साहित्य :- चारशे ग्रॅम सुरण, अर्धी वाटी तांदळाचे पीठ, दीड वाटी बेसन, एक चमचा तिखट, अर्धा चमचा जिरेपूड, एक चमचा गरम मसाला, दोन चमचे तेल मोहनासाठी, थोडी चिरलेली कोथिंबीर, चवीसाठी साखर, चिंचेचे लहान बुटुक, तळण्यासाठी तेल.

कृती :- सुरणाचे मध्यम आकाराचे तुकडे करून घ्यावेत. त्यात चिंच घालून कुकरमधून उकडून घ्यावे. थंड झाल्यावर त्यातील पाणी व चिंच काढून टाकावी. उकडलेले सुरण हाताने मऊ करावे. त्यात वरील सर्व पदार्थ घालून कणकेसारखा गोळा मळावा. प्लॅस्टिकच्या कागदावर थापून चपटे वडे करावे व तळावेत.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

मेथी दाणे रात्रभर भिजवा. सकाळी उपसून ठेवा. फडक्या्त बांधून मोड येऊ द्या. आता तुरीची डाळ व मेथ्या पाणी घालून शिजवा. खूप जास्त शिजवू नका. तेलाची फोडणी करा. त्यात ठेचलेला लसूण व मिरच्यांचे तुकडे घाला. कडीलिंबाची पाने, तिखट, मीठ, हळद, चिंचेचा कोळ, गूळ, गोडा मसाला घाला.

कोथिंबीर स्वच्छ निवडून बारीक चिरून धुवून कपड्यावर कोरडी करायला थोडा वेळ पसरा. एका परातीत कोरडी झालेली कोथिंबीर, १ वाटीभर डाळीचे पीठ, मिरची, आले, लसूण वाटलेली गोळी, मीठ व रवा, चिमूटभर सोडा टाकून कालवा. कढईत तेल तापवून तयार पिठाचे चपटे वडे करून खरपूस तळा.

साहित्य:- पिकलेला पेरू १ नग, गूळ चवीनुसार, मेथी, हिंग, मोहरी, जिरं फोडणीकरिता, हळद, तिखट चवीनुसार, धणे-जिरे पावडर- अर्धा-अर्धा चमचा, गरम मसाला १ चमचा, मीठ चवीनुसार, तेल २ चमचे, मेथी १ चमचा.

कृती:- २ चमचे तेलात मोहरी, जिरं, मेथी, िहग घालून फोडणी करावी. त्यात बारीक चिरलेली हिरवी मिरची घालून नंतर पेरूच्या फोडी घालाव्या. चवीनुसार मीठ घालून थोडं वाफवल्यावर उरलेला मसाला घालून थोडं पाणी टाकून शिजवावे. सर्वात शेवटी चवीनुसार गूळ घालून थोडा वेळ थंड करून फ्रिजमध्ये ठेवावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२०१७३३

आपण नेहमी खिचडी, वरई, दाण्याची आमटी उपवासाला करतो. हा उपवास वेगळा करण्यासाठी या नऊ दिवसांच्या उपवासामध्ये तुम्ही रोज विविध फराळाचे पदार्थ खाण्याचा आनंद घेऊ शकता.

साहित्य :

५०० ग्रॅम मैदा
१२५ ग्रॅम पिठीसाखर
३ टे. चमचा घट्ट डालडाचे मोहन
अर्धा चमचा मीठ
४-५ वेलदोड्याची पूड

पाककृती :

डालडा तूप फेसून घ्या. नंतर त्यात पिठीसाखर घालून फेसा. नंतर त्यात मैदा व इतर वस्तू घालून दुधात किंवा पाण्यात पीठ घट्ट भिजवा. नंतर तासाभराने चांगले मळून शंकरपाळे करून तेलात तळावे.

रवा आणि मैदा चाळणीने चाळून एकत्र करावा. आता २-३ चमचे गरम तूप आणि दुधाचे मोहन घालून एकत्र करून ५-६ तास किंवा रात्रभर तसाच झाकून ठेवावा. दुसऱ्या दिवशी हे मिश्रण बारीक चाळणीवर चाळून घ्यावे.

साहित्य:- अगस्ताचा कोवळा पाला, चिंच, गूळ, तिखट, मीठ, डाळीचं पीठ, तळण्यासाठी तेल, तीळ आणि गरम मसाला.

कृती:- अगस्ताचा कोवळा पाला धुऊन तो बारीक चिरून घ्यावा. गरम पाण्यात चिंच तीन ते चार तासांसाठी भिजत घालायची. तिचा कोळ काढून घ्यावा. या चिंचेच्या कोळामध्ये गूळ भिजत ठेवावं. कोळामध्ये गूळ चांगलं विरघळवत ठेवावं. कोळ न शिजवता कच्चाच ठेवावा. एकीकडे डाळीचं पीठ भाजून घ्यावं. चिरलेल्या पानांमध्ये अंदाजाने डाळीचं पीठ, तिखट, मीठ, कोळ, गरम मसाला घालून कणिकेप्रमाणे पीठ मळावं. त्यांचा लांबट लोड करून तो उकडवत ठेवावा. दहा मिनिटं उकडल्यावर तो गार करण्यास ठेवावा. पूर्ण गार झाल्यावर त्यांच्या गोल गोल चकत्या करायच्या. आवडत असल्यास या चकत्या तळाव्यात नाही तर कढईत जरा जास्त तेलाची फोडणी करून त्यात चकत्या घालाव्या. झारा न लावता त्या टॉस कराव्यात. वरून भाजलेले तीळ भुरभुरावे. अशा प्रकारे अगस्ताच्या फुलांच्या पाकळय़ांच्याही वडय़ा करता येतात.

संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

शेवग्याच्या पानांचे सूप (मशिंगापत्री सूप)
हे सूप साऊथ इंडिया मध्ये करतात. अतिशय रुचकर आणि लोहयुक्त
साहित्य : शेवग्याच्या झाडाची पाने- २ वाटय़ा, शेवगा शेंगेतले दाणे- अर्धा वाटी, लिंबू, मीठ, साखर- चवीनुसार, काळी मिरी पावडर
कृती : शेवग्याची पाने सात वाटय़ा पाणी घेऊन उकळावे. गाळून घ्यावे. पाणी थोडंसं आटल्यावर त्यात शेवग्याच्या बिया टाकून त्यासुद्धा उकळाव्यात. चवीनुसार मीठ, साखर, लिंबू घालून वरून क्रीम घालून सव्‍‌र्ह करावे.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

शेवगा पानाच्या वड्या
साहित्य:- शेवग्याचा पाला, हरभरा डाळीचे पीठ, तांदूळ पीठ, ओवा, हिरवी मिरची पेस्ट, मीठ, हळद, तेल, दही इ.
कृती:- शेवगा पाला, बेसन, तांदूळ पीठ, ओवा, हिरवी मिरची पेस्ट, मीठ, हळद व तेल एकत्र करावे. दही घालून भिजवून तेलाचा हात लावलेल्या थाळीत थापावे. कुकरमध्ये वाफवून वड्या थंड करून कापाव्यात किंवा तव्यात तेल घालून तळाव्यात किंवा फोडणीत परताव्यात. वरून खोबरे, कोथिंबीर टाकावी.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३
शेवगा पानांची टिक्की
साहित्य:- शेवग्याची पाने (ताजी फुले मिळाल्यास घालावीत) तांदूळ पीठ, चणाडाळीचे पीठ, तिखट, हळद, गरम मसाला, नारळाचे बारीक काप, काजूचे कूट, मीठ, चिंच, तेल, रवा इ.
कृती:- चिंच पाण्यात भिजवावी. तेल वगळून इतर साहित्य एकत्र भिजवावे. पीठ खूप घट्ट वा पातळ नको, अशा अंदाजाने तांदूळ पीठ व बेसन घालावे. चपट्या टिक्क्या रव्यात घोळवून शॅलो फ्राय कराव्यात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य : ४ मोठे उकडलेले बटाटे, एक चमचा भरून मीठ, २ डाव भरून गोड दही, २ हिरव्या मिरच्या, अर्धा चमचा साखर, पाव चमचा जिरे पूङ

कृती : उकडलेले बटाटे सोलून घ्या, एका पातेलीत घालून ते हाताने छान कुस्करा, सुरी वापरता येत असेल तर मिरचीचे बारीक तुकडे करा नाहीतर आई किंवा ताईकडून ते करून घ्या. कुस्करलेल्या बटाटयात साखर, जिरेपूड, मिरच्यांचे तुकडे व अर्धा चमचा मीठ घालून सर्व नीट कालवून घ्या. आता त्यात दही घालून डावाने सर्व नीट ढवळून घ्या, चव घेऊन पहा. मिठाची जरूरी आहे का? असल्यास थोडे घालून, चव घेऊन पहा, झाली कोशिंबीर तयार. कोथिंबीर असेल तर तीही थोडी निवडून, धुवून, चिरून वर पेरलीत तर कोशिंबीर छान दिसेल.

टीप : ही कोशिंबीर २ मोठया माणसांना पुरेशी होईल.