पालक धुऊन गरम पाण्यात घाला. 2-3 मिनिटांनी बाहेर काढून बारीक चिरा. तेल गरम करून त्यात मिरची पेस्ट आणि कांदा घाला. वाफ आल्यावर पालक घालून परता. पनीर कुस्करून पालकामध्ये मिसळा व हलवा. नंतर धने-जिरे पूड, लिंबूरस, मीठ, साखर घाला. मिश्रण एकजीव करा व गॅस बंद करा. उकडलेले बटाटे, मीठ, डाळीचे पीठ एकत्र करून मळून गोळा तयार करा.

डाएट पॅन हा १८ – १० स्टिल पासून बनवलेला असतो. यात १८% क्रोमियम व १०% निकेल असते ज्यामुळे याचा पृष्ठभाग इतर स्टिल प्रमाणे सछिद्र नसतो तर तो एकसंघ (नॉनपोरस) असतो, त्यामुळे खाद्यपदार्थ या पॅनला सहसा चिकटत नाही.

या प्रकारच्या स्टिलला सर्जिकल स्टिलपण म्हणतात. हे अत्यंत उच्चदर्जाचे स्टिल असते. सर्व प्रगत देशांत याच स्टिलची भांडी वापरतात. इतर नॉनस्टिक भांड्याप्रमाणे याला टेफलॉनचे कोटींग नसते, त्यामुळे ही भांडी रोजच्या स्वयंपाकासाठी वापरता येतात. कारण नॉनस्टिक प्रमाणे या भांड्यांचे आयुष्य मर्यादित नसते.

कढईत तूप गरम करून त्यात सर्वात आधी लसूण घालावी. मोठय़ा आचेवर परतावे. लसूण परतली गेली की जिरे, हिंग, हिरवी मिरची आणी कढीपत्ता घालून थोडा वेळ परतावे. चिरलेले टोमॅटो फोडणीस घालावे, बरोबर मीठही घालावे. झाकण ठेवून मोठय़ा आचेवर परतावे. टोमॅटो पूर्ण मऊ होऊन कडेने तेल सुटले पाहिजे. यात शिजलेला भात मोकळा करून घालावा आणि मिक्स करावे.

आपल्याकडील पदार्थ खूपच व्यनंज मिश्र. त्यांचा इतिहास कुठे सापडेल? इतर प्रांतांतले पदार्थ पाहिले तरी हेच प्रश्न पडतील. पश्चिमेकडे यीस्ट वापरून पाव बनवला गेला तर इकडे इडली- डोशाचे पीठ रात्रभर आंबवले गेले. ते प्रथम कधी आंबवले गेले, इडली-डोशाचे पीठ आंबवण्याची प्रक्रिया पहिल्यांदा कशी घडली असेल? असे असंख्य प्रश्न राहतात.

रामायण काल म्हणजे अन्नसमृद्धीचे युग होते असे वर्णन वाङमयात आहे.

साहित्य : कणिक, दूध, साखर, वेलची पूड, केशर, बदाम, पिस्त्याचे काप

कृती : कणिक थोडे दूध घालून घट्ट भिजवावी. नंतर त्याला थोडा तूपाचा हात लावावा. एका ताटलीत थोडी कणिक भूरभूरावी व त्यावर बोटवी वळावी. थोडी थोडी कणिक घेऊन त्याची बारीक मोटवी वळावी. ती पंख्यावर वाळवून घ्यावी व तव्यावर गुलाबी रंगावर भाजून घ्यावी. दूध थोडे आढळून घ्यावे व त्यांत बोटवी घालून चांगले उकळवावे नंतर त्यांत केशर वेलची पूड, बदाम पिस्त्याचे काप टाकावे. जशी गोड हवी असेल त्या प्रमाणांत साखर घालावी व गरम गरम खायला द्यावी.

-सौ. कामाक्षी कमलेश पालकर

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

ब्लेंडरमध्ये कॉफी, आइस्क्रीम, दूध आणि बर्फ चांगल्या प्रकारे एकत्र करून घ्या. कपमध्ये हे मिश्रण घेऊन कोको पावडर आणि दालचिनी पावडर त्यावर टाका आणि कॉफीचा आनंद घ्या.

साहित्य:
२५० ग्रॅम स्ट्रॉबेरी
४०० ग्रॅम पिठीसाखर

कृती:
स्ट्रॉबेरी स्वच्छ पाण्यात घालून हलक्या हाताने बाहेर काढाव्यात. वरचे हिरवे देठ काढून टाकावे. नंतर त्यात पिठीसाखर घालून हाताने कुसकरावे. साखरेला जरा पाणी सुटले, की गॅसवर ठेवावे. मंदाग्नीवर असू द्यावे. झाकण ठेवावे. नंतर हलक्या हाताने ढवळत राहावे. जाडसर पाक झाला की उतरावा. हा जॅम जास्त दिवस टिकत नाही.

आले-लसूण बारीक वाटून घ्यावे. लाल मिरच्या चमचाभर व्हिनीगरमधे बारीक वाटाव्या.
• गूळ व्हिनीगरमध्ये विरघळवून ठेवावा. वांगी धुवून पुसून ठेवावी. व त्यांचे १ सें.मी. जाड काप चिरून ठेवावे.
• कल्हईच्या पातेल्यात तेल तापले की मोहरी व हळद घालून त्यावर आले-लसूण तांबूस होईपर्यंत परतावी.

साहित्य:- १ कप गव्हाचं पीठ, २ टीस्पून बेसन, ३ टेबलस्पून बाजरीचं / ज्वारीचं पीठ, १/२ टीस्पून हळद, १/२ टीस्पून लाल तिखट / १/२ टीस्पून हिरव्या मिरचीची पेस्ट,२ टीस्पून तीळ, १/२ टीस्पून धनेपूड, १/४ टीस्पून जिरेपूड, १ १/२ टीस्पून साखर, १ टीस्पून मीठ, २ टीस्पून आलं-लसूण पेस्ट, २ टीस्पून तेल (मोहन), १ कप मेथीची पाने, चिरून, पीठ मळण्यासाठी दही (अंदाजे १/४ कप), तांदळाची पिठी/ गव्हाचं पीठ लाटताना लावण्यासाठी

कृती:- परातीत गव्हाचं पीठ घ्या. त्यात बेसन, ज्वारी किंवा बाजरीचं पीठ घाला. मीठ,साखर आणि इतर मसाले घाला. तीळ,आलं-लसूण पेस्ट आणि २ चमचे तेल घालून हाताने एकत्र करा. बेसन आणि मोहन घातल्यामुळे ठेपले मस्त खुसखुशीत होतात. मेथीची पाने घालून एकत्र करा नंतर चमचा चमचा दही घालत घट्ट पीठ मळून घ्या. तासभर पीठ झाकून ठेवा आणि मग लाटायला घ्या. पीठाचे लिंबाच्या आकाराचे समान गोळे करा आणि तांदळाचं पीठ लावून ७"-८" व्यासाचे गोल ठेपले लाटा. तवा गरम करा आणि ठेपले दोन्ही बाजूनी व्यवस्थित भाजून घ्या. आवडत असेल तर भाजताना किंचित बटर किंवा तूप लावा. गरम गरम ठेपले छुंदा किंवा चिंचेच्या चटणी बरोबर सर्व्ह करा.

टीप: हे ठेपले डब्यात घालून फ्रीज मध्ये ठेवले तर १५-२० दिवस टिकतात. बाजरी आणि ज्वारीचं पीठ दोन्ही असतील तर दोन्हीही पीठे थोडी थोडी घातली तरी चालतील.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३