खाद्ययात्रा

(पैसे वसूल करायचे असतील तर नक्की वाचा)

काही ठराविक किंमतीत अनलिमिटेड बुफे लंच/डिनर हा प्रकार तुम्ही कित्येकदा अनुभवला असेल. जेवणाचा प्रकार (शाकाहारी, मांसाहारी इ.) कोणता आहे यावरून बुफेच्या किंमती थोड्याशा बदलतात, पण जास्त फरक नसतो. प्रत्येक बुफे हा अर्थशास्त्रीय भाषेत surplus साठीच छोटेखानी युद्ध असते. Consumer Surplus जितका कमी करता येईल तितका हॉटेलचा फायदा असतो; आणि मोजक्या पैशात जितके जास्त अन्न खाता येईल (थोडक्यात consumer surplus वाढवता येईल) तितका ग्राहकाचा फायदा असतो. आणि या सगळ्या अर्थशास्त्रीय युद्धाला वैद्यकाच्या काही नियमांची जोड असते. कसे ते पाहूया!

१) बुफेची किंमत कशी ठरते? - साधारणपणे मनुष्याच्या जठराची (stomach) कमाल क्षमता असते १.५ लिटर. थोडक्यात कितीही मी-मी म्हणणारा बकासुर १.५ लिटर पेक्षा जास्त अन्न एका वेळेस खाऊ शकत नाही. आता बुफे मधल्या 100 पदार्थांपैकी सगळ्यात महागडा पदार्थ किलोच्या भावात घ्या आणि त्याची १.५ किलोची किंमत बुफेला लावून टाका. BBQ Nation मध्ये सगळ्यात महाग काय असते तर Prawns, साधारण ५०० रुपये किलो, म्हणून BBQ Nation चा मांसाहारी बुफे ७५०-८०० रुपयांपासून सुरू होतो. तुम्ही पोटभर prawns खाल्ले तरी त्यांना नुकसान नाही.

२) वेलकम ड्रिंक, सूप चे मायाजाल - सगळ्या बुफेच्या ठिकाणी self service असली तरी welcome drink किंवा सूप मात्र तुम्हाला टेबल वर दिले जाते. त्यात तुमचे खूप काही आदरातिथ्य करायचा हेतू नसतो. गोड welcome drink ने तुमच्या मेंदूला एक छान साखरेचा डोस मिळतो आणि तुमचा मेंदू तुमची भुकेची मात्रा कमी करून टाकतो, पोट रिकामं असलं तरी. सूप तुमच्या पोटात भरपूर जागा व्यापून टाकतात आणि मग परत जास्त खायची इच्छा राहत नाही. त्यामुळे या दोन्ही गोष्टी देण्यात हॉटेलवाला तुम्हाला तुमची १.५ लिटर जठरक्षमता वापरण्यापासून थांबवत असतो.

३) वेटर, एक उपद्रवी सैनिक - तुम्ही BBQ Nation मध्ये non-veg grill लावायला सांगा आणि गंमत पहा. येणारा वेटर तुम्हाला जास्तीत जास्त चिकन किंवा फिश (दोन्ही १२० रुपये किलो) खायला आणून देत जाईल. तुम्ही मटण किंवा Prawns (४५० ते ५०० रुपये किलो) कितीही मागत राहा, तुम्हाला ते अत्यंत कमी आणि खूप उशीराने दिले जाते. अपेक्षा एवढीच असते की तुम्ही भुकेच्या तडाख्यात दुसरे काहीतरी खायला घ्यावे आणि तुमचा surplus कमी करून घ्यावा. ५०० रुपये किलोच्या prawns च्या जागी तुम्ही १२० रुपये किलोचे चिकन खाल्ले तर ७५० रुपयांतले तुम्ही जास्तीत जास्त २०० रुपये वसूल करणार, बाकी हॉटेलचा फायदा.

४) चाट, आईसक्रीम - कित्येक बुफेच्या ठिकाणी चाट, पापडीवाला ठेला हमखास लावलेला असतो. बायका आपल्या नैसर्गिक स्वभावाने तिकडे जाऊन पाणीपुरी खाऊन पोट भरतात. डोक्यावरून पाणी, ५० रुपयांत एका बाईला चुरमुरे असलेली भेळ/चाट किंवा पाणीपुरी देऊन तिचे उरलेले पैसे हॉटेलवाला स्वतःकडे खेचत असतो. आईस्क्रीमची अवस्थाही तीच! स्वस्तातले फॅमिली पॅक वाले आईसक्रीम (२०० रुपये किलो) तुम्हाला नावाला डायफ्रूट शिंपडून चारायला हॉटेलवाल्याचा फायदाच असतो.

५) फळे, सॅलड - कितीही आरोग्यदायी असली तरी तुम्हाला ४० रुपये किलोचे कलिंगड, खरबूज, गाजर, काकडी चारण्याइतका आनंद हॉटेलवाला दुसऱ्या कशातच घेऊ शकत नाही. त्यामुळे हे हमखास तिथे मुबलक असणार.

६) गोडधोड/डेझर्ट - कितीही अट्टल खाणारा पाव किलोपेक्षा जास्त गोडधोड नाही खाऊ शकत, मेंदू खाऊच देत नाही. बुफेमधल्या डेझर्टच्या किमती पाहिल्या तर जास्तीत जास्त १०० रुपयांचे गोडधोड तुम्ही खाऊ शकता.

७) शाकाहारी लोक - तुम्ही समस्त बुफेवाल्यांसाठी हक्काचे बकरे असता. १० रुपये किलोचा बटाटा "तंदूर आलू" म्हणून तुम्हाला खाताना पाहून हॉटेलवाले ऑर्गझमीक आनंद घेत असतात. पनीर खा, स्वीट खा, फळे खा ... काहीही खा! तुमच्यासाठी हॉटेलवाला ३००-३५० च्या वर काहीही खर्चत नाही, आणि तुम्ही ७०० रुपये दक्षिणा देऊन येता.

तेव्हा खवय्यांनो, बुफेचा पैसा खऱ्या अर्थाने वसूल करायचा असेल तर फक्त महागातले अन्न, पोटभर खाऊन यावे. आणि तुम्हाला जर फक्त हौसेसाठीच बुफे खायचं असेल तर मग ५० रुपयांचे चाट खाऊन ८०० रुपये देऊन या... कुणाचं काहीही जात नाही!

- डॉ. विनय काटे

एका बाऊलमध्ये तेल, लिंबाचा रस, मीठ व लाल तिखट एकत्र मिसळा. या मिश्रणात बेबी कॉर्न घोळवा व अर्धा तास तसेच ठेवा. उकडलेले बटाटे, मलई, हिरवी मिरची व मीठ मिक्ससरमध्ये फेटा.

साहित्य : १ कप साबुदाणे, २ मोठे बटाटे उकडून, ५-६ तिखट हिरव्या मिरच्या, १/४ कप चिरलेली कोथिंबीर, १/२ टिस्पून जीरे, १/४ ते १/२ कप शेंगदाण्याचे कूट, १/२ लिंबाचा रस, चवीपुरते मीठ, वडे तळण्यासाठी तेल.

कृती : साबुदाणे पाण्यात भिजवावे. उरलेले पाणी काढून टाकावे. झाकण ठेवून ४ ते ५ तास भिजत ठेवावेत. शिजलेले बटाटे नीट कुस्करून घ्यावे. मिरच्या बारीक वाटून घ्याव्यात. शेंगदाण्याचे कूट : शेंगदाणे भाजून त्याची साले काढावीत आणि मिक्सरवर भरडसर बारीक करावेत. भिजवलेले साबुदाणे, बटाटे, मिरच्यांचे वाटण, जीरे, शेंगदाण्याचे कूट, कोथिंबीर, लिंबाचा रस आणि चवीपुरते मीठ घालून नीट मिक्स करावे. भिजवलेल्या मिश्राणाचे छोटे गोळे तयार करावेत. कढईत तेल गरम करावे आणि मीडियम हाय गॅस वर गोल्डन ब्राउन तळावेत.

बांबूच्या कोवळ्या खोडांच्या कोंबाची भाजी करतात. बांबू ही वनस्पती गवत कुळातील असून तिचे आयुष्य शंभर वर्षे आहे. महाराष्ट्रात ही वनस्पती प्रामुख्याने कोकण, पश्चिम घाट, खानदेश आणि विदर्भात आढळते. केरळच्या जंगलात बांबू नैसर्गिक वाढवला जातो. त्याची पाने लांबट, टोकाकडे निमुळती आणि खरखरीत असतात. बांबूच्या बियांना वेणुज म्हणतात. कासेट, काष्ठी आणि कळक या नावाने देखील बांबू ओळखला जातो. बांबू ही क्षारमुक्त आहे. यातील तंतू आणि क्षार शरीरासाठी खूप फायदेशीर आहेत. बांबूचे मूळ, पाने, बिया औषधात वापरतात. मासिक पाळी नियमित येण्यासाठी बांबूची भाजी उपयुक्त असते. बाळंतपणानंतर गर्भाशयाची शुद्धी होण्यासाठी ही भाजी बाळंतिणीला देतात. या भाजीमुळे भूक आणि पचनशक्ती वाढते. बांबू पिकला की खोडाच्या पेरात एक स्राव जमा होऊ लागतो. त्यास वंशलोचन म्हणतात. 'वंशलोचन' हे दम्यावरील उत्तम औषध आहे. बांबूच्या मुळांचा रस स्थूलता आणि मधुमेह या विकारांवर रामबाण उपाय मानला जातो. आज जगात सर्वात चांगल्या प्रतीचे बांबू उत्पादन करणारा देश म्हणजे चीन.
कोवळ्या बांबूच्या कोंबाला कोकणात चिवलाचे कोंब असे म्हणतात. पावसात नवीन बांबू रुजून वर येतात. त्या वेळी ते कोवळे असतात. त्या वेळीच हे बांबूचे कोंब खाण्यासाठी सर्वार्थाने वापरले जातात. भारतात उत्तर-पूर्वेकडील राज्यांत राहणारे लोक बांबूच्या या लुसलुशीत व कोवळ्या ‘शूट्स’ना(कोंब) आपला मुख्य आहार मानतात. पातळ कढण (सूप), लोणचे, भाजी करण्यासाठी ते योग्य असतात. या भाजीत क्षारांचं प्रमाण भरपूर असतं.
इडिअप्पम्, अप्पम् बरोबरच केरळमध्ये त्यांची खरी पसंती असलेला पुट्ट हा पदार्थ. पुट्ट हा प्रकार तांदळाचं पीठ आणि खोवलेला नारळ ह्यांच्या मिश्रणापासून बनवतात. हे मिश्रण बांबूच्या नळकांडय़ात किंवा नळकांडय़ांसारख्या तयार मिळणा-या साच्यात घालून वाफवतात. हल्ली काही हॉटेल मध्ये बांबू मध्ये शिजवलेले बिर्याणी सारखा प्रकार मिळू लागला आहे.
कोवळ्या बांबूची भाजी प्रकार एक
साहित्य. २ वाटय़ा कोवळा बांबू साफ करून चिरलेला, १ वाटी बारीक चिरलेला टोमॅटो, १वाटी बारीक चिरलेला कांदा, १ वाटी ओला नारळ किसून, २ चमचे आले-लसूण वाटलेले, २ पळ्या तेल, २ चमचे लाल तिखट, अर्धा चमचा हळद पावडर, १ चमचा धनेजिरे पूड, १ चमचा गरम मसाला पावडर, २/३ आमसुले, मीठ चवीप्रमाणे.
कृती. पॅनमध्ये तेल तापवून घ्या. त्यावर वाटलेले आले, लसूण आणि कांदा घालून गुलाबी परतून घ्या. नंतर टोमॅटो घाला व परता. सगळे कोरडे मसाले घालून परतून घ्या. त्यावर ओला नारळ आणि बांबूचे काप घालून परतून घ्या. मीठ घाला, दीड कप पाणी घाला. झाकण ठेवून शिजवून घ्या. शिजत आल्यावर आमसुले घाला व ५ मिनिटे शिजू द्या. एक वेगळी आणि पौष्टिक भाजी तयार.
कोवळ्या बांबूची भाजी प्रकार दोन.
कोंब सोलून त्यावरील टणक आवरण काढून टाकावी लागतात. आतला, आपली नखं खुपसता येईल असा कोवळा भाग काढून घेऊन तो धुवावा व मिठाच्या पाण्यात बारीक चिरून ठेवावा. त्याला असणारा उग्र वास त्यामुळे कमी होतो व तो मऊदेखील होतो. तेव्हा आदल्या रात्री कोंब चिरून ठेवून दुसऱ्या दिवशी भाजी करावी.
साहित्य. वर सांगितल्या प्रमाणे चिरलेला कोंब, कांदा, चण्याची डाळ, लाल तिखट पूड, ओले खोबरे, हळद, मीठ, मोहरी, हिंग, तेल.
कृती. भांडय़ात तेल तापवून मोहरी, हिंग घालून फोडणी करावी. त्यावर कांदा टाकून परतावा. त्यात मग शिजवलेली डाळ व चिरलेला कोंब घालून भाजी पाण्यात शिजवावी. भाजी चांगली शिजल्यावर हळद, लाल तिखट, मीठ व ओले खोबरे घालून भाजी सुकी बनवावी. पातळ भाजी करायची असेल तर खोबरे बारीक वाटून घालावे.
(टीप. चिरलेला कोंब कुकरमध्ये तीन ते चार शिट्टय़ा काढून शिजवून घ्यावा व मग डाळीवर परतावा.)
* कोवळ्या बांबुचे लोणचे*
बांबुला जे पावसाळ्यात कोवळे कोंब येतात त्याच्या गाभ्याच्या चकत्या करुन पाण्यात भिजवून ठेवतात वर्षे भर राहण्यासाठी मीठाच्या पाण्यात घालुन ठेवतात व मग त्याचे लोणचे घालतात.
साहित्य. दोन वाट्या बांबुच्या चकत्या, चार लिंबु, दहा बारा बारीक चिरलेल्या मिरच्या, वाटीभर आल्याच्या चकत्या, १०० ग्राम मोहरीची डाळ व १०० ग्रॅम मेथी, एकवाटी मीठ व पाव लीटर तेल, दोन चमचे हिंग व चमचाभर हळद.
कृती. प्रथम बांबुची चकती, आले, मिरची, व लिंबु मीठ लावुन दोन तास ठेवावे व दोन तासाने चाळणीत ठेवुन पाणी काढून टाकावे, एका भांड्यात तेल करम करुन त्यात मोहरीची डाळ मेथी व हिंग व हळद घालुन परतुन घ्यावे व थंड झाल्यावर त्या मध्ये वरील मिश्रण घालावे व मिक्स करुन दोन तासा नतंर बरणीत भरावे आठ दिवसाने मुरल्यावर खाण्यास तयार होते.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

दिवाळीला, काय नवीन खरेदी करायची हा प्रश्न पडतो. परवा एअर फ्रायर झाला आज या दिवाळीला मायक्रोवेव्ह ओव्हन खरेदी करणार असल्यास आज मायक्रोवेव्ह ओव्हनची माहिती व काही कृती.
आजकाल घरोघरी मायक्रोवेव्ह असतो, पण त्याचा वापर अन्नपदार्थ गरम करण्यापुरताच केला जातो. खरंतर आपले रोजचे कितीतरी अन्नपदार्थ मायक्रोवेव्हमध्ये करता येतात. मायक्रोवेव्ह ओव्हन वापरून हेच पदार्थ अगदी सहजपणे करता येतात. फारसे कष्ट न करता हे पदार्थ उत्तम होतात.आपल्याकडे आणखी एक गोष्ट खूप महत्त्वाची आहे, ती म्हणजे तळलेले पदार्थ. आपण तळलेले पदार्थ खूप मोठय़ा प्रमाणात खातो. ओव्हनमुळे तेलाचा खूप कमी वापर होतो, वर पदार्थाच्या चवीमध्ये कुठेही फरक पडत नाही. तेल-तूप खूप कमी वापरल्यामुळे प्रकृती उत्तम राहते. मायक्रोवेव्ह ओव्हनचा शोध १९४६ मध्ये डॉ. परसी स्पेन्सर यांनी लावला.गृहिणींना मायक्रोवेव्ह ओव्हनबद्दल बऱ्याच शंका असतात.शिजणाऱ्या पदार्थातील पोषणमूल्ये तशीच राहतात का ? हो.
मायक्रोवेव्ह ओव्हनमध्ये मेटल का वापरू नये?
मेटलमधून करंट जातो. त्यामुळे भांडय़ातील पदार्थाना उष्णता मिळणार नाही.मायक्रोवेव्हिंगने तयार केलेले पदार्थ शरीराला अपायकारक असतात का?
नाही.
मायक्रोवेव्ह कूकिंगचे फायदे
शिजायला खूप कमी वेळ लागतो.पदार्थातील पोषणमूल्ये तशीच राहतात.पॉवर कमीजास्त वापरण्याच्या पद्धतीमुळे वीज कमी लागते.पदार्थ आधी शिजवून ठेवून आयत्या वेळी गरम करून खायला घेऊ शकता.तेल-तूप कमी वापरले जाते.कुरडया, पापडय़ा न तळताही यक्रोवेव्हमध्ये चांगल्या फुलतात.कुरकुरीत होतात.मायक्रोवेव्हमध्ये वापरावी लागणारी भांडी मायक्रोवेव्ह प्रूफ काचेची, प्लास्टिकची किंवा सिरॅमिक भांडी वापरावी. प्लास्टिकची भांडी री-हीटिंगला वापरावी.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३
संदर्भ: लोकप्रभा

मायक्रोवेव्ह वापरण्याच्या टिप्स : १०० टक्के पॉवरवर पदार्थ री-हीट करू नका.पॉवर ५० टक्क्य़ांवर आणून पदार्थ दोन-तीन मिनिटं री-हिट करा. पदार्थ अगदी ताजा बनविल्यासारखा दिसतो. कुठलाही पदार्थ री-हीटिंग करताना पदार्थावर स्प्रिंकलरने पाणी शिंपडून री-हीट करा. त्यामुळे पदार्थ ताजा वाटतो. उदा. शिजवलेला भात, तयार भाजी, कुठलीही रस्सा भाजी व कुठलाही मटणाचा रस्सा, शेंगदाणे भाजण्यासाठी शेंगदाण्यांवर थोडे पाणी शिंपडून जर अर्धा किलो शेंगदाणे असतील तर १०० टक्क्य़ांवर २ मिनिटे शेंगदाणे भाजा. परत मायक्रोवेव्हचे दार
उघडून शेंगदाणे चमचाने हलवून परत १०० टक्के पॉवर एक मिनिट द्या व बंद मायक्रोवेव्हमध्ये थोडा वेळ दाणे राहू द्या.दही करायचे असेल तर अर्धा लिटर दूध १०० टक्के पॉवरवर एक मिनिट गरम करून त्याला विरजण लावा. एक ते दीड तासांत दही तयार होते. मायक्रोवेव्हमध्ये फोडणी करू नका.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३
संदर्भ: लोकप्रभा

मायक्रोवेव्ह मध्ये केलेले काही पदार्थ.
कांदेपोहे
साहित्य : एक वाटी भिजवलेले पोहे, एक टीस्पून तेलाची फोडणी (तेलाची फोडणी- मोहरी, जिरे, मिरची व कढीपत्ता घालून तयार करून ठेवा), एक कांदा चिरलेला, एक टीस्पून लिंबाचा रस, साखर, मीठ, चिरलेली कोथिंबीर.
कृती : काचेच्या पसरट भांडय़ात चिरलेला कांदा घेऊन त्यावर फोडणी घालून हलवा. झाकून १०० टक्के पॉवरवर ३ मिनिटे ठेवा. बाहेर काढून त्यात पोहे, मीठ, साखर, लिंबूरस आणि कोथिंबीर घालून चांगले मिसळा.
झाकण ठेवून १०० टक्के पॉवरवर दीड मिनिटे ठेवा. तीन-चार मिनिटांनी बाहेर काढून, हलवून पुन्हा थोडी कोथिंबीर पाहिजे असल्यास घाला. पोहे खायला तयार.
टिप्स : १) फोडणीचे प्रमाण वाढवू शकतो. / २) एक वाटी पोहे या प्रमाणात पॉवरची मिनिटे दिली आहेत. पोह्यचे प्रमाण वाढल्यावर मिनिटेसुद्धा वाढतील.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

साबुदाणा खिचडी
साहित्य : एक वाटी भिजवलेला साबुदाणा, दोन चमचे तुपाची फोडणी (जिरे, मिरचीचे तुकडे घालून फोडणी गॅसवर करून घेणे), अर्धा वाटी शेंगदाण्याचा कूट, मीठ, साखर, लिंबूरस, ओले खोबरे, कोथिंबीर.
कृती : सर्व गोष्टी एकत्र करून चांगल्या मिसळा. झाकण ठेवा. १०० टक्के पॉवरवर एक ते दीड मिनिटे ठेवा. दोन-तीन मिनिटांनी बाहेर काढा. हलवून हे खायला द्या. टिप्स : १) गार झालेली खिचडी री-हीट करताना पाणी किंवा दुधाचा हबका मारून १ मिनीट १०० टक्के पॉवरवर गरम करा. २) खिचडी करताना जास्त शिजवू नका, साबुदाणा चिवट होतो.३) खिचडीचे सर्व कच्चे साहित्य एकत्र करून हे मिश्रण ३-४ दिवस फ्रिजमध्ये राहते. पाहिजे तेव्हा फोडणी घालून वरीलप्रमाणे ताजी खिचडी तयार करू शकता.
संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

टोफू सोयाबीनच्या दूधापासून तयार होते. यामध्ये कॅलरीचे प्रमाण कमी असते. यामध्ये कॅल्शियमचे प्रमाण अधिक असते. थायरॉईडची समस्या उद्भवल्यावर सोयाबीनचे सलाड खाण्यास सांगीतले जाते.

रोज रोज त्याच त्या भाज्या खाऊन कंटाळा येतो म्हणून मग वेगवेगळे मसाले वापरून चटकदार भरल्या भाज्या अधूनमधून बनविल्या, की घरची मंडळी खूष! या भाज्या अर्थातच फळभाज्यांच्याच करतात. काही फळभाज्या लोकांना आवडत नाहीत; पण भरली भाजी मात्र असे लोकसुद्धा आवडीने खातात. दैनंदिन आहारात भाज्यांचं महत्त्व किती, हे वेगळं सांगायला नको. पण दररोज एकाच प्रकारच्या भाज्या खाल्ल्याने कंटाळा येतो. त्यात काहीतरी बदल व्हावा, असं वाटत असतानाच या भाज्यांची जागा भरल्या भाज्यांनी घेतल्याचं आपल्या सहज लक्षात येईल. फळभाज्या अनेकांना आवडत नाहीत. पण या फळभाज्या भरल्या (स्टफ्ड) असतील तर आवडीने खाल्ल्या जातात, असा अनुभव आहे. फळभाज्या स्टफ्ड करताना विविध चवीच्या मसाल्यांचा वापर केला जातो. आजकाल बाजारात सर्व प्रकारचे तयार मसाले उपलब्ध असल्याने या फळभाज्या स्टफ्ड करणं सोपं झालं आहे. भरली तोंडली, भरलं पडवळ, भरला करेला (पंजाबी), भरला टोमॅटो, भरली सिमला मिरची, भरली वांगी, भरला दोडका या भरल्या भाज्या लोकप्रिय आहेत.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

काही भरल्या भाज्याच्या कृती
भरली तोंडली
भरले पडवळ
भरली भेंडी
भरा करेला(पंजाबी)
भरलेली कारली

साहित्य :- पाव पेला तांदळाचे पीठ, अर्धा पेला बेसन, 1 कच्चे वाफवलेले केळे, 2 चमचे आले-लसूण पेस्ट, हिरवी मिरची पेस्ट, अर्धा चमचा लिंबाचा रस, अर्धा चमचा बेकिंग पावडर, मीठ, तेल.

कृती :- तांदळाचे पीठ, बेसन व सोडा एकत्र चाळणीने चाळून घ्या. त्यात उकडलेले केळे सोलून मिसळा. आले-लसूण-मिरची पेस्ट, मीठ व एक चमचा तेल टाकून मिसळा. कढईत तेल गरम करा. शेव गाळण्याच्या यंत्राने बारीक शेव पाडून तळा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

१)मसाला कॉर्न आप्पे

साहित्य
१(स्वीटकॉर्न पेस्ट १ वाटी (स्वीटकॉर्न दाणे मिक्सर मधून काढून पेस्ट करणे किंवा अर्धवट बारीक केले तरी चालतील)
२)१ वाटी बारीक रवा,
३)१ वाटी ताक (दह्यात पाणी घालून घेतलं तरी चालेल)
४)मीठ,
५)आलं, जिरे, मिरची पेस्ट
६)बारीक चिरलेला कांदा (आवडतीच्या भाज्या)
७)सोडा किंवा इनो
कृती
१)एका भांड्यात ताक घेऊन त्यात रवा घाला व नीट मिक्स करून घ्या.
२)त्यात कॉर्न पेस्ट, आलं-जुरे-मिरची पेस्ट, मीठ, कांदा घालून एकसारखं हालवून घ्या.
३)मिश्रण १० मी झाकून ठेवा.
४)मिश्रणात सोडा किंवा इनो घालून हलवा आणि आप्पे पात्रात मिश्रण घालून झाकण ठेवून आप्पे दोन्ही बाजूनी भाजून घ्या.
चटणी बरोबर सर्व्ह करा.

२)क्रिस्पी मसाला कॉर्न

साहित्य:
कॉर्न १ कप,
७ ते ८ चमचे कॉर्नफ्लॉवर,
३ ते ४ चमचे मैदा,
हळद,
मीठ,
पाणी,
तळायला तेल.

मसाल्या साठी:
कांदा बारीक चिरून,
कोथिंबीर,
लसूण बारीक चिरून,
बारीक चिरलेली मिरची,
तिखट थोडं.
कृती:
१)एका पातेलीत पाणी उखलायला ठेऊन त्यात कॉर्न घालून ५ मी चांगले शिजवून घ्या.
२)शिजलेले कॉर्न पाण्यातून काढून टॉवेल वर टाकून कोरडे करून घ्या.
३)पातेलीत कोरडे कॉर्न घेऊन त्यावर ४ चमचे कॉर्नफ्लोवर व २ चमचे मैदा, मीठ व हळद घालून मळून घ्या. मळताना जोर लावून मळलं गेलं पाहिजे.
४)जर दाणे एक मेकाला चिकटले असतील तर आजून थोडा मैदा आणि कॉर्नफ्लोवर घालून मळुन घ्या. आता दाणे वेगळे झाले असतील जर पीठ जास्त मोकळे झाले असेल तर तळताना पीठ तेलात जाईल म्हणून अगदी किंचित पाण्याचा शिपका मारून परत मळून घ्या.
५)कढईत तेल गरम करून घ्या. तेल गरम झाले की त्यात दाणे टाकून मिडीयम फ्लेम वर ४ ते ५ मी तळून घ्या व टिशू पेपर वर दाणे काढून ठेवा.
६) दाणे काढलेली २ मी चाळणीत ठेवा नाहीतर मऊ पडण्याची शक्यता असते.
७)एका कढईत तेल हाय फ्लेम गरम करा त्यात कांदा, मिरची, लसूण , कोथिंबीर घालून चांगले परतून घ्या व शेवटी लिंबू किंवा विन्हेगर घालून हलवा. ग्यास बंद करून त्यात तळलेले दाणे घालून हलवा आणि डिश मध्ये काढून कोथिंबीर आणि शेव घालून सर्व्ह करा.

३)कॉर्न डोसा
साहित्य:-
स्वीटकॉर्न १ कप,
रवा २ कप,
१ कांदा बारीक चिरलेला,
आलं आणि मिरची बारीक चिरलेली,
हळद,
जिरे पूड,
किथिंबीर,
कडीपत्ता,
मीठ,
२ टेबल स्पून तांदळाचं पीठ आणि तेवढीच कणिक,
थोडं तेल,
बडीशेप आवडत असेल तर
कृती:-
स्वीटकॉर्न आणि रवा वेगवेगळा रात्रभर भिजत ठेवा.
स्वीटकॉर्न मिक्सर मधून जाडसर भरडून घ्या.
रव्यात कॉर्न मिश्रण मिक्स करा व वरीलसर्व साहित्य एकत्र करून नीट हलवून घ्या.
अर्धा तास मिश्रण तसच ठेवा.
त्यात थोडे पाणी घालून तव्यावर दोन्ही बाजूनी भाजून घ्या व चटणी किंवा सॉस सोबत सर्व्ह करा.

४)कॉर्न प्याटीस

साहित्य:
२ कप स्वीट कॉर्न, उकडलेले
३ मध्यम बटाटे, उकडलेले
२ ब्रेडचे स्लाईस
१ टीस्पून आले, किसलेले
३ हिरव्या मिरच्या, पेस्ट करून
२ लहान कांदे
१/२ टीस्पून जिरे
१/४ कप कोथिंबीर, बारीक चिरून
कॉर्न फ्लेक्स, क्रश केलेले
१ टेस्पून मैदा + १/२ कप पाणी
चवीपुरते मीठ
तळण्यासाठी तेल
कृती:
१) बटाटे सोलून कुस्करून घ्यावे. ब्रेडचे तुकडे मिक्सरमध्ये बारीक करावे आणि ते बटाट्यात घालावे.
२) दीड कप कॉर्न मिक्सरमध्ये अगदी भरड वाटावेत. उरलेले १/२ कप कॉर्न अख्खेच मिक्स करावेत. कांदा बारीक चिरून घ्यावा.
३) कॉर्नच्या मिश्रणात कुस्करलेले बटाटे, ब्रेडचा चुरा, मिरची पेस्ट, आले, जिरे, कोथिंबीर, चिरलेला कांदा, आणि मीठ घालावे. मिक्स करून घ्यावे.
४) तयार मिश्रणाचे १८ ते २० मध्यम आकाराचे पॅटीस बनवावे. पॅटीस गोल आणि चपटे बनवावेत.
५) क्रश केलेले कॉर्न फ्लेक्स एका ताटलीत पसरवून ठेवावे.
६) मैदा आणि पाणी यांचे मिश्रण एकदा ढवळून घ्यावे. यात ३-४ पॅटीस बुडवून लगेच बाहेर काढावेत. आणि कॉर्न फ्लेक्सवर ठेवावेत. दोन्ही बाजूंनी कॉर्न फ्लेक्स चिकटतील याची काळजी घ्यावी. अशाप्रकारे सर्व पॅटीस बनवावेत. पॅटीस एकावर-एक रचू नयेत. सेपरेट ठेवावीत. अर्धा-पाऊण तास फ्रीजमध्ये ठेवावे.
७) अर्ध्या तासाने पॅटीस फ्रीजमधून बाहेर काढून १० मिनिटे बाहेर ठेवावे.
८) कढईत तेल गरम करून मिडीयम आचेवर पॅटीस तळून घ्यावी. जेव्हा पॅटीस तळणीत सोडाल तेव्हा २०-२५ सेकंद त्याला डिस्टर्ब करू नकात. एक बाजू थोडी तळली गेली की मगच झाऱ्याने बाजू बदलावी. दोन्ही बाजू सोनेरी रंगावर तळाव्यात.
९) तळलेले पॅटीस टिश्यू पेपरवर काढावेत.
पुदिना चटणी किंवा टॉमेटो केचपबरोबर सर्व्ह करावेत.

५)कॉर्न पकोडा

साहित्य:
दीड कप मक्याचे दाणे
१/२ कप ज्वारीचे पीठ
३ टेस्पून बेसन
२ टीस्पून हिरव्या मिरच्यांची पेस्ट
१ टीस्पून जिरे
१/४ कप कोथिंबीर, बारीक चिरून
चवीपुरते मीठ
तळण्यासाठी तेल
कृती:
१) मक्याचे दाणे भरडसर वाटून घ्यावेत. (पेस्ट करू नये, फक्त अर्धवट मोडले जातील असे वाटावे.)
२) भरडलेल्या दाण्यात ज्वारीचे पीठ, मिरच्यांची पेस्ट, जिरे, बेसन, कोथिंबीर आणि मीठ घालून मिक्स करावे. लागल्यास थोडे पाणी घालून दाटसर पीठ भिजवावे. पीठ पातळ भिजवू नये, चिकटसर असे भिजवावे.
३) तेल गरम करून आच मध्यम ठेवावी. चमच्याने लहान लहान गोळे तेलात घालून भजी तळून घ्यावी.
चटणीबरोबर गरमच सर्व्ह करावी.
टीपा:
१) जर मक्याचे दाणे जून असतील तर आधी थोडे वाफवून घ्यावेत.
२) इतर पीठेसुद्धा वापरू शकतो. जसे तांदुळाचे, सोयाबीनचे पीठ. पीठाचे प्रमाण आवडीनुसार कमी-जास्त करू शकतो.
३) भजी तेलात सुटत असतील तर थोडे पीठ वाढवावे

६)स्वीटकॉर्न सुप

साहित्य:
२ कप स्वीट कॉर्नचे दाणे (कच्चे)
१ टीस्पून बटर
२ ते ३ टेस्पून भोपळी मिरची, मध्यम चिरून
२ ते ३ टेस्पून गाजर, मध्यम चिरून
२ टेस्पून कोबी, चिरून
१ टेस्पून कॉर्न फ्लोअर
१/४ टीस्पून पांढरी मिरपूड
चवीपुरते मीठ
२ टीस्पून साखर
पाती कांदा, फक्त हिरवा भाग सजावटीसाठी
कृती:
१) स्वीट कॉर्न प्रेशर कुकरमध्ये ४ शिट्ट्या करून शिजवून घ्या.
२) २ पैकी दीड वाट्या स्वीट कॉर्न मिक्सरमध्ये बारीक वाटून घ्या. बारीक भोकाच्या चाळणीवर गाळून घ्या.
३) कढई गरम करून त्यात बटर घालावे. भोपळी मिरची, गाजर, कोबी घालून मिनिटभर परतावे. आता गळलेली प्युरी आणि उरलेले १/२ कप अख्खे दाणे घालावे. तसेच साधारण अडीच पाणी घाला.
४) लहान वाटीत कॉर्न फ्लोअर आणि १/२ कप पाणी घालून मिश्रण तयार करावे. सूपला उकळी आली की त्यात दाटसरपणासाठी कॉर्न फ्लोअरचे मिश्रण घालावे.
५) मीठ, साखर आणि मिरपूड घालावी. मध्यम आचेवर मिनिटभर उकळी काढावी.
सूप सर्व्हिंग बोलमध्ये वाढावे. कांद्याची पात बारीक चिरून सजवावे. गरमच सर्व्ह करावे.

७)कॉर्न भेळ

साहित्य :
२ कप मधु मका दाणे
१/४ कप कोथंबीर (चिरून)
१ छोटा कांदा (बारीक चिरून)
२ हिरव्या मिरच्या (बारीक चिरून)
१ छोटा टोमाटो (बारीक चिरून)
१/४ टी स्पून मिरे पावडर
१/४ टी स्पून चाट मसाला
१ छोटे लिंबू रस
१ टे स्पून बटर
मीठ चवीने
कृती :
मक्याचे दाणे थोडे उकडून घ्यावे. (म्हणजे कुकर मध्ये एक शिट्टी काढावी).
कांदा, टोमाटो, कोथंबीर बारीक चिरून घ्यावी.
एका कढई मध्ये बटर गरम करून कांदा व हिरवी मिरची घालून थोडे गुलाबी रंगावर भाजून घ्यावे. मग त्यामध्ये शिजवलेले मक्याचे दाणे, कोथंबीर, मीठ, लिंबू रस, मिरे पावडर, चाट मसाला, टोमाटो घालून मिक्स करून घ्यावे.
गरम गरम सर्व्ह केले तर छान लागते. सर्व्ह करतांना मक्याच्या दाण्यावर कांदा, टोमाटोने सजवावे. वरतून मिरे पावडर, चाट मसाला भूर भुरावा.

८)बटर कॉर्न

साहित:-
मका
बटर
मीठ
साखर
कृती:-
मकेचे दाणे 5 मिन उकळुरन घ्याएक भांडयात काढून त्याला मीठ व साखर घालाव त्यावर थोडा बटर घाला

९)कॉर्न चाट

साहित्य:-
१ स्वीट कॉर्न
२ चमचे बटर
१ चीझ क्युब
१ चमचा लाल तिखट
१ चमचा जिरं पूड
१ चमचा चाट मसाला
१ चिमूट हिंग
चवीनुसार मीठ
कृती:-
एका स्वीट कणिस चे दाणे काढून मिठ घालुन 5 मिनिटे उकळून घ्यावेसर्व पाणी निथळून एका बाउल मध्ये कॉर्न चे दाणे काढून गरम असतानाच त्यात बटर, किसलेले चीज, लाल तिखट, जिरे पूड, चाट मसाला, हिंग व मिठ घालून चांगले मिक्स कराझटपट कॉर्न चाट तयार

१०)चीझ कॉर्न रोल

साहित्य:
चीज १ वाटी
हिरवी चटणी २ टे. स्पून
काळीमिरी पूड १ टे. स्पून
साबुदाण्याचे पीठ १ वाटी
स्मॅश केलेला बटाटा १ वाटी
कॉर्न १ वाटी
मीठ चवीनुसार
तेल आवश्यकतेनुसार
कृती:
प्रथम एका बाऊलमध्ये कॉर्न, चीज, हिरवी चटणी, काळीमिरी पूड, चवीनुसार मीठ घालून मिश्रण एकजीव करुन घ्या.
उकडलेला बटाटा, साबुदाण्याचे पीठ आणि चवीपुरते मीठ घालुन मिश्रण मळुन घ्या. बटाट्याचे रोल करुन त्यात कॉर्नचे मिश्रण स्टफ करा आणि नंतर रोल
पीठात घोळवून तळुन घ्या. अश्याप्रकारे चीज कॉर्न रोल तयार.

११)कॉर्न ऑन टोस्ट

साहित्य:-
१)टोस्टसाठी दहा ब्रेड स्लाईस
२)थोडं बटर .

कॉर्न स्ट्यूसाठी :-
१)तीन गावरान मक्याची कणसं
२)दोन-तीन हिरव्या मिरच्या
३)एक मोठा कांदा
४)दोन कप दुध
५)एक मोठा चमचा मिरपूड
६)अर्धा चमचा लोणी
७)चिरलेली कोथिंबीर
८)चवीनुसार मीठ .
कृती :-
१)कणसं सोलून किसणीवर किसून घ्यावीत . मिरच्या एकदम बारीक चिराव्या .
२)कणसाच्या किसात दुध मिसळून कुकरमध्ये दोन शिट्टया कराव्यात .
३)नॉनस्टीकच्या भांडयात लोणी तापवावं आणि त्यात चिरलेल्या मिरच्या घालाव्या .
४)बारीक चिरलेला कांदा घालून गुलाबी रंग येईपर्यंत परतावा . मग शिजलेलं दुध आणि कॉर्न घालून मीठ आणि मिरपूड घालावी .
५)खाली उतरवल्यावर कोथिंबीर मिसळावी . वाढायच्या वेळी कॉर्न स्ट्यू परत गरम करावं .
६)ब्रेडचे स्लाईस टोस्टरमधून भाजावेत . त्रिकोणी दोन तुकडे कापावेत . त्याला बटर लावून त्यावर गरम कॉर्न स्ट्यू पसरावं . टोमाटो सॉसबरोबर खायला दयावं

१२)कॉर्न भाजी

साहित्य:
१ कप व्हाईट कॉर्नचे दाणे
फोडणीसाठी: २ टीस्पून तेल, २ चिमटी मोहोरी, १ चिमटी हिंग, १/४ टीस्पून हळद, १/२ टीस्पून लाल तिखट
२ टेस्पून ताजा खोवलेला नारळ
२ लहान कोकमाचे तुकडे
१ टेस्पून गूळ किंवा साखर
२ टेस्पून कोथिंबीर
चवीपुरते मीठ
कृती:
१) कॉर्न प्रेशर कुकरमध्ये २ ते ३ शिट्ट्या करून शिजवून घ्यावे. शिजवताना १/४ टीस्पून मीठ घालावे.
२) कढईत २ टीस्पून तेल गरम करावे. त्यात मोहोरी, हिंग, हळद, लाल तिखट आणि नारळ घालावा. काही सेकंद परतावे.
३) शिजलेले कॉर्न घालावे. थोडे पाणी आणि कोकम घालावे. चव पाहून लागल्यास मीठ घालावे. झाकण ठेवून ५ मिनिटे मंद आचेवर शिजू द्यावे.
४) गूळ घालून २ मिनिटे उकळी काढावी.
हि उसळ पोळीबरोबर छान लागते.
टिप:
१) व्हाईट कॉर्न चवीला गोड नसतात. त्यामुळे साखर किंवा गूळ घालावा. तसेच कॉर्न कोवळे असतील तर कुकरची एकच शिट्टी करून कॉर्न शिजवावे.

१३)कॉर्न उसळ

साहित्य:
चार कणसे
चार हिरव्या मिरच्यांचे तुकडे
दोन चिरलेले कांदे
अर्धी वाटी ओले खोबरे
साखर
एक चमचा मीठ
हळद
मोहरी
हिंग
कढीपत्ता
तेल
चिरलेली कोथिंबीर.
कृती:
कणसे कुकरमध्ये शिजवून नंतर किसणीवर किसून घ्यावीत.किसताना दाणे व दांड्यांचा कीस बाजूला ठेवावा.खोबरे व दाणे मिक्सरमधून वाटून घ्यावेत.तेलावर हिंग, मोहरीची फोडणी करावी. त्यात हळद, मिरच्या, कढीपत्ता व कांदा घालावा.कांदा गुलाबी झाल्यानंतर त्यात मक्याचा कीस घालावा.मीठ व साखर चवीनुसार घालून वरून कोथिंबीर घालावी.

१४)कॉर्न पनीर मटार कटलेट

साहित्य:-
१कप कॉर्न, १कप मटार, १ कप किसलेले पनीर, ६/७ ब्रेड स्लाईज, एक मोठा बटाटा उकडुन घेतलेला, कोथिंबीर एक मोठा चमचा, चाट मसाला, गरम मसाला, मीर पुड, प्रत्येकी एक चमचा, आल लसुण हिरवी मिरची पेस्ट २चमचे ,कॉर्न फ्लॉवर एक ते दोन चमचे, थोडं तेल.
कृती :-
मटार उकडुन घ्या , कॉर्न उकडुन घ्या. बटाटा उकडुन कीसुन घ्या.मटार आणि कॉर्न मिक्सर मधे फिरवून घ्या.हे सगळं एकत्र करून घ्या. ब्रेडला थोडं पाणी मरून कुस्करुन हे वरील मिश्रणात मिक्स करा.त्यात कोथिंबीर , आल लसुण पेस्ट, चाट मसाला, गरम मसाला, मीर पुड, मीठ किसलेले पनीर सगळं मिक्स करून मळून घ्या.मग हाताला थोडं पाणी लावुन त्या मिश्रणातला एक छोटा गोळा घेऊन हवा तो आकार दया.मग याला गरम तव्यावर थोडं तेल सोडुन दोन्ही बाजूंनी छान गुलाबी रंगावर भाजुन घ्या.सॉस किंवा हिरव्या चटणी बरोबर सर्व्ह करा.

१५)बेबीकॉर्न पकोडा

साहित्य:
१५ बेबी कॉर्न
३ टेस्पून कॉर्न फ्लोअर
१/४ टिस्पून हळद
१ टिस्पून लाल तिखट
१/२ टिस्पून जिरेपूड
१/२ टिस्पून धणेपूड
१/४ टिस्पून आमचूर
चवीपुरते मिठ
तळणीसाठी तेल
कृती:
१) बेबी कॉर्न धुवून साफ कपड्याने पुसून घ्यावी.
२) कॉर्न फ्लोअर एका लहान वाडग्यात घ्यावे. त्यात सर्व मसाले आणि मिठ घालून मिक्स करावे. या मिश्रणात २ ते ३ टेस्पून पाणी घालून मध्यमसर भिजवावे.
३) कढईत तेल तापवावे. तेल व्यवस्थित तापले कि आच मध्यम करावी.
४) कॉर्न फ्लोअरच्या मिश्रणात ३ ते ४ बेबी कॉर्न घोळवून घ्यावी. गरम तेलात तळावीत. सोनेरी रंग येईस्तोवर तळावी. अशा प्रकारे सर्व बेबी कॉर्न तळून घ्यावीत.
टोमॅटो केचप बरोबर सर्व्ह करावीत.

१६)बेबीकॉर्न मनच्युरियन

साहित्य:
२० बेबी कॉर्न
१/४ कप भोपळी मिरची, उभे पातळ काप
१/४ कप कांदा, उभे पातळ काप
३ टेस्पून कॉर्न फ्लोअर
१ हिरवी मिरची, बारीक चिरून
२ टीस्पून लसूण पेस्ट
१ टीस्पून आले पेस्ट
१ टीस्पून सॉय सॉस
१ टीस्पून व्हिनेगर
२ टीस्पून तेल + तळण्यासाठी तेल
चवीपुरते मीठ
२ टेस्पून पाती कांद्याची पात, बारीक चिरून
कृती:
१) एक लहान वाडगे घ्यावे. त्यात २ टेस्पून कॉर्न फ्लोअर आणि थोडेसे पाणी घालावे. पातळसर पेस्ट करावी. थोडेसे मीठ घालून मिक्स करावे.
२) बेबी कॉर्नचे १ इंचाचे तुकडे करावे. कॉर्न फ्लोअर पेस्टमध्ये हे तुकडे घालावे. तळणीसाठी तेल गरम करावे. त्यात बेबी कॉर्नचे तुकडे तळून घ्यावे.
३) मध्यम पॅन घेउन त्यात २ टीस्पून तेल गरम करावे. त्यात आलेलसूण पेस्ट आणि हिरवी मिरची घालावी. कांदा आणि भोपळी मिरची घालून दोनेक मिनिटे परतावे. १/४ कप पाणी, सॉय सॉस आणि थोडे मीठ घालावे
४) एका लहान वाटीत २ टेस्पून पाणी आणि १ टेस्पून कॉर्न फ्लोअर घालुन पेस्ट बनवावी. हि पेस्ट हळूहळू पॅनमध्ये घालावी आणि मिक्स करावे, गुठळ्या होवू देउ नयेत. यामुळे सॉस थोडा घट्ट होईल. आता तळलेले बेबी कॉर्न घालून मिक्स करावे. व्हिनेगर घालावे. बेबी कॉर्न सॉसने व्यवस्थित कोट झाले पाहिजेत.
बेबी कॉर्न मंचुरियन सर्व्हिंग प्लेटमध्ये काढून पाती कांद्याने सजवावे आणि गरमच सर्व्ह करावे.

साहित्य- १ वाटी जाड रवाळ कणीक (खांडवा किंवा खपली गहू वापरावेत कारण ते अधिक पौष्टिक असतात.) लोणकडे तूप, १ वाटी गूळ, वेलची पूड.

कृती- गव्हाचे जाड रवाळ पीठ (कणीक) लोणकढय़ा तुपावर भाजून घ्यावे. पीठ चांगले खरपूस वास येईपर्यंत भाजावे. पीठ बाजूला एका ताटात काढावे. त्याच कढईत एक वाटी बारीक तासलेला गूळ घालून वितळवावा. त्यात भाजलेले पीठ घालून ढवळावे. वरून वेलदोडय़ांची पूड व चवीनुसार मीठ घालावे. मिश्रण एकजीव झाले की गॅसवरून उतरवावे. थोडे कोमट असताना त्याचे लाडू वळावेत.

- प्रभावती सबनीस, दादर, मुंबई.