मंद आचेवर पातेले ठेवून त्यात मीठ घाला. परता. नंतर त्यात साखर टाकून परता. साखर जळणार नाही याची दक्षता घा. पाणी घालायचे नसते. साखर विरघळू लागेल त्यावेळी एक चमचा तूप घाला. दाणेकूट घाला. ढवळून घ्या

साहित्य:- अर्धी वाटी चिंच, शंभर ग्रॅम लाल बिनबियांचा खजूर, दीड वाटी गूळ, दीड मोठा चमचा तिखट (बडगी किंवा कश्मीरी ), एक मोठा चमचा धने,जिरेपूड, दोन मोठे चमचे रिफाइंड तेल, एक मोठा चमचा व्हिनेगर, चवीनुसार मीठ.

कृती:- चिंच आणि खजूर स्वतंत्रपणे धुऊन बेताच्या पाण्यात भिजत घालावेत. चिंच कोळून घेऊन चिंचेचा कोळ आणि खजूर एकत्र बारीक वाटावं.त्यात गूळ चिरून घालावा. जाड बुडाच्या भांडयात तेल तापवून त्यात धने:-जिरंपूड, तिखट आणि चिंच:-गुळाचं मिश्रण घालून उकळावं. चवीनुसार मीठ घालावं. मिश्रण घट्टसर झालं की, व्हिनेगर घालून चटणी उतरवावी. पूर्ण गार झाल्यावर बाटलीत भरावी . पंधरा,वीस दिवस चांगली राहते. दही वडा, कचोरीबरोबर ही चटणी देता येते, किंवा याच चटणीत पाणी घालून थोडी पातळ करून ओली भेळ करता येते.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

दोन वाटी वाफवलेला राजमा, दोन चमचे हिरवी मिरची-आले-लसूण पेस्ट, दोन उकडलेले बटाटे, एक चमचा गरम मसाला, एक बारीक चिरलेला कांदा, मीठ, अर्धी वाटी ब्रेडचा चुरा, दोन चमचे आमचूर पावडर, तेल.

डाळीच्या पिठात चवीप्रमाणे हळद, तिखट, मीठ व आलेलसूणचे वाटण व दीड कप पाणी घालून भिजवा. गॅसवर कढईत ते मिश्रण घालून शिजवा. घट्ट झाले, की तेल लावलेल्या थाळीत थापा. त्याच्या वड्या पाडा.

साहित्य: १/२ कप तुरीची डाळ, १/२ कप खवलेलं ओलं खोबरं, १ मुठ शेंगदाणे, १ हिरवी मिरची, ४-५ आमसुलं, २ मक्याची कणसं (अमेरिकन स्वीटकॉर्न), १ छोटा बटाटा, मध्यम चौकोनी फोडी करून, रताळ्याच्या ७-८ मध्यम चौकोनी फोडी, भोपळी मिरचीचे ७-८ चौकोनी तुकडे
काकडीच्या ७-८ मध्यम चौकोनी फोडी, मुळ्याच्या ५-६ चौकोनी मध्यम फोडी, ६-७ फरसबीचे , १" लाबीचे तुकडे, लाल भोपळ्याच्या ५-६ मध्यम आकाराच्या फोडी, दोडक्याच्या ५-६ मध्यम आकाराच्या फोडी, १/२ टीस्पून हळद, १/२ टीस्पून लाल तिखट, मीठ आणि साखर चवीप्रमाणे.
फोडणीसाठी- २ टेबलस्पून तेल, १/२ टीस्पून मोहरी, १/४ टीस्पून हिंग, ५-६ कढीपत्ता पाने.

कृती: कणसाचे २ १/२" ते ३" चे तुकडे करून घ्या. तुरीची डाळ, शेंगदाणे, कणसाचे तुकडे आणि १ हिरवी मिरची कुकरमध्ये एकत्र शिजवून घ्या.

पातेल्यात थोडे पाणी घाला. त्यात बाकीच्या सगळ्या भाज्या घाला आणि झाकण ठेवून शिजवून घ्या.

डाळ शिजली कि चांगली घोटून घ्या. त्यात वेगळ्या शिजवून घेतलेल्या भाज्या,कणसाचे तुकडे,शिजलेले शेंगदाणे घाला. पाणी घालून थोडं पात्तळ करून घ्या.

ओलं खोबरं गरम पाणी घालून बरीन वाटून घ्या. डाळ आणि भाज्यांमध्ये वाटलेलं खोबरं मिक्स करा. आमसुलं घालून ढवळा.
हळद,तिखट,मीठ साखर घालून ढवळून घ्या. रस्सा भाजी ५-१० मिनिटे चांगली उकळत ठेवा.

फोडणीच्या कढईत तेल गरम करा. तेल चांगले तापले कि, मोहरी घाला. मोहरी तडतडली कि, कढीपत्ता पाने आणि हिंग घाला आणि रस्याला फोडणी द्या. खतखतं पोळी किंवा भाताबरोबर सर्व्ह करा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

कणीक, मीठ, फेसलेली अंडी घालून घट्ट पीठ भिजवावे. (कणीक लागल्यास जास्त घालावी) पाणी फार घालू नये. चार-पाच पातळ पोळ्या लाटा, पिठी म्हणून भरपूर कॉर्नफ्लोअर वापरावं. पोळीचा चपटा रोल बनवून कात्रीने नाजूक रिबिनीप्रमाणे पट्ट्या कापाव्या.

साहित्य: १ वाटी कणीक, १ वाटी साजुक तुप, पाऊण वाटी साखर, पाऊण वाटी पाणी, थोडी वेलची पुड

कृती: प्रथम कढईमध्ये अर्धीवाटी तुप घालून कणीक चांगली खरपूस भाजून घेणे. कणीक भाजून झाल्यानंतर त्यात पाऊणवाटी साखर व पाऊण वाटी गरमपाणी घालून मिश्रण एकजीव करून त्यावर झाकण ठेवावे. एक चांगली वाफ आल्यावर त्यावर अर्धीवाटी तुप सोडावे व चांगले ढवळून घ्यावे व वरुन वेलची पुड घालावी असा हा लज्जतदार शिरा खाण्यास तयार झाला !

टीप: हा शिरा पौष्टीक आहे व झटपट तयार होतो. मांसाहारी पदार्थाबरोबरही खायला छान लागतो.

- सौ. शुभांगी संजय दिये

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

सामग्री

५ ब्राऊन ब्रेड के स्लाइस,
१ कटोरी मलई,
१ कटोरी सूजी,
१/४ कटोरी सिमला मिर्च के टुकड़े,
१/४ कटोरी गाजर के टुकडे,
१/४ कटोरी स्वीटकॉर्न के दाने,
१/२ चम्मच मिरी पावडर,
१/२ चम्मच चिली फ्लेक्स,
५ चीज क्यूबज
नमक स्वाद अनुसार

विधी

१) एक बड़ी कटोरी में मलई लेकर उसे अच्छे से फेंट ले၊
२) अब उसमें सूजी और बाकी की सब सब्जियाँ और सामग्री
मिलाकर (चीज छोडकर) , अच्छे से मिक्स कर ले और
पंधरा मिनट तक वैसे ही रख दे၊
३) अब ब्रेड स्लाइस लेकर उसके उपर ये मिश्रण लगा दे और
उपर से चीज कद्दूकस करके डाले၊
४) अब नॉनस्टिक तवे को गरम करके उसके उपर एक चम्मच
घी डाले और ब्रेड के स्लाइसेस को उसके उपर रख दे और
धीमी आंच पर रखकर टोस्ट बना ले၊
५) हल्दी सॅन्डविच टोस्ट टमाटर के सॉस के साथ परोसे

साहित्य :- सुरण , आंबट ताक , मिरच्या , आल्याचा तुकडा , मीठ , दाण्याचा कूट , राजगि-याचे पीठ , साखर , तेल किंवा तूप.

कृती - सुरणाची सालं काढून त्याचा कीस करुन घ्यावा. कीस ताकात थोडा वेळ भिजत टाकावा व नंतर गाळून घ्यावा. त्यामध्ये चवीनुसार वरील सर्व साहित्य घाला. आलं मिरच्य़ांची पेस्ट करुन त्यात घाला. कबाब करता येतील इतपत राजगि-याचे पीठ घाला. त्यानंतर गोल किंवा लांबट आकाराचे कबाब तयार करुन ते तेलात लालसर तळावेत. छान कुरकुरीत कबाब चटणीबरोबर द्यावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साबुदाणा --टपोरा ,गोल दाणे असलेला साबुदाणा चांगला --वेडावाकडा /हाताळल्यावर फुटणारा साबुदाणा घेऊ नये --आणि घ्यावा लागलाच तर चांगला चाळून घ्यावा आणि थोडा भाजून घ्यावा.

साबुदाणा भिजवताना---साबुदाणा चांगला दोन/तीन वेळा पाण्याने धुवून घ्या आणि नंतर साबुदाणा पूर्ण भिजेल एव्हढे आणि वर अर्धा सेंटीमीटर पाणी राहील हे बघा. साबुदाणा एखाद्या उंच आणि झाकण वाल्या डब्यात भिजवावा. आणि एका तासाने तो डबा उलटा करून ठेवण म्हणजे वरून कोरडा पडणारा साबुदाणा देखील चांगला भिजतो --कमीतकमी ४ ते ६ तास भिजवणे

शेंगदाणे कुट करताना --शेंगदाणे मायक्रोवेव मध्ये एका वेळी पाव ते अर्धा किलो पसरट काचेच्या भांड्यात (मायक्रोवेव योग्य ) – २+२+१+१ मिनिटे हाय वर भाजावेत -- + चा अर्थ मायक्रोवेव बंद करून भांडे बाहेर काढून दाणे ढवळावे आणि दाणे किती भाजले गेलेत हे पाहणे आणि परत भांडे आत टाकून मायक्रोवेव चालू करणे-( तुमच्या मायक्रोवेव च्या पावर प्रमाणे वेळ कमी जास्त लागेल ) भाजलेले शेंगदाणे साला सकट मिक्सर मध्ये भरड दळणे

बटाट्याच्या फोडी घालायच्या असल्यास अगोदर शिजवून घेता येईल किवा साबुदाण्या अगोदर जिरे तूप हिरव्या मिरच्यांचे तुकडे असलेल्या फोडणी मध्ये घालून शिजवता येईल --फक्त प्रत्येकाचा शिजण्याचा वेळ वेगवेगळा असेल

इतर पूर्व तयारी -- तूप (साजूक किवा वनस्पती ) किवा शेंगदाणा तेल , जिरे ,हिरव्या /लाल मिरच्या चे तुकडे --एक ते दीड सेंटीमीटर ,आल्याचे बारीक तुकडे /किसून ,कढीपत्ता (चालत असेल तर ) , लाल तिखट ,मीठ ,साखर , जीरापुड
भिजवलेला साबुदाणा एखाद्या ताटात /पराती मध्ये काढून मोकळा करून घ्या . त्या मध्ये मीठ ,साखर ,लाल तिखट , दाणा कुट ,, जीरापुड ,आल्याचे तुकडे /कीस घालून चांगले मिक्स करा --चव बघा --खिचडी ची चव लागली पाहिजे -जे कमी वाटेल ते घाला आणि मिक्स करून ठेवा

मोठ्या पातेल्यात /कढई मध्ये जास्त तूप /तेल घालून तापत ठेवा , त्या मध्ये जिरे घाला , ते तडतडले की हिरव्या मिरच्याचे तुकडे घालून परता , त्या वर बटाटा फोडणी मध्ये घाला --अगोदर शिजलेले नसेल तर झाकण ठेऊन थोडे पाणी शिंपडून शिजवून घ्या ( थोडे करकरीत राहूदे जास्त लगदा होई पर्यंत शिजवू नका ) नंतर साखर , मीठ दाणा कुट घालून ढवळा

दोन पर्याय करता येतील --एक या शिजलेल्या बटाट्यात वरील साबुदाणा मिश्रण घाला आणि चांगले ढवळा किवा --दोन- हे परतलेले व्यंजन ताटा /परातीतील साबुदाणा मिश्रणात ओता आणि नीट मिक्स करा --साबुदाणा खिचडीचे रेडीमिक्स तयार --या पुढे अनेक पर्याय - (एक) -वर कढई /पातेल्यात साबुदाणा घातलेला आहे ती झाकण ठेऊन एक वाफ आणून खिचडी करा.

विशेष टिप्स -साबुदाणा भिजवताना थोडे ताक घाला --साबुदाणा मोकळा राहून खिचडी मोकळी होते

शेंगदाण्याचे कूट जास्त असेल तर साबुदाणा मोकळा तर राहतोच पण खिचडीची चव देखील वाढते , शेंगदाण्याचे कूट नसेल तर खिचडी चिकट गोळा होते.

खिचडी परत गरम करताना जर खिचडीवर दुधचा /ताकचा हबका मारून गरम केली तर मोकळी होते -(पाण्या पेक्षा )

फ्रीज मध्ये साबुदाणा वाळत जातो त्यामुळे परत गरम करताना खिचडीवर पाणी /दुध /ताक चा हबका मारणे आवश्यक असते.

वनस्पती तुपातील खिचडी साजुक तुपा पेक्षा जास्त खमंग लागते --कदाचित सढळ हस्ते तूप वापरल्या मुळे असेल.

-- संजीव वेलणकर, पुणे
९४२२३०१७३३