माकडांची एकदा, भरली शाळा |
मास्तर झाला, चिपांजी काळा || १ ||

वानर चेले शिकू लागले |
धडे सगळे गिरवू लागले || २ ||

पट पट मारू कोलांटी उडी |
नाही तर बसेल, वेताची छडी || ३ ||

भरभर म्हणू, हूप हूप हूप |
शेपटीला लागेल शेरभर तूप || ४ ||

दास आपण राजा रामाचे |
खेळ खेळू पराक्रमाचे || ५ ||

जेवणाच्या सुट्टीत खाऊ या शेंगा |
तोवर करू खूप खूप दंगा || ६ ||

एकटे दुकटे फिरायचे नाही |
टोळक्या बाहेर जायचे नाही || ७ ||

जो कोण मारेल शाळेला बुट्टी |
होईल त्याची हकालपट्टी || ८ ||

नाक खाजवून चिडवलं तर |
मुलं उडवतील आपली टर || ९ ||

पुरे झाला आता नकलांचा खेळ |
संपली आजची शाळेची वेळ || १० ||

माझी ही कविता पुणे आकाशवाणी केंद्रावरून प्रसारित झाली असून, माझ्या काव्यसंग्रहात प्रसिद्ध झाली आहे,

© कवी उपेंद्र चिंचोरे
25 may 16

नासिकेसमोर हात ठेवा, लागेल तुम्हां गरम हवा,

थंड हवा आंत जाते, गरम होऊन बाहेर येते ।।१।।

अन्न पाणी घेतो आपण, ऊर्जा निघते त्याच्यातून,

आत्म्यापरि फुगते छाती, हवा आंत खेचूनी घेती ।।२।।

आतल्या ज्वलनास मदत होते, उष्णता त्यातून बाहेर पडते,

भावना जेंव्हा जागृत होती, रोम रोम ते पुलकित होती ।।३।।

अवयवे सारी स्फुरुन जाती, देहामधूनी वीजा चमकती,

धनको ऋणको विद्युतसाठे, अलग अलग दिसती मोठे ।।४।।

विजातीय लिंग येतां जवळी, परिणाम दिसे विजेचा त्यावेळी,

प्रकाश आहे आपल्या देही, ज्ञानीजन तो सहज पाही ।।५।।

स्थीर करुन चंचल मना, प्रकाश दिसेल ह्रदयी सर्वांना,

उष्णता वीज प्रकाश शक्ती, हींच ईश्वरी रुपें असती ।।६।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

अशाच येती भेटीगाठी
गतजन्मीची घेऊनी नाती
मित्र म्हणा वा म्हणा सोबती
ओळख ती ती आतापुरती llधृll

कितीक असुनी अवतीभवती
चारांचीच मग होते गणती
अंतरातले प्रेम नांदते
विश्वासाच्या बांधून भिंती ll१ll अशाच येती भेटीगाठी ...

झुरणे मरणे नाही वायदे
इथे न कसले नियम कायदे
प्रेमच भाषा प्रेमच मनीषा
प्रेमच केवळ आदी अंती ll२ll अशाच येती भेटीगाठी ...

खेळ चालतो असा निरंतर
कुणी हरवती कुणा शोधती
हरवणेच परी उरते नंतर
शोधशोधुनि भेटीअंती ll३l lअशाच येती भेटीगाठी ...

....मी मानसी

सुमनांजली या काव्यसंग्रहातून….. 

महात्मा गांधींना गोरगरिबांविषयी अतिशय आपुलकी व जिव्हाळा होता, आपल्या प्रत्येक कृतीमधून गरिबाविषयीचा कळवळा ते व्यक्त करीत असता. गांधीजींच्या आश्रमात एक तरुण डॉक्टर सेवक होता. तो परदेशातही जाऊन आला होता. मात्र महात्मा गांधींच्या कार्याने प्रभावित होऊन तो त्यांच्या आश्रमात आला होता. आश्रमात येणाऱ्या रुग्णांवर तो गांधीजींच्या सल्ल्याने निसर्ग उपचार करीत असे.
एकदा सकाळीच आश्रमात एक आजारी महिला उपचार घेण्यासाठी आली. आजारपणामुळे तिला खूपच अशक्तपणा आला होता. महात्मा गांधी त्या डॉक्टरला म्हणाले की, या महिलेला कडूनिंबांची पाने खाऊ घाला! तसेच तिला ताक घ्यायला द्या. काही दिवसांनी ती बरी होईल. गांधीजींनी सांगितल्याप्रमाणे महिलेला कडुनिंबाची पाने व ताक द्यायला सांगितले. दुपारी गांधीजी व डॉक्टरांची पुन्हा भेट झाली. त्या वेळी गांधीजींनी त्या डॉक्टरला त्या महिलेला कडूनिंबाची पाने व ताक दिले का हे विचारले. त्यावर डॉक्टरने हो, तिला घ्यायला सांगितले होते. त्याप्रमाणे तिने घेतली असेल असे सांगितले. त्यावर गांधीजी त्याला म्हणाले, घेतले असेल म्हणजे? तुम्ही तिला ते स्वतः दिले नाहीत काय? त्यावर डॉक्टरने नकारार्थी मान हलविली.

गांधीजी त्याला म्हणाले की, केवळ औषध घ्या एवढेच सांगणे हे डॉक्टराचे काम नसते तर ते घेतले की नाही हे पाहणेही डॉक्टरांची जबाबदारी असते. त्यानंतर गांधीजी स्वत: आश्रमात फिरले व त्या महिलेला त्यांनी शोधून काढले व तिची विचारपूस केली. त्या वेळी ती महिला म्हणाली की, ग्लासभर ताक घ्यायला देखील माझ्याजवळ पैसे नाहीत. त्या महिलेचे दारिद्रय पाहून गांधीजींना खूप वाईट वाटले. त्यांनी त्या महिलेला आश्रमात ठेवून घेण्याबाबत संबंधितांना सांगितले व त्या डॉक्टरलाही तिच्यावर जातीने देखरेख करून रोज सांगितलेले औषध देण्यास सांगितले. काही दिवसांनी ती महिला खडखडीत बरी होऊन आश्रमातून आपल्या घरी गेली.

आपली पिल्ले परदेशी शिकायला जातात, अन तिथेच स्थाईक होतात, त्यावर एक सुंदर रचना -

(भाग - 1)

अरे राजा ये ना
नको ग आई

नोकरी मला लागू दे
डॅालर जरा कमवू दे
कर्ज माझे फिटू दे
मग मी येईन

अरे राजा ये ना
नको ग आई

गर्दी किती तिथे
राहू मी कुठे?
घर मला घेऊ दे
मग मी येईन

अरे राजा ये ना
नको ग आई

रस्ते तिथे छोटे
त्यात खड्डे मोठे मोठे
शिस्त नाही कुठे
हॅार्नच्या आवाजाने कानच फाटे

नाही गुणांची कदर
नाही बुध्दीचाआदर
भ्रष्टाचाराचा कहर
कसा जमायचा वावर ?

स्वच्छतेचा अभाव
सत्ता संपत्तीचा प्रभाव
आरक्षणाचा दबाव
कसा लागेल माझा निभाव?

तुला सांगतो एक खरे
वाटते इथेच आता बरे
आई बाबा तुम्हीच
इथे येता का सारे?

आई तू ये ना
नको रे राजा

आई तू ये ना
नको रे राजा

तू म्हणतोस ते खरे
इथे नाही आता बरे
पण कारण याला
आम्हीच तर सारे

कुणी राहिले गप्प
आळी मिळी चुप्प
देश सोडून कुणी
निघून गेले हुप्प

नाही पुढाऱ्यांना टोकले
ना भ्रष्टाचाराला रोकले
ना न्यायासाठी झटले
नाही एकतेला जपले

नाही शिस्तीचे पालन
ना संस्कृतीचे जतन
नाही निसर्गाचे संवर्धन
शिक्षणाचे निमूट, पाहिले पतन.

ना सत्याचा आग्रह
ना कर्तव्याचा निग्रह
ना मूल्यांचा संग्रह
केला धर्माचा दुराग्रह

आता मात्र वाटते
सुधारायचे हे चित्र
देशाला बदलायचे
येऊन साऱ्यांनी एकत्र

मिळून आम्ही सारे
आणू बदलाचे वारे.
मग तरी तुम्ही सारे
परतून याल का रे?

(भाग - 2)

आई मी येऊ का?
का रे राजा?

डॉलरचा रेट कमी झाला
जा आपल्या घरी ट्रम्प म्हणाला

राजा इथली धूळ सोसेल का ?
इथली बेशिस्त पचेल का?
आम्हाला हिणवण्यात
दिवस जातोय तुझा
परत साऱ्यांना
आपलं म्हणशील का?

आई इथे आता
नाही कुणी कुणाचे
सगळंच वातावरण
झालंय खूपच संशयाचे
माहीत नाही माझी
नोकरी कधी जाईल
भीती आता वाटते
धोब्याचा कुत्रा होईल

एखादी छान नोकरी
तिथे मिळेल ना गं मला
इथल्यासारखं नाही मिळालं
तरी चालेल आता मला

ये बाळा ये
तुला सामावून नक्की घेणार
परका झाला होतास
पोरका नाही करणार।

आई अंबाबाई
तू दर्शनाला ये गं
तुझ्या भक्तित लिन मी
मन माझे बावरे गं

सातपुडा डोंगर रांगा
तिथेच तुझी वस्ती गं
थकला हा जीव माझा
दर्शना मी कशी येऊ गं

नवस मला फेडायचा
जोगवा मला मागायचा
गोंधळ तिथे घालायचा
जागर मला करायचा

मन माझे बावरे गं
चुकलं का ,ही भिती गं
आशिर्वच घेण्या तुझे
मनोमनी आतुर गं
मन माझे बावरे गं

-- सौ. माणिक (रुबी)

वर्णती जयगाथा ऋषि व्यास
स्वयं गजानन बसला पुढती लिखित रूप देण्यांस ।। १

नाम कृष्णद्वैपायन यांचें
ज्येष्ठ पुत्र हे सत्यवतीचे
ज्ञानानें अभिधान मिळालें
‘वेदव्यास’ हें त्यांस ।। २

ऋषिवर ज्याचे स्वत:च साक्षी
कुरु नामक ख्यातकीर्त वंशीं
घटित-अघटितातून मूर्त
‘जय’ नांवाचा इतिहास ।। ३

पर्वांमधुनी घटना-वर्णन
घडे तर्क्य-अतर्क्य प्रदर्शन
पिढ्यापिढ्यांचा, संबंधांचा
एक अखंड प्रवास ।। ४

धृतराष्ट्राचे सुत, शत-कौरव
पंडूचे पुत्र, पांच-पांडव
राज्यावर अधिकार कुणाचा
हें कारण कलहास ।। ५

राज्यासाठी बंधु भांडले
सत्तेसाठी रक्त सांडलें
भावांच्या वादातुन झाला
कुरुवंशाचा र्‍हास ।। ६

युधिष्ठिराचे जरी सत्वगुण,
परंतु अभिमानी दुर्योधन
पूर्ण हस्तिनापुर-राज्याचा
धरीतसे हव्यास ।। ७

वैरातुन लाक्षागृह जळलें
दुष्ट-हेतु नीचांचे कळले
सुप्त द्वेष उघड्यावर येउन
भस्म करी स्नेहास ।। ८

राज्य मिळे दोहोंस विभागुन
मिळे पांडवांना खांडववन
दिलें मयानें, अमरपुरीसम
रूप इंद्रप्रस्थास ।। ९

द्यूत घडे कपटी चालींचें
वस्त्रहरण मग पांचालीचें
द्यूतातुन आला भाळीं
अज्ञातवास-वनवास ।। १०

कणही भूमि न देती कौरव
समेट घडवूं शके न केशव
अटळच जें, तें टाळायाचा
झाला व्यर्थ, प्रयास ।। ११

कौरव, पांडव, नृपती नाना
अक्षहौणी अठरांची सेना
एका वा दुसर्‍या पक्षातुन
झाले सिद्ध रणास ।। १२

कुरुक्षेत्रावर आप्त-गुरूजन
बघुन संभ्रमित होई अर्जुन
गीता सांगुन, बोध द्यावया
लागे श्रीकृष्णास ।। १३

मित्र-बंधु लागले लढाया
स्वकीयांस लागले वधाया
कुरुक्षेत्रावर पडली चहुंवर
हताहतांची रास ।। १४

दिवस अष्टदश, युद्ध चालले
लाखो मेले, विश्व हालले
हरलेले, शोकाकुल सारे,
विजयी सर्व, उदास ।। १५

प्रलयंकारी युद्ध भयंकर
नच दुसरें होईल धरेवर
असा पराक्रम महारथींचा,
ऐसा महा-विनाश ।। १६

झाला येथें अंत युगाचा
नाश जाहला ज्ञात-जगाचा
काळानेंही क्षणभर थांबुन
सोडियला निश्वास ।। १७

या धरतीवर, युगांयुगांतिल
पिढ्या शेकडो येतिल-जातिल
त्या सर्वांनी धडा शिकावा
हा व्यासांचा ध्यास ।। १८

- - -
(माझ्या, ‘गा जयगाथा पंडुसुतांची’ या
आगामी गीत-संग्रहातून )
-
- सुभाष स. नाईक. Subhash S. Naik
सांताक्रुझ (प), मुंबई. Santacruz (W), Mumbai.
Ph-Res-(91)-(22)-26105365. M – (91)-9869002126
eMail : vistainfin@yahoo.co.in
Website : www.subhashsnaik.com / www.snehalatanaik

कीटक ते लहान असूनी
रहात होते फळामध्यें
विश्व तयाचे उंबर फळ
जीवन घालवी आनंदे १

ब्रह्मांडाची त्याची व्याप्ती
उंबराच्या नसे पलिकडे
ज्यासी ते अथांग समजले
बघूनी त्या एका फळाकडे २

माहित नव्हते त्या कीटकाला
झाडावरची अगणित फळे
सृष्टीतील असंख्य झाडे
कशी मग ती त्यास कळे ३

आपण देखील रहात असतो
अशाच एका फळावरी
हीच फळे असंख्य असूनी
असंख्य झाडे विश्वावरी ४

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

वाट चढणीची ही गडकोटी
सदैव मी चालतची राहिलो

उरली आता, चारच पाऊले
आत्ता माथ्यावरती पोहचलो

आव्हानी पथ्थर पाऊलवाट
दुर्दम्य! विश्वासाने चाललो

सभोवार सुखदा हिरवीगार
गतस्मृतीं! आठवीत राहिलो

वाहतो,शीतल पवन गंधला
झुळझुळ ती झेलीत राहिलो

लोचनी, माझे गावकुंस सुंदर
जिथे पडलो, झडलो, घडलो

सारीपाट, साऱ्याच जीवनाचा
मीच, आज उलगडित राहिलो

-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)

9766544908

रचना क्र. ५९

२६ - २ -२०२२