खाद्ययात्रा

साहित्य : पाव वाटी मोड आलेली मेथी, दोन वाट्या किसलेला कोबी, दोन वाट्या किसलेले गाजर, अर्धी वाटी खवलेले ओले खोबरे, चिरलेली कोथिंबीर, एक लिंबाचा रस, मीठ व साखर चवीप्रमाणे, तेल, हिंग, मोहरी.

कृती : मेथी, गाजर, कोबी, खोबरे व कोथिंबीर एकत्र करावे. त्यात चवीनुसार मीठ, साखर, लिंबाचा रस घालावा. वरून हिंग, मोहरीची फोडणी द्यावी.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य:- १ वाटी उकडलेले मटार, तेल, हिंग, जिरे वा स्वच्छ निवडलेली कोथिंबीर पाव वाटी, पाव वाटी ओले खोबरे, मीठ साखर घाला व मिक्सपरमध्ये घालून व किंचित पाणी घाला व चटणी तयार करा व लिंबू पिळून ढवळून घ्या. ही चटणी सॅंडवीच करता खूप छान लागते.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य : ३ वाटया निवडलेले पातळ पोहे, अर्धा इंच आले, दीड वाटी गोड दही, अर्धी वाटी गार दूध, एक चहाचा चमचाभर मीठ, २ हिरव्या मिरच्या, थोडीशी धुवून बारीक कापलेली कोथिंबीर, अर्धा चमचा जिरेपूड, पाऊण चहाचा चमचा साखर

कृती : पोहे चाळणीत घेऊन त्यावर गार पाणी ओता. सर्व पोहे भिजून मऊ होतील. मग ते एका स्टीलच्या पातेलीत काढा. त्यात दही, साखर, जिरेपूड, मीठ घाला. आले किसून त्यात टाका. मिरचीचे बारीक तुकडे करून त्यात घाला व सर्व नीट ढवळा. सर्वात शेवटी दूध घालून हलवा लगेच बाऊलमध्ये खायला द्या. देताना प्रत्येक बाऊलमध्ये वरून कोथिंबीर घाला.

थंडीच्या मोसम चालू झाला या मोसमात बाजारात मटार मुबलक प्रमाणात उपलब्ध असतो. जेवणात हिरव्या मटारच्या सेवनाचे अनेक फायदे आहेत. मटार-पनीर, मटार-पुलाव, आलु मटार, मटाराचे कटलेट यासारखे विविध खाण्याचे स्वादिष्ट प्रकार मटारापासून बनवता येतात. लो कॅलरी आणि अनेक पौष्टिक तत्वे असलेल्या मटाराचे अनेक फायदे आहेत. वजन कमी करण्याचा गुणधर्म असलेल्या मटाराचे लठ्ठ व्यक्तिंनी अवश्य सेवन करावे. मटारातील तत्वे कॉलेस्ट्रॉलची मात्रा कमी ठेवण्यास मदत करतात. यात मोठ्या प्रमाणावर अढळून येणारे अँटीऑक्सिडेंट्स ब्लड वेसल आणि आर्टरिजला ब्लॉक होण्यापसून परावृत्त करतात. मटारचे सुप प्यायल्याने रक्तदाब कमी ठेवण्यास मदत होते. मटारामध्ये असलेली फायबरची अधिक मात्रा बध्दकोष्ठतेवर गुणकारी आहे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

काही मटारच्या कृती.
मटार उसळ
मटार करंजी
मटार चटणी
मटार पॅटीस
मटार पराठा
मटार पनीर
मटार सामोसा
मटार रोल विथ चीज
मटार भात
मटार चीज पॅटिस
मटार चाट

अर्धा कप भिजवलेल्या उडीद डाळीचे पीठ, अर्धा कप भिजवलेल्या चणाडाळीचे पीठ, प्रत्येकी एक लहान चमचा कॉर्नफ्लोअर, आल्याचे काप, हिरवी मिरची, जलजिरा पावडर, लाल तिखट व जिरे, मीठ चवीपुरते, दोन कप बेबी कॉर्न उकडून, तळण्यासाठी तेल.

साहित्य:- अर्धा किलो हरभरा डाळ, पाव किलो गूळ, पाव किलो साखर, एक चमचा वेलची पूड, एक चमचा जायफळ पूड, चिमूटभर मीठ, मैद्याच्या चाळणीने चाळलेली कणीक दीड वाटी, पाव वाटी मैदा, लाटायला तांदूळ पिठी, अर्धी वाटी तेल.

कृती:- हरभरा डाळ धुऊन स्वच्छ करून मऊ शिजवून घ्यावी. डाळ शिजल्यावर चाळणीवर ओतून निथळून घ्यावी. त्यात गूळ, साखर घालून जाड कढईत पुन्हा चटका द्यावा.

शिजताना मिश्रण सतत हलवत राहावे. सुरवातीला पातळ असलेले मिश्रण नंतर घट्ट होईल. चांगले घट्ट झाले म्हणजे त्यात उलथणे सरळ घट्ट उभे राहिल. गरम असतानाच पुरण यंत्रातून बारीक जाळी लावून पुरण वाटून घ्यावे. त्यामध्ये वेलची पूड, जायफळ पूड घालून मिश्रण बाजूला ठेवावे. परातीत मैदा, कणीक व मीठ घालून पीठ भिजवावे. थोडे थोडे तेल घालून कणीक चांगली मळून घ्यावी. पुरणपोळीची कणीक नेहमी इतर कणकेपेक्षा सैल असते. थोडा वेळ कणीक झाकून ठेवावी. नंतर हातावर कणकेचा लिंबाएवढा गोळा करून त्याचा खोल उंडा करावा. त्यात कणकेच्या दीडपट पुरण भरावे. तोंड बंद करून पिठीवर हलक्यार हाताने लाटावे. नॉनस्टिक किंवा बीडाच्या तव्यावर पोळी भाजावी. सारखी पोळी उलटू नये. दुसरी पोळी टाकण्यापूर्वी तवा पुसून घ्यावा. काही ठिकाणी पोळी करताना फक्त गूळच वापरतात. साखरेमुळे पुरणाला किंचित चकाकी येते, तर गुळामुळे पुरण खमंग लागते.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

आपणा सर्वांना माहितीच आहे की गाजराचे औषधी गुणधर्म आहेत त्याने आतडय़ांच्या तक्रारी दूर होतात. तसंच चेहर्‍यासाठीही गाजर उपयुक्त आहे. आयुर्वेदानुसार गाजर हे एक फळ किंवा भाजी नसून रक्तपित्त तथा कफ नष्ट करणारे गोड, रसदार, पोटातील अग्नीला वाढवणारी व पाईल्स सारख्या रोगांवर उत्तम जटीबूटी असून ते हृदय रोगांवर रामबाण इलाज आहे.

साहित्य:- फोडी उकडून काढलेला गाळलेला रस किमान एक लीटर, एक किलो साखर, दोन लिंबांचा रस.

कृती:- पेरूचा रस आणि साखर एकत्र उकळा. गार झाल्यावर त्यात लिंबाचा रस घालून हे मिश्रण तयार करा. पेरूचा ज्यूस ग्लासमध्ये देताना नेहमी चिमूटभर मीठ घाला, त्यामुळे पेरूची चव अप्रतिम लागते. गुलाबी रंगाच्या पेरूचा वापर केल्यास अधिक चांगले.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२०१७३३

कांदा बारीक चिरून घ्यावा. त्यात आवडीप्रमाणे तिखट, मीठ व वरील सर्व साहित्य घालून भडंग घालावेत व भडंग भेळ करावी.

जाड बुडाच्या पातेल्यात डाळीचे पीठ, ताक, पाणी, तिखट, मीठ, हिंग, हळद घालुन मिश्रण सारखे करावे. गुठळी राहु देऊ नये. नंतर हे पातेले गॅसवर ठेवून मिश्रण डावेने ढवळत रहावे. खाली लागू देऊ नये. मिश्रण दाटसर होत आले की झाकण ठेवून वाफ आणावी. वरील पातेल्यातील १/४ चमचा मिश्रण एका स्टीलच्या थाळीला पसरुन लावून पहावे.

गार झाल्यावर जर ते उचलले तर चटकन निघाले पाहिजे. ही मिश्रण शिजल्याची खूण आहे. जर असे चटकन निघाले नाही तर पुन्हा एक वाफ आणावी. नंतर मंद गॅसवर मिश्रण ठेवून द्यावे.