खाद्ययात्रा

भावनगरी मिरचीला उभे कापून आतल्या बिया काढाव्यात. एका भांडय़ात पनीर, बटाटे, तिखट, काजू- बेदाणे, मीठ टाकून एकजीव करून घ्यावे.

आपल्या रोजच्या जेवणातील कोशिंबिर हा एक नियमित पदार्थ. काकडी आणि कांदा हे तर त्याचे मुख्य घटक.. 

आपल्या इथे अधिक मासात जावयाला वाण देण्याची पद्धत आहे. गेल्या रविवारी लेक-जावयाला जेवायला बोलविले होते. शनिवारी रात्री सौ.ने अनरसे केले होते. (किमान ३३ अनरसे तरी जावयाला द्यायचे असतात, ते ही एका तांब्याच्या किंवा पितळेच्या डब्यात). साहजिक आहे चिवडा ही केला होता. रविवारी सकाळी सौ.ने सहज म्हंटले, मी केलेल्या पाककृती तुम्ही आपल्या नावाने खपवितात. आज लेक- जावई येणार आहे. त्या साठी तुम्हीच डिश बनवा. मी ही म्हणालो त्यात काय आहे, मला ही चांगले पदार्थ बनविता येतात, तू बघच. त्यावर सौ. म्हणाली साधी- सौपी पनीरची भाजी करा. काल संध्याकाळीच बाजारातून अर्धा किलो विकत घेतले आहे. टमाटर, कांदे आणि शिमला मिर्च ही आहे. तेवढ्यात लेकीचा फोन आला. बहुतेक तिच्या आईने तिला आज बाबा रेसिपी बनविणार आहे याची कल्पना दिली असेल. ती म्हणाली, बाबा नेहमी सारखी पंजाबी स्टाईल पनीरची भाजी बनवू नका, काही तरी वेगळ बनवा. विचार करू लागलो आणि एक नवीन कल्पना सुचली. पनीर, टमाटर, कांदे आणि शिमला मिरची (ढोबळी मिरची) वापरून भाजी करायचे ठरविले.

आता भाजीचे साहित्य बघू. अर्धा किलो पनीरचे चौकोर आकाराचे तुकडे कापून घ्या. ४ टमाटर मध्यम आकाराचे, प्रत्येक टमाटरचे ६ भाग करून घ्या. कांदे ही थोडे जाडसर कापा. शिमला मिरचीचे ही थोडे मोठे आकाराचे तुकडे करा. या शिवाय ३-४ हिरव्या मिरच्या बारीक चिरून घ्या. अर्धा ईंच आले बारीक चिरून घ्या. खालील चित्रात चिरलेली भाजी दाखविली आहे.
या शिवाय विनेगर , टमाटर सोया साॅस, काळी मिरीची पावडर आणि जिरे ही वापरले.

कढई गॅस वर ठेऊन गैस मध्यम ठेवा. आधी चार टेबल स्पून तेल टाका, तेल गरम झाल्यावर एक लहान चमचा जिरे, चिरलेली मिरची आणि आले टाका. नंतर कांदे टाका. दोन एक मिनिटे कांदे परतल्यावर टमाटर आणि पनीर घालून एक-दीड मिनिटे परता. (आपल्याला टमाटर ची ग्रेवी करायची नाही आहे, म्हणून टमाटर पनीर सोबत टाकले) नंतर त्यात चिरलेली शिमला मिरची, एक मोठा चमचा काळी मिरी पूड, दीड चमचे सोया साॅस, २ चमचे विनेगर, ४-५ चमचे टमाटर साॅस आणि स्वादानुसार मीठ टाकून भाजी व्यवस्थित परतून घ्या, नंतर कढई झाकण ठेवा. २ मिनिटानंतर झाकण काढून, पाणी सुटले असेल तर गॅस मोठा करून एक-दीड मिनिटे भाजी परतून घ्या आणि गॅस बंद करा. भाजी खालील चित्रा प्रमाणे दिसेल.

मी केलेली ही भाजी सर्वांना आवडली. भाजीला काळीमिरी, सोया साॅस आणि आले टाकल्यामुळे एक वेगळा स्वाद आला होता. (थोडा सलाड सारखा) जर तुम्हाला तिखट, चरमरीत आवडत असेल तर जास्त हिरव्या मिरच्या टाकू शकतात.

मी दिल्लीत बिंदापूर या गावाजवळच्या बिंदापूर एक्स. या कॉलोनीत राहतो म्हणून भाजीला हे नाव दिले आहे.

टीप: (इथे एक गोष्ट नमूद करणे गरजेचे. शिमला मिरचीत बिया फार असतात, आपण त्या भाजीत वापरत नाही. शिमला मिरची विकत घेताना, दोन एका आकाराच्या मिरच्या हातात घेऊन पाहाव्या जी कमी वजनाची असेल ती निवडावी. अश्या रीतीने भाजी विकत घेतली तर अध्या किलोत 2-३ मिरच्या सहज जास्त बसतात).

साहित्य: २ ताजे किसलेले मुळे, १/२ चमचे लाल मिरची, १/२ चमचे वाटलेले अनारदाने, १ कांदा बारीक कापलेला, १ कापलेली हिरवी मिरची, १ जुडी कापलेली कोथिंबीर, १ कप तूप तळणासाठी, २५० ग्रा. गव्हाचे पीठ, १ चमचा तूप पीठात मळण्यासाठी,मीठ चवीनुसार.
साहित्य: पीठात तुप व मीठ मिळवावे. नंतर किसलेले मुळे, कांदा, हिरवी व लाल मिरची व कोथिंबीर व मीठ मिसळून आवश्यकतेनुसार पाणी टाकुन घट्ट मळावे. मळलेल्या पिठाचे बरोबर सहा गोळे करून गोल पराठे लाटावे व दोन्ही बाजुस तूप लावून शेकावावे. दही, हिरवी चटणी किंवा लोणच्या बरोबर गरम गरम वाढावे.

आपण दुधीचा हलवा बर्‍याचवेळा खाल्ला असेल. फारच मस्त असतो. पण कधी दुधीची खीर खाऊन बघितलेय? ही पण एक सुंदर आणि चविष्ट पाककृती आहे. चला बघूया कशी करायची ते..

साहित्य -

दुधी अर्धा किलो.
दूध पाव लिटर
साखर एक वाटी
तुप
वेलची
किसमीस
केशर

कृती -

प्रथम दुधी किसुन घेणे. नंतर गॅसवर भांडे तापत ठेवुन त्यामध्ये फोडणीसाठी थोडे साजुक तुप घालणे.

तुप तापल्यावर त्या मध्ये वेलची घालणे. वेलची तडतडल्यावर त्या मध्ये किसलेला दुधी घालणे व परतणे. दुधी थोडा लालसर झाल्यावर त्यामध्ये दुध घालुन उकळी आणणे.

नंतर त्यामध्ये केशर, किसमीस घालुन सजवणे. सजविण्यासाठी ड्रायफ्रूटचा वापर केला तीही उत्तम....

तयार झाली चविष्ट दुधीची खीर !!

-- सौ अलका मुजुमदार

साहित्य:- मका, बटर, मीठ, साखर.

कृती:- मकेचे दाणे 5 मिन उकळुरन घ्याएक भांडयात काढून त्याला मीठ व साखर घालाव त्यावर थोडा बटर घाला.

हरबरा डाळ निवडून, स्वच्छ धुऊन १५-२० मिनिटे भिजत ठेवावी म्हणजे चांगली शिजते. मग कुकरमध्ये डाळ शिजवायची असेल तर २ कप डाळीला ५ कप पाणी घालावे. पाणी घातल्यावर कुकरचे झाकण बंद करून ४-५ शिट्या काढाव्यात मग मंद विस्तवावर ५ मिनिटे डाळ शिजू द्यावी. कुकर उघडल्यावर डाळ चाळणीवर काढून जास्तीचे पाणी काढून घ्यावे.

पोंक वड्याप्रमाणे हुरडा वाटून त्यात रगडलेला बटाटा जरुरीप्रमाणे थोडंसं बेसन (ऐच्छिक) घालून भरपूर मनुका, काजू, आलं, मिरची (लसूण, खोबरं ऐच्छिक) याचं वाटण घालून त्यात चवीनुसार मीठ, साखर घालून आपल्याकडच्या उपवासाच्या कचोरीप्रमाणे गोल वळून तळतात. कित्येकदा बटाटा, मैदा यांचं आवरण करून आत वाटलेला हुरडा, मसाला, मनुका, चवीनुसार मीठ, साखर, लिंबू एकत्र करून त्यांचं सारण बनवूनही पॅटिस करतात. अर्थात घरगुती बनवताना घरोघरी गृहिणी आपल्या सवडी-आवडीनुसार व कल्पकतेप्रमाणे त्यात थोडाफार बदल करतात. महाराष्ट्रात हुरड्याबरोबर गूळ, लसणाची चटणी वगैरे खातात. तशी ही मंडळी हुरड्याबरोबर नाना प्रकारची शेव व साखरफुटाणेही खातात.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

प्रथम तांदूळ धुवून पाण्यात ठेवावेत. लवंग, दालचिनी, मिरे, जायपत्री व वेलची यांची पावडर बनवून बाजूला ठेवावी. तसेच लसूण, मीठ, लाल मिरची, हिरवी मिरची, लवंग, दालचिनी, जिरे पावडर आणि धणे पावडर यांनी पेस्ट बनवावी. एका पातेलीत चिरलेल्या सुरणाचे तुकडे, ही पेस्ट आणि लिंबाचा रस असे एकत्र करून आता बाजूला ठेवावे. बटाट्याच्या मोठ्या फोडी ब्लांच कराव्यात. पातेलीत तेल तापवून त्यावर त्या फोडी टाकाव्यात. त्यातच उभा चिरलेला कांदा परतावा. मीठ मिसळून हे बाजुला ठेवावे. दुसर्याा पातेलीत बारीक चिरलेला कांदा परतावा व त्यावर बारीक चिरलेला टोमॅटोही ढवळावा. त्यात मीठ व सुरणाचे तुकडे मिक्स करून ढवळावेत. एका पातेलीत तांदूळ फडफडीत शिजवावा. शिजतांना त्यात मीठ घालावे व ढवळावे. आता मोठ्या पातेलीत तुप तापवून त्यावर एक थर भाताचा त्यावर दुसरा थर बटाट्याचा व तिसरा थर सुरणाचा असे लावत जावे. बाजुने तुप सोडून पातेले मंदाग्निवर ठेवावे व वाफ द्यावी. सुरण बिर्याणी तयार! आवडत असेल तर या थरांमध्ये रंग घालावा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

सर्वप्रथम आंब्याचा रस मिक्सरमधून फिरवून घ्यावा. त्याच मिक्सरच्या भांड्यात दही, दूध, साखर, केशर व वेलची पूड घालून सर्व साहित्य एकजीव होईपर्यंत फिरवून घ्यावे .ही तयार झालेली लस्सी फ्रीजमध्ये थंड करण्यास ठेवावी. सर्व्ह करतेवेळी ग्लासेसमध्ये लस्सी ओतून घ्यावी व वरून बदाम पिस्त्याचे काप घालावेत.