साहित्य- एक जुडी मेथीची पाने, दोन मोठे कांदे, एक चमचा आले-लसूण पेस्ट, एक वाटी दूध, एक वाटी टोमॅटो प्युरी, चार-पाच हिरव्या मिरच्या वाटून, एक वाटी मटार दाणे आधीच शिजवून ठेवलेले, एक मोठा चमचा काजू पेस्ट, एक वाटी क्रीम अथवा साय, एक चमचा धने-जिरे पूड, थोडी तिखटपूड, एक चमचा गरम मसाला, दोन चमचे तूप, चवीनुसार मीठ व थोडी साखर.

कृती - मेथीची पाने चिरून मीठ लावून ठेवावीत व दहा मिनिटांनी पिळून घ्यावीत म्हणजे कडवटपणा कमी होतो. दोन मोठे कांदे बारीक चिरून तुपावर परतून घ्यावेत. नंतर मेथी घालून परतावेत.
मेथी शिजत आली, की वाटीभर दूध घालून झाकण न लावता शिजवावे. एक चमचा आले-लसूण पेस्ट व एक वाटी टोमॅटो प्यूरी घालावी. थोडी तिखटपूड, वाटलेल्या हिरव्या मिरच्या, एक चमचा गरम मसाला, धने-जिरेपूड व नंतर शिजवलेले मटार मिसळावेत. नंतर मीठ, साखर, काजू पेस्ट व साय घालावी. ही भाजी सरसरीत असते. हा पदार्थ वेगळ्या चवीचा असून, सध्या सर्व रेस्टॉरंटमध्ये खूप लोकप्रिय आहे. गरम गरम पराठ्याबरोबर मस्त लागतो.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य:- ४ ते ५ उकडलेले बटाटे, २ वाट्या उकडलेले मटारचे दाणे, १ कांदा बारीक चिरून, धने - जिरे पूड १ चमचा प्रत्येकी तेल, ४-५ ओल्या मिरच्या, आले, जिरे, पेस्ट, ४-५ ब्रेडचे स्लाइस, मीठ.

कृती:- प्रथम बटाटे मऊ उकडून घ्यावेत. नीट बारीक कुस्करून त्यात मीठ व 2-3 स्लाइस बारीक कुस्करून घालावेत. मऊ वाटल्यास अजून स्लाइस घालून गोळा करून ठेवावा. तेलावर मटारचे उकडलेले दाणे, बारीक कांदा, आलं-मिरची पेस्ट, मीठ- धने-जिरे पूड घालावी. साखर व लिंबू पिळावे. कोथिंबीर बारीक चिरून घालावी व 3-5 मि. परतून छान सारण करून घ्यावे.

हाताला किंचित तेलाचा हात लावून बटाट्याचा लिंबाएवढा गोळा घ्या त्याची पातळ पुरी करून त्यात 1 ते दीड चमचा सारण घालून पारी बंद करा व गोल व चपटा पेढ्यासारखा आकार द्या व तव्यावर तेल सोडून हे पॅटीस खरपूस भाजून घ्या (बटाटा चिकटू नये म्हणून बारीक रवा वा ब्रेडक्रम्समध्ये हे पॅटीस घोळवून मग ते तव्यावर परतून घ्या वा तेलात तळून घ्या.)

कोथिंबीर, मिरची व पुदिन्याच्या हिरव्या चटणीबरोबर व टोमॅटो सॉसबरोबर सर्व्ह करा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

आज एक आगळी वेगळी डिश.

रवा म्हटलं की सामान्यत: बऱ्याच लोकांची परिसीमा ही शीरा, उपमा इतपतच असते. पण हाच रवा 'कवा कवा' असंही रूप धारण करू शकतो..
ही डिश आहे मटार आणि रव्याचे देशी मोमोज...
ते ही तेलाचा थेंबभरही वापर न करता. ही डिश काहीजणांना ठाऊक नसेल तर काहींना ठाऊक असेलही. ज्यांना ठाऊक नाहीयं त्यांच्या सेवेत हा एक छोटासा प्रयत्न. बघा जमलाय का !!

कृती :
एका बाऊलमधे वाटीदीडवाटी रवा घेऊन तो भिजेल इतपतच पाणी टाकून, मळून ५/७ मिनिटासाठी झाकून ठेवा.
मिक्सरमधे अर्धी वाटी ओले मटार, इंचभर आले, २/३ हि. मिरच्या, ३/४ लसूण पाकळ्या ग्राईंड करून घ्याव्यात. ही पेस्ट एका बाऊलमधे घेऊन त्यात मीठ, हिंग व जिरे टाकून पेस्ट एकजीव करावी. हे झाले आपले स्टफींग तयार.
नंतर रव्याचे पीठ पुन्हा एकदा मळून घ्यावे. त्याचा लिंबाएवढा गोळा करून तो पुरीच्या आकाराचा लाटून, त्यात मटारचे स्टफींग भरावे व चारीबाजूने बंद करून हलक्या हाताने दाबून घ्यावे.
दुसरीकडे पँनमधे पाणी उकळत ठेवावे व या पाण्यात वरील स्टफींग भरलेले मोमोज अलगद सोडावेत. ४/५ मिनिटाने त्याची दुसरी बाजूही तेवढ्याच वेळेसाठी शिजवावी. मग हे मोमोज एका डिशमधे काढून मधोमध कापावेत. वरून अगदी प्रेमाने कुटलेली काळी मिरी शिंपडावी. केचअप याचा जोडीदार असेल बरं !!
आपले इंडीयन रवा मटार मोमोज मग खायला तयार..

साहित्य: अर्धा किलो लाल भोपळा, १ सफरचंद, मीठ-मिरपूड-जिरेपूड चवीनुसार, अर्धा कप दूध

कृती: लाल भोपळा आणि सफरचंदाच्या साली काढून तुकडे करा. हे तुकडे कुकरला बेताचं पाणी घालून शिजवा. मिक्सरमधून काढा. त्यात मीठ-मिरपूड-जिरेपूड आणि दूध घाला. चांगली उकळी काढा.

मिल्क पावडरपासून पेढे बनवूया..

आज दिवाळी फराळातील शेवटचा प्रकार कडबोळी व डाएट फराळ
कडबोळी प्रकार एक
साहित्य : तांदळाचं पीठ २ वाटय़ा, हिंग पाव चमचा, जिरेपूड अर्धा चमचा, लोणी पाव वाटी, मीठ चवीप्रमाणे, पीठ भिजविण्यासाठी निरसं दूध, तिखट अर्धा चमचा, कलौंजी (कांद्याचं बी) अर्धा चमचा, तळण्यासाठी तेल.
कृती : तांदळाच्या पिठात हिंग, जिरेपूड, तिखट, कलौंजी, मीठ व लोणी घालून हाताने मिसळून घ्या. जरुरीप्रमाणे दूध घालून पीठ घट्ट भिजवा. कडबोळी वळून तेलात तळा.
टीप : चकलीच्या सोऱ्याबरोबर कडबोळ्यासाठीही एक ताटली येते. त्यातून कडबोळी केल्यास आतून छान पोकळ कडबोळी होतात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

कडबोळी प्रकार दोन
साहित्य:- पाव किलो तांदळाचे पीठ, चार-पाच चहाचे चमचे लाल मिरची पूड, अर्धी वाटी दुधाची साय, ५० ग्रॅम लोणी, चवीपुरते मीठ, तळण्यासाठी तेल किंवा तूप, थोडे दूध.
कृती:- तांदळाच्या पिठात अर्धी पळी उकडते तेल ओतावे. नंतर साय, तिखट, लोणी, मीठ वगैरे घालून पीठ चांगले फेसून दुधात मळून घ्यावे. पोळपाटावर पेढय़ाएवढी गोळी घेऊन त्याची कडबोळी करावी व तेलात किंवा तुपात तळावीत.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

सातुच्या पिठाची कडबोळी
साहित्य:-१ वाटीभर सातुचे पिठ, १ टी-स्पून जिरे, १ टी-स्पून ओवा, २ चमचे तेल, चवीपुरते मीठ
कृती:- प्रथम सातुचं पीठ, जिरे आणि ओवा एकत्र करुन घ्यावं. त्यामध्ये चवीपुरतं मीठ घालावं. नंतर थोडं पाणी घालून घट्ट्सर आणि एकजीव भिजवुन घ्यावं. नंतर एका पॅन मधे एक चमचा तेल घालुन ते संपुर्ण पॅनभर पसरवुन घ्यावं. हवं असल्यास जास्त ही घालू शकता पण एवढं पुरेसं होतं माझ्या अंदाजानुसार. भिजवलेल्या पिठाची कडबोळी वळुन ती पॅनमधे ठेवा. कडबोळ्यांवर १-२ थेंब तेल घाला. आता गॅस वर ५ मिनिटांसाठी झाकण ठेवुन एक वाफ येऊद्या. नंतर एकदा सगळी कडबोळी उलटुन पुन्हा एकदा झाकण ठेवुन एक वाफ आणा. हवं असल्यास पुन्हा थोडसं तेल घाला आणि परतुन घ्या.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य : 6-7 ब्रेड स्लाइस, मऊ बटर, 3 अंडी, अर्धा लिटर दूध, चवीला साखर, मार्मालेड (संत्र्याचा जॅम)

कृती : अंड्यातला पिवळा-पांढरा बलक वेगळा करा. पिवळा भाग, साखर व दुधाचे कस्टर्ड बनवा. ब्रेडला बटर लावून बेकिंग डिशमध्ये व्यवस्थित रचा. त्यावर कस्टर्ड घाला. त्यावर लिंबाची किसलेली साले पेरा. मार्मालेड किंवा लाल जॅम पसरा. शेवटी अंड्याचा पांढरा बलक थोड्या साखरेबरोबर घट्ट होईपर्यंत फेसा, पुडिंगवर ओता. प्रीहीट केलेल्या ओव्हनमध्ये 15 मिनिटे भाजा. पांढरा बलक सोनेरी झाला पाहिजे. थंडीत गरम सर्व्ह करा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य:- दोन वाट्या बासमती वा दिल्ली राइस, एक वाटी ते दीड वाटी मटार, पाव वाटी काजू, धने - जिरे पूड, लाल तिखट पाव चमचा हळद, तेल, मीठ, फोडणीचे साहित्य तूप, खोबरे - कोथिंबीर, कढीलिंब, एक चमचा साखर वा गूळ.

कृती:- प्रथम कढईत वा पातेल्यात तेल घालावे. दिल्ली राइस स्वच्छ धुऊन अर्धा तास निथळत ठेवावा. तेलात मोहरी - जिरे - हिंग - हळद घालावी व त्यावर तांदूळ व मटार घालून ४-५ मिनिटे घालून परतून घ्यावे. कढीपत्ता, काजू, तिखट पाव चमचा, धने जिरे पूड १-१चमचा मीठ साखर घालून तांदूळ चांगला परतावा. अंदाजे ५ वाट्या पाणी उकळवून ते तांदळावर घालावे. भात मसालेदार हवा असल्यास 1 चमचा गोडा मसाला घालावा व मंद गॅसवर ढवळून झाकण घालून भात शिजवावा. १-२ चमचे तूप वरतून सोडावे. भात वाढल्यावर वर कोथिंबीर व खोबरे घालून वाढावा. भात मऊ आवडत असल्यास आंबेमोहोर वापरावा. टोमॅटोचे सार वा कढीबरोबर हा भात छान लागतो. आवडत असल्यास जिरे व कोरडे खोबरे भाजून व मिक्सऊरमध्ये बारीक करून तेही मसाले भातात घालावे. अंदाजे एक ते दीड चमचा, त्यामुळे भाताला खमंगपणा येतो. याच पद्धतीने आपल्या आवडीची भाजी घालून मसालेभात करू शकतो.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य:- १२ ते १५पाणीपुरीच्या चपट्या पुऱ्या, उकडलेले बटाटे, 1 मध्यम कांदा बारीक चिरून, कोथिंबीर बारीक चिरून, आवडीप्रमाणे चिंचेची चटणी किंवा टोमॅटो सॉस, घरात उपलब्ध असलेला चिवडा, फरसाण, उसळ इ. पाव वाटी.

कृती:- बटाटे उकडून, सोलून त्याच्या फोडी करून घ्याव्यात. आता एका डिशमध्ये घरात उपलब्ध असलेला एखादा चिवडा- फरसाण, उसळ घालावी. त्यावर सर्व पापडी (चपट्या पुऱ्या) नीट गोलाकार मांडून त्यावर बटाट्याच्या फोडी, बारीक चिरलेला कांदा, टोमॅटोच्या फोडी, कोथिंबीर पसरावी. सगळ्यात वर चिंचेची चटणी अथवा सॉस पसरून सर्व्ह करावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

डाएट फराळ
आजच्या डाएट कॉन्शस वातावरणात दिवाळीचे पदार्थ खाणं अनेक तरुणींसाठी यक्षप्रश्न निर्माण करतात, पण ते खाल्ल्याशिवाय दिवाळीची गंमत ती काय! म्हणूनच आपल्या आधुनिक स्वयंपाकघरात आणि ‘डाएट’मध्ये बसणाऱ्या काही कृती.

डाएट फराळाच्या काही कृती
रव्याचा चिवडा
साहित्य : रवा १ वाटी, कणीक १ वाटी, मीठ १ चिमूटभर, तेल ४ चमचे, तिखट, हळद, आमचूर पावडर चवीनुसार, धने, जीरे पावडर अर्धा-अर्धा चमचा, हिंग २ चिमूट.
कृती : हे सर्व मिश्रण मिक्सरमध्ये बारीक करून घेणे. सोपेची पावडर करून घ्यावी. नंतर तयार झालेला गोळा किसणीने किसून डीप फ्राय करावा. कुरकुरीत झाल्यानंतर वरील तयार केलेला मसाला व बारीक सोपेची पावडर घालून हलक्या हाताने एकत्र करून खायला दय़ा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड चकली
साहित्य : चकलीची भाजणी २ वाटय़ा, तीळ १ चमचा, ओवा १ चमचा, धणे जीरे पावडर १ चमचा, तिखट, मीठ चवीनुसार, लसूण, हिरवी मिरची १-१ चमचा, कोथिंबीर पेस्ट २ चमचे, आमचूर -अर्धा चमचा, तेल – तळायला
कृती : चकलीची भाजणी व मसाले एकत्र करून घेणे. नंतर २ वाटय़ा पाणी उकळत ठेवून त्यात चकलीच्या पिठाची उकड काढून घेणे. उकड काढल्यावर त्यात अर्धा चमचा इनो घालून पुन्हा मळून घेणे. त्याच्या चकल्या पाडून २०० डिग्रीवर १२ ते १५ मिनिटे बेक करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड करंज्या
साहित्य:- २ कप मैदा, २ मोठे चमचे पिठी साखर, ५ मोठे चमचे फ्रिजमधील थंड साजूक तूप,एक चिमूट मीठ, २-३ मोठे चमचे फ्रिजमधील थंड पाणी, २ मोठे चमचे पातळ तूप
करंजीच्या सारणासाठी लागणारे साहित्य:- २ कप खवलेला ओला नारळ, ४ मोठे चमचे कंडेन्स्ड मिल्क
२ मोठे चमचे पिठी साखर, ३ मोठे चमचे पिस्त्याची बारीक पूड, १/४ लहान चमचा वेलदोडय़ाची पूड
एक चिमूट केशर.
कृती:- प्रथम सारण करण्यासाठी नारळ, कंडेन्स्ड मिल्क, पिठी साखर, पिस्त्याची भरड, वेलदोडय़ाची पूड आणि केशर काचेच्या किंवा प्लास्टिकच्या भांडय़ात एकत्र करावे. मायक्रोवेव्हमध्ये एक मिनिटभर शिजवावे. नंतर बाहेर काढून एकजीव करावे व पुन्हा तीस सेकंद मायक्रोवेव्हमध्ये ठेवावे. शिजल्यावर सारण एकजीव झाले पाहिजे; फार ओलसर वाटल्यास आणखीन तीस सेकंद शिजवावे. मग गार करण्यास बाजूला ठेवावे. पारी करायला, मदा, तूप, पिठी साखर आणि मीठ एकत्रित मिक्सर मध्ये ठेवून क्षणभर फिरवावे. असे केल्यास मिश्रण पावाच्या चुऱ्यासारखे दिसू लागेल. आता त्यात एक-एक करून २-३ मोठे चमचे अगदी थंडगार पाणी घालून पुन्हा पल्स करावे. मिश्रण जरा एकत्र येऊ लागेल. दिसायला कोरडे दिसले तरी त्यात आणखी पाणी घालू नये. लाटताना पीठ एकत्र येईल. अर्धवट एकत्र आलेले पीठ िक्लग फिल्म किंवा प्लास्टिकमध्ये घट्ट बांधून, थोडे चपटे करून फ्रिजमध्ये २०-२५ मिनिटे ठेवावे. मग त्याचे लिंबाएवढे भाग करून प्रत्येक भाग प्लास्टिकच्या दोन कागदांमध्ये लाटावा. त्याच्या मधोमध दोन लहान चमचे सारण ठेवावे आणि कागदाच्या आधाराने पारी दुमडावी. कडा दाबून, कातण्याने कापावे. अशा सगळ्या करंज्या करून घ्याव्यात. बेकिंग ट्रे वर तूप लावावे किंवा बटर पेपर लावावा. त्यावर करंज्या ठेवाव्यात. ओव्हनमध्ये १७५ डिग्री तापमानावर करंज्या १५-२० मिनिटे भाजाव्यात. मग त्या बाहेर काढून त्यावर वितळलेले तूप लावावे आणि पुन्हा ५-१० मिनिटे करंज्या भाजाव्यात. तयार झाल्यावर त्यांचा रंग गुलाबी होतो आणि करंज्या खुसखुशीत होतात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

बेक्ड तिखटा-मिठाचे शंकरपाळे
साहित्य: -२ कप मैदा, १ कप कणीक, १/४ कप तेल, १ लहान चमचा भरडलेला ओवा ,१/२ लहान चमचा तिखट, चवी नुसार मीठ, १/४ लहान चमचा बेकिंग पावडर, साधारण १/४ कप थंड पाणी.
कृती:- प्रथम पाण्याव्यतिरिक्त इतर सारे साहित्य एखाद्या मोठय़ा भांडय़ात एकत्र करावे.
मग थोडे-थोडे करत, गार पाणी घालून पीठ एकत्र करावे. फार मळू नये. भिजवलेले पीठ घट्ट असावे. झाकण घालून १५-२० मिनिटे बाजूला ठेवावे. पिठी किंवा तेल न लावता भिजवलेले पीठ ५ मिलीमीटर जाडी होईल इतके लाटावे. मग त्याचे आवडेल तसे चौकोनी किंवा शंकरपाळ्यासारखे आकार कापावेत.
काटय़ाने प्रत्येक तुकडय़ावर भोके पाडावीत. शंकरपाळे बेकिंग ट्रे वर लावलेल्या बटर पेपरवर ठेवावीत.
ओव्हनमध्ये १७५ डिग्रीवर १५-२० मिनिटे, सोनेरी होईपर्यंत भाजा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३