पाव किलो हिरव्या लांबड्या जाड मिरच्या, दोन चमचे आले-लसूण पेस्ट, 50 ग्रॅम चिंच, एक चमचा हळद, कढीपत्ता, तीन चमचे तेल, फोडणीसाठी मोहरी, मेथी, जिरे, 100 ग्रॅम सुके खोबरे भाजून, 100 ग्रॅम तीळ भाजून, 100 ग्रॅम भाजलेले शेंगदाणे, 50 ग्रॅम जिरे भाजून, 50 ग्रॅम धने भाजून.

नारळाचे दाटसर दूध फ्रिजमध्ये ठैवून थंड करुन घ्या. या दुधात अननसाच्या फोडी सोडून सर्व पदार्थ घालून चांगले मिसळून घ्या. तयार सरबत ग्लासात ओतून वरुन त्यात अननसाच्या थोड्या थोड्या फोडी घाला. आणि प्या.

साहित्य : दोन पिकलेली (सालीवर काळे ठिपके पडलेली) केळी, दोन वाटया भरून तापवून थंड केलेले दूध, चहाचे तीन चमचे भरुन साखर, वेलदोडयाची पूड असल्यास ती चिमूटभर.

कृती : एका पातेलीत दूध घेऊन त्यात साखर घालून ती विरघळेपर्यंत हलवावी. एका बशीत केळी सोलून ती हाताने खूप कुस्करावीत. कुस्करलेली केळी नंतर साखर घातलेल्या दूधात घालून नीट मिसळावीत व सर्वात शेवटी त्यात वेलदोडयाची पूड घालवून हलवावे. झाले शिकरण तयार.

टीप : हे शिकरण लगेच संपवायचे आहे. फ्रीजमध्ये ठेवले तर काळे पडते. याबरोबर ३-४ पोळया सहज खाता येतात.

साहित्य: ४ टोमॅटो, २ टेबलस्पून घरची साय, लहान अर्धा कप दूध, मीठ-मिरपूड चवीनुसार.

कृती: टोमॅटोच्या मोठ्या फोडी करून कुकरच्या भांड्यात घालून मऊ शिजवून घ्या. गार झालं की त्यात साय आणि दूध घालून मिक्सरमध्ये वाटून घ्या. गाळून त्यात मीठ-मिरपूड घाला आणि मंद आचेवर उकळा.

साहित्य- एक वाटी तुरीची डाळ, दोन वाट्या बारीक चिरलेली मेथीची पाने, एक चमचा धनेपूड, अर्धा चमचा जिरेपूड, आवडीप्रमाणे तिखट पूड, मीठ, साखर, दोन ते तीन आमसुले, फोडणीसाठी चमचा भर तेल, मोहरी, हिंगपूड, तीन-चार लाल सुक्याे मिरच्या, १०-१२ लसूण पाकळ्या.

कृती- तुरीची डाळ व चिरून घेतलेली मेथी एकत्रितपणे कुकरमध्ये शिजवून घ्यावी.
मेथीमिश्रित डाळ शिजल्यावर घोटून घेऊन त्यात धनेपूड, जिरेपूड, तिखटपूड, मीठ, साखर व आमसुले घालावीत. आमटी जशी घट्ट वा पातळ आवडत असेल त्याप्रमाणे पाणी घालावे व उकळून घ्यावे.
नंतर त्यावर मोहरी, हिंगपूड, १०-१२ लसूण पाकळ्या, ३-४ लाल सुक्याघ मिरच्या घालून तेलाची फोडणी द्यावी.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य : ४ मोठे उकडलेले बटाटे, एक चमचा भरून मीठ, २ डाव भरून गोड दही, २ हिरव्या मिरच्या, अर्धा चमचा साखर, पाव चमचा जिरे पूङ

कृती : उकडलेले बटाटे सोलून घ्या, एका पातेलीत घालून ते हाताने छान कुस्करा, सुरी वापरता येत असेल तर मिरचीचे बारीक तुकडे करा नाहीतर आई किंवा ताईकडून ते करून घ्या. कुस्करलेल्या बटाटयात साखर, जिरेपूड, मिरच्यांचे तुकडे व अर्धा चमचा मीठ घालून सर्व नीट कालवून घ्या. आता त्यात दही घालून डावाने सर्व नीट ढवळून घ्या, चव घेऊन पहा. मिठाची जरूरी आहे का? असल्यास थोडे घालून, चव घेऊन पहा, झाली कोशिंबीर तयार. कोथिंबीर असेल तर तीही थोडी निवडून, धुवून, चिरून वर पेरलीत तर कोशिंबीर छान दिसेल.

टीप : ही कोशिंबीर २ मोठया माणसांना पुरेशी होईल.

साहित्य :-
हरभरा डाळीचं पीठ दीड वाटी, तिखट अर्धा चमचा, ओवा एक चमचा, धणेपूड सव्वा चमचा, जिरेपूड एक चमचा, सांबार मसाला एक चमचा, चिंचेचा कोळ एक मोठा चमचा किंवा तीन-चार आमसुलं, गुळ एक मोठा चमचा, चिरलेली कोथिंबीर पाव वाटी, कढीपत्ता तीन-चार पानं, तेल अर्धी वाटीपेक्षा जास्त, फोडणीचं साहित्य, खोबऱ्याचा कीस पाव वाटी, चवीनुसार मीठ .

कृती :-
फोडणी करून त्यात एक वाटी डाळीचं पीठ खमंग भाजून घ्यावं आणि त्यात मीठ , तिखट घालून थोडं थोडं पाणी घालत अगदी घट्टसर पिठल्यासारखं करावं. मिश्रण कडेनं सुटू लागलं म्हणजे एका ताटाला तेलाचा हात लावून घ्यावा व वरील मिश्रण त्यावर थापावं. एकसारखं थाप्ल्यावर त्यावर किसलेलं खोबरं आणि कोथिंबीर पेरावी व मोठया मोठया चौकोनी वड्या कापून घ्याव्या. वड्या थंड झल्यावर त्या एका भांड्यामध्ये काढून घ्याव्यात . वर केलेल्या पाटवडीच्या प्रमाणे ,घट्टरस्सा करून तो वेगळा व गरम, उकळता ठेवावा. आंबट गोड हवा असल्यास तसा करावा किंवा आंबट-गोड न घालताही झणझणीत छान लागतो. ही भाजी वाढताना आधी दोन वड्या ठेवून त्यावर रस्सा घालावा व खोबरं-कोथिंबीर पेरून किंवा आवडीप्रमाणे सुशोभित करावं. आणि मनमुराद खावा.

साहित्य: २०० ग्राम खवा
१ कप दूध
१०० ग्राम साखर
२ चिमूट केशर
१ लहान चमचा वेलची पावडर
बारीक चिरलेले बदाम, पिस्ता

कृती: प्रथम खवा मळून घ्यावा.
पेढा करण्याआधी दूधात केशर मिक्स करून ठेवावे. तयार खवा नॉनस्टीक फ्राईंग पॅनमध्ये घ्यावा त्यात साखर घालावी. मध्यम आचेवर ढवळत राहावे. ५-७ मिनीटात साखर आणि खवा यांचे पातळसर मिश्रण तयार होते. त्यात दूध घालावे. आणि मिडीयम लो गॅसवर सारखे ढवळत राहावे. मिश्रण जरा घट्ट झाले त्यात वेलची पावडर घालावी. जवळ जवळ २८-३० मिनीटांनी पेढ्यांसाठी घट्ट गोळा तयार होतो.
मिश्रण अगदी थोडा वेळ निवळू द्यावे, शक्यतो मिश्रण गरम असतानाच पेढे वळावेत. हातांच्या तळव्यांना थोडे तूप लावून पेढे वळावेत. सजावटीसाठी पेढ्यांना वरती बदाम, पिस्त्याचे काप लावावेत.
टीप: पेढे जर पिवळ्या रंगाचे हवे असतील त्यात खायचा रंग घालावा. पेढे ५-६ दिवस फ्रिजमध्ये व्यवस्थित टिकतात. पेढे बनवल्यावर दोन एक दिवसांनी पेढ्यांचा गोडपणा जरा वाढतो, त्याप्रमाणे साखर कमीजास्त करावी.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य-
१/२ वाटी साबुदाणे
१/२ वाटी उडिद डाळ
१ वाटी जाडे पोहे
४ वाट्या तांदूळ
१५-२० मेथीचे दाणे
हे प्रमाण साधारण ३-४ जणांसाठी पुरेसे ठरते.

कृती-
हे सर्व कमित कमी ५ तास भिजत ठेवणे. नंतर मिक्सरमध्ये एकदम बाsssरीक वाटून घेणे. जराही रवाळ रहाता नये. त्यात एक छोटा चमचा खाण्याचा सोडा व मीठ घालून ढवळून उबदार जागेत रात्रभर ठेवणे. डोसा करण्यापूर्वी यात थोडे पाणी घालून पातळ करुन घ्यावे. इतके पातळ की तव्यावर ओतल्यावर २-३mm जाड आपोआत पसरले जाईल. वरुन वाटीने पसरावे लागता नये. नाहीतर टेक्श्चर नीट येत नाही.
डोसा तव्यावर घालताना तवा खूप तापलेला असु नये. अन्यथा डोसा नीट पसरत नाही. डोसा घातल्यावर लगेच गॅस मोठा करावा.
डोसा सुकत आल्यावर वरुन लोणी घालावे. शक्यतो पांढरे लोणी वापरावे. वरील बाजू पूर्ण सुकल्यावर एकदाच डोसा उलटावा. लगेचच डोसा काढुन चटणी/सांबार याबरोबर सर्व्ह करावा.

चटणी- नारळ,भिजलेले शेंगदाणे किंवा चणा डाळ,हिरवी मिरची,आले ,लसूण ,कढीपत्ता, मीठ,साखर, लिंबू रस /आमचूर ,कोथिंबीर दांड्या सह ,आवडत असेल तर पुदिना मिक्सर मध्ये बारीक करा.

साहित्य: मेथीदाणे १ छोटी वाटी, बासमती तांदूळ २ वाट्या(अंदाजे) हळद, तिखट, मीठ, साखर,लिंबाचा रस, गरम मसाला पावडर, तेल, हिंग, मोहरी, थोडे साजूक तूप, ओले खोबरे, बारीक चिरलेली कोथिंबीर, ३-४ कांदे बारीक चिरून

कृती: सकाळी मेथीदाणे पाण्यात भिजवून ठेवावे. रात्री ते पाण्यातून काढून २-३ वेळा धुवावे म्हणजे त्याचा बुळबुळीतपणा जातो.नंतर मेथी स्वच्छ फडक्यात बांधून ठेवावी. मोड यायला कधी कधी दोन दिवसही लागतात. अशी मोड आलेली मेथी वाटीने मोजून घ्यावी व त्याच्या दुप्पट तांदूळ घेऊन धुवून घ्यावेत. तेलावर हिंग मोहोरी फोडणीस टाकून कांदा तेलावर परतून घ्यावा. कांदा जास्त असला की पुलाव चांगला लागतो. त्यावर मेथी व तांदूळ घालून हळद,तिखट,मीठ,गरम मसाला पावडर घालून छान शिजवावा. भात होत आला की त्यात थोडी साखर व लिंबाचा रस घालून ढवळावा. थोडे साजूक तूप घालून पुन्हा झाकण ठेवून वाफ आणावी. सर्व्ह करतांना खोबरे व कोथिंबीर घालून सजवून वाढावा, डायबेटीस असणार्यांहनी हा जरूर खावा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३