(User Level: User is not logged in.)

लेखसंग्रह

वेगवेगळ्या विषयांवरील लेख आपण या ठिकाणी वाचू शकाल

Sort By:

This articles are displayed in the order of publishing date
This articles are displayed in the order of modification date
The Articles are displayed in the order of publishing date. Oldest first.
The Articles are displayed in ascending order of title
The Articles are displayed in descending order of title
  • काय करू गे माय

    काय करू गे माय आता कवणा ओवाळू । आता कवणा ओवाळू ।
    जिकडे पाहे तिकडे विझा आई कृपाळू । विझा आई कृपाळू ।।धृ0।।

    ओवाळू गे माय निज मूर्ती दूर्गा ।
    दुर्गा रूपी दुजे पण न दिसे आम्हा ।।1।।
    काय करू गे माय आता कवणा ओवाळू ।।धृ।।

    ब्रम्हा विष्णू शंकर अवघे अंबा केवळ।
    दैत्य निशाचर तेही तेही अंबा सकल ।।2।।
    काय करू गे माय आता कवणा ओवाळू ।।धृ।।

    त्रिगुण रूपे विझाई अवतरली एक ।
    दुर्गा कृपे गणेश सुता आनन्द देख ।।3।।
    काय करू गे माय आता कवणा ओवाळू ।।धृ।।

    गायक - श्री.गजानन प्रधान.

  • येई गे विंझाई

    येई गे विंझाई माझे माऊली गे।
    माझे माऊली गे ।
    तव दर्शनासाठी आहे आतुर मी गे।
    आहे आतुर मी गे ।।धृ।।

    तव वत्सास्तव आई धाव लवलाही ।
    महिमा आहे तुझा आई हाच पाही ।।1।।
    येई गे विंझाई माझे माऊली गे ।।धृ।।

    वाघावर बैसोन आली देवी विंझाई ।
    भत्त*ासाठी सोडून आली ताह्मिणी आई ।।2।।
    येई गे विंझाई माझे माऊली गे ।।धृ।।

    निरंतर चरणा जवळी तुझे असावे ।
    आनंदाने गणेश सुत गातो भावे ।।3।।
    येई गे विंझाई माझे माऊली गे ।।धृ।।

    गायक - श्री. गजानन प्रधान.

  • प्रभो नाम तुझे मल्हारी

    प्रभो नाम तुझे । मल्हारी । भत्त*ांचा कैवारी ।
    राणी म्हाळसा । सुंदरी । शोभे सूर्याप्ररी । प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।
    पहिले ठाणक हे । मूळ महिलार । भत्त*ांचे माहेर ।
    खंडेराव रूद्राचा । अवतार । होतो जय जयकार ।।
    अंगणी नाचती । अवधारा । उधळुनीया भंडारा ।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।
    दुसरे ठाणक हे । पालीत । पहा मनुजा ख्यालीत ।
    पालीत पाहुनीया । देवराव । श्री मार्तंड भैरव ।।
    घालीत नगाऱ्या । वर घाव । विघ्ना सुटला धाव ।।2।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।
    तिसरे ठाणक हे । बाळ्यांत । सदरच्या किल्ल्यात ।
    मुल देव बसले । खुशभत्त* । गड जेजुरीला जात ।।
    माथा वन्दीले । चरण । भवजलधी तारण ।।3।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।
    चौथे ठाणक हे सातारा । शेगुडी देव पाहता ।
    आनन्दले चित्ता । अवचिता । हरली माझी चिता ।।
    प्रभु म्या देखियला । अवधारा । हरपले असे धारा ।।4।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।
    पाचवे ठाणक हे । जेजुरी । नवखण्ड मेदिनी ।
    परतुन आणीली । धनंगिरी । बाणु उजव्याकरी ।।
    राणी म्हाळसे । हे माते । पसन्न हो भत्त*ाते ।।5।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।

    गायक - श्री. नितिन श्री.

  • प्रभो नाम तुझे विंझाई

    प्रभो नाम तुझे । विंझाई । सगुण रूप तव आई ।
    भत्त* कैवारी । महिमा हा । गाती सर्व ही आई ।।धृ0।।
    प्रभो नाम तुझे ।

    निर्गुण परब्रह्य । अनाद्य । अनामवासी आद्य ।
    विंद्यवासिनी । अवतीर्ण । परब्रह्याते स्फुरण ।।
    ऋृषी माकर्ंडेय । अत्रेय । ब्रह्यानन्दी दंग ।।1।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।

    पुर्ण चैतन्य । प्रेमळे । शशि सूर्याहून आगळे ।
    कोटी रविचे । तेजासी । न लागे तुलनेसी ।।
    देव नारदा । सदानन्द । चित्ती ब्रम्हानन्द ।।2।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।

    वाघावर बैसे । अष्टभुजा । स्वरूप सुन्दर अनुजा।
    विंध्यवासिनी । विझाई । ताह्मिणीची आई ।।
    गणेश सुताला । आनन्द देई नित्यानन्द ।। 3।।
    प्रभो नाम तुझे ।।धृ।।

    गायीका - वृषाली घाणेकर

  • मनाचे श्लोक – ८१ ते ९०

    मना मत्सरे नाम सांडू नको हो | अती आदरे हा निजध्यास राहो |
    समस्तांमधे नाम हे सार आहे | दुजी तूळणा तूळिताही न साहे ||81||

    बहू नाम या रामनामी तुळेना | अभाग्या नरा पामरा हे कळेना |
    विषा औषध घेतले पार्वतीशे | जिवा मानवा किंकरा कोण पूसे ||82||

    जेणे जाळिला काम तो राम ध्यातो | उमेसी अती आदरे गूण गातो |
    बहू ज्ञान वैराग्य सामर्थ्य जेथे | परी अंतरी नामविश्वास तेथे ||83||

    विठोने शिरी वाहिला देवराणा | तया अंतरी ध्यास रे त्यासि नेणा |
    निवाला स्वये तापसी चंदमौळी | जिवा सोडवी राम हा अंतकाळी ||84||

    भजा राम विश्राम योगेश्वराचा | जपू नेमिला नेम गौरीहराचा |
    स्वये नीववी तापसी चंदमौळी | तुम्हा सोडवी राम हा अंतकाळी ||85||

    मुखी राम विश्राम तेथेचि आहे | सदानंद आनंद सेवूनि राहे |
    तयावीण तो सीण संदेहकारी | निजधाम हे नाम शोकापहारी ||86||

    मुखी राम त्या काम बाधू शकेना | गुणे इष्ट धारिष्ट त्याचे चुकेना |
    हरीभक्त तो शक्त कामास मारी | जगी धन्य तो मारुती ब्रह्मचारी ||87||

    बहू चांगले नाम या राघवाचे | अती साजिरे स्वल्प सोपे फुकाचे |
    करी मूळ निर्मूळ घेता भवाचे | जिवा मानवा हेचि कैवल्य साचे ||88||

    जनी भोजनी नाम वाचे वदावे | अती आदरे गद्य घोषे म्हणावे |
    हरीचिंतने अन्न सेवीत जावे | तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावे ||89||

    न ये राम वाणी तया थोर हानी | जनी व्यर्थ प्राणी तया नाम कोणी |
    हरीनाम हे वेदशास्त्री पुराणी | बहू आगळे बोलिली व्यासवाणी ||90||

    - श्री रामदासस्वामी लिखित मनाचे श्लोक (क्रमशः)

  • मनाचे श्लोक – ९१ ते १००

    नको वीट मानू रघूनायकाचा | अती आदरे बोलिजे राम वाचा |
    न वेचे मुखी सापडे रे फुकाचा | करी घोष त्या जानकीवल्लभाचा ||91||

    अती आदरे सर्वही नामघोषे | गिरीकंदरें जाइजे दूरि दोषे |
    हरी तिष्ठतू तोषला नामतोषे | विशेषे हरा मानसी रामपीसे ||92||

    जगी पाहता देव हा अन्नदाता | तया लागली तत्वता सार चिंता |
    तयाचे मुखी नाम घेता फुकाचे | मना सांग पां रे तुझे काय वेचे ||93||

    तिन्ही लोक जाळू शके कोप येता | निवाला हरू तो मुखे नाम घेता |
    जपे आदरे पार्वती विश्वमाता | म्हणोनि म्हणा तेचि हे नाम आता ||94||

    अजामेळ पापी वदे पुत्रकामे | तया मुक्ति नारायणाचेनि नामे |
    शुकाकारणे कुंटणी राम वाणी | मुखे बोलता रव्याति जाली पुराणी ||95||

    महाभक्त प्रल्हाद हा दैत्यकूळी | जपे रामनामावळी नित्यकाळी |
    पिता पापरूपी तया देखवेना | जनी दैत्य तो नाम मूखे म्हणेना ||96||

    मुखी नाम नाही तया मुक्ति कैची | अहंतागुणे यातना ते फुकाची |
    पुढे अंत येईल तो दैन्यवाणा | म्हणोनी म्हणा रे म्हणा देवराणा ||97||

    हरीनाम नेमस्त पाषाण तारी | बहू तारिले मानवदेहधारी |
    तया रामनामी सदा जो विकल्पी | वदेना कदा जीव तो पापरूपी ||98||

    जगी धन्य वाराणसी पुण्यरासी | तयेमाजि जाता गती पूर्वजांसी |
    मुखे रामनामावळी नित्यकाळी | जिवा हीत सांगे सदा चंदमौळी ||99||

    यथासांग रे कर्म तेही घडेना | घडे धर्म ते पुण्य गांठी पडेना |
    दया पाहता सर्वभूती असेना | फुकाचे मुखी नाम तेही वसेना ||100||

    - श्री रामदासस्वामी लिखित मनाचे श्लोक (क्रमशः)

  • मनाचे श्लोक – १०१ ते ११०

    जया नावडे नाम त्या येम जाची | विकल्पे उठे तर्क त्या नर्क ची ची |
    म्हणोनि अती आदरे नाम घ्यावे | मुखे बोलता दोष जाती स्वभावे ||101||

    अती लीनता सर्वभावे स्वभावे | जना सज्जनालागि संतोषवावे |
    देहे कारणी सर्व लावीत जावे | सगूणी अती आदरेसी भजावे ||102||

    हरीकीर्तने प्रीति रामी धरावी | देहेबुध्दि नीरूपणी वीसरावी |
    परदव्य आणीक कांता परावी | यदर्थी मना सांडि जीवी करावी ||103||

    क्रियेवीण नानापरी बोलिजेते | परी चित दुश्र्चित ते लाजवीते |
    मना कल्पना धीट सैराट धांवे | तया मानवा देव कैसेनि पावे ||104||

    विवेके क्रिया आपुली पालटावी | अती आदरे शुध्द क्रिया धरावी |
    जनीं बोलण्यासारिखे चाल बापा | मना कल्पना सोडि संसारतापा ||105||

    बरी स्नानसंध्या करी एकनिष्ठा | विवेके मना आवरी स्थानभ्रष्टा |
    दया सर्व भूती जया मानवाला | सदा प्रेमळू भक्तीभावे निवाला ||106||

    मना कोप आरोपणा ते नसावी | मना बुध्दि हे साधुसंगी वसावी |
    मना नष्ट चांडाळ तो संग त्यागी | मना होइ रे मोक्षभागी विभागी ||107||

    सदा सर्वदा सज्जनाचेनि योगे | क्रिया पालटे भक्तीभावर्थ लागे |
    क्रियेवीण वाचाळता ते निवारी | तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ||108||

    जनी वादवेवाद सोडूनि द्यावा | जनी सूखसंवाद सूखे करावा |
    जगी तोचि तो शोकसंतापहारी | तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ||109||

    तुटे वाद संवाद त्याते म्हणावे | विवेके अहंभाव याते जिणावे |
    अहंतागुणे वाद नानाविकारी | तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ||110||

    - श्री रामदासस्वामी लिखित मनाचे श्लोक (क्रमशः)

  • मनाचे श्लोक – १११ ते १२०

    हिताकारणे बोलणे सत्य आहे | हिताकारणे सर्व शोधूनि पाहे |
    हिताकारणे ब्ंाड पाखांड वारी | तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ||111||

    जनी सांगता ऐकता जन्म गेला | परी वादवेवाद तैसाचि ठेला |
    उठे संशयो वाद हा दंभधारी | तुटे वाद संवाद तो हीतकारी ||112||

    जनी हीत पंडीत सांडीत गेले | अहंतागुणे ब्रहमराक्षस जाले |
    तयाहून व्युत्पन्न तो कोण आहे | मना सर्व जाणीव सांडूनि राहे ||113||

    फुकाचे मुखी बोलता काय वेचे | दिसेंदीस अभ्यंतरी गर्व सांचे |
    क्रियेवीण वाचाळता व्यर्थ आहे | विचारे तुझा तूंचि शोधून पाहे ||114||

    तुटे वाद संवाद तेथे करावा | विवेके अहंभाव हा पालटावा |
    जनी बोलण्यासारिखे आचरावे | क्रियापालटे भक्तीपंथेचि जावे ||115||

    बहू श्रापिता कष्टला अंबऋषी | तयाचे स्वये श्रीहरी जन्म सोशी |
    दिला क्षीरसिंधू तया ddऊपमानी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||116||

    धुरू लेकरू बापुडे दैन्यवाणे | कृपा भाकिता दीधली भेटि जेणे |
    चिरंजीव तारांगणी प्रेमखाणी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||117||

    गजेंदू महासंकटी वाट पाहे | तयाकारणे श्रीहरी धांवताहे |
    उडी घातली जाहला जीवदानी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||118||

    अजामेळ पापी तया अंत आला | कृपाळूपणे तो जनी मुक्त केला |
    अनाथासि आधार हा चक्रपाणी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||119||

    विधीकारणे जाहला मत्स्य वेगी | धरी कूर्मरूपे धरा पृष्ठभागी |
    जना रक्षणाकारणे नीच योनी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||120||

    - श्री रामदासस्वामी लिखित मनाचे श्लोक (क्रमशः)

  • मनाचे श्लोक – १२१ ते १३०

    महा भक्त प्रल्हाद हा कष्टवीला | म्हणोनी तयाकारणे सिंह जाला |
    न ये ज्वाळ वीशाळ संन्नीध कोणी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||121||

    कृपा भाकिता जाहला वज्रपाणी | तयाकारणे वामनु चक्रपाणी |
    द्विजाकारणे भार्गवू चापपाणी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||122||

    अहिल्ये सतीलागि आरण्यपंथे | कुढावा पुढे देव बंदी तयाते |
    बळे सोडिता घाव घाली निशाणी | नुपेक्षी कदा राम दासाभिमानी ||123||

    तये दोपदीकारणे लागवेगे | त्वरे धांवतो सर्व सांडूनि मागे |
    कळीलागी जाला असे बौध्द मौनी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||124||

    अनाथा दिनाकारणे जन्मताहे | कलंकी पुढे देव होणार आहे |
    जया वर्णिता शीणली वेदवाणी | नुपेक्षी कदा देव भक्ताभिमानी ||125||

    जनाकारणें देव लिलावतारी | बहूतांपरी आदरे वेषधारी |
    तया नेणती ते जन पापरूपी | दुरात्मा महानष्ट चांडाळ पापी ||126||

    जगी धन्य जो रामसूखे निवाला | कथा ऐकतां सर्व तल्लीन जाला |
    देहेभावना रामबोधे उडाली | मनोवासना रामरूपी बुडाली ||127||

    मना वासना वासुदेवी वसो दो | मना कामना कामसंगी नसो दे |
    मना कल्पना वाउगी ते न कीजे | मना सज्जना सज्जनी वस्ति कीजे ||128||

    गती कारणे संगती सज्जनाची | मती पालटे सूमती दुर्जनाची |
    रतीनायिकेचा पती नष्ट आहे | म्हणोनी मनातीत ह्ऊोनि राहे ||129||

    मना अल्प संकल्प तोही नसावा | सदा सत्य संकल्प चिती वसावा |
    जनी जल्प विकल्प तोही त्यजावा | रमाकांत एकांतकाळी भजावा ||130||

    - श्री रामदासस्वामी लिखित मनाचे श्लोक (क्रमशः)

  • आभामंडळाचे विज्ञान व विठ्ठल मंदिर

    मुंबईच्या दोन मित्रांनी पंढरपूरला जाऊन एकादशीच्या दिवशी विठ्ठलाचे दर्शन घेण्याचा निर्णय घेतला व पंढरपूरला पोहचले.

    मंदीराजवळ आल्यावर दिसले की तिथे प्रचंड गर्दी, रांगाच्या-रांगा लागल्या होत्या. पहिला मित्र लगेच गर्दीतून कसे आत घूसता येईल त्यावर विचार करायला लागला व त्याप्रमाणे त्याने वाट काढत , स्वत:चे पैशांचे पाकीट सांभाळत, गर्दीतल्या लोकांची बोलणी खात, लोकांच्या हाताचे कोपरे व पायांचे ढोपरे झेलत कसा बसा कोणावर ओरडत मुर्तिसमोर पोहचला. एक क्षण मुर्तिसमोर नजरानजर होत नाही तर दुसऱ्याने त्याला जवळजवळ ढकलले आणि त्याचा परतीचा प्रवास तसाच सुरु झाला व दुसऱ्या मित्राजवळ आला, तो मित्र उभा होता तेथेच वारंवार जमिनीवर साष्टांग नमस्कार घालत होता व पुन्हा डोळे मिटून शांतपणे कळसाकडे बघत होता. मध्येच दोन्ही हात आकाशाकडे वर करून काही प्रार्थना करत होता.

    ह्या यात्रेचा लाभ खरा कोणाला झाला तर बरेच अभ्यासू वृत्तीचे लोक म्हणतील की, ज्या मित्राने मुर्तीचे दर्शन घेतले नाही त्याला झाला.

    हो हे अगदी खरे आहे. यासाठी आभामंडळाचे विज्ञान हा विषय समजवून घ्यावा लागेल. अतिप्राचीन काळी म्हणजे सुमारे 25 सहस्त्र वर्षांपुर्वी आपल्या ऋषीमुनींनी मानवी देहाचे व विश्वाचे रहस्य लिहून ठेवले आहे. विश्वाच्या उत्पत्ती मध्ये प्रचंड ऊर्जेचा स्फोट झाला व याचे तापमान थंड होताना दृश्यमान ग्रह व तारे जन्माला आले. परंतू या विश्वात उर्जातरंगाचे अस्तित्व आहे. त्यापैकी आपल्याला क्ष किरणे, सोनोग्राफी, मायक्रोव्हेव, रेडिओ, टेलिव्हिजन, मोबाईल फोन ह्या उर्जातरंगांचा आपण अभ्यास केल्यामुळे ह्या गोष्टी आपण दैनंदिन व्यवहारात वापरतो. त्याचे घातक परिणाम आपल्याला माहित आहे. आपण सुध्दा या उर्जातरंगांचा एक भाग आहोत. आपल्या भोवतीसुध्दा उर्जातरंग आहे. आपल्या भोवतीच्या प्रत्येक गोष्टीची उर्जाकंपन आपल्या अस्तित्वाचा स्तर ठरवित असतात. क्वांटम फिजिक्स म्हणजे विश्व चैतन्य अत्यंत सुक्ष्म थरावर कार्य करते. Electron पेक्षा 1/4 सुक्ष्म कण म्हणजे Quantas, Leptons, Subatomic Particles अशी त्यांची नावे आहेत. यथे सजातीय धृव आकर्षित होतात, विजातीय धृव वेगळे होतात. ऋण किंवा नकारात्मक ऊर्जा किंवा शक्ती आकर्षित होतात, हे समजते.

    आपल्याकडील सर्व देव देवता या ऊर्जा स्त्रोताचा एक भाग आहे. परंतू सगुण भक्ती सोपी असल्यामुळे ह्या उर्जेच्या स्त्रोतांना नाव मिळाली आहेत.

    आपल्याला दृश्यमान असलेले शरीर हे अन्नमय कोष असून प्राणमय, मनोमय, विज्ञानमय व आनंदमय कोष हे अदृश्य किंवा सूक्ष्म देहाचे घटक आहेत. हे सुक्ष्म शरीर आपले भौतिक शरीर चालवते. म्हणून सुक्ष्म देहाचा अभ्यास हा आरोग्याचा तसेच अध्यात्मिक प्रगतीचा अभ्यास समजला जातो. सूक्ष्म देहामुळे आपल्या स्थूल / भौतीक / इंद्रिय देह अन्नमय कोषाशी वाढ व नियंत्रण होते. आपल्या मानसिक, भावनिक, आणि अध्यात्मिक प्रगतीसाठी हा कारणीभूत असतो आणि अंतराळातील सूक्ष्म लोकांशी -सूक्ष्म सृष्टीशी हा देह सतत संपर्कात असतो. ह्या सुक्ष्म शरीरावर वैश्वीक उर्जेचा सतत परिणाम होत असतो. या सूक्ष्मदेहांभोवती एक तेजोवलय आहे. पूर्वी संत ज्ञानेश्वर महाराज, एकनाथ महाराज, श्रीपाद श्री वल्लभ स्वामी प्रवास करताना त्यांच्याभोवती असलेल्या जनसमुदयातील व्यक्तींना त्यांच्या डोक्याभोवती दिव्य तेजोवलय दिसत असे. ह्यांच्यातील काही चित्रकार, मुर्तिकार यांनी आपल्या कलेतून ते साकार केले आहे. म्हणून आजही प्राचीन मुर्तिभोवती देव-देवता, संत, सद्गुरु ह्यांच्याभोवती तेजोवलय दाखविण्यात येते.

    आपण सुध्दा ह्या वैश्वीक ऊर्जेचे घटक आहोत आणि ह्या ऊर्जातरंगाचा परिणाम आपल्या सूक्ष्मदेहातील 7 प्रमुख चक्र व 72,000 नाड्यांमार्फत होत असतो. गाढ झोपेत किंवा ध्यानामध्ये जेव्हा आपले मन निर्मन अवस्थेत असते तेव्हा ही उर्जा आपली आदल्या दिवशीची झीज भरून काढते व आपण फ्रेश होतो. परंतू अति वैचारिक, भावनिक परिस्थितीमध्ये ही उर्जा ग्रहण करता येत नाही. आपला दुसरा दिवस त्रासलेला जातो. ह्याचा परिणाम म्हणून ही उर्जा ऊर्जा वाहक नाड्यांमधून नीट प्रवाही होत नाही. आपल्या अवयवांना नीट कार्यशक्ती मिळत नाही. त्यांच्या कार्यात दोष निर्माण होतो व आपल्याला रोगाची लागण झाली असे गृहीत धरले जाते.

    चांगल्या विचारांची उर्जा सकारात्मक........

    गेली 300 वर्ष रशिया, जर्मनी आणि युके मध्ये यावर खूप अभ्यास सुरु आहे. यातील सी डब्लू लेडबीटर, सर गीटचेल, अॅनी बेझंट, किर्लीऑन यांनी या विषयावर पूस्तके लिहिली आहे. परदेशातील यापैकी काहींनी भारतातल्या गुहेमध्ये राहणाऱ्या ऋषींबरोबर संपर्क साधून हा विषय संस्कृत मधून समजून घेतला व आपल्या देशात जाऊन त्यांच्या भाषेत ग्रंथातून हा विषय मांडला, त्यामुळे तेथील अनेक शास्त्रज्ञ या विषयाकडे आकर्षित झाले.

    डॉ. किरली ऑन यांनी 1949 चे सुमारास किरलीअन फोटोग्राफी शोधून काढली. सर हॅरि ओल्डफिल्ड यांनी 1979 मध्ये पॉलीकॉनस्ट्रास्ट इन्टरफेरन्स फोटोग्राफीचा (PIP) विकास केला. शरीराच्या चुंबकीय ऊर्जेमुळे शुध्द पांढऱ्या प्रकाशाचे पृथ:करण होऊन विविध रंगांच्या छटा बघण्याची ही प्रणाली आहे. PIP फोटोग्राफीने हे सिध्द केले आहे की कोणताही रोग शरीरात कुठे आहे हे दिसण्यापूर्वी तो आभामंडळावर स्पष्ट दिसतो. आजार हे शरीराला पुरवल्या जाणाऱ्या ऊर्जेच्या असंतुलनामुळे झालेले असतात. दुर्लक्षित आजाराचे रुपांतर मोठ्या व्याधीत होते.

    डॉ. अनुप देव, ठाणे