भटकत जातो वाटसरू ,

जंगलामधील अज्ञात स्थळी,

आंस लागते जाण्याकरिता,

दूरवरच्या दिव्या जवळी ।।१।।

मार्ग जाण्याचे अज्ञात असूनी,

निराशेने वेळ दवडितो,

ध्येय दिसत असून देखील,

मार्गामुळे अडून पडतो ।।२।।

अज्ञानाच्या अंधारात ,

शोधत असतो असेच त्याला

मार्गदर्शन सद्‌गुरुचे,

न लाभता ध्येय मिळे कुणाला ।।३।।

वाट दाखवी सद्‌गुरु ,

प्रभूचरणी जाण्याचा,

दुवा साधतो आमच्यामध्ये,

त्यात एकरूप होण्याचा ।।४।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

सीतेकरीता व्याकुळ झाला

अवतारी चक्रपाणी,

अजब ही रामप्रभू कहाणी ।।धृ।।

पत्नीहट्ट त्याला सांगे,

कांचनमृग शोभेल अंगे,

मृगयेच्या तो गेला मागे

प्रसंग घेई रावण साधूनी ।।१।।

अजब ही रामप्रभू कहाणी

रावण नेई पळवूनी सीता

दिसेना रामा कोठे आता

तरुवेलींना पुसत होता

वाहत होते अश्रू नयनीं ।।२।।

अजब ही रामप्रभू कहाणी

वाणी ज्याच्या शक्ती शिवाची

ह्रदयामाजी दया सागराची

त्यालाही दिसे नियती खेची

सामान्यतेच्या मापी तोलूनी ।।३।।

अजब ही रामप्रभू कहाणी

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

भाळी नसता कुंकंम तुझ्या गे

विरचक्र हे हातीं आले

मरणोत्तर हा किताब मळतां

मन तुझे कां गहिवरले ?

शुर विराची अर्धांगिनी तू

युद्धभूमिवर त्यास धाडीले

ओवाळूनी निरोप देतां

मन तुझे कां गहिवरले ?

देश सेवेत कामी यावे

ब्रिद त्याचे मनी ठसविले

सांगत असतां हेच दुजांना

मन तुझे कां गहिवरले ?

सुर्वणाक्षरीं वाचून गाथा

आदर्शमार्गी पडतील पाऊले

तव रक्ताचे नाते उसळतां

मन तुझे कां गहिवरले ?

डॉ. भगवान नागापूरकर

संपर्क - ९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

‘प्रेम कुणावरही करावे’..ही कुसुमाग्रज यांची ही अत्यंत गाजलेली आणि आपल्याला अंतर्मुख करणारी कविता.

प्रेम कुणावर करावं ?
कुणावरही करावं

प्रेम राधेच्या वत्सल स्तनांवर करावं,
कुब्जेच्या विद्रुप कुबडावर करावं,
भीष्मद्रोणांच्या थकलेल्या तीर्थरुप चरणांवर करावं,
दुर्योधन-कर्णाच्या अभिमानी अपराजित मरणावर करावं।
प्रेम कुणावरही करावं।

प्रेम सुदामा नावाच्या भटजीवर करावं,
अर्जुन नावाच्या राजेन्द्रावर करावं,
बासरीतून पाझरणा-यासप्तस्वरांच्या चांदण्यावर करावं,
यमुनेचा डोह जहरुन टाकणा-या कालियाच्या फण्यावरही करावं,

प्रेम कुणावरही करावं
प्रेम रुक्मिणीच्या लालस ओठांवर करावं,
वक्रतुंडाच्या हास्यास्पद पोटावर करावं,
गाईच्या नेत्रातील अथांग कारुण्यावर करावं,
मोराच्या पिसा-यातीलअद्भुत लावण्यावर करावं,
प्रेम काळजाच्या नात्यावर करावं,प्रेम खड्गाच्या पात्यावरही करावं,
प्रेम कुणावरही करावं

प्रेम गोपींच्या मादक लीलांवर करावं,
पेंद्याच्या बोबडया बोलावर करावं,
यशोदेच्या दुधावर,
देवकीच्या आसवांवर,

प्रेम बलरामाच्या खांद्यावरील नांगराच्या फाळावर करावं
कंसाच्या काळजातील द्वेषाच्या जाळावर करावं,
ज्याला तारायचं,
त्याच्यावर तर करावंच,
पण ज्याला मारायचं,
त्याच्यावरही करावं,

प्रेम कुणावरही करावं
प्रेम योगावर करावं,
भोगावर करावं,
आणि त्याहुनही अधिक,
त्यागावर करावं

प्रेम
चारी पुरुषार्थांची झिंग देणा-या जीवनाच्या द्रवावर करावं,
आणि पारध्याच्या बाणानं घायाळ होऊन अरण्यात एकाकी पडणा-यास्वतःच्या शवावरही करावं,
प्रेम कुणावरही करावं
कारण
प्रेम आहे
माणसाच्या संस्कॄतीचा सारांश त्याच्या इतिहासाचा निष्कर्ष आणि भविष्यकालातील त्याच्या अभ्युदयाची आशा
एकमेव ..... !

तारूण्याच्या उंबरठ्यावरी, ज्योत प्रेमाची पेटून जाते

बाह्यांगाचे आकर्षण परि, वयांत त्या भूरळ घालते...१,

प्रेमामधली काव्य कल्पना, शरिर सुखाच्या नजीक ती

किंचित होतां देह दुर्बल त्याच प्रेमाची घृणा वाटती...२,

प्रेम हवे तर प्रेम कर तूं, मूळे असावी अंतर्यामी

मना मधली ओढ खरी ती, येईल अखेर तीच कामीं...३,

अंतर्मनातील प्रेम बंधन, नाते त्याचे अतूट असते

देहामध्यें बदल घडूनही, प्रेम मनींचे फुलत राहते....४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

पाषाणाला भेदून जेव्हा उगवून येते हिरवे काही

प्रस्थापितांनो मी तुमच्या विरुद्ध आहे
मला माहीत आहे,
साहेबाला न पटणाऱ्या त्या अंधश्रद्धा बनतात
साहेबाला रुचणाऱ्याच गोष्टी विज्ञाननिष्ठ असतात
कदाचित साहेबाचे बूटही विज्ञाननिष्ठ असावेत
कारण ते चाटण्यात प्रस्थापितांचा पुढारलेपणा असतो
म्हणूनच मी अंधश्रद्धाळू आहे
कारण साहेबाची लाचारी मला जमत नाही
'पिंजऱ्यातील' पुढारलेपण मला भावत नाही

मी मागासलेला आहे, कारण-
माझ्या पूर्वजांचा मला यथायोग्य अभिमान आहे
माझ्या हृदयातील कोरीव लेण्यांचं नाव शिवाजी आहे
माझ्या देशातून गंगा वाहते याचा मी गर्व करतो
माफ करा प्रस्थापितांनो
तुमच्या 'पुढारलेल्या' वाटेने मला चालता येत नाही
कारण- त्या वाटेवर होणारं अस्मितेचं वस्त्रहरण
मी पाहू शकत नाही
त्या वाटेवरच्या स्वाभिमानशून्यतेच्या छायेला मी भितो
त्या वाटेवरची लाचारीची लक्तरे मला झेपत नाहीत.

मला ठाऊक आहे
माझ्या मागासलेपणाची तुम्हाला लाज वाटते.
पण, तुम्हाला ठाऊक नसेल- प्रस्थापितांनो,
तुमच्या पुढारलेपणाची मी कीव करतो
देहरुपी घराचा अस्मितेचा पाया उखडून टाकून
त्यावर पुढारलेपणाचा कळस चढवण्याचा
मूर्खपणा मी करत नाही

माझ्या कंठातल्या मराठीचं अस्तित्व हिमालयाएवढं आहे
तुमच्या बंदिस्त पुढारलेपणात ते सामावणारं नाही
प्रस्थापित पुढारकांनो तुम्हीही मराठीकडे येऊ नका
कारण तिच्या केवळ संसर्गाने,
तुमचं तकलादू पुढारलेपण वितळून जाईल
मराठी अस्मितेचा आवेग तुम्हाला सहन होणार नाही
सह्याद्रीचा कडा चढताना कदाचित तुम्हाला दम लागेल
नि स्वाभिमानागत घातक चीज तुमच्या मनात घर करेल
जी बाळगणं आज तुमच्या ताकदी बाहेरचं आहे

तेव्हा प्रस्थापितांनो,
तुम्ही स्वस्थपणे साहेबाचे बूट चघळत बसा
कारण ते विज्ञाननिष्ठ आहेत
सोडून द्या माझा नाद, कारण,
संस्कृतीचा अभिमान बाळगणारा मी एक मागासलेला वेडा आहे
असे बिचकू बिलकूल नका,
संस्कृती अस्मिता, उदात्तता यांचं गुंडाळलेलं गाठोडं
बिनधास्तपणे माझ्याकडे सोपवून
नि:शंकपणे पुढारलेपणात बंदिस्त व्हा
साहेबाचे बूट तुमचीच वाट पहात आहेत-
त्यांचा योग्य तो आदर राखा
संस्कृती सांभाळायला मी आहेच, विश्वासू माणूस गंगेच्या काठावर
अनादिपासून अनंतापर्यंत, असाच
गाठोड्याची आठवण झालीच कधी तर जरुर या
मी आहे तिथेच असणार आहे
अखेर प्रत्येकाला कुणीतरी मैलाचा दगड हवाच असतो
मी मागासलेलाच रहाणार कारण,
या मागासलेपणाचा मला जबरदस्त अभिमान आहे
हीच तर माझी जीवनमूल्यं आहेत
पण लक्षात घ्या;
तुमचं गाठोडं सांभाळण्यासाठी तुम्ही गहाण टाकलेला
तुमचा स्वाभिमान, तुमची अस्मिता मात्र
मी तुम्हाला परत करणार नाही
कारण, तेच माझं एकमेव खाद्य आहे- मागासलेपणाचं

-- यतीन सामंत

काळजाच्या डबीत, मनाच्या कुपीत
जपलय् मी माझं इवलसं गुपित ॥

आहे त्याचा तर आनंद आहे
नसत्याची नाही उणीव काही
आनंदपरिमल दुःखाची मळमळ
कुठल्या भासाची, तळमळ न ठेवत
जपलय् मी माझं इवलंसं गुपित ॥ १ ॥

चक्रावणाऱ्या या चक्रव्यूहातून
गुदमरवणाऱ्या गाढ गर्दीतून विवंचनांच्या वावटळींमधून
शहाणपण माझं आटोकाट जपत
जपलय् मी माझं इवलंसं गुपित ॥ २ ॥

जीवाचा आटापिटा करुन
कभिन्नकाळ्या कातळातून
माणूसकीच्या दुष्काळातून
मायेचा पान्हा जिवंत झरत
जपलय् मी माझे इवलंसं गुपित ॥ ३ ॥

जीवघेण्या स्पर्धेच्या गर्दीतून
बुभुक्षितांच्या हव्यासातून
पायावर देणं, पाय नाकारुन
'पहले आप'चा पाढा पढत
जपलय् मी माझं इवलंसं गुपित ॥ ४ ॥

निसटलं त्याचा शोक न लेवून
आहे हाती जे ते सावरुन
ठुसठुसणाऱ्या भूतकाळाकडे
निर्धारपूर्वक पाठ फिरवत
जपलय् मी माझं इवलंसं गुपित ॥ ५ ॥

उपेक्षेच्या रणरणत्या उन्हात
माणूसकीच्या चेंगरत्या लिलावात
रुजू पहाणाऱ्या प्रत्येक आशेला
मुक्त जगण्याचा मक्ता देत
जपलय् मी माझं इवलंसं गुपित ॥ ६ ॥

ऐहिक बेड्या बेगड्या तोडून
विसावित मी शांतिच्या कुशीत
मीपणाच्या मोहाला सारुन
सांभाळत माझं 'माझेपण' खुशीत
जपलय् मी माझं इवलंसं गुपित ॥ ७ ॥

- यतीन सामंत

येतात तुझे आठव,
डोळ्यांत काळे ढग,
उरांत फक्त पाझर,
शिवाय नुसते रौरव ,--!!!

येतात तुझे आठव ,
होते सरींची बरसात,
चित्तात उठे तूफान",
मनात चालते तांडव,--!!!

येतात तुझे आठव,
प्रीतीचे हे संजीवन ,
स्मृतींचे मोठे आवर्तन,
त्यांचे लागती न थांग,---!!!

येतात तुझे आठव,
सरींची त्या उधळण,
शब्दांचे पोकळ वाद,
कल्पनांचे नुसतेच डाव,--!!!

येतात तुझे आठव,
अश्रू असूनही शुष्क,
मन मात्र पाणथळ,
कसानुसा होई जीव,--!!!

येतात तुझे आठव,
भोवती दुःखाची पाचर,
सहवासाचे अमृतथेंब
, कधी बनती विष:कण,--!!!

येतात तुझे आठव,
प्रेमाचे निव्वळ भास,
आत्म्यात फक्त उलघाल,
काट्यांची बनते शेज,--!!!

येतात तुझे आठव,
कधी येईल राघववेळ,
कुशीत तुझ्या शिरून,
संपवेन दुर्भाग्याचा खेळ,--!!!!

©️ हिमगौरी कर्वे.