एका मोठ्या भांड्यात बटर आणि ब्राउन शुगर एकत्रित फेटा. त्यामध्ये मध आणि अंड घालून एकजीव होईपर्यंत फेटत रहा. त्यात गव्हाचे पीठ, बेकिंग पावडर आणि बाकीचे मसाले मिसळा. या साऱ्या मिश्रणाचे लिंबाच्या आकाराचे गोळे करून घ्या. एका बाजूने साखरेत घोळवून घ्या आणि बेकिंग ट्रेमध्ये ठेवा. साखर लावलेला भाग वर राहिला पाहिजे.

सुरणाचे वरील साल काढून सुरणाच्या फोडी कराव्यात. तेलात मोहरीची फोडणी करून त्यावर लाल मिरच्यांचे तुकडे तडतडू द्यावेत. त्यावर फोडी टाकून झाकण ठेवावे. चांगली वाफ येऊ द्यावी. नंतर ढवळून पाणी घालून सुरण शिजू द्यावा. फोडी शिजल्या की त्यावर मीठ, चिंचेचा कोळ, गुळ, ओल्या नारळाचा खव घालावा. भाजी ढवळावी व पुन्हा चांगली वाफ येऊ द्यावी. पुरेसे पाणी राहीले की भाजी उतरवावी आणि बारीक चिरलेल्या कोथिंबीरीने सजवावी.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य: ५-६ पिकलेले टोमॅटो, १ सोललेले लहान बीट, अर्धा चमचा किसलेले आले, १ टी स्पून कॉर्नफ्लोअर, १ टे. स्पून लोणी, पाव टी स्पून लाल तिखट, १ टे. स्पून साखर, टे.स् मिरे पावडर चवीपुरती.

कृती: वेळ: २० मिनिटे टोमॅटो आणि सोललेल्या बीटचे बारीक तुकडे करावेत. चार कप पाण्यात टोमॅटो, बीटचे तुकडे आणि किसलेले आले. घालून कुकरमध्ये शिजवावे. हे मिश्रण रवीने घुसळून गाळावे. गाळलेले पाणी (स्टॉक) गॅसवर उकळत ठेवावा. त्यात मीठ, साखर, मिरेपावडर, तिखट घालावे. उकळी आल्यावर पाण्यात कॉर्नफ्लोअरची पेस्ट करून घालावी. चमच्याने सतत ढवळत राहावे. दाट वाटत असल्यास आवश्यक तेवढेच गरम पाणी घालावे. कॉर्नफ्लोअर शिजल्यावर त्यात लोणी घालावे. गरम गरम सूप बाऊलमध्ये देताना त्यावर शोभेसाठी कोथिंबीरीची पाने घालावी.

हे सूप रंगाने छान दिसते तसेच चविष्टही आहे.

साहित्य :

३/४ कप नाचणी चे पीठ, १/२ कप गव्हाचे पीठ,१/४ कप ज्वारी चे पीठ, १/२ टेबलस्पून वेलची पूड,१ कप साजुक तूप,
पिठी साखर चवीनुसार

कृती :

पॅन मध्ये तूप गरम करायला ठेवा ,सर्व पीठे एकत्र करून खमंग भाजून घ्या ,(तूप सुटे पर्यंत ) ताटात काढून घ्या ,पूर्ण गार होऊ द्या मग पिठी साखर आणि वेलची पूड एकत्र करून छान करुन करुन मोदकाचा आकार द्या. ह्याचेच चॉकलेट मोदक करायाचे असल्यास २ टे.स्पून कोको पावडर मिक्स करून घ्या.

-- संजीव वेलणकर, पुणे
९४२२३०१७३३

(छायाचित्र : इंटरनेटवरुन )

साहित्य : खिमा कटलेट रिखमा अर्धा किलो, दोन बटाटे, दोन ते तीन मोठे कांदे, हळद, तिखट, मीठ, ७ ते ८ लसूण पाकळ्या, तेल, ब्रेड स्लाईस दोन, हिरवी मिरची, कोथिंबीर १ इंच आले, २ अंडी व बटर चुरा प्रथम खिमा स्वच्छ धुऊन त्याला थोडे तेल, हिंग, हळद, तिखट, मीठ घालून त्याला मिरची, आले, कोथिंबीर व लसूण यांची गोळी बारीक वाटून चोळून ठेवणे. साधारण अर्धा तास चोळून ठेवल्यास खिमा चांगला मुरतो. दोन बटाटे चांगले उकडून कुसकरुन घ्यावेत. कांदे बारीक चिरुन घ्यावेत.

कृती : प्रथम पातेले तापत ठेऊन त्याच्यात तेल टाकून चिरलेला कांदा लालसर परतून घ्या. मग त्याच्यावर खिमा टाकून चांगला तेल सुटे पर्यंत परतावा. नंतर पातेल्यावर ताटली ठेऊन, ताटलीवर पाणी ओतून वाफेवर शिजवावा. कुकरमध्ये शिजवल्यास २ ते ३ शिट्या करून गॅस बंद करावा नंतर खिमा एकदम सुखा करुन त्यात कुस्करलेला बटाटा व पावाचे स्लाईस मिक्सरमधून काढून घालावे. व त्या खिम्याचे पाहीजे त्या आकाराचे कटलेट करावेत. अंडी फेटून त्यात थोडे मीठ घालावे. नंतर फेटलेल्या अंड्यात कटलेट बुडवून ब्रेडच्या चुऱ्यामध्ये पोळवून तव्यावर तेल सोडून शॅलोफ्राय करावेत. कटलेट सॉस बरोबर खावेत. खुपच रुचकर व चविष्ट लागतात.

-श्रीमती नलिनी नाचणे

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

साहित्य : वाल, १ टिस्पून तेल, १/४ टिस्पून मोहरी, १/२ टिस्पून जिरे, १/८ टिस्पून हिंग,१/४ टिस्पून हळद, १/२ टिस्पून लाल तिखट ,४ कडीपत्ता पाने, १ टिस्पून जिरे, १ टिस्पून गूळ, २ आमसुलं, १/४ कप कोथिंबीर, चवीनुसार मीठ.

कृती ः वाल कोमट पाण्यात १० ते १२ तास भिजत ठेवावे. नंतर पाणी काढून टाकून भिजलेले वाल मोड आणण्यासाठी पंच्यात ८ ते १० तास गच्च बांधून ठेवावे. डाळींब्यांना मोड आले कि कोमट पाण्यात १० मिनीटे टाकून ठेवावे. डाळींब्या सोलून घ्याव्यात. मोड आलेल्या डाळींब्या हाताळताना त्या अख्ख्या राहतील याची काळजी घ्यावी. साधारण सव्वा ते दिड कप डाळींब्या होतील.

कढईत तेल गरम करावे. त्यात १/४ टिस्पून मोहोरी घालून तडतडू द्यावी. नंतर जिरे, हिंग, हळद, आणि लाल तिखट घालून फोडणी करावी. कढीपत्ता आणि कोथिंबीर घालावी. थोडावेळ परतून डाळींब्या घालाव्यात. हलक्या हाताने परतावे. थोडे पाणी घालावे.

आमसुलं आणि मिठ घालून वाफ काढावी. डाळींब्या अर्ध्या शिजल्या कि गूळ घालून वाफ काढावी. डाळींब्या खुप नाजुक असतात पटकन मोडल्या जातात म्हणून हलक्या हाताने परतावे.

साहित्य: १ कप भक्याचे ओले दाणे (उकडलेले), १ टोमॅटो, १ कांदा चिरलेला, २ कांद्यांची पात चिरून, १ कप दूध, २ कप पाणी, चवीपुरते साखर, मीठ, १ टे. स्पून तूप.

कृती: वेळ: २० मिनिटे प्रथम कांदा व टोमॅटो बारीक चिरा. चांगल्या तुपावर कांदा परतून घ्या. त्यातच टोमॅटो व मक्याचे दाणे घालून जरासे परता. थोडे पाणी घालून शिजवा. मक्याचे थोडे दाणे बाजूला ठेवा. नंतर हे सर्व मिक्सरवर बारीक करा व पाणी (बेताचे) घालून गॅसवर उकळत ठेवा. त्यात मीठ, साखर व दूध घाला. कांद्याची हिरवी चिरलेली पात घालावी. बाजूला ठेवलेले मक्याचे दाणे सूप देताना बाऊलमध्ये घालावेत. हे सूप फारच रुचकर लागते.

मानव हा पृथ्वीवरील सर्वात हुशार प्राणी आहे. तो सतत नवेनवे शोध लावत असतो. या शोधांचं कारण म्हणजे मानवाची गरज दिवसेंदिवस वाढत गेली. असं म्हणतात की गरज ही शोधांची जननी आहे. पण जगातल्या अनेक शोधांचा उगम माणसाने केलेल्या चुकांमधून किवा अपघातातून झालेला आहे.

५ टेबल स्पून आमचूर पावडर, ५ टेबल स्पून भाजलेले जिरे पावडर, १/२ टेबलस्पून कालीमिरी पावडर,१ टेबल स्पून सुपारी स्पेशल मसाला, १/२ टेबल स्पून हिंग, ३ टेबल स्पून काळा मीठ, २ टी-स्पून साधा मीठ, ७ टेबल स्पून पिठी साखर.

साहित्य:- प्रत्येकी १ वाटी सोयाबीन, नाचणीचे पीठ, एक वाटी बेसन, रवा, कणीक, तांदूळाचे पीठ, दीड वाटी गूळ दुधात किंवा पाण्यात विरघळवलेला, मीठ, काजूचे बारीक तुकडे, वेलची पावडर, भिजवलेले अळीव, तेल, साजूक तूप.

कृती:- प्रथम १ वाटी नाचणीचे पीठ, १ वाटी सोयाबीन पीठ व वरीलपैकी कोणतीही दोन पिठे एकेक वाटी अथवा अर्धा वाटी सगळी पिठे एकत्र करावीत. त्यात चिमूटभर मीठ, वेलची पावडर, काजू तुकडा व ४ चमचे दुधात किंवा पाण्यात भिजवलेले अळीव घालावे. गुळाचे पाणी घालून पीठ घिरडय़ाच्या पिठाइतके पातळ भिजवावे. आवडेल इतपत गोड करावे. नॉनस्टीक पॅनमध्ये साजूक तूप घालून ते पसरवावे व त्यावर झाकण ठेवावे. आकार हवा तेवढा लहान-मोठा करावा. खालची बाजू लालसर झाली की झाकण काढून उलटावे व गुलाबी रंगावर झाले की प्लेटमध्ये काढून घ्यावे. नारळाची चटणी किंवा लोणचे किंवा लिंबू गोड लोणचे किंवा टोमॅटो सॉस बरोबर सर्व्ह करावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३