गरम पाण्यात तांदळाचे पीठ, तूप आणि मीठ घाला. मळून त्याचे गोळे करून घ्या. इडियप्पम पात्रात किंवा शेवपात्रातून ते केळीच्या पानावर कुरडय़ांसारखे घाला. हलक्या हाताने उचलून इडली पात्रात ठेवा

साहित्य: २ टोमॅटोंचा रस, १ कप नारळाचं पातळ दूध, १ टीस्पून साजूक तूप, १ टीस्पून जिरं, २ चिमटी हिंग, ३-४ कढीपत्त्याची पानं, १ मिरची मोठे तुकडे करून (ऐच्छिक), पाव टीस्पून साखर, मीठ चवीनुसार, आवडत असल्यास वरून घालायला थोडी कोथिंबीर

कृती: तुपाची जिरं घालून फोडणी करा. त्यात कढीपत्ता, मिरची, हिंग घाला. टोमॅटोचा रस घाला. मंद आचेवर टोमॅटोचा कच्चा वास जाईपर्यंत उकळा. टोमॅटो अर्धवट शिजला की अर्धा कप पाणी घाला. पूर्ण शिजू द्या. नंतर त्यात मीठ, साखर, नारळाचं दूध घाला. मंद आचेवर उकळा. वरून कोथिंबीर घाला.

ग्रेव्ही करण्यापूर्वी मसाला किती वापरायचा हे ठरवून पाण्यात मिसळून घ्यावा. काजू पावडर वापरायची नसल्यास काजू पावडर वगळून थोडी कणीक म्हणजे १ वाटी मसाला वापरणार असलो..तर साधारण १ ते २ चमचे भाजलेली कणीक वापरावी.

मोनॅको बिस्किटे व टॉपिंग्ज – Recipe

एका बाऊलमध्ये तेल, लिंबाचा रस, मीठ व लाल तिखट एकत्र मिसळा. या मिश्रणात बेबी कॉर्न घोळवा व अर्धा तास तसेच ठेवा. उकडलेले बटाटे, मलई, हिरवी मिरची व मीठ मिक्ससरमध्ये फेटा.

मागे पुण्याच्या बाहेर एका कार्यक्रमाला जायचा योग आला त्यावेळी त्या आयोजकांनी मला मेनू विषयी माझ मत मागितल… त्यावेळी त्यांना मी दिलेले हे उत्तर…

साहित्य :- अडीच वाट्या मैदा, अडीच वाट्या रवा, पाच चमचे तुपाचे मोहन, चिमूटभर मीठ, बर्फाचे गार पाणी, तळण्यासाठी तूप.
साट्यासाठी :- चार चमचे तूप चांगले फेसून त्यात तीन चमचे मैदा, तांदळाची पिठी फेटून मिश्रण हलके बनवावे.
पाकासाठी :- तीन वाट्या साखरेत पाऊण वाटी पाणी घालून पक्का पाक बनवावा.
कृती :- मैदा व मीठ चाळून घ्यावे. तूप पातळ करून मैद्याला नीट चोळून घ्यावे. त्यात चाळलेला रवा मिसळावा. बर्फाच्या गार पाण्याने पीठ भिजवून घ्यावे. तीन-चार तास पीठ झाकून ठेवावे. समप्रमाणात गोळे बनवून पोळ्या लाटाव्यात. पहिल्या पोळीला साटा लावावा. दुसरीने झाकून तिला साटा लावावा व घट्ट रोल बनवावा. त्याचे एक सेंटिमीटर जाडीचे तुकडे कापून डब्यात भरून फ्रिजमध्ये ठेवावेत. मैद्यावर चपटे, चौकोनी लाटावेत. गरम तुपात अलगद सोडून सोनेरी रंगावर तळावे. मग हे चिरोटे पाकात घालून ठेवावेत. दुसरा घाणा तयार झाल्यावर पहिले चिरोटे पाकातून बाहेर काढून ठेवावेत. आवडत असल्यास वरून काजू-पिस्त्याचा चुरा भुरभुरावा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

मसाला चिरोटे
साहित्य:- तीन वाट्या मैदा, पाव वाटी तुपाचे मोहन, दोन चमचा जिरेपूड, एक चमचा मिरेपूड, मीठ चवीनुसार, तूप.
साट्यासाठी:- अर्धी वाटी तूप फेसून त्यात दोन चमचे कॉर्नफ्लोअर घालून हलके मिश्रण तयार करावे.
कृती:- मैदा व मीठ चाळून घ्यावे. त्यात जिरे व मिरेपूड मिसळावी. तुपाचे मोहन घालून मिश्रण नीट मिसळून करून पाण्याने पिठाचा गोळा मऊसर भिजवून घ्यावा. त्याचे समप्रमाणात गोळे बनवून घ्यावेत व पोळ्या बनवाव्या. पहिली पोळी लाटून त्यावर साटा पसरावा. त्यावर दुसरी पोळी ठेवून तिच्यावर साटा लावावा. दोन्ही पोळ्यांचा घट्ट रोल करावा. त्याचे दीड सेंटिमीटरचे तुकडे कापून डब्यात फ्रिजमध्ये ठेवावेत. एक तासानंतर त्याचे फुलाच्या आकारात म्हणजे कापलेला भाग वर घेऊन चिरोटे लाटावे. गरम तुपात अलगद सोडावे. तूप उडवत उडवत पाकळ्या मोकळ्या करून चिरोटे एका बाजूने सोनेरी झाले की उलटून दुसरी बाजू तळावी. वर थोडा चाट मसाला किंवा आमचूर पावडर भुरभुरावी.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

अननसाचे चिरोटे
साहित्य:- १ वाटी मैदा, १ वाटी बारीक रवा, तळण्यासाठी तूप, साखर, साटय़ासाठी तांदळाचे पीठ, अननसाचे तुकडे, दूध.
कृती:- रवा व मैदा परातीत घेऊन त्याला चोळून चोळून तूप लावावे. प्रत्येक कणाला तूप व्यवस्थित लागले पाहिजे. किंचित मीठ घालून रवा व मैदा घट्टसर भिजवावा व तासभर ओल्या मलमलच्या कपडय़ात गुंडाळून झाकून ठेवावा. पिठाचा गोळा बाहेर काढला की चांगला तिवावा किंवा बत्त्याने कुटावा व मुलायम करून घ्यावा. वाडग्यात मैदा किंवा तांदूळ पीठ घेऊन त्यात तूप घालून चांगले फेसाळ व साटा करून घ्यावा. पातेल्यात साखर घेऊन ती बुडेल इतके पाणी घालावे. त्या अगोदर अननसाचे बारीक तुकडे करून ठेवावे व ते पाकात घालावे. स्वादिष्ट पाक तयार होईल. पिठाची पोळी लाटून मध्ये साटेा लावून एकावर एक दोन पोळ्या ठेवाव्या व गुंडाळी करून त्याचे काप काढावेत व ते हलक्या हाताने चौकोनी लाटावे व तुपात मंद आचेवर तळावेत. चांगले पदर सुटतात. ते गरम असतानाच गार पाकात टाकावेत. दुसरे तळले की पहिले काढून डीशमध्ये ठेवावेत.
टिप्स:- रवा व मैदा दूधात भिजवावा किंवा पाण्यात, चिरोटय़ावर अगदी बारीक बारीक तुकडे वर यायला हवेत. संत्रे, टोमॅटो, डाळिंबाचा रस किंवा रोझ सिरपने लाल रंग येतो, पाकात गुलकंद टाकला तर गुलाबाचा टाकावा, पाकात लिंबूरस घालू नये.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

आयुर्वेदामधील चिरोटेची कृती
गोधूमधूमसी चाल्य घृतेनाक्ताक जलेन च ।
यित्वा तु तस्याश्चृ ग्राह्यं पूगप्रमाणकम्‌ ।।
गोलकं वेल्लयित्वा तु तस्य कुर्याच्च पोलिकाम्‌ ।
द्वितीया च तृतीया च कृत्वा स्थाप्यास्तथोपरि ।।
एकां गृहीत्वा तस्यां तु घृतं दत्वा द्वितीयकाम्‌ ।
तस्याश्चोतपरि संस्थाय एवं स्थाप्या तृतीयका ।।
द्वयंगुलान्‌ खण्डकान्‌ कृत्वा वेल्लयित्वा घृतेपचेत्‌ ।ते घृते पाचिता नाम्ना चिरोटे इति विश्रुताः ।।
गव्हाचे अगदी बारीक पीठ घ्यावे व त्यात तूप घालून चोळावे. नंतर पाणी घालून मळून कुटून कुटून मऊ गोळा करावा. त्याची सुपारीएवढी गोळी करून कागदासारखी पातळ पोळी लाटावी. अशा एकूण तीन पोळ्या कराव्या. पहिल्या पोळीवर तूप लावून त्यावर दुसरी पोळी ठेवावी. दुसऱ्या पोळीवर तूप लावून त्यावर तिसरी पोळी ठेवावी. तिसऱ्या पोळीलाही वरून तूप लावावे. हे सर्व दुमडून पट्टी तयार करावी. या पट्टीचे दोन बोट जाडीचे तुकडे कापावेत. ते पुन्हा हलक्याू हाताने लाटावेत. पूर्वीप्रमाणे या पुऱ्या तूप लावून एकावर एक ठेवून परत हलक्याा हाताने लाटून चौकोनी आकाराचा चिरोटा करून तुपात तळून साखरेत घोळावा व खावा.
ते तु शर्करया चाद्या वृष्या बल्यास्तु शुक्रलाः ।गुरवः पित्तवातघ्ना श्चो्क्ताा पाकविशारदैः ।।
चिरोटे शुक्रधातूसाठी पोषक असतात, ताकद वाढवितात, पित्त-वातदोष शमवतात, पचायला मात्र थोडे जड असतात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य - मेथीची पाने - १ वाटी, बेसन / चणा डाळीचे पीठ - २ चमचे, वाटलेली हिरवी मिरची / लाल तिखट - चवीनुसार, मीठ - चवीनुसार
तीळ - १ चमचा, हिंग - १/२ लहान चमचा, हळद - १ लहान चमचा, कणिक / गव्हाचे पीठ - १ १/२ वाटी.

कृती - मेथीची पाने स्वच्छ धुऊन बारीक चिरावीत. त्यात मीठ, हिंग, हळद, मिरची पेस्ट / तिखट कालवावे. त्यात तीळ, बेसन आणि कणिक घालून गोळा मळून घ्यावा. हे पीठ थोडेसे चिकट होते त्यामुळे तेलाचा हात लावून छोटे गोळे बनवावेत आणि कणिक अथवा तांदळाच्या पिठावर लाटावेत. तेल, तूप, लोणी किंवा वनस्पती तुपावर खरपूस भाजावेत. सोबत घट्ट दही किंचित मीठ आणि तिखट भुरभुरून वाढावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

दिसतं तसं नसतं. म्हणूनच जग फसतं. भाज्या, फळे यांचंही तसंच आहे… चांगलं वाटतं, गोड असतं, चविष्ट लागतं तेवढंच घ्यायचं आणि फळांच्या साली, बिया, त्याची पानं किंवा कोथिंबिरीसारख्या पानांचे देठ फेकून द्यायचे. चुकतं ते इथंच… खरं तर गंमत असते ती ‘साली’तच… साली, बिया, पाने किंवा देठातच प्रथिने आणि जीवनसत्वे असतात.

आपल्या इथे अधिक मासात जावयाला वाण देण्याची पद्धत आहे. गेल्या रविवारी लेक-जावयाला जेवायला बोलविले होते. शनिवारी रात्री सौ.ने अनरसे केले होते. (किमान ३३ अनरसे तरी जावयाला द्यायचे असतात, ते ही एका तांब्याच्या किंवा पितळेच्या डब्यात). साहजिक आहे चिवडा ही केला होता. रविवारी सकाळी सौ.ने सहज म्हंटले, मी केलेल्या पाककृती तुम्ही आपल्या नावाने खपवितात. आज लेक- जावई येणार आहे. त्या साठी तुम्हीच डिश बनवा. मी ही म्हणालो त्यात काय आहे, मला ही चांगले पदार्थ बनविता येतात, तू बघच. त्यावर सौ. म्हणाली साधी- सौपी पनीरची भाजी करा. काल संध्याकाळीच बाजारातून अर्धा किलो विकत घेतले आहे. टमाटर, कांदे आणि शिमला मिर्च ही आहे. तेवढ्यात लेकीचा फोन आला. बहुतेक तिच्या आईने तिला आज बाबा रेसिपी बनविणार आहे याची कल्पना दिली असेल. ती म्हणाली, बाबा नेहमी सारखी पंजाबी स्टाईल पनीरची भाजी बनवू नका, काही तरी वेगळ बनवा. विचार करू लागलो आणि एक नवीन कल्पना सुचली. पनीर, टमाटर, कांदे आणि शिमला मिरची (ढोबळी मिरची) वापरून भाजी करायचे ठरविले.