‘डोंगर पोखरून उंदीर काढला’ ही म्हण आपल्याला माहित आहे पण ‘डोंगर पोखरून रस्ता काढला’ हे वास्तव आहे. काल्पनिक गोष्ट जेव्हा वास्तवात उतरते तेव्हा ती यशोगाथा बनते. कल्पना करवत नाही अशा अनेक गोष्टींमध्ये अनेकांनी यश मिळवले आहे. गहलोर हे बिहारच्या डोंगराळ प्रदेशातील एक छोटेसे गाव आहे. या गावातील एक मजूर दशरथ माझी. दशरथ आणि त्याची पत्नी फाल्गुनीदेवी मोलमजुरी करून उदरनिर्वाह करत होते.एके दिवशी फाल्गुनी देवीचा अपघात झाला आणि त्या गंभीर जखमी झाल्या. गहलोर गावात दवाखाना किंवा छोटा दवाखाना नव्हता.त्यामुळे दशरथला जवळच्या मोठ्या शहरात वजीरगंज येथे उपचारासाठी जावे लागले. डोंगराळ भागामुळे या दोन गावांमधील मोठा डोंगर पार करण्यासाठी मागे-पुढे जावे लागत होते आणि हे अंतर सुमारे ७० किमी होते.दशरथ आपल्या जखमी पत्नीसह हे ७० किमी अंतर कापण्याआधीच पत्नीने या जगाचा निरोप घेतला.आपल्या जोडीदाराच्या जाण्याने दशरथला खूप दुःख झाले होते पण आता दु:खी होण्याऐवजी दशरथने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला.त्याचे गाव आणि शहर यांच्यामधला हा मोठा डोंगर कापून त्यात बोगदा तयार केल्यास गावातील लोकांना शहरात पोहोचणे आणि विशेषत: आजारपणात वेळेवर उपचार मिळणे सोपे होईल.ही कल्पना त्यांनी गावकऱ्यांना सांगितली. त्यावर गावातील लोक हसू लागलें.दशरथने मनोमन ठरवले की, गावातील लोकांनी मला साथ दिली नाही तर मला एकट्याने या डोंगरावरून रस्ता बनवावा लागेल. एवढेच नाही तर हातोडा आणि छिन्नीच्या मदतीने तो डोंगरावर पोहोचला.दशरथाचा संयम सुटला आहे हे लोकांनी मान्य केले. या छोट्या छिन्नीने तो एवढा मोठा डोंगर कधी कापू शकेल?दशरथाने आपली शेळी आणि लहान घर विकले आणि त्यातून मिळणारे पैसे डोंगरात खोदण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या छोट्या वस्तू विकत घेण्यासाठी वापरले. गावकरी त्याला वेडा म्हणायचे.दशरथाने डोंगराच्या पायथ्याशी एक छोटीशी झोपडी बांधली आणि तिथे राहू लागला.लोकांना खरंच वाटलं की दशरथ आता वेडा झालाय पण हा माणूस दुसऱ्याचं न ऐकता आपल्या कामात व्यस्त होता. दिवस, महिने आणि वर्षे गेली पण दशरथाचे कार्य कोणीही थांबवू शकले .दशरथ मांझी यांनी 1960 मध्ये सुरू केलेला प्रवास 1982 मध्ये पूर्ण झाला.