साहित्य: १ वाटी बारीक तांदूळ, १ नारळ, १ वाटी वरपर्यंत भरुन चिरलेला गुळ, ३ चमचे साजूक तूप, १ चमचा बेदाणे, १ चमचा बदामकाप, दोन वेलच्या, दोन लवंगा चिमूटभर मीठ, नारळाचे दुध काढण्यासाठी पाणी

तयारी : तांदूळ धुऊन निथळत ठेवावे. नारळ खवणून त्याचे तीन वाट्या दूध काढावे.

कृती : जाटसर भाड्यांत १ चमचा तूप घालून भांडे गॅसवर ठेवावे. तुप कडकडल्यावर त्यावर वेलच्या व लवंग ठेचून घालावा. त्यावर धुतलेले तांदुळ घालून परतून घ्यावे. नंतर ३ वाट्या नारळाचे दूध घालून परतून घ्यावे. नंतर ३ वाट्या नारळाचे दूध घालून भात शिजवून घ्यावा. कणी मोडताच त्यात १ वाटी भरुन गुळ घालावा. भात व गुळ एकत्र करावा. त्यात वेलची- जायफळ पावडर व बेदाणे आणि बदामकाप घालून दोन चमचे तूप घालून मंद आचेवर ठेवावा. गुळ विरघळेपर्यंत अधून मधून भात सारखा करावा. गॅसवर तवा ठेवून भांडे मंद गॅसवर १० मिनिटे ठेवावे, नारळी भात तयार.

- सुधा मोकाशी

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

कालच दिवाळी संपली. दिवाळीत एकमेकांना दिलेल्या भेटींमधून ‘ड्रायफ्रूट्चे’ बॉक्स घरोघरी आले असतीलच. बदाम, अक्रोड, काजू आणि पिस्ते, बेदाणे, सुके अंजीर, खजूर, जर्दाळू अशा ‘ड्रायफ्रूट्स’चे महत्त्व. ताजी फळेच विशिष्ट प्रकारे वाळवून ‘ड्रायफ्रूटस्’ बनतात. गोड खायची खूप इच्छा झालेली असताना मिठाई, कँडी, जॅम, जेली या भरपूर साखर असलेल्या पदार्थाशी तुलना करता हा सुकामेवा केव्हाही चांगला. सुक्यामेव्यातून साखरेबरोबरच जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि तंतुमय पदार्थही मिळत असून दररोज २ ते ३ ड्रायफ्रूट्स खाल्ले तर उत्तमच. ड्रायफ्रूट्स मुळातच गोड असली तरी त्यावर साखर, चॉकलेट अशा आणखी गोड पदार्थाचा थर दिलेलीही अनेक उत्पादने बाजारात उपलब्ध आहेत. अशी अतिरिक्त साखर असलेला सुकामेवा मात्र ‘कँडी’ याच सदरात मोडतो आणि तो निश्चितच बरा नव्हे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

आज काही ड्रायफ्रूट्ची माहिती भाग एक
बदाम
अक्रोड
काजू

तूप गरम करून त्यात उडीद डाळ, काजू, कांदा, हिरवी मिरची हे वेगवेगळे खरपूस भाजून घ्या. बेबी कॉर्न घालून 3-4 मिनिटे परतून घ्या. त्यात दूध घालून नंतर मीठ व साखर घाला. मिश्रण घट्ट होईपर्यंत ढवळत राहा. कोथिंबीर, शेव घालून सजवा व गरमागरम सर्व्ह करा.

साहित्य : २ वाटया खमंग भाजलेल्या शेंगदाण्याचे कूट, ६-७ चहाचे चमचे भरून पिठी साखर, पाव चमचा वेलदोडा पूङ

कृती : दाण्याचे कूट, साखर व वेलदोडा पूड एकत्र करून घ्या व नीट कालवून घ्या. मुठीने लाडू वळा. दाण्याचे कूट जर खूप भरभरीत असेल तर त्याला किचिंत ओले हात लावून मळा व मुठीने लाडू वळा.

टीप : काहीजणांना साखरेऐवजी गूळ आवडत असेल तर ४-५ चमचे बारीक चिरलेला गूळ घेऊन हाताने तो बारीक करून त्यातले सगळे खडे काढून टाकावेत.

साहित्य - एक वाटी गव्हाचे पीठ, एक वाटी चण्याचे वा ज्वारीचे पीठ, दोन वाट्या चिरलेली मेथी, हिरवी मिरची-आले पेस्ट एक चमचा, धने-जिरेपूड एक चमचा, चार चमचे तेलाचे मोहन, चवीनुसार मीठ व थोडी साखर.

कृती - वरील सर्व जिन्नस व तेलाचे मोहन एकत्र करून थोडे पाणी घालून पीठ चांगले मळून घ्यावे.
थोडे थोडे पीठ मुठीत घेऊन मुटके बनवावेत. हे लांबट गोळे (मुटके) प्रथम कुकरमध्ये वाफवून घ्यावेत व नंतर गार झाल्यावर तेलात तळून घ्यावेत.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साबुदाणा --टपोरा ,गोल दाणे असलेला साबुदाणा चांगला --वेडावाकडा /हाताळल्यावर फुटणारा साबुदाणा घेऊ नये --आणि घ्यावा लागलाच तर चांगला चाळून घ्यावा आणि थोडा भाजून घ्यावा.

साबुदाणा भिजवताना---साबुदाणा चांगला दोन/तीन वेळा पाण्याने धुवून घ्या आणि नंतर साबुदाणा पूर्ण भिजेल एव्हढे आणि वर अर्धा सेंटीमीटर पाणी राहील हे बघा. साबुदाणा एखाद्या उंच आणि झाकण वाल्या डब्यात भिजवावा. आणि एका तासाने तो डबा उलटा करून ठेवण म्हणजे वरून कोरडा पडणारा साबुदाणा देखील चांगला भिजतो --कमीतकमी ४ ते ६ तास भिजवणे

शेंगदाणे कुट करताना --शेंगदाणे मायक्रोवेव मध्ये एका वेळी पाव ते अर्धा किलो पसरट काचेच्या भांड्यात (मायक्रोवेव योग्य ) – २+२+१+१ मिनिटे हाय वर भाजावेत -- + चा अर्थ मायक्रोवेव बंद करून भांडे बाहेर काढून दाणे ढवळावे आणि दाणे किती भाजले गेलेत हे पाहणे आणि परत भांडे आत टाकून मायक्रोवेव चालू करणे-( तुमच्या मायक्रोवेव च्या पावर प्रमाणे वेळ कमी जास्त लागेल ) भाजलेले शेंगदाणे साला सकट मिक्सर मध्ये भरड दळणे

बटाट्याच्या फोडी घालायच्या असल्यास अगोदर शिजवून घेता येईल किवा साबुदाण्या अगोदर जिरे तूप हिरव्या मिरच्यांचे तुकडे असलेल्या फोडणी मध्ये घालून शिजवता येईल --फक्त प्रत्येकाचा शिजण्याचा वेळ वेगवेगळा असेल

इतर पूर्व तयारी -- तूप (साजूक किवा वनस्पती ) किवा शेंगदाणा तेल , जिरे ,हिरव्या /लाल मिरच्या चे तुकडे --एक ते दीड सेंटीमीटर ,आल्याचे बारीक तुकडे /किसून ,कढीपत्ता (चालत असेल तर ) , लाल तिखट ,मीठ ,साखर , जीरापुड
भिजवलेला साबुदाणा एखाद्या ताटात /पराती मध्ये काढून मोकळा करून घ्या . त्या मध्ये मीठ ,साखर ,लाल तिखट , दाणा कुट ,, जीरापुड ,आल्याचे तुकडे /कीस घालून चांगले मिक्स करा --चव बघा --खिचडी ची चव लागली पाहिजे -जे कमी वाटेल ते घाला आणि मिक्स करून ठेवा

मोठ्या पातेल्यात /कढई मध्ये जास्त तूप /तेल घालून तापत ठेवा , त्या मध्ये जिरे घाला , ते तडतडले की हिरव्या मिरच्याचे तुकडे घालून परता , त्या वर बटाटा फोडणी मध्ये घाला --अगोदर शिजलेले नसेल तर झाकण ठेऊन थोडे पाणी शिंपडून शिजवून घ्या ( थोडे करकरीत राहूदे जास्त लगदा होई पर्यंत शिजवू नका ) नंतर साखर , मीठ दाणा कुट घालून ढवळा

दोन पर्याय करता येतील --एक या शिजलेल्या बटाट्यात वरील साबुदाणा मिश्रण घाला आणि चांगले ढवळा किवा --दोन- हे परतलेले व्यंजन ताटा /परातीतील साबुदाणा मिश्रणात ओता आणि नीट मिक्स करा --साबुदाणा खिचडीचे रेडीमिक्स तयार --या पुढे अनेक पर्याय - (एक) -वर कढई /पातेल्यात साबुदाणा घातलेला आहे ती झाकण ठेऊन एक वाफ आणून खिचडी करा.

विशेष टिप्स -साबुदाणा भिजवताना थोडे ताक घाला --साबुदाणा मोकळा राहून खिचडी मोकळी होते

शेंगदाण्याचे कूट जास्त असेल तर साबुदाणा मोकळा तर राहतोच पण खिचडीची चव देखील वाढते , शेंगदाण्याचे कूट नसेल तर खिचडी चिकट गोळा होते.

खिचडी परत गरम करताना जर खिचडीवर दुधचा /ताकचा हबका मारून गरम केली तर मोकळी होते -(पाण्या पेक्षा )

फ्रीज मध्ये साबुदाणा वाळत जातो त्यामुळे परत गरम करताना खिचडीवर पाणी /दुध /ताक चा हबका मारणे आवश्यक असते.

वनस्पती तुपातील खिचडी साजुक तुपा पेक्षा जास्त खमंग लागते --कदाचित सढळ हस्ते तूप वापरल्या मुळे असेल.

-- संजीव वेलणकर, पुणे
९४२२३०१७३३

सामग्री

५ ब्राऊन ब्रेड के स्लाइस,
१ कटोरी मलई,
१ कटोरी सूजी,
१/४ कटोरी सिमला मिर्च के टुकड़े,
१/४ कटोरी गाजर के टुकडे,
१/४ कटोरी स्वीटकॉर्न के दाने,
१/२ चम्मच मिरी पावडर,
१/२ चम्मच चिली फ्लेक्स,
५ चीज क्यूबज
नमक स्वाद अनुसार

विधी

१) एक बड़ी कटोरी में मलई लेकर उसे अच्छे से फेंट ले၊
२) अब उसमें सूजी और बाकी की सब सब्जियाँ और सामग्री
मिलाकर (चीज छोडकर) , अच्छे से मिक्स कर ले और
पंधरा मिनट तक वैसे ही रख दे၊
३) अब ब्रेड स्लाइस लेकर उसके उपर ये मिश्रण लगा दे और
उपर से चीज कद्दूकस करके डाले၊
४) अब नॉनस्टिक तवे को गरम करके उसके उपर एक चम्मच
घी डाले और ब्रेड के स्लाइसेस को उसके उपर रख दे और
धीमी आंच पर रखकर टोस्ट बना ले၊
५) हल्दी सॅन्डविच टोस्ट टमाटर के सॉस के साथ परोसे

प्रथम बेबी कॉर्न हळद व मीठ घालून वाफवून घ्या. कढईत तेल घालून बारीक चिरलेला कांदा, हिरवी मिरची पेस्ट, किसलेले आले, ओवा, धनेपूड, बेबी कॉर्न घालून चांगले परता. नंतर टोमॅटो प्युरी, तिखट, मीठ, चिमूटभर साखर, व पनीरचे लांबट काप करून घाला. मग त्यात सोया सॉस, लाल-हिरवी-पिवळी सिमला मिरचीचे काप घालून परता. थोड्या वेळाने गॅस बंद करा.

साहित्य :

१ वाटी मध्यम जाड रवा, पाऊण वाटी साखर, १ डाव तूप, १ अष्टमांश चमचा पीठ, १ वाटी उकळीचे पाणी, २ वेलदोड्याची पूड.

कृती :

प्रथम पातेल्यात तूप घालून गॅसवर ठेवावे. तूप तापले की त्यात रवा घालून मंदाग्नीवर चांगला भाजावा. त्यात मीठ घालावे. रवा भाजल्याचा चांगला वास येईल व भाजताना हाताला हलके वाटू लागेल.

नंतर त्यात उकळीचे पाणी घालून उलथन्याने चांगले ढवळावे. सर्व पाणी आटले की पुन्हा एकदा ढवळून साखर घालावी. सर्व मिश्रण जरा पातळ झाल्यासारखे होईल; पण ढवळत राहावे. जर वेळाने मिश्रण घट्ट होईल.

नंतर त्यात वेलदोड्यांची पूड घालून उतरवावे. कडेने १ चमचा साजूक तूप सोडावे.

मेथी दाणे रात्रभर भिजवा. सकाळी उपसून ठेवा. फडक्या्त बांधून मोड येऊ द्या. आता तुरीची डाळ व मेथ्या पाणी घालून शिजवा. खूप जास्त शिजवू नका. तेलाची फोडणी करा. त्यात ठेचलेला लसूण व मिरच्यांचे तुकडे घाला. कडीलिंबाची पाने, तिखट, मीठ, हळद, चिंचेचा कोळ, गूळ, गोडा मसाला घाला.