साहित्य:- मोठा पेरू १ नग, तेल, मोहरी, हिंग, लाल मिरच्यांचे तुकडे,हळद,मीठ, दाण्याचे कूट, मोहरीची डाळ,कोथिंबीर, मीठ.

कृती:- पेरूच्या फोडी कराव्यात. पातेलीत तेल तापवून त्यावर मोहरी, हिंग, लाल मिरच्यांचे तुकडे आणि हळद घालून फोडणी करावी. त्यावर पेरूचे तुकडे, मीठ, दाण्याचे कूट व पाणी घालून झाकण ठेवून एक वाफ द्यावी. नंतर सर्व ढवळून फोडी शिजवाव्यात. मिक्सरमध्ये मोहरीची डाळ थोडेसे पाणी घालून ‘‘चढवावी’’. ही फेसलेली मोहरी या भाजीला घालावी व पाणी आटत आले की भाजी उतरवावी. बारीक चिरलेल्या कोथिंबीरीने सजवावी.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२०१७३३

साहित्य : 1 ½ वाटी बेसन , आल 1 इंच ,हिरवी मिरची चवीनुसार ,मीठ चवीनुसार, साखर 2 चमचे ,एक लिंबाचा रस _ साधारण 4/5 चमचे(पोहे खायचा चमचा),जिरे पाव चमचा, एक ईनो पाकीट, पाणी आवश्यकतेनुसार.

फोडणीसाठी : 2 चमचे तेल, मोहरी जिरे ,कढीपत्ता ,4/5 चमचे पाणी साखर आणि लिंबू रस 2 चमचे.

कृती :
बेसन मध्ये साखर मीठ लिंबू रस घालावे. आल, मिरची, जिरे मिक्सर ला बारीक करून बेसन मध्ये मिक्स करावे. व पाणी घालून भजी पीठ पेक्षा थोडे पातळ पीठ भीजवावे.आता एका पसरट भांड्याला तेल लावून ठेवावे (मी कुकर चे भांडे वापरले ) कूकर मध्ये पाणी टाकून गरम होऊ द्यावे .आता तयार केलेल्या मिश्रणामध्ये ईनो मिक्स करावा आणि पटकन मिश्रण एकत्र ढवळून तेल लावलेल्या भांड्यात ओतावे आणि कुकर मध्ये 10ते 12 मिनिटे शिट्टी न लावता वाफवून घ्यावा .

फोडणी :
तेल गरम झाले की त्यात मोहरी टाकून तडतडली की जिरे ,कढीपत्ता टाकावा आणि गेस बंद करावा .4/5 चमचे पाण्यात साखर आणि लिंबू रस मिक्स करावा आणि ते पाणी गार झालेल्या फोडणीमध्ये टाकावे .

ढोकळा गार झाला की सुरी ने कापून घ्यावा व तयार केलेली फोडणी ढोकल्या वर पसरावी .कोथिंबीर ने गारनिष करून सर्व्ह करावे.

सोयाबीन हे डाळवर्गीय पीक मूळचे चीन देशातले. चिनी लोक आपल्या रोजच्या आहारात सोयाबीनचा समावेश करतात. महाराष्ट्रात सोयाबीनचे पीक लाखो शेतकरी घेतात. हे पीक दलालांमार्फत तेलगिरण्यांना जाते. तेथे त्यापासून खाद्यतेल व पेंड मिळते. पेंडीचा उपयोग कोंबडय़ांचे खाद्य म्हणून होतो. सोयाबीनपासून दुधाला पर्याय असे दूध बनवता येते.

तांदूळ धुवून १० मिनीटे निथळत ठेवणे. नॉनस्टीक फ्राईंग पॅनमध्ये २ चमचे तेल गरम करून मोहोरी, हळद, काजू घालून तांदूळ परतून घ्यावे. तांदूळ परतताना दुसर्या गॅसवर २ कप पाणी गरम करत ठेवावे. तांदूळ चांगले परतले गेल्यावर त्यात गरम केलेले पाणी घालावे.

साहित्य- १ वाटी जाड रवाळ कणीक (खांडवा किंवा खपली गहू वापरावेत कारण ते अधिक पौष्टिक असतात.) लोणकडे तूप, १ वाटी गूळ, वेलची पूड.
कृती- गव्हाचे जाड रवाळ पीठ (कणीक) लोणकढय़ा तुपावर भाजून घ्यावे. पीठ चांगले खरपूस वास येईपर्यंत भाजावे. पीठ बाजूला एका ताटात काढावे. त्याच कढईत एक वाटी बारीक तासलेला गूळ घालून वितळवावा. त्यात भाजलेले पीठ घालून ढवळावे. वरून वेलदोडय़ांची पूड व चवीनुसार मीठ घालावे. मिश्रण एकजीव झाले की गॅसवरून उतरवावे. थोडे कोमट असताना त्याचे लाडू वळावेत.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

फायबर कशात मिळतं?
अपचनीय बिया, भाज्यांची आवरणं, फळं आणि धान्यांमध्ये फायबर सापडतं. फायबर हे अपचनीय कार्बोहायड्रेट्सपासून बनतं. त्याचे घटक असतात सेल्युलोज, पेक्टिन, लिगिनन, हेमसिल्युलोज, गम्स, म्युसिलेज आणि ब्रान. फायबरचे दोन प्रकार असतात, द्रवणीय आणि अद्रवणीय. हे दोन्ही फायबर आरोग्य, पचन आणि रोगांना दूर ठेवण्यासाठी आवश्यक असतात. द्रवणीय फायबर पाणी खेचून पचनक्रियेदरम्यान जेलमध्ये रूपांतरित होतं. द्रवणीय फायबर ओटचा कोंडा, बार्ली, नट्स, बिया, चवळी वर्गातली धान्यं, डाळी, मटार आणि काही फळं तसंच भाज्यांमध्ये सापडतं. ‘सायलीअम’ नावाच्या फायबर सप्लिमेण्टमध्येही ते सापडतं. अद्रवणीय फायबर गव्हाचा कोंडा, भाज्या आणि अख्ख्या धान्यांमध्ये सापडतं. या फायबरमुळे मलाला घट्टपणा प्राप्त होतो आणि ते पोट आणि आतडय़ांमधून लवकर बाहेर पडतं.

ब्रेडच्या कडा कापून घ्या. त्यावर जॅम किंवा मार्मलेडस लावून घ्या. त्यावर किसलेले चीज घाला. आता दुसऱ्या ब्रेडलाही जॅम लावून घ्या. हा ब्रेड पहिल्या ब्रेडच्या वर व्यवस्थीत ठेऊन घ्या

सर्वप्रथम बटाट्याचा किस, ताक व लालसर कडा काढलेल्या ब्रेडचा चुरा एकत्र करुन या मिश्रणात अंदाजानुसार आणि चवीप्रमाणे हिंग, हळद, तिखट, मीठ घालून गॅसवर मंद आचेवर शिजत ठेवावे. गोळा पातेल्यात फिरायला लागला की लगेच उतरवावे. ताटात कापड टाकून त्यावर वरील मिश्रण घाला व पातळ थापावे. बारीक चिरलेला कांदा, कोथिंबीर, मिरची, मीठ, ओले खोबरे, लिंबाचा रस व चिमूटभर साखर घालून याचे सारण तयार करावे. त्यात मोहरी, हिंग, हळद घालुन केलेली फोडणी घालावी. व हे सर्व थापलेल्या वड्यांवर पसरवावे. त्यावर सुरीने उभ्या चिरा पाडून गोल गुंडाळ्या कराव्यात. अशाप्रकारे ब्रेडच्या सुरळीच्या वड्या तयार. या वड्या आपण हिरवी चटणी किंवा टोमॅटो सॉसबरोबर सर्व्ह करु शकतो.

रव्याला दूध व पातळ तूप चोळून ठेवावे व काही वेळ दडपून ठेवावे. (मोगरी देणे असे या प्रक्रियेस म्हणतात.) मग मिश्रण कोरडेच मिक्‍सरमधून काढावे.

डाएट फराळ
आजच्या डाएट कॉन्शस वातावरणात दिवाळीचे पदार्थ खाणं अनेक तरुणींसाठी यक्षप्रश्न निर्माण करतात, पण ते खाल्ल्याशिवाय दिवाळीची गंमत ती काय! म्हणूनच आपल्या आधुनिक स्वयंपाकघरात आणि ‘डाएट’मध्ये बसणाऱ्या काही कृती.

डाएट फराळाच्या काही कृती
रव्याचा चिवडा
साहित्य : रवा १ वाटी, कणीक १ वाटी, मीठ १ चिमूटभर, तेल ४ चमचे, तिखट, हळद, आमचूर पावडर चवीनुसार, धने, जीरे पावडर अर्धा-अर्धा चमचा, हिंग २ चिमूट.
कृती : हे सर्व मिश्रण मिक्सरमध्ये बारीक करून घेणे. सोपेची पावडर करून घ्यावी. नंतर तयार झालेला गोळा किसणीने किसून डीप फ्राय करावा. कुरकुरीत झाल्यानंतर वरील तयार केलेला मसाला व बारीक सोपेची पावडर घालून हलक्या हाताने एकत्र करून खायला दय़ा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड चकली
साहित्य : चकलीची भाजणी २ वाटय़ा, तीळ १ चमचा, ओवा १ चमचा, धणे जीरे पावडर १ चमचा, तिखट, मीठ चवीनुसार, लसूण, हिरवी मिरची १-१ चमचा, कोथिंबीर पेस्ट २ चमचे, आमचूर -अर्धा चमचा, तेल – तळायला
कृती : चकलीची भाजणी व मसाले एकत्र करून घेणे. नंतर २ वाटय़ा पाणी उकळत ठेवून त्यात चकलीच्या पिठाची उकड काढून घेणे. उकड काढल्यावर त्यात अर्धा चमचा इनो घालून पुन्हा मळून घेणे. त्याच्या चकल्या पाडून २०० डिग्रीवर १२ ते १५ मिनिटे बेक करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड करंज्या
साहित्य:- २ कप मैदा, २ मोठे चमचे पिठी साखर, ५ मोठे चमचे फ्रिजमधील थंड साजूक तूप,एक चिमूट मीठ, २-३ मोठे चमचे फ्रिजमधील थंड पाणी, २ मोठे चमचे पातळ तूप
करंजीच्या सारणासाठी लागणारे साहित्य:- २ कप खवलेला ओला नारळ, ४ मोठे चमचे कंडेन्स्ड मिल्क
२ मोठे चमचे पिठी साखर, ३ मोठे चमचे पिस्त्याची बारीक पूड, १/४ लहान चमचा वेलदोडय़ाची पूड
एक चिमूट केशर.
कृती:- प्रथम सारण करण्यासाठी नारळ, कंडेन्स्ड मिल्क, पिठी साखर, पिस्त्याची भरड, वेलदोडय़ाची पूड आणि केशर काचेच्या किंवा प्लास्टिकच्या भांडय़ात एकत्र करावे. मायक्रोवेव्हमध्ये एक मिनिटभर शिजवावे. नंतर बाहेर काढून एकजीव करावे व पुन्हा तीस सेकंद मायक्रोवेव्हमध्ये ठेवावे. शिजल्यावर सारण एकजीव झाले पाहिजे; फार ओलसर वाटल्यास आणखीन तीस सेकंद शिजवावे. मग गार करण्यास बाजूला ठेवावे. पारी करायला, मदा, तूप, पिठी साखर आणि मीठ एकत्रित मिक्सर मध्ये ठेवून क्षणभर फिरवावे. असे केल्यास मिश्रण पावाच्या चुऱ्यासारखे दिसू लागेल. आता त्यात एक-एक करून २-३ मोठे चमचे अगदी थंडगार पाणी घालून पुन्हा पल्स करावे. मिश्रण जरा एकत्र येऊ लागेल. दिसायला कोरडे दिसले तरी त्यात आणखी पाणी घालू नये. लाटताना पीठ एकत्र येईल. अर्धवट एकत्र आलेले पीठ िक्लग फिल्म किंवा प्लास्टिकमध्ये घट्ट बांधून, थोडे चपटे करून फ्रिजमध्ये २०-२५ मिनिटे ठेवावे. मग त्याचे लिंबाएवढे भाग करून प्रत्येक भाग प्लास्टिकच्या दोन कागदांमध्ये लाटावा. त्याच्या मधोमध दोन लहान चमचे सारण ठेवावे आणि कागदाच्या आधाराने पारी दुमडावी. कडा दाबून, कातण्याने कापावे. अशा सगळ्या करंज्या करून घ्याव्यात. बेकिंग ट्रे वर तूप लावावे किंवा बटर पेपर लावावा. त्यावर करंज्या ठेवाव्यात. ओव्हनमध्ये १७५ डिग्री तापमानावर करंज्या १५-२० मिनिटे भाजाव्यात. मग त्या बाहेर काढून त्यावर वितळलेले तूप लावावे आणि पुन्हा ५-१० मिनिटे करंज्या भाजाव्यात. तयार झाल्यावर त्यांचा रंग गुलाबी होतो आणि करंज्या खुसखुशीत होतात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड तिखटा-मिठाचे शंकरपाळे
साहित्य: -२ कप मैदा, १ कप कणीक, १/४ कप तेल, १ लहान चमचा भरडलेला ओवा ,१/२ लहान चमचा तिखट, चवी नुसार मीठ, १/४ लहान चमचा बेकिंग पावडर, साधारण १/४ कप थंड पाणी.
कृती:- प्रथम पाण्याव्यतिरिक्त इतर सारे साहित्य एखाद्या मोठय़ा भांडय़ात एकत्र करावे.
मग थोडे-थोडे करत, गार पाणी घालून पीठ एकत्र करावे. फार मळू नये. भिजवलेले पीठ घट्ट असावे. झाकण घालून १५-२० मिनिटे बाजूला ठेवावे. पिठी किंवा तेल न लावता भिजवलेले पीठ ५ मिलीमीटर जाडी होईल इतके लाटावे. मग त्याचे आवडेल तसे चौकोनी किंवा शंकरपाळ्यासारखे आकार कापावेत.
काटय़ाने प्रत्येक तुकडय़ावर भोके पाडावीत. शंकरपाळे बेकिंग ट्रे वर लावलेल्या बटर पेपरवर ठेवावीत.
ओव्हनमध्ये १७५ डिग्रीवर १५-२० मिनिटे, सोनेरी होईपर्यंत भाजा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३