सर्व फळं एकत्र करावीत. त्यात कंडेंन्स मिल्क आणि साधे दुध घालून मिक्स करावे. (दूध आणि कंडेंन्स मिल्कचे प्रमाण कमी-जास्त होवू शकते. म्हणून आधी १/४ कप दूध आणि १/४ कप कंडेंन्स मिल्क एकत्र करून फळांमध्ये घालावे. मिक्स करून चव पाहावी.

साहित्य: पाव किलो काबुली चणे२ ते ३ कांदे, (किसून)४ ते ५ टोमॅटोचवीपुरता चिंचेचा रसदोन तमालपत्रतीन टेबल स्पून तेलएक टेबल स्पून जिरेदोन चमचे पादेलोण (काळं मीठ)दोन चमचे तिखटअर्धा चमचा गरम मसाला१ टिस्पून आले पेस्ट३ लसूण पाकळ्यांची पेस्ट१ टिस्पून आमचूर पावडर१ टिस्पून धणेपूडपाव चमचा हळदअर्धा चमचा कसूरी मेथीकोथिंबीरएक चमचा आले-लसूण पेस्टचवीनुसार मीठभटूरेमैदा ४ वाट्यारवा अर्धी वाटीदही अर्धी वाटीमीठ चवीनुसारसाखर एक छोटा चमचाबेकिंग सोडा पाऊण चमचातळण्यासाठी तेल.

पाककृती: आदल्या दिवशी भरपूर पाण्यात काबुली चणे भिजत टाकावेत. दुसऱ्या दिवशी कुकरमध्ये चणे नरम शिजवून घ्यावेत.जिरे, काळे मीठ जरा गरम करून बारीक पावडर करावी.तेल तापवून तमालपत्र टाकून किसलेला कांदा टाकून चांगला नरम करा. आले-लसूण पेस्ट टाकून थोडा वेळ परतावे.बारीक चिरलेला टोमॅटो टाकून बराच वेळ परतून घ्यावे. कांदा-टोमॅटो एकजीव झाला पाहिजे.त्यात हळद, तिखट, थोडे मीठ, जिरे व काळे मीठ, धनेपूड टाकून परतून घ्यावे. नंतर शिजवलेले चणे टाकावे.चणे परतून त्यात एक-दोन वाटया पाणी टाकावे व मंद आचेवर शिजवावे. कोथिंबीर व कसूरी मेथी चुरून टाकावी .भटुराएका भांड्यात मैदा आणि रवा चाळून घ्यावा.मैद्यात 2 चमचे तेल, मीठ, बेकिंग सोडा, दही आणि साखर घाला.कोमट पाणी घालून पीठ चांगले भिजवून घ्यावे.भिजवलेले पीठ 2 तास उबदार जागी झाकून ठेवा.दोन तासांनी कढईत तेल गरम करून घ्या.लिंबाएवढ्या आकाराचे गोळे करून त्याच्या पुऱ्या करून गरम तेलात तळून घ्या.

चिरलेल्या केळफुलाला कुकरमध्ये हळद व मीठ घालून छान वाफ आणावी. वाफवल्यावर पाणी काढून टाकावे. वाफवलेले केळफूल हाताने बारीक करून त्यात गाजर व उकडलेला बटाटा कुस्करून घालावा. आले, मिरची, लसूण पेस्ट, मीठ, धने-जिरे पूड घालावी. ब्रेडचा बारीक चुरा घालून मळून घ्यावे.

साहित्य : दोन मोठया उकडलेल्या कैर्‍या, अर्धा ते एक चमचा मीठ, एक मोठी वाटी चिरलेला गुळ, पाव चमचा वेलदोडयाची पुड, थंडगार पाणी ५ ग्लास, ७-८ बर्फाचे तुकडे.

कृती : कैर्‍यांची साले काढून त्या एका स्टीलच्या पातेलीत घाला. हाताने कुस्करून त्याचा सर्व गर काढून घ्या व आतील कोया काढून टाका. त्यात मीठ व चिरलेला गूळ घालून हाताने सर्व नीट मिसळून व कुस्करून घ्या. शक्यतो कैरीच्या गराचे तुकडे न रहाता सर्व नीट मिसळून आले पाहिजे. आता हात धुवून त्यात प्रथम दोन ग्लास पाणी घालून डावाने छान ढवळून घ्या. सगळा गुभ्‍ पाण्यात नीट विरघळला पाहिजे. गूळ विरघळला की त्यात उरलेले दोन ग्लास पाणी घाला. पुन्हा सगळे नीट ढवळा, छोटया चमच्याने चव घेऊन पहा. मीठ हवे असल्यास थोडेसे मीठ घाला. आता एक मोठी गाळणी घेऊन पन्हे दुसर्‍या पातेलीत हळूहळू गाळून घ्या. गाळून घेतलेल्या पन्ह्यात वेलदोडयाची पूड घाला. पन्हे ग्लासात ओतून त्यावर बर्फाचे एक-दोन तुकडे टाकून प्यायला द्या.

साहित्य : पाणीपुरीच्या पुर्‍या एक पाकीट (सुमारे ५० पुर्‍या), ३ मोठे उकडलेले बटाटे, दीड वाटी बारीक शेव, दोन कप भरून गोड दही, लाल तिखट २ चहाचे चमचे, मीठ २ चहाचे चमचे, बारीक कापलेला कांदा १ वाटी, धुवून बारीक कापलेली कोथिंबीर, अर्धी वाटी चिंच आणि गूळ यांची गोड चटणी.

कृती : उकडलेले बटाटे सोलून एका ताटात ठेवून बारीक कुस्करा. त्यात १ चमचा मीठ व १ चमचा जिरे पूड घालून ते छान कालवून घ्या. दही घुसमळून त्यात थोडे लाल तिखट व १/२ चमचा मीठ घाला. आता एक प्लेट घेऊन त्यात पाच-सात पुर्‍या ठेवा. पुर्‍या वरून हाताने फोडा, त्यात उकडलेल्या बटाटयाचे तुकडे भरा. त्यावर चमच्याने घुसळलेले दही घाला. त्यावर चिंचेची चटणी थोडी थोडी घाला. त्यावर बारीक शेव घाला, त्यावर थोडा कांदा घाला. हवे असल्यास लाल तिखट व किंचित मीठ टाका. सर्वात शेवटी त्यावर कोथिंबीर घाला.

टीप : सगळया प्लेट्स एकदम भरून ठेवू नयेत. पुर्‍या मऊ पडतात.

कठीण कवच वा आवरण असलेल्या कवठाला संस्कृतमध्ये ‘दधिफल’ किंवा ‘कपित्थ’ असे म्हणतात तर इंग्रजीमध्ये ‘वुड अॅलपल’ असे म्हणतात. कवठ हे रुटेसी कुळातील फळ आहे. या फळाची साल कठीण असते.

प्रथम चिकन साफ करून त्याचे बारीक चौकोनी तुकडे करून घ्यावेत. एका भांड्यात वर सांगितलेल्या प्रमाणानुसार अंड्यातला पांढरा भाग, वाईन, मीठ, साखर, कॉर्नफ्लोअर, अजिनोमोटो व सोयासॉस एकत्र करावे. नंतर हे मिश्रण चिकनला लावून अर्धा तास बाजूला ठेवावे.

रंगाने सफेद व चमकदार दिसणारी पापलेट ताजी असतात. पापलेट घेताना त्यांच्या डोळ्याखालील भाग दाबून पाहावा. सफेद पाणी आल्यास ती ताजी असतात, लाल पाणी आल्यास ती पापलेट शिळी असतात.तसेच पापलेट शिळी व खराब होत आल्यास त्याना पिवळसर रंग येऊ लागतो.

कुटुंबाला एकत्र आणणाऱ्या या गौरीच्या आगमनाची उत्सुकता लहानथोर सर्वानाच असते. मग काय गौरीचं आवाहन, तिची पूजा ते तिच्यासाठी केली जाणारी सजावट, तिचं नटणं, थटणं, पंचपक्वानांचा केला जाणारा बेत आणि गौरीसाठी जागविलेल्या रात्री असं खूप काही गौरी आपल्यासाठी घेऊन आलेली आहे

साहित्य :

पाव किलो मावा, ८५ ग्रॅम बारीक साखर, १ चमचा वेलची पूड ,केशर अगर केशरी रंग.
मोदकात भरण्यासाठी काजू, बदाम, पिस्ता पूड अगर बेदाणे हे सारे आपल्या आवडीवर आहे.

कृती :

मावा मिळून घेवून त्यात साखर मिसळावी .कल्हई केलेले पितळेचे पातेले घेवून त्यात मावा घालून मंद गस वर ढवळत राहावे.मधून मधून गोळी होत आली का पहावी ,गोळी करताना मावा बोटाला चिकटता कामा नये.पटकन गोळी झाली कि गस बंद करून पातेले खाली उतरावे,मावा थंड होवू दयावा. वेलची पावडर व केशर घालावे.

मोदक चार -पांच तासांनी मोदक वळले तरी चालतील.हे मोदक लहान करावेत व एखादा बेदाणा आत घालावा.

संजीव वेलणकर, पुणे
९४२२३०१७३३