खाद्ययात्रा

प्रथम अर्धी वाटी कणीक, अर्धी वाटी बेसन चांगले भाजून घ्या. २ चमचे तेल घेऊन त्यामध्ये मोहरी फोडणीला टाकून थोडी आल्याची पेस्ट घाला. त्यानंतर हळद, पाव चमचा आमचूर पावडर, चवीनुसार साखर, तिखट, हिंग व मीठ घालून ही दोन्ही पीठं त्यामध्ये परतून घ्या.

साहित्य - १ पेला हरभऱ्याची डाळ, तेल, फोडणीचं साहित्य, हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, २ चमचे साखर, चवीपुरतं मीठ, लिंबू, नारळ.

कृती - हरभऱ्याची डाळ रात्री पाण्यात भिजत घालावी. सकाळी पाणी काढून मिक्सरवर खरबरीत वाटावी. वाटताना त्यात २-३ हिरव्या मिरच्या घालाव्या. मिश्रण कुकरच्या भांड्यात ठेवून कुकरच्या दोन तीन शिट्ट्या कराव्यात. डाळ बाहेर काढून ताटात पसरून हातानं मोकळी करावी. कढईत २ डाव तेल घेऊन मोहरी, जिरे, हिंग, हळदीची फोडणी करावी. त्यात मोकळे केलेल्या वाटलेल्या डाळीचं मिश्रण घालावं. २ चमचे साखर, चवीपुरतं मीठ घालून मिश्रण थोडं परतावं. त्यात अर्ध्या लिंबाचा रस घालावा. मिश्रण नीट हलवून घ्यावं. वरून कोथिंबीर आणि खोवलेला नारळ घालावा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

२०० ग्रॅम, आठळ्या, २०० ग्रॅम चवळी, १ कांदा, १ टोमॅटो, १ टी. स्पून प्रत्येकी धने जिरे पावडर, १/२ टे. स्पून. काश्मिरी मिरची पावडर, १ टी. स्पून गरम मसाला, पाणी (कोथिंबीर पाहिजे असल्यास) फोडणीसाठी मोहर, हिंग, कढीपत्ता, चवीपुरती साखर. कृती आठळ्यांचे तुकडे करून साल काढून उकडून घ्याव्या.

साहित्य –

एक वाटी मैदा,एक वाटी साजूक तुपावर भाजून घेतलेली कणीक, मुटका वळला जाईल इतपत कडकडीत वनस्पती तुपाचे मोहन. चिमुटभर मीठ, अर्धा कप दूध व घट्ट पीठ भिजवायला आवश्यक तेवढे पाणी. पीठ पुरीच्या पिठाप्रमाणे घट्ट भिजवा व मळून एका बाजूला झाकून ठेवा.

मोदकाच्या आत भरायचे सारण -

चार वाट्या ओल्या नारळाचा चव, आवडीनुसार दोन ते तीन वाट्या किसलेला गूळ किंवा साखर. दोन चमचे भाजलेल्या खसखशीची पूड. (ऐच्छिक) एक कप साईसकट (मलाईचे) दूध, वेलदोडे पूड, चारोळी, बेदाणे,काजू व बदामाचे काप,खारकेची पूड,सारणात घालायला तांदूळाची पिठी इत्यादी.

कृती –

किसेला गूळ / साखर, दूध व ओल्या नारळाचा चव एकत्र शिजवा. शिजवून कोरडं करा. त्यात एक चमचा तांदूळाची पिठी घाला. सारण गार होऊ द्या.
टीप - या सारणात खारकेची पूडही घालतात. पिठाची पारी लाटून वाटीने एकसारख्या पुर्‍या . कापून घ्या. लाटलेली पुरी हातावर घेऊन तिला द्रोणासारखा आकार देऊन त्यात सारण भरून मोदक तयार करून तळून घ्या.

-- संजीव वेलणकर, पुणे
९४२२३०१७३३

साहित्य : मटणाचा खिमा अर्धा किलो, खडा मसाला पावडर १ चमचे, मीठ चवीनुसार, तमालपत्र २३, काश्मिरी ग्रेव्ही ३ वाटय़ा
कृती : मटणाच्या खिम्याला लाकडाच्या पाटीवर एका मोठय़ा लाकडाच्याच हातोडीने ठोकून ठोकून एकजीव करावे. एवढे की, ते कणकेच्या गोळ्यासारखे व्हावे. एका भांडय़ात पाण्यामध्ये खडा मसाला पावडर, चवीनुसार मीठ, तमालपत्र घालून पाणी उकळवावे. उकळी आल्यावर मटणाचे छोटय़ा लिंबाच्या आकाराचे गोळे करून यात हलकेच सोडावेत. १०-१५ मिनिटांनी या गोळ्यांचा आकार थोडा मोठा होऊन तरंगू लागतो, म्हणजेच ते शिजले आहेत असे समजावे. असे तयार गोळे काश्मिरी ग्रेव्हीत घालून तंदुरी रोटीबरोबर खावेत.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य : एक वाटी तुरीची डाळ, पाव वाटी मोड आलेली मेथी, 2-3 चमचे गोडा मसाला, हळद, तिखट, मीठ, 8-10 पाकळ्या लसूण, खवलेले ओले खोबरे, कोथिंबीर.

कृती : तुरीची डाळ शिजवताना त्यात हळद, हिंग व मोड आलेली मेथी घाला. डाळ शिजली की ती घोटा. त्यात चवीनुसार तिखट, मीठ, गूळ, चिंच कोळ आणि गोडा मसाला घाला. नंतर हिंग, मोहरी व लसणाची फोडणी देऊन उकळा. वाढून घेताना ओले खोबरे व कोथिंबीर घाला.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

सॉस बनवण्यासाठी लोणी गरम करा. त्यात कॉर्नफ्लोअर व कोको पावडर मिसळा. थोडं परतून दूध टाका आणि घट्ट होईपर्यंत शिजवा. साखर टाकून थंड करा.

हा करायला अगदी सोपा प्रकार आहे. गोव्यात यासाठी तांदळाचे पिठ वापरतात. पण कणीक वा इतर पिठे वापरुनही करता येते.

एक वाटी सोया चंक्स किंवा मीन्स कोमट पाण्यात अर्धा तास कोमट पाण्यात भिजत घालावेत,मग ते पिळून घ्यावेत. त्याला १ टिस्पून आले लसूण पेस्ट लावावी. थोड्या तेलावर एक कांदा बारीक चिरून परतून घ्यावा.

कालच दिवाळी संपली. दिवाळीत एकमेकांना दिलेल्या भेटींमधून ‘ड्रायफ्रूट्चे’ बॉक्स घरोघरी आले असतीलच. बदाम, अक्रोड, काजू आणि पिस्ते, बेदाणे, सुके अंजीर, खजूर, जर्दाळू अशा ‘ड्रायफ्रूट्स’चे महत्त्व. ताजी फळेच विशिष्ट प्रकारे वाळवून ‘ड्रायफ्रूटस्’ बनतात. गोड खायची खूप इच्छा झालेली असताना मिठाई, कँडी, जॅम, जेली या भरपूर साखर असलेल्या पदार्थाशी तुलना करता हा सुकामेवा केव्हाही चांगला. सुक्यामेव्यातून साखरेबरोबरच जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि तंतुमय पदार्थही मिळत असून दररोज २ ते ३ ड्रायफ्रूट्स खाल्ले तर उत्तमच. ड्रायफ्रूट्स मुळातच गोड असली तरी त्यावर साखर, चॉकलेट अशा आणखी गोड पदार्थाचा थर दिलेलीही अनेक उत्पादने बाजारात उपलब्ध आहेत. अशी अतिरिक्त साखर असलेला सुकामेवा मात्र ‘कँडी’ याच सदरात मोडतो आणि तो निश्चितच बरा नव्हे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

आज काही ड्रायफ्रूट्ची माहिती भाग एक
बदाम
अक्रोड
काजू