माणसाच्या दिसण्यापेक्षा त्याचे खरे असणे किती म्हणवाचे असते हे सिद्धार्थच्या यशावरून आणि त्याच्या माणूसपणावरून दिसून येते. सिदार्थ जाधव याला खरा हात दिला तो केदार शिंदे यांच्या ‘ लोच्या झाला रे ‘ या नाटकाने. अभिनेते संजय नार्वेकर यांना सिद्धार्थ खूप मानतो. केदार शिंदे यांच्या ‘ लोच्या झाला रे …’ या नाटकांनंतर खऱ्या अर्थाने त्याला ब्रेक मिळाला असे म्हणता येईल

डोंगराच्या कुशीत जन्म घेणारी नदी कुठल्याश्या अनावर ओढिने सागराच्या दिशेने धावत सुटते..दगड-धोंडे, काट्या-कुट्यातून वाट काढत ती सागराकडे झेपावते..डोंगर माहेर तर सागर सासर..सासरी निघालेल्या नदीला माहेराची सय सतत येतं असते

देशात ३३ लाख स्वयंसेवी संस्था कार्यरत असल्या तरी या संस्थांनी नफा कमावू नये या मूळ उद्देशालाच हरताळ फासलेला दिसून येतो. काही संस्था निःस्पृहपणे काम करत असल्या तरी अनेक संस्था कर वाचवणे, प्रवर्तकांसाठी सुविधा निर्माण करणे,शासनाचा निधी उकळणे अशा कामांसाठीच स्थापन केल्या जातात. या संस्थांनी खरोखरच काम केले तर देशापुढील अनेक समस्या चुटकीसरशी सुटतील.

प्रकाशन दिनांक :- 04/04/2004

विज्ञान आणि शास्त्रज्ञांसाठी अद्यापही आव्हान असलेले अनेक भौगोलिक चमत्कार आजही अस्तित्वात आहेत. अटलांटिक महासागरातील बर्म्युडा ट्रँगल हे असेच एक रहस्य आहे. अटलांटिक महासागरात असलेल्या या त्रिकोणी प्रदेशात कोणतीही वस्तू गडप होते.

पोलिस दलावर कुणाचा वचक आहे की नाही, असाच प्रश्‍न निर्माण झाला आहे. कायदा-सुव्यवस्था राखण्याची जबाबदारी ज्यांच्यावर आहे, तेच बेजबाबदारपणे वागू लागले आहेत.पोलीस मुंबईचे असोत नाहीतर दिल्लीचे, ते त्यांच्या मनाप्रमाणेच काम करतात व सर्व प्रकारची मनमानी ते कायद्याच्या चौकटीत राहून करतात. संसदेचे अधिवेशन सध्या सुरू आहे. त्यामुळे दिल्लीच्या रस्त्यावरील सुरक्षेत वाढ होते. या सुरक्षेचा सामान्य माणसांना उपयोग नसतो व पोलीस हे जनतेचे मित्र नसतात हे सिद्ध करण्याची एकही संधी पोलीस सोडत नाहीत. 05/03/2011 पोलिसांचे राज्य कसे आडमुठ्यांचे असते हे प्रत्यक्ष पाहता आले. दिल्लीच्या रस्त्यांवर महिला सुरक्षित नाहीत. महिलांच्या बाबतीत सोनसाखळी चोरीचे गुन्हे घडतात.

गजानन हा गणांचा प्रमुख आहे. गण म्हणजे समूह. पूर्वी भारतात गणराज्यें होती, तेव्हां गण या शब्दाचा ‘समूह’ हाच अर्थ प्रचलित होता. आजही आपण ‘भारतीय गणराज्य’ अशा नामाभिधानात याच अर्थानें हा शब्द वापरतो. आपलें राष्ट्रगीत ‘जन-गण-मन’ यातही हाच अर्थ अभिप्रेत आहे.

तेव्हां, गणाधीश म्हणजेच ‘समूहाचा प्रमुख’. आतां प्रश्न असा उठतो की, हा समूह कुठला ? तर, हा समूह म्हणजे, ‘देवांचा समूह’, म्हणजेच, ‘परग्रहावरून अवकाशयानातून (स्पेस-शिप मधून) पृथ्वीवर उतरलेला परग्रहवासी अवकाशप्रवाशांचा (‘स्पेस-ट्रॅव्हलर्स’चा) समूह’.

अवकाशप्रवासी म्हणजेच अंतराळयात्री (अर्थात् स्पेस-ट्रॅव्हलर्स, ऍस्टोनॉटस् ) कसे दिसतात याचें कल्पना-चित्र शेकडो वर्षांपूर्वी काय, तर शंभर वर्षांपूर्वीसुद्धा कुणाला काढतां येणें शक्य नव्हतें. पण मानव आतां अंतराळात गेलेला आहे, अवकाश-वासामध्ये (‘स्पेस-स्टेशन’वर) रहातो आहे, त्यातून बाहेर पडून अवकाश-भ्रमण करतो आहे, चंद्रावर पोचलेला आहे. त्यामुळे आतां, आपणां सर्वांना ‘स्पेस-सूट’, (म्हणजेच अवकाशप्रवाशाचा, जाड कवच व तसेच शिरस्त्राण, हा वेश), कसा दिसतो, याची कल्पना आहे. तेव्हा, आपण त्या स्पेस-सूट चें रूप ज़रा पाहूं या.

• रूप :
अवकाशप्रवाशानें घातलेला हा स्पेस-सूट, दाबावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी चांगलाच जाडजूड आहे. त्यामुळे हा ‘स्पेस-ट्रॅव्हलर’ चांगलाच स्थूल व विशाल-उदर दिसतो आहे. या व्यक्तीनें श्वासोछ्वासासाठी एक मुखवटा (हेलमेट अथवा गॅस-मास्क) घातलेला आहे, व त्यातून एक लवचिक-नळी (फ्लेक्सिबल-ट्यूब) बाहेर आलेली आहे, जी पाठीमागील प्राणवायूच्या (किंवा त्या परग्रहवासीयाच्या जीवनाला आवश्यक अशा तत्सम अन्य वायूच्या) टाकीला जोडलेली आहे. टाकी पाठीवर असल्यामुळे दिसत नसली तरी, नळीचें खालचें टोक कंबरेपर्यंत गेलेलें दिसत आहे, व तिथून तें मागील बाजूस गेलें आहे. हा मुखवटा व ही नळी, अनुक्रमें हत्तीचें तोंड व सोंड यांसारखी दिसताहेत.

या व्यक्तीच्या तोंडाजवळ एक फ्लेक्सिबल-शाफ्ट असलेला मायक्रोफोन आहे, ज्याच्याद्वारें ती व्यक्ती बोलूं शकते. ऑफिसमधील टेलिफोन-ऑपरेटर वापरतात, किंवा हल्ली कंप्यूटरवर चॅट करतांना वापरतात, तसा हा लवचिक-दांड्याचा ( फ्लेक्सिबल् ) मायक्रोफोन आहे. त्याचें वरचें टोक, गालाजवळ, मुखवट्यावर बसवलेलें आहे, व त्याचें खालचें टोक, साहजिकच, बोलण्यासाठी, कडेनें पुढे, तोंडाजवळ, वळवून घेतलेलें आहे. हा मायक्रोफोन, हत्तीच्या एक मोठ्या सुळ्यासारखा दिसतो आहे.

या व्यक्तीच्या मुखवट्यावर दोन्हीबाजूंना कानाजवळ, ऐकण्यासाठी, मिनिएचर ‘डिश-ऍन्टेना’, म्हणजेच बशीच्या आकाराचे ‘साउंड-रिसीव्हर’ बसवले आहेत, (ज्यांच्यामुळे चहूंबाजूचे ध्वनी केंद्रित होतात, व त्यामुळे दूरवरचे लहानलहान व अस्पष्ट ध्वनीसुद्धा त्या व्यक्तीला स्पष्ट ऐकूं येतात). या ‘डिश-ऍन्टेना’, हत्तीच्या भल्यामोठ्या, सुपासारख्या कानांप्रमाणेच दिसत आहेत.

ही गोष्ट उघड आहे की, प्रागैतिहासिक काळातील मानवांना ‘स्पेस-सूट’ वगैरे गोष्टींचे ज़राही ज्ञान नव्हतें. त्यामुळे, परग्रहवासी-अवकाशप्रवाशाचें दर्शन झाल्यावर त्या लोकांनी स्वत:ला व इतरांना समजेल अशा संज्ञा वापरून त्याचें वर्णन केले. म्हणून तो परग्रहवासी-अवकाशप्रवासी, ‘गजानन’ म्हटला गेला.

• वाहन :

भूप्रदेशावर प्रवास करण्यासाढी या अवकाशप्रवाशाकडे एक ‘ग्राउंड-कार’ आहे. (म्हणजे, स्पेस-क्राफ्ट नाहीं, असे वाहन). हें वाहन पृथ्वीग्रहावर, जमिनीवरून, पाण्यातून, अथवा आकाशातून-कांहींसें-उंचावरून, प्रवास करू शकणारे, असे आहे. अर्थातच, या वाहनाला घोडे, बैल, गाढवे, असे कुठलेही प्राणी जुंपलेले नाहींत; हें वाहन मोटारीप्रमाणे आतील इंजिनवर चालतें.

फोक्सवॅगन कंपनीची ‘बीटल्’ ही मोटार प्रसिद्धच आहे, व या मोटारचा आकार खरोखरच बीटल् या किड्यासारखाच बनवलेला आहे. त्याचप्रमाणे, अवकाशप्रवाशाची ही
‘ग्राउंड-कार’, हें द्रुतगतीनें धावणारें वाहन, एखाद्या उंदराप्रमाणे, आणि पाठीमागील धूम्ररेषा (एक्झॉस्ट-गॅस) ही उंदराच्या शेपटीप्रमाणें, भासल्यास नवल नव्हे. ज्याप्रमाणे अवकाशप्रवाशाचें वर्णन ‘गजानन’ असें केलें गेलें, त्याचप्रमाणें त्याच्या वाहनाला ‘उंदीर’ म्हटलें गेलें.

• आयुधें व हातांमधे धरलेल्या इतर वस्तू :

गजाननाच्या हातात, शूल, परशू, अंकुश, गदा, पाश, तुटलेला दात, शंख, मोदक इत्यादी वस्तू दाखवलेल्या असतात.

शूल, परशू, कुश, गदा ही आयुधेंच आहेत. आपण , शूल, परशू, दात, पाश यांऐवजी ‘नीडल्-गन’, ‘स्टन्-गन’ (ही ‘गन्’ शरीराला ‘स्टन्’ करते, म्हणजेच शरीराची हालचाल गोठवून टाकते, असे ‘सायन्स-फिक्शन’ कथांमधे कल्पलेलें आहे), ‘लेझर-गन’, ‘लाइट-सोर्ड्’ (हें ‘प्रकाश-खड्ग’ आपण ‘स्टार-वॉर्स’ सिनेमांमधे पाहिलेलें आहे), ‘न्यूरॉनिक व्हिप’ (हा शब्द डॉ. आयझॅक ऍसिमॉव्ह यांच्या कादंबर्‍यांमधे येतो; व हा माणसाच्या मेंदूमधील न्यूरॉन्सवर वेदनामय परिणाम करतो, अशी संकल्पना आहे), असे विज्ञानयुगीन शब्द वापरू या.

गदा, शंख, मोदक यांऐवजी, आपण ‘बाँब’, ‘हँड-ग्रेनेड’, ‘ब्लास्टर’, ‘इम्पॅक्टर’, एनर्जी-बोल्ट’ अशा आधुनिक शब्दांचा उपयोग करू या.

मग गणपतीच्या हातातील वस्तूंचा अर्थ लागलीच स्पष्ट होतो.

( इथें एक प्रश्न मनात येऊं शकतो की, गणपतीच्या हातांतील वस्तूंमधे धनुष्याचा समावेश कसा नाहीं ? अहो, धनुष्यापेक्षा कैकपटींनी प्रगत आयुधें ज्याच्याकडे असतील, त्याला धनुष्याची गरजच काय? किंबहुना, त्या अवकाश-प्रवाशाचे कुठलेही हत्यार धनुष्याप्रमाणे दिसत नाहीये, म्हणून ‘गणपती’च्या हातात धनुष्य नाहीं ).

अशी अतिशक्तिशाली आयुधें धारण करणार्या व्यक्तीपुढे नतमस्तक होण्याव्यतिरिक्त, आणि त्याला अग्रपूजेचा मान दिल्याशिवात, अन्य पर्यायच नाहीं.

-- सुभाष स. नाईक.
मुंबई.
M - 9869002126.

यशवंतराव चव्हाण म्हणाले होते की,”टाइम्सने मराठी वृत्तपत्र काढावे अशी सूचना मी केली होती, हे खरे आहे. कारण मराठी वृत्तपत्राद्वारे टाइम्सला मराठी मन समजून घ्यावे लागेल.मराठी वृत्तपत्राच्या सततच्या सान्निध्यामुळे महाराष्ट्रातील नव्या पुरोगामी विचारांची त्यांना ओळख होईल आणि टाइम्स व इतर पत्रांच्या द्वारे हा विचार महाराष्ट्राबाहेर असलेल्यांना कळेल, असा यात दोघांचा फायदा होणार आहे.” ही माहिती ‘महाराष्ट्र टाइम्स’च्या अंकात प्रसिद्ध करण्यात आली.

खरे वैभव ते, जे इतरांना वैभवसंपन्न करते. खरे श्रेष्ठत्व ते जे इतरांना श्रेष्ठत्व प्रदान करते. त्याच प्रमाणे खरे सौंदर्य ते जे इतरांना सौंदर्य प्रदान करते. आई जगदंबेच्या अशा सौंदर्याचे वर्णन करताना आचार्यश्री प्रथम तिच्या स्नानासाठी केलेल्या तयारीचे वर्णन करीत आहेत.

पान म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर हिरव्या रंगाचं पान येतं. पण तुम्ही निरीक्षण केलं आहे का? आंबा, पिंपळासारख्या झाडांची पानं कोवळी असताना लाल असतात. नेहमी हिरवी असणारी पानं कोवळी असताना लाल का दिसतात? पानाला हिरवा रंग येतो ते त्याच्यात असलेल्या हरितद्रव्यामुळं, पण फक्त वनस्पतीत रंगाचेच हिरव्या रंगद्रव्य असतं असं नाही.

प्रत्येकाचे कोणत्या ना कोणत्या बाबीवर श्रद्धास्थान म्हणून अपार प्रेम असते. तसे माझे सुरांवर प्रेम आहे. सुरांचेही माझ्यावर तितकेच प्रेम आहे. आमच्यात सुरांचे नाते निर्माण झाले आहे, असे म्हणता येईल. मी मूर्तीपूजा, कर्मकांड मानत नाही. तरीही गणपती ही देवता मला विशेष आवडते.