एका छोट्या ट्रे वर गरम (निमुळती) लाकडी प्लेट ठेवण्यात येते. लाकडी प्लेट गडद चॉकलेटी रंगाची असल्याने त्यावर टाकण्यात आलेली चॉकलेट ब्राऊनी मिळून प्लेट अत्यंत आकर्षक दिसते. चॉकलेट ब्राऊनीवर उकळतं चॉकलेट सॉस सोडण्यात येतं. चॉकलेट सॉस व ब्राऊनी मिळून लाकडाची प्लेट भरून जाते.

करंजी करून दिवाळी फराळाला सुरुवात केली जाते, पण फराळाचे खरे मानकरी लाडू, चिवडा हेच पदार्थ. हा चिवडा करण्याची मानसिक तयारी किती तरी आधीपासून गृहिणीला करावी लागते. वरवर ही तयारी सोप्पी वाटली तरी ती असते दमछाक करणारी. पोहे आणा, निवडा, चाळा, उन्हात वाळवा. उन्हात वाळल्याशिवाय ते दादच देत नाहीत. एकदा का ते उन्हात चांगले वाळले, की चिवडा कुरकुरीत होणार याची गॅरंटी. त्याशिवाय खोबऱ्याचे काप, काजूचे काप, कढीपत्ता, शेंगदाणे, डाळं या सगळ्याची तयारी करा. चिवडय़ाला फोडणी द्यायच्या मात्र वेगवेगळ्या पद्धती आहेत. कुणाच्या घरी ही फोडणी तुपाचीच असते, तर कुणाकडे तेलाची. तुपाच्या फोडणीने चिवडय़ाला एक वेगळाच खमंगपणा येतो हे मात्र खरं. तर कुणी लाल तिखट घालून चिवडा करतं, तर कुणी हिरवी मिरची. काही जणांना लसूण हवाच असतो तर काहींना सणासुदीच्या चिवडय़ात लसूण चालत नाही. आपल्या चिवडय़ाच्या चवीची खात्री नसते अशी एखादी सरळ चिवडा मसाला आणून तो चिवडय़ात घालून मोकळी होते, पण असा चिवडा मसाला घरोघरी घातला जायला लागला तर फराळांची देवाणघेवाण होताना प्रत्येक ठिकाणचा चिवडा सारखाच होईल त्याचं काय? पण अजून तरी तसं होत नाही. घरोघरचा चिवडा वेगवेगळ्या चवींचा असतो. शेंगदाणे, डाळं, अधनंमधनं लागणारे काजू यांनी चिवडोबा भलतेच सजतात. त्याच्याबरोबरच बऱ्याच घरी दिवाळीचा चिवडा भाजक्या पोह्य़ांचाच करायची पद्धत आहे. हे भाजके पोहे पातळ पोह्य़ांसारखे उन्हात वाळवावे लागत नसले तरी बाकी सगळा तोच उपद्व्याप करावाच लागतो. मुख्य म्हणजे आजच्या डाएट कॉशस आणि मधुमेहपीडित जमान्यात लाडूच्या तुलनेत चकली-चिवडाच बाजी मारून जातात.

चिवडा उत्तम होण्यासाठी टिप्स

चिवड्यासाठी लागणारे पोहे, चुरमुरे, भडंग इत्यादी नीट निवडून घेऊन उन्हात तापवून वापरावेत. चिवडा कुरकुरीत होतो. सर्व तयारी अगोदर करून ठेवावी. उदा. शेंगदाणे सोलणे, खोबऱ्याचे काप, कांद्याचे वाळवलेले पातळ काप. चिवडा करताना सर्वांत शेवटी पिठीसाखर घाला. आधी घातली तर कडक खडे होतील. पोहे चिवड्यात लाल तिखट घालायचे असल्यास पोहे, भडंग, चुरमुरे इत्यादींवर घाला. फोडणीत घातले तर फोडणी करपते. खोबऱ्याचे पातळ काप करण्यासाठी खोबरे फ्रिजमध्ये ठेवून मग पातळ काप करा. चिवड्यात छोटीशी मिठाची पुरचुडी ठेवा, म्हणजे चिवडा मऊ पडत नाही. पोहे तळताना गॅस मोठा व तेल एकदम गरम असावे म्हणजे पोहे छान फुलतात व कुरकुरीत लागतात. पोहे भाजून चिवडा करताना पोह्याबरोबर प्रत्येक वेळी चिमूटभर मीठ घालून भाजा. कुरकुरीत भाजले जातात. पोहे आकसणार नाही. पोह्यात पुदिना, कोथिंबीर पूड वापरायची असेल तर अगोदरच करून घ्या. चिवडा नेहमी रिफाइंड तेलात करावा. चिवड्याच्या फोडणीत थोडे वनस्पती तूप घातल्यास वेगळीच खमंग चव येते. तळलेल्या पोह्यांचा चिवडा करताना पोहे तळण्यासाठी गाळणे वापरावे, म्हणजे पोहे करपत नाहीत, छान तळले जातात. भाजक्या पोह्यांचा चिवडा करताना त्यात उभा चिरलेला कांदा वाळवून तेलात तळून घालावा चव वेगळीच लागते.

चिवडा मसाला
साहित्य :- बडीशोप १ चमचा, जिरे १ चमचा, आमसूल १ चमचा, तिखट १ चमचा, धने २ चमचा, मिरे १ चमचा, हळद १ चमचा.
कृती :- चिवडा मसाला तयार करण्यासाठी सर्व साहित्याची बारीक पूड करून एकत्र मिसळून घ्यावी. मसाला हवाबंद डब्यात भरून कोरड्या जागी संग्रहित करावा. हा मसाला चुरमुरे व पातळ पोहे यांचा चिवडा तयार करताना वापरावा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य: लहान आकाराची कोलंबी, २ मध्यम आकाराचा कांदा, आलं-लसूण-मिरची, कोथिंबीर यांचे वाटण हळद, तिखट, मीठ, ४ चमचे डाळीचे पीठ, बोटभर चिंच, तेल, १ अंडे, ब्रेडक्रम्स, खसखस, गरम मसाला

कृती: कोलंबी स्वच्छ धुवून घ्यावी. त्याला हिरवे वाटण, हळद, तिखट, मीठ, चिंचेचा कोळ लावून १५ मिनीटे ठेवावे. कांदा बारीक चिरुन तेलावर गुलाबी रंगावर परतुन घ्यावा. त्यावर कोलंबी टाकून चांगली परतून घ्यावी. शिजत आल्यावर त्यात मीठ घालावे. गरम मसाला घालावा, डाळीचे पीठ घालावे व ताटलीला तेलाचा हात लावून त्यात हे मिश्रण थापावे व कुकरमध्ये वाफवून घ्यावे. गार झाल्यावर वड्या कापाव्यात या वड्या अंड्यामध्ये घोळवून ब्रेडक्रम्स लावून शॅलो फ्राय कराव्यात. गरम गरम खायला द्याव्यात.

- सौ. सुजाता पाणसरे

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

साहित्य : कुरमुरे, १ मोठा कांदा (बारीक चिरलेला), १/४ कप कोथिंबीर (बारीक चिरलेली), ४ हिरव्या मिरच्या, खारे शेंगदाणे, कैरीचे बारिक तुकडे, फरसाण, बारीक शेव, लिंबाचा रस, चवीपुरते मीठ,बारिक चिरलेला टोमॅटो.

कृती ः कुरमुरे २-४ मिनिटे मध्यम आचेवर परतून घ्यावे म्हणजे कुरकुरीत राहतील. परतताना चमच्याने ढवळत राहावे म्हणजे कुरमुरे जळणार नाहीत. परतलेले कुरमुरे मोठ्या परातीत काढावे.

कुरमुरे जरा गार झाले कि आधी त्यात सुके पदार्थ घालावेत. चवीपुरते मिठ, फरसाण, तळलेले शेंगदाणे आणि शेव घालून मिक्स करावे. नंतर मिरच्या, कैरी, कांदा, टोमॅटो, कोथिंबीर आणि लिंबाचा रस घालून मिक्स करावे.

नूडल्स कचोरी – Recipe

साहित्य : २ वाटय़ा जाड रवा भाजलेला, अर्धी वाटी तूप, अर्धी वाटी साखर (अथवा आवडीप्रमाणे बदलावे), २ मध्यम आकाराचे आंबे (शक्यतो हापूस), १० काडय़ा केशर, २ मोठे चमचे मनुका, चिमूटभर मीठ.

कृती : एका आंब्याच्या बारीक फोडी कराव्यात व एका आंब्याचा रस काढावा. केशर कोमट दुधात वा पाण्यात भिजवावे. मनुका साध्या पाण्यात भिजत ठेवाव्यात. तुपात रवा परतून त्यात चार वाटय़ा उकळते पाणी घालून झाकण घालून एक वाफ येऊ द्यावी. झाकण काढून शिजलेल्या रव्यात साखर, आंब्याचा रस व तुकडे घालून ढवळावे. मीठ व मनुकाही घालाव्यात व परत झाकण ठेवावे.

चांगली वाफ आल्यावर व शिरा तयार झाल्यावर त्यात भिजवून खललेले केशर घालून मिसळावे. शिरा गरमच खावा.

Bhakti Phadke
7030342027

कोबी पार्सल – Recipe

साहित्य : 1 ½ वाटी बेसन , आल 1 इंच ,हिरवी मिरची चवीनुसार ,मीठ चवीनुसार, साखर 2 चमचे ,एक लिंबाचा रस _ साधारण 4/5 चमचे(पोहे खायचा चमचा),जिरे पाव चमचा, एक ईनो पाकीट, पाणी आवश्यकतेनुसार.

फोडणीसाठी : 2 चमचे तेल, मोहरी जिरे ,कढीपत्ता ,4/5 चमचे पाणी साखर आणि लिंबू रस 2 चमचे.

कृती :
बेसन मध्ये साखर मीठ लिंबू रस घालावे. आल, मिरची, जिरे मिक्सर ला बारीक करून बेसन मध्ये मिक्स करावे. व पाणी घालून भजी पीठ पेक्षा थोडे पातळ पीठ भीजवावे.आता एका पसरट भांड्याला तेल लावून ठेवावे (मी कुकर चे भांडे वापरले ) कूकर मध्ये पाणी टाकून गरम होऊ द्यावे .आता तयार केलेल्या मिश्रणामध्ये ईनो मिक्स करावा आणि पटकन मिश्रण एकत्र ढवळून तेल लावलेल्या भांड्यात ओतावे आणि कुकर मध्ये 10ते 12 मिनिटे शिट्टी न लावता वाफवून घ्यावा .

फोडणी :
तेल गरम झाले की त्यात मोहरी टाकून तडतडली की जिरे ,कढीपत्ता टाकावा आणि गेस बंद करावा .4/5 चमचे पाण्यात साखर आणि लिंबू रस मिक्स करावा आणि ते पाणी गार झालेल्या फोडणीमध्ये टाकावे .

ढोकळा गार झाला की सुरी ने कापून घ्यावा व तयार केलेली फोडणी ढोकल्या वर पसरावी .कोथिंबीर ने गारनिष करून सर्व्ह करावे.

दिव्यांकरिता दोन वाटी किंवा आवश्यक तेवढी कणिक घेऊन त्यात चवीपुरते मीठ घालून पाण्याने थोडी घट्ट भिजवावी.

साहित्य :- 2 वाट्या नाचणीचे पीठ, 2 वाट्या अगदी बारीक चिरलेला गूळ, 4-5 वेलदोड्यांची पूड, 1 मोठा चमचा देशी तीळ, 2 मोठे चमचे साजूक तूप.

कृती :- प्रथम तुपावर नाचणीचे पीठ भाजून घ्यावे. पीठ भाजत आले, की त्यातच तीळ टाकून जरा भाजावेत. मग पातेले खाली उतरवून मिश्रण गरम आहे, तोवरच त्यात गूळ व वेलची-पूड घालून हलवावे. तूप लावलेल्या "ट्रे'मध्ये हे गरमागरम मिश्रण ओतून लगेच 5 मिनिटांत वड्या कापाव्यात. या वड्या करताना पाक करण्याची जरुरी नाही. फक्त गूळ मात्र छान बारीक चिरलेला हवा. खूप दिवस टिकतात.