हिवाळ्यात भाजी बाजारात गाजर आणि वाटाणे भरपूर असतात. गाजर आणि वाटण्याची कोरडी भाजी मस्तच लागते. पण गेल्या रविवारी सौ. ने विचारले. गाजर, मटर (वाटाणे) घालून उपमा करू का? मी म्हणालो, उपम्याच्या जागी यांचे परांठे केले तर कसे लागतील. सौ.ला ही कल्पना आवडली.

साहित्य: गाजर २५० ग्रम, मटार (वाटाणे) १ वाटी, चुकुंदर(बीट) १ मोठे. , हळद, हिरवी मिरची २, लसूण, अदरक, तिखट २ चमचे (चवीनुसार), गरम मसाला (१ चमचा), कसूरी मेथी (२ चमचे) शिवाय कणिक (किती परांठे बनवायचे, याचा अंदाज घेऊन (आम्ही दिल्लीकर परांठ्यात भरपूर मिश्रण भरतो, मुंबईकर बहुतेक कमी भरतात) मळून घ्यावी. शुद्ध गायीचे तूप किंवा लोणी पराठ्यांवर लावण्या साठी. अदरक, लसूण, हिरवी मिरचीचे पेस्ट करून घ्यावे. मीठ चवीनुसार.

आंब्याचे तुकडे करून घ्या, एका पॅनमध्ये आंबा आणि १ कप पाणी घाला. एक उकळी आणा, आणि 5-8 मिनिटे आंबा शिजू द्या. दुसऱ्या पॅनमध्ये मेथी, जिरे आणि सुक्या लाल मिरच्या, डाळ भाजून घ्या. एका प्लेट हे सगळे काढून त्यांना पूर्णपणे थंड करण्यास ठेवा.

बर्फ घालुन थोडा वेळ फिरवा. ग्लास मध्ये घ्या. त्यावर आपली मस्त घरगुती दाट साय घाला. किंवा क्रीम घाला. एखाद्या पुदीन्याच्या पानाने मस्त गार्निश करा

सुक्या मेव्यामध्ये सर्वात लोकप्रिय म्हणून काजूची गणना होऊ शकते. बालकांपासून ते वयोवृद्धांपर्यंत काजू सर्वानाच आवडतो. खाण्यास अतिशय सोपा व कुठल्याही मेव्यासोबत खाल्ल्यास त्याची रुची व पौष्टिकता अजूनच वाढवतो. इंग्रजीमध्ये कॅश्यूनट म्हणून प्रसिद्ध असलेले काजू अनाकाíडसी कुळातील आहे.

साहित्य: दीड कप सोललेला मटार, २ टे.स्पून लोणी, १ टी स्पून मैदा, फोडणीसाठी १ टी स्पून चांगले तूप, वेळ: २५ मिनिटे अडीच ते तीन कप पाणी, अर्धा टी स्पून काळेमिरे पावडर, मीठ चवीप्रमाणे, पाव कप क्रीम सजावटीसाठी.

कृती: सोललेला मटार पाण्यात शिजवून घ्यावा. मटार काढून उरलेले पाणी पुन्हा उकळत ठेवावे व त्यात लोणी व थोड्या दुधात मैद्याची पेस्ट करून घालावी. मैद्याची गुठळी होऊ नये म्हणून चमच्याने ढवळत राहावे.

शिजलेला मटार व दूध मिक्सरमध्ये फिरवून चांगले एकजीव करून हे मटारचे मिश्रण तुपाच्या फोडणीवर घालावे. चांगले परतून हे मिश्रण वरील उकळत्या पाण्यात घालावे. जरूर वाटल्यास थोडे पाणी घालावे. मंद गॅसवर सर्व मिश्रण चांगले एकजीव होऊन शिजण्यासाठी ढवळत राहावे. जरा दाट झाले की त्यात मीठ व मिरपूड घालावी. फार दाट करू नये.

सर्व्ह करताना वरून घोटलेली मलई सजावटीसाठी घालावी. चवीला हे सूप चांगले लागते.

आपण वेगवेगळ्या सॅन्डविचची चव घेतो. परंतु गोड सॅन्डविच हा प्रकार खूप कमी वेळा टेस्ट करत असतो. खरे तर या सॅन्डविचच्या माध्यमातून विविध फळे खाल्ली जातात. हे सॅन्डविच करताना प्रथम अननस, सफरचंद, चिक्कू, केळ, स्ट्रॉबेरीचे पात्तळ आणि बारीक काप करुन घ्या. आता मोसंबी, अंजीर, संत्रे सोलून त्याचे बारीक भाग करुन घ्या.

साहित्य:

पाऊण वाटी ओट्स,चिमूटभर मोहरी,१ मध्यम आकाराचा बारीक चिरलेला कांदा,आवडीप्रमाणे १-२ बारीक चिरलेल्या हिरव्या मिरच्या,१/२ चमचा काळा मसाला,मीठ चवीनुसार,पाव वाटी मटार,आवडीनुसार कडिपत्ता,१-२ चिमूट हळद,१ छोटा चमचा तेल,१ पेला पाणी.

कृती:

ओट्स कोरडेच भाजून घेऊन बाजूला ठेवावेत. मग तेल तापवून त्यात, मोहरी कांदा, मिरची, कडिपत्ता चांगले परतून घ्यावे. हळद घालून आणखी परतावे. मग त्यात पाणी घालून चांगली उकळी येऊ द्यावी. त्यात काळा मसाला, मटार घालून उकळू द्यावे. मग यात ओट्स घालावेत. ओट्स घालताना सतत हलवत रहावे अन्यथा कढईला चिकटण्याची शक्यता असते. यावर झाकण ठेऊन शिजवावे. अधून मधून हलवत रहावे. पाणी पूर्ण आटून द्यावे. अशाप्रकारे ओट्सचा पौष्टिक उपमा तयार. आवडत असल्यास त्यात आपण शेंगदाणेही घालू शकतो. कोथिंबीर बारीक चिरुन त्यावर घालावी व उपमा सर्व्ह करावा.

बाळंतपणानंतर डिंकाचे लाडू म्हणजे मेजवानीच.

साहित्य: ६-७ पिकलेले टोमॅटो, १ कांदा, वेळ: : २० मिनिटे १ गाजर, २ पातीचे कांदे, २ लसूण पाकळ्या, ४ मिरी दाणे ठेचून, ३ टे. स्पून मैदा, १ कप क्रीम, १ टी स्पून अमूलबटर, ५ कप व्हेज स्टॉक.

कृती: टोमॅटो, कांदा, गाजर, पातीचा कांदा व पात सर्व धुऊन बारीक चिरावे. जाड बुडाच्या पातेल्यात लोणी वितळवावे. नंतर त्यात चिरलेला कांदा, गाजर, पातीचा कांदा घालून मऊ होईपर्यंत परतावे. जरूर वाटल्यास थोडे पाणी घालावे. जरासे कोरडे झाल्यावर मैदा घालावा व परतावे. त्यावर व्हेज स्टॉक, लसूण, मिरीदाणे, मीठ घालावे. शेवटी टोमॅटो घालावे. झाकण ठेवून चांगले शिजवावे. गार झाल्यावर मिक्सरमधून एकजीव करावे व गाळावे. दाट वाटल्यास थोडे पाणी घालून उकळवावे. हे मिश्रण उकळल्यावर गॅस बंद करा. सूप बाऊलमध्ये वाढून त्यावर थोडे क्रीम घालावे व टोस्टचे २-३ छोटे तुकडे घालावेत.

केळी अनेक प्रकारची असतात. हिरवी, वेलची, रस्ताळी, पांढरी, लांब केरळची, लाल मद्रासी… अशी अनेक नावे घेऊन त्यातले प्रकार आपल्यासमोर फडा काढून उभे असतात. केळ्यात भरपूर पोटॅशियम, सोडियम, क्लोरिन, लोह, अमिनो ऍसिड, फोलेट अशी अनेक पोषणद्रव्ये असतात. एका मोठ्या केळ्यातून साधारण १०० कॅलरीज मिळतात. यात गर भरपूर पण रस कमी असतो. त्यामुळे दमून आलं की एक केळे खाल्ले तरी पोट भरल्याचं समाधान मिळतं. ते पचायला जड असले तरी शक्तीवर्धक आहे. तरूण वयात स्वप्नावस्थेवर रोज एक केळे खावे. केळ्याने मलावरोध, पोटात व शरीरात होणारी आग कमी होते. रक्तपित्त, मुतखडा यांच्यावर शीतलतेमुळे केळे खाणे चांगले. कोवळे केळे हे गोड, तुरट, काहीसे आंबट, पित्तनाशक व रूचीदायक आहे. केळीचे पान वेदनाशामक तर कंद कृमि कमी करणारा आहे. पिकलेले केळे मात्र पचायला जड पण पित्त व रक्तदोष नाहीसे करणारे आहे. धातूंची वृद्धि करणारे व तृप्तिदायक आहे. असे हे केळे आपल्याला पचेल त्यावेळी व त्या त्या प्रकारचे व प्रकाराने खावे. केळ्याचा उपयोग बिस्किटे, ब्रेड, कुकीज, आईस्क्रीम, टॉफीज, पुडिंग्ज, मफिन्स, मिल्क शेक्स यात करून त्यांची चव बदलता येते.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळे-अंजीर कोफ्ता
साहित्य :- ६ कच्ची केळी, १ वाटी अंजीर, अर्धी वाटी चीज, ३ चमचे मैदा, ३ चमचे कॉर्नफ्लोअर, २ चमचे हिरवी मिरचीचे तुकडे, चिरलेली कोथिंबीर, मीठ, १ चमचा लिंबाचा रस, बडीशेप पूड, वेलची पूड, जायफळ पूड, पांढरी मिरेपूड प्रत्येकी अर्धा लहान चमचा.
कृती :- एका बाऊलमध्ये अंजीर तुकडे, चीज व कोथिंबीर एकत्र करा. दुसऱ्या बाऊलमध्ये केळी उकडून कुस्करून घ्या. मग वरील सर्व पदार्थ एकत्र करा. आवश्यीक असल्यास पाण्याचा हबका मारा. हाताला तेल लावून गोळ्याची पारी करा व अंजिराचे मिश्रण त्यात भरा व कडा बंद करून गरम तेलात कोफ्ते तळून घ्या.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळे फिंगर तीळ
साहित्य:- ४ ब्रेड स्लाइस, १ लहान चमचा पांढरे तीळ, २ वाफवलेली कच्ची केळी, १ बारीक चिरलेला टोमॅटो, १ बारीक चिरलेला कांदा, हिरव्या मिरचीचे तुकडे, कोथिंबीर, लिंबाचा रस, काळे मिरेपूड, मीठ.
कृती :- उकडलेली केळी किसून घ्या. ब्रेड व तीळ सोडून सर्व साहित्य एका भांड्यात एकत्र करा. ब्रेडवर हे मिश्रण लावा. मग तीळ लावा. ओव्हनमध्ये सोनेरी रंगावर ग्रील करा. प्रत्येक स्लाइसचे तीन उभे तुकडे कापा. सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळ्याचा डोसा
साहित्य :- ४ पिकलेली केळी, ६ मोठे चमचे साखर, २ मोठे चमचे तांदळाचे पीठ, ३ मोठे चमचे मैदा, १ लहान चमचा बेकिंग पावडर, अर्धा पेला दूध.
कृती :- मिक्सरमधून सर्व साहित्य बारीक करून घ्या. तयार पीठ तव्यावर टाकून डोसा बनवा. गरमागरम डोसा मधासोबत सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळे वॉलनट ब्रेड
साहित्य :- २ केळी, पाव वाटी आयसिंग शुगर, अर्धी वाटी मैदा, ३ चमचे दही, पाव वाटी लोणी, थोडी बेकिंग पावडर, व्हॅनिला इसेन्स, अक्रोडचे तुकडे, ३ चमचे तेल, २ चमचे कोकोपावडर.
कृती :- एका भांड्यात वरील सर्व पदार्थ घेऊन चांगले फेटून घ्या. एका ट्रेला तुपाचा हात लावा व त्यात मिश्रण ओता. मग 180 डिग्री सेल्सिअसवर 10 मिनिटे बेक करा व थंड झाल्यावर स्लाइस कापून घ्या.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळ्याचे गुलाबजाम
साहित्य :- १ भांडे रवा, अर्धा भांडे दूध, २ लहान चमचे पनीर, १ पिकलेले केळे, १ पेला साखर, थोडे केशर, तेल.
कृती :- एक चमचा दुधात केशर भिजवा. रवा परतून घ्या. एका डिशमध्ये पनीर, रवा, दूध व केळे घालून मळून घ्या. लिंबाच्या आकाराचे गोळे बनवा. कढईत तेल गरम करून सोनेरी रंगावर तळून घ्या. एका भांड्यात १ पेला साखर व १ पेला पाणी उकळून पाक तयार करा. पाकात केशर घाला.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळ्याचा शाही हलवा
साहित्य :- केळी, अर्धा लिटर दूध, खोबऱ्याचा चव, १ वाटी साखर, पाव वाटी दाण्याचे कूट, बदाम, बेदाणे, केशर, वेलदोडेपूड, जायफळपूड.
कृती :- प्रथम केळी कुस्करून घ्या. त्यात दूध घालून शिजवायला ठेवा. मग खोवलेले खोबरे घालून ढवळत राहा. त्यात थोडे थोडे दूध घालून शिजवा. नंतर १ वाटी साखर, दाण्याचे कूट, बदाम व बेदाणे घालून शिजवा. गॅस बंद करून वेलदोडे पूड व जायफळ पूड घाला. केशर घालून सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळाचे वेफर्स
साहित्य :- २ कच्ची केळी, मीठ चवीनुसार, अर्धा चमचा हळद, तेल.
कृती :- केळी सोलून त्याचे काप करा. त्याला हळद व मीठ चोळून एक ते दोन मिनिटे तसेच राहू द्या. मग कढईत तेल गरम करून ते काप तळून घ्या. सोनेरी रंगावर तळून काढा. कुरकुरीत होतात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

कच्ची केळी आणि मखाण्याचे रोल
साहित्य :- २ कच्ची हिरवी केळी, २ मध्यम आकाराचे बटाटे, २ मोठे चमचे बेसन, १ चमचा लाल तिखट, जिरे, मीठ, तेल, व १५० ग्रॅम मखाणे (मखाणे म्हणजे कमळाच्या बिया. कमळाला शंकूच्या आकाराचं फळ लागतं. पाकळीच्या मध्यभागी ‘स्त्री केसर’ असतात. या स्त्रीकेसराच्या सपाट खोबणीत काळय़ा बिया असतात. या बिया भाजून त्यांच्यापासून लाह्या तयार केल्या जातात.)
कृती :- केळी आणि बटाटे उकडून घ्या. मखाणे कोरडेच भाजा. मग ते मिक्सररमधून फिरवून त्याची पावडर करा. उकडलेले बटाटे व केळी सोलून ते मऊ कुस्करून घ्या. त्यात मीठ व मसाले मिसळा. मग या मिश्रणात तीन ते चार चमचे मखाणे पावडर मिसळून मिश्रणाचे छोटे छोटे रोल करा. कढईत तेल गरम करून त्यात हे रोल खमंग तळून काढा. तळल्यावर मखाण्याच्या पावडरमध्ये घोळवून सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३