क्रिकेटची विश्वचषक स्पर्धा सुरू झाली आहे. या स्पर्धेतल्या काही सामन्यांना पावसाचा फटका बसण्याची शक्यता आहे. अशा वेळी धावसंख्येचे लक्ष्य निश्चित करण्यासाठी डकवर्थ/ लुईस/स्टर्न यांनी सुचवलेल्या गणिती नियमाचा वापर केला जाईल. गणितावर आधारलेल्या अशा विविध नियमांची ही ओळख…

यु.एस. रूट नंबर ६ हा अमेरिकेतील एक प्रसिद्ध रस्ता! मॅसेच्युसेट्स राज्यातल्या केपकॉड पासून ते कॅलिफोर्नियातल्या लॉंग बीच पर्यंत जाणारा. अटलांटिक आणि पॅसिफिक अशा दोन महासागरांना जोडणारा. ५१५८ कि.मी. (३२०५ मैल) लांबीचा आणि १४ राज्यांतून जाणारा. खर्‍या अर्थाने देशव्यापी किंवा खंडव्यापी असा रस्ता! (तुलनाच करायची झाली तर, भारतातील सर्वात मोठा हायवे, म्हणजे नॅशनल हायवे नंबर ७. हा उत्तर प्रदेशातील वाराणसी पासून तामीळनाडूतील कन्याकुमारी पर्यंत जातो आणि त्याची लांबी आहे २३६९ कि.मी.)

हा यु.एस. रूट नंबर ६ मॅसेच्युसेट्स राज्यातून सुरू झाला की र्‍होड आयलंड, कनेक्टिकट, न्यू यॉर्क, पेनसिल्व्हेनीया, ओहायो, इंडियाना, इलीनॉय, आयोवा, नेब्रास्का, कोलोरॅडो, यूटाह, नेवाडा अशा राज्यांतून जात जात कॅलिफोर्नियात जाऊन संपतो. या चौदा राज्यांपैकी, पाच राज्यांच्या राजधान्यांमधून (प्रॉव्हिडन्स – र्‍होड आयलंड, हार्टफोर्ड – कनेक्टिकट, द मॉईन – आयोवा, लिंकन – नेब्रास्का आणि डेन्व्हर – कोलोरॅडो ) जाण्याचा मान त्याला लाभला आहे.

ह्या यु.एस. रूट नंबर ६ ला “ग्रॅंड आर्मी ऑफ रिपब्लिक हायवे” असं देखील एक मोठं भारदस्त नाव आहे. अमेरिकेचा हा सर्वप्रथम खंडव्यापी आणि सर्वात लांब रस्ता! आता जरी हे त्याचं प्रथम स्थान (लांबीच्या दृष्टीकोनातून), इंटरस्टेट नंबर २० ने बळकावलं असलं, तरी देखील यु.एस. रुट नंबर ६ चा दिमाख आणि सौंदर्य थोडं देखील कमी झालेलं नाही. आपल्याकडे कशी शताब्दी आली, इंटरसिटी एक्सप्रेस आली तरीही डेक्कन क्वीन ती डेक्कन क्वीनच! १९८७ साली हारले – डेव्हीडसन या मोटरसायकलींसाठी जगप्रसिद्ध असलेल्या कंपनीने, ह्या यु.एस. रुट नंबर ६ ला, अमेरिकेच्या ५० सर्वोत्कृष्ट रस्त्यांच्या यादीमध्ये स्थान देऊन सन्मानित केलं होतं. तसंच ह्या यु.एस. रुट नंबर ६ चा पेनसिल्व्हेनीया राज्यातून जाणारा जो भाग आहे, त्याची “Car and Driver” ह्या मासिकाने, अमेरिकेतल्या १० सर्वोत्कृष्ट सृष्टीसौंदर्याने नटलेल्या रस्त्यांमध्ये गणना केली आहे.

नवीन इंटरस्टेट हायवेज प्रमाणे यु.एस. रूट नंबर ६ हा काही सहा किंवा चार पदरी नाही, निदान मी फिरलेल्या भागात तरी तो दोन पदरीच आहे. त्याचं रूपही तसं जुन्या वळणाचं. सर्वसाधारण इंटरस्टेट हायवे प्रमाणे याच्यावर मोठमोठे फलक नाहीत किंवा Exit च्या मोठमोठ्या पाट्या नाहीत. हा आपला बर्‍यापैकी भारतीय रस्त्याचा भाऊबंद शोभेल असा आहे.

नवीन इंटरस्टेट हायवेज जितके प्रशस्त, आखीव आणि काळजीपूर्वक जपलेले आहेत, तितकाच हा यु.एस. रूट नंबर ६, गरीब आणि बापुडवाणा! नवीन इंटरस्टेट हायवेज म्हणजे आपल्याच तोर्‍यात असणारे, कोरडे, काटेकोर, अलिप्त आणि रुक्ष; तर यु.एस. रूट नंबर ६ म्हणजे गबाळा, दिलखुलास आणि अघळपघळ. एखाद्या शिष्ठ माणसाने कपड्याची घडी मोडू नये म्हणून पोरांपासून दोन हात दूर रहावं तसे इतर इंटरस्टेट हायवेज, शक्यतो वस्तीपासून दूर, शहराला वळसे घालून जाणारे. तर एखाद्या आजीने दोन चार शेंबडी लेंबडी नातवंडं अंगाखांद्यावर खेळवावीत तसा यु.एस.रूट नंबर ६, छोट्या छोट्या गावांना, वस्त्यांना अल्लाद कुरवाळत जाणारा!

औषधांची परिणामकारकता व सर्व गुणधर्म जपण्यासाठी त्यांची घरात योग्य ठिकाणी साठवण करणे आवश्यक असते. सूर्यप्रकाश, उष्णता, दमटपणा, पाणी यामुळे औषधांचे विघटन होऊन मुदतीआधीच ती निरुपयोगी होऊ शकतात. म्हणूनच खिडकीत, फ्रीजवर, टी. व्ही. वा ओव्हनवर, गॅसजवळ, किचन टेबलवर (चटणी, लोणच्यांच्या सोबत), बाथरूममध्ये, बेसीनजवळ अशा ठिकाणी औषधे ठेवू नयेत. कोरड्या व थंड ठिकाणी औषधे ठेवणे उत्तम. शक्यतो घरातील सर्व औषधे एका ठिकाणी असावीत.

स्वच्छ, शुद्ध पिण्याचे पाणी ही पृथ्वीवरच्या प्रत्येक सजीवाची मूलभूत गरज आहे. तरीही असे आढळून आले आहे की, जगात आज अनेक लोक शुद्ध पाण्यापासून वंचित आहेत.

देव जे काही करत आहे ते फक्त आपल्या चांगल्यासाठीच करत आहे. …… फक्त आपण देवावर विश्वास ठेवून धीर बाळगला पाहीजे.

धार्मिक कार्यापासून लावणीच्या फडापर्यंत, हा विडा पोचलेला दिसतो. विडा घ्या हो नारायणा या आरतीनंतर म्हणण्याच्या आळवणी पद्यापासून ते अगदी कळीदार कपूरी पान कोवळं छान, घ्या हो मनरमणा, या लावणीपर्यंत या विड्याची रंगत गाजत होती, गाजत आहे, आणि गाजत राहणार आहे.

मूलाधारादुत्थितवीथ्या विधिरन्ध्रं
सौरं चान्द्रं व्याप्य विहारज्वलिताङ्गीम् ।
येयं सूक्ष्मात्सूक्ष्मतनुस्तां सुखरूपां
गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे ॥ ५॥

आई जगदंबेचे मानवी शरीरातील सूक्ष्मतम अस्तित्व म्हणजे कुंडलिनी शक्ती. नाभीजवळ साडेतीन वेटोळ्यात, वर्तुळाकारात ती सुप्तावस्थेत असते.

तिचा रंग अत्यंत आकर्षक लालबुंद वर्णिलेला आहे. माऊली ज्ञानेश्वर महाराज, नागिनचे पोर कुंकुमे अर्चिले , अशा सुंदर उपमेने तो लाल रंग दाखवितात.

योगमार्गाने या आदिशक्तीला जागृत केल्यानंतर तिच्या होणाऱ्या प्रवासाचे वर्णन करताना या श्लोकात आचार्यश्री म्हणतात,

मूलाधारादुत्थितवीथ्या विधिरन्ध्रं- मूलाधारा पासून वर सरकत वीथी म्हणजे मार्गाने विधिरंध्र म्हणजे मस्तकातील सहस्त्रार कमल, ब्रह्मरंध्रात पोहोचणारी.

ही कुंडलिनी शक्ती जागृत झाल्यानंतर पाठीच्या दांड्याच्या खाली असणाऱ्या मूलाधार चक्रातून ऊर्ध्वगामी होत स्वाधिष्ठान, मणिपूर, अनाहत, विशुद्ध, आज्ञा अशा चक्रांचा मार्ग पार करीत , ब्रह्मरंध्रात स्थिर होते.

सौरं चान्द्रं व्याप्य विहारज्वलिताङ्गीम् - सूर्यनाडी चंद्रनाडी स्वरूपात वर्णन केलेल्या इडा आणि पिंगला या नाड्यांना व्यापून, अत्यंत दिव्य तेजस्वी स्वरूपात असणारी.

सूप्तावस्थेत लालबुंद असणारी ही कुंडलिनी मार्गक्रमणा करताना अत्यंत तेजस्वी सुवर्णमयी स्वरूपात चकाकते. ' सुवर्ण नागिन लचकत मुरडत आकाशी चालली ' अशा स्वरूपात संत तिचे वर्णन करतात.

येयं सूक्ष्मात्सूक्ष्मतनुस्तां- ह्या अत्यंत सूक्ष्मातिसूक्ष्म शरीर असणाऱ्या तिला. आई जगदंबे ला इथे सूक्ष्मातिसूक्ष्म म्हटले आहे . जी गोष्ट जितकी सूक्ष्म तितकी अधिक शक्तिशाली, असा शास्त्र सिद्धांत आहे. आई जगदंबा परमशक्ती असल्याने सूक्ष्मातिसूक्ष्म.

सुखरूपां- तिचे हे ब्रह्मरंध्रात स्थिर होणे हेच परमसुख आहे. ते जिचे मूलभूत स्वरूप आहे अशा,

गौरीमम्बामम्बुरुहाक्षीमहमीडे - कमलाप्रमाणे नेत्र असणाऱ्या आई जगदंबा गौरीचे मी स्तवन करतो.

-- प्रा. स्वानंद गजानन पुंड

दरवर्षी २५ ऑक्टोबर रोजी जागतिक पास्ता दिवस साजरा केला गेला. जागतिक पास्ता दिवस सगळ्यात पहिल्यांदा १९९५ मध्ये साजरा केला गेला आणि तेव्हापासून तो दरवर्षी साजरा केला जातोय.

आपल्या हिंदू धर्मातील मंदिरे, मठ, तीर्थस्थाने याबद्दल अनेक दंतकथा, कथा, त्याबद्दलचे काही किस्से आपण ऐकतो. रत्नागिरी शहरापासून, पावस मार्गावर फक्त १२ कि.मी. अंतरावर, श्री संत गजानन महाराजांचे सुंदर मंदिर आहे. या मंदिराबद्दलही असेच काही आश्चर्यकारक व योगायोगाचे किस्से ऐकायला मिळतात.

ही कथा एका अशा भक्ताची आहे ज्याच्या हृदयामध्ये सदैव शिवभक्ती आणि श्वासांमध्ये ॐ नमः शिवाय गुंजत होते. त्यांचे नाव आहे, “संत नरहरी सोनार…..”