसाठी जागांची कमतरता नाही. वेगवेगळ्या प्रांतातील, वेगवेगळ्या चवींच्या अक्षरश: सगळ्या खाद्यपदार्थांची उपलब्धता मला वाटते मुंबईशिवाय भारतातल्या कोणत्याही शहरात नसेल.

कोथिंबीर निवडून घ्या. लहान, कोवळी देठे पण घ्या. कोथिंबीर धुवा आणि चाळणीत ठेऊन निथळून घ्या. पाणी निथळल्यावर कोथिंबीर चिरून घ्यावी. तेल आणि पाणी वगळता कोथिंबीर आणि सर्व साहित्य परातीत एकत्र करा. चांगले मिक्स करावे. १ टेबलस्पून तेल गरम करून मिश्रणात ओतावे. चमच्याने मिक्स करावे. थोडे थोडे पाणी घालावे आणि छान एकत्र मळून गोळा बनवा. त्याचे २ भाग करून लंबगोल आकाराचे गोळे/उंडे करा. भांड्याला आतून थोडे तेल लाऊन घ्या, त्यात ते गोळे ठेवा.

जैन आणि बुद्ध काळामधे अहिंसेचा प्रसार झाला. त्यामुळे शाकाहारावर जास्त भर देण्यात येऊ लागला.

साहित्य: २ वाट्या डाळीचे पीठ, अर्ध इंच आले, ४-५ लसूण पाकळ्या, २ हिरव्या मिरच्या, हळद तीखट, मीठ, अर्धा चमचा साखर, १ चमचा धणे, लवंग, दालचिनी पूड, १ चमचा बडीशेप, १ कांदा, पाव वाटी खोबरे, खोबरे, कोथिंबीर

रस्सा: १ कांदा, अर्धी वाटी नारळाचे दूध, २ वेलची, दालचिनी तुकडे, २ चमचे डाळीचे पीठ, विवाह, मीठ, हळद.

कृती: १ कांदा बारीक चिरुन थोड्या तेलावर परतून घ्यावा नंतर आले, लसुण, खोबर, मिरच्या, है बडीशेप सर्व एकत्र करुन वाटून घ्यावे. कढईत दीड वाटी पाणी घेऊन त्यात वरील अर्थ वाहण मीठ,१ चमचा गरम मसाला पावडर व दोन वाट्या डाळीचे पीठ टाकून ढवळावे व झाकण ठेवू वाफ येऊ द्यावी, पीठाचा वड्या थापण्या इतपत गोळा झाल्यावर आच बंद करावी. एका ताटलीत तेलाचा हात फिरवावा व पीठ थापून त्याच्या वड्या कापाव्यात. दुसऱ्या पातेल्यात तेल टाकू लवंग, वेलची, हिंग, हळद, मोहरी याची फोडणी करावी. त्यात बारीक चिरलेला कांदा, वाटण घालून परतावे. (अधिक चव व रंगासाठी वाटण करताना त्यात एक टोमॅटोही टाकल्यास उत्तम ) नंतर त्यात दीडवाटी पाणी, अर्धा वाटी नारळाचे दूध, मीठ, गरम मसाला पावडर चवीनुसार साखर, दोन चमचे डाळीचे पीठ घालावे व चांगली उकळ येऊ द्यावी. पीठाच्या या पाण्यात सोडाव्यात व अलगद ढवळावे. मंद आचेवर दोन-तीन मिनीटे शिजू द्याव्यात व आ बंद करावी. वरुन कोथिंबीर पेरावी. (पिठाच्या वड्या थोड्या तेलात तळून घेतल्यास जात रुचकर लागतात) असा हा वड्यांचे सांबार हा प्रकार आयत्या वेळी झटपट वीस ते ५ मिनीटात होऊ शकतो व भात, चपाती, फुलके कशा बरोबरही खाता येतो.

-सौ. सुविधा सुबोध वैद्य

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन