संध्याकाळी प्रतिभा तिच्याकडील चावीने दरवाजा उघडून स्वयंपाकघरात रात्रीच्या जेवणाची तयारी करत असते इतक्यात दारावरची बेल वाजते … प्रतिभा स्वयंपाकघरातून धावत येऊन दरवाजा उघडते तर दारात यामिनी उभी असते… आता आल्या आल्या यामिनी सोफ्यावर अंग टाकते आणि

खेड्यात राहणारा सदाशिव हुशार व चुणचुणीत मुलगा होता. मात्र गरिबीमुळे त्याला फार शिकता आले नव्हते. आपल्या आईबरोबर तो छोट्या झोपडीत रहात होता. मोठा व्यवसाय करून श्रीमंत व्हायचे त्याचे स्वप्न होते. म्हणून शेजारच्या मोठ्या गावी जाऊन नशीब आजमवायचे ठरवून व तसे आईला सांगून त्याने घर सोडले.

त्या गावी एक श्रीमंत सावकार होता. गरजू लोकांना तो कर्ज देतो, असे सदाशिवला कळले होते. त्यामुळे तो त्या सावकाराकडे गेला. परंतु घरात मरून पडलेल्या उंदराकडे बोट दाखवित सावकार म्हणाला की, काहीतरी तारण ठेवल्याशिवाय मी कर्जच काय; हा मरून पडलेला उंदीरही देणार नाही!

सदाशिव सावकाराला म्हणाला, “हा उंदीर मला द्या. मी त्याची एक दिवस तुमच्याकडे नक्कीच दामदुप्पट भरपाई देईन.”

सावकाराला वाटले, बरे झाले ही घाण आपोआप घरातून जात आहे. म्हणून त्याने सदाशिवला मेलेला उंदीर नेण्यास परवानगी दिली. सदाशिव तो उंदीर हातात घेऊन रस्ताने निघाला. एका दुकानदाराने ते पाहिले व त्याला म्हणाला, हा उंदीर माझ्या मांजरासाठी दे, मी त्या बदल्यात तुला थोडी ज्वारी देईन. सदाशिवने त्याच्याकडून ज्वारी घेतली व रस्ताच्या कडेला दगडाची चूल बांधून त्यावर भाजून त्याच्या लाह्या केल्या.

तेथून काही मोळीविके जात होते. लाकडे तोडून त्यांना खूप भूक लागली होती. सदाशिवने कसलीही अपेक्षा न ठेवता त्यांना त्या लाह्या दिल्या. मोळीविक्यांनी खूश होऊन त्याला बरीच लाकडे दिली. सुदैवाने त्यात एक चंदनाचेही लाकूड होते. ते विकून सदाशिवला चांगले पैसे मिळाले.

मग त्याने लाकडाचाच धंदा सुरू केला. सदाशिवच्या प्रामाणिकपणामुळे धंद्याला बरकत आली व थोड्याच दिवसात तो श्रीमंत व्यापारी झाला एके दिवशी सदाशिवने एका सोनाराकडून सोन्याचा उंदीर तयार करून घेतला व तो घेऊन त्या श्रीमंत सावकाराकडे गेला.

सदाशिव त्याला म्हणाला, काही वर्षांपूर्वी तुम्ही मला कर्ज म्हणून एक मेलेला उंदीर दिला होता. त्याच्या भरपाईसाठी मी हा सोन्याचा उंदीर घेऊन आलो आहे;. तो तुम्ही स्वीकारावा.

श्रीमंत सावकारालाही तो प्रसंग आठवला व सदाशिव भरपाई म्हणून सोन्याचा उंदीर देत असल्याचेपाहून त्याला आश्चर्य वाटले. नंतर त्याने गावातील समस्त व्यापाऱ्यांना बोलावून खास सभेत ही कथा सांगून सदाशिवचा यथोचित सत्कार केलो.

आज सगळीकडे सर्व प्रकारचे प्रदूषण बघावयास मिळते. त्यात वायू आणि ध्वनिप्रदुशाणामुळे वेगवेगळे आजार आणि जीवन पद्धती बदलत आहेत. असाच एका कोंबड्याच्या सवयीत झालेला बदल..!

चिमणे इवलाले बीज
रम्य त्यात होती शेज.
दीड वितीचे कुणि रोप
घेत तिथे होते झोप ।।१॥।

ऊन म्हणाले, 'ऊठ गड्या.'
पाउस वदला, 'मार उड्या,
जगात ये रे ह्या उघड्या.
करी जळाच्या पायघड्या.' ।॥॥२॥।

वायु बोलला, 'ऊठ कि रे,
माझ्याशी धर फेर बरे.
हसले जर आम्हा कोणी

दावु वाकुल्या नाचोनी.' ॥३॥।
भूमि म्हणाली, 'चल बाळा,
वाजव पाण्याचा वाळा,
अंगी हिरवी सोनसळा
घालुनि ही दावी सकळा.' ।॥॥४॥।

झोप झटकुनी ते उठले,
नंदबाळ जणु अवतरले.

पाउस, वारा, ऊन तसे
जमले भवती गोप कसे. ॥५॥

अदभुत ह्याचा खेळ अहा
जरा येउनी पहा, पहा.
उगवे, चमके, पहा तरी
मोरपिसांचा तुरा शिरी. ।॥६॥

-- किशोर कुलकर्णी

सचिन बद्दल सांगायला लागले तर खूप लिहावे लागेल. परंतु त्याचे रेकॉर्डस् सर्वाना तोंडपाठ आहेतच तरीपण सांगतो.

गोमुने किती प्रकारची काम केली, याचं कांही रेकॉर्ड ठेवलं नाही.
असं रेकॉर्ड ठेवलं असतं तर गोमुचं नांव गिनेस बुकमध्ये टाकावं लागलं असतं.
कधी कधी तात्पुरतं यश मिळालं म्हणा किंवा थोडे पैसे हातात आले पण त्याच्या मनासारखं काम अजून झालंच नव्हतं.
गोमुला स्वत:चा कांही बिझिनेस करायचा होता.

रंगबिरंगी सुंदर ठिपके, पंखावरी

आकर्षक छटा त्या, मनास मोहीत करी...१,

नृत्य पहा कसे चालते, तालबद्ध होवूनी

फूलपाखरे बागडती, फुलाफुला वरूनी...२,

नृत्याचे आंगण त्यांचे, ते ही सुंदर नि मोहक

मखमालीच्या पाय घड्या, दरवाळताती सुवासिक...३,

दोघांमधली चढाओढ, नर्तक आणि नृत्यांगणा

कोण असे अधिक मोहक, प्रश्न सोडविल कोण ?....४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

e-mail- bknagapurkar@gmail.com

रस्त्याच्या वळणावर एका झाडाखाली एक गाय शांत उभी होती. फक्त मानेची व शेपटीची हालचाल अधून मधून चालू होती. कितीतरी वेळ ती तशीच उभी होती. जाणारा येणारा तिच्या कपाळाला, शिंगाला व अंगाला हात लावून तिला नमस्कार करू बघत होता. डोळे मिटून शांत विश्रांती घेत असालेल्या त्या गायीला, प्रत्येकाचा स्पर्श होत असल्याची जाणीव, तिच्या किंचितशा हालचालीवरून दिसून येत होती. तिला त्यांच्या स्पर्शाबद्दल काय वाटत असावे, हे समजण्यास मार्ग नव्हाता. परंतु प्रत्येक वाटसरूला तिला स्पर्श करून, जणू तेहतीस कोटी देवांचे दर्शन घेतल्याचा आनंद झाल्याचे दिसून येत होते.

तेहतीस कोटी देवांचे दर्शन घेण्यासाठी, कुणालाच कसलेही श्रम व मेहनत घ्यावी लागत नव्हती. ती गाय, जिच्यात तेहतीस कोटी देवांचे अस्तित्व असल्याची भावना, जणू दर्शन देण्यासाठीच येणाऱ्या जाणाऱ्याच्या वाटेवर उभी होती. प्रत्येकजण दर्शन घेवून स्वतःचे समाधान आपल्याच कृतीत शोधात होता.

एक दहा वर्षाचा मुलगा हातात पिशवी घेवून तेथे आला. त्याने पिशवीतून प्रथम एक मोठा ब्रेड काढला. गाईचे लक्ष जातच ती त्याचावर झेपावली. अतिशय अधाशीपणे तिने तो सर्व ब्रेड क्षणात खावून टाकला. मुलगा बघतच होता. गायीला हात लावून तो निघून गेला. गाय हलके हलके वळून दूर जाण्याऱ्या त्या अनामिक मुलाला बघत होती. तिच्या डोळ्यातून बाहेर पडनार्या नजरेमधून तेहतीस कोटी देवांचे आशीर्वाद दिले जात असल्याचा संकेत स्पष्टपणे जाणवत होता.

डॉ.भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

शब्दकळेच्या प्रवासाला निघायचं ठरतं. दिवस ठरलेला असतो. हळूहळु सगळे जमायला लागतात. तहानलाडू भूकलाडू सोबत घेऊन लहानांपासून थोरांपर्यंत अगदी सगळ्या वयोगटातील शब्दकळेच्या प्रवासाला निघालेले प्रवासी एकत्रित होतात. आज एका नव्या प्रवासाला जायचं असतं. आजचं रमणीय विषयस्थान कोणतं असणार याची कुजबुज सुरु असते, किंवा ज्ञात असेल तर उत्सुकता असते