खाद्ययात्रा

उडदाची डाळ ४ तास भिजत घालावी. नंतर एकत्र करून त्यात मीठ व जिरेपूड घालावी व त्याचे लहान-लहान वडे करून तळावे. तळलेले वडे बाऊलमध्ये ठेवून त्यावर थोडी चटणी घालून खायला द्यावे. वरून एक चमचा दही व थोडी
जिरेपूड घालावी चटणीसाठी प्रथम चिंच भिजत घालून कोळ तयार करावा

साहित्य: बटाटे - भाजीसाठी, मोड आलेली कडधान्ये, टोमॅटो, कोबी, मटार, गाजर, बीट वगैरे, बेसन, तेल तिखट, मीठ, हिंग, हळद, ओवा, धनेजिरे पावडर, बारीक चिरलेली कोथिंबीर.

कृती: बटाट्याची कोणत्याही प्रकारे केलेली भाजी घ्यावी. उकडलेल्या बटाट्याची भाजी प्रकार १, Potato Sabzi Type 1 उकडलेल्या बटाट्याची भाजी प्रकार २, Potato Sabzi Type 2 मोड आलेली कडधान्ये, टोमॅटो, कोबी, मटार, गाजर, बीट याशिवाय इतरही भाज्या घेण्यास हरकत नाही. सर्व मिक्स करून मिरपूड घालावी. या मिश्रणाचे छोटे गोळे बनवावेत. ब्रेडच्या एका स्लाइसला पाणी लावून हाताने दाबावे. यामुळे जास्तीचे पाणी निघून जाईल व ब्रेडला हवा तास आकार देता येईल. अशा मऊ झालेल्या स्लाइसवर भाजीचा गोळा ठेऊन त्याभोवती ती स्लाइस wrap करावी व बटव्याचा आकार द्यावा. एका भांड्यात बेसन घेऊन त्यात तिखट, मीठ, हिंग, हळद, ओवा, धनेजिरे पावडर, बारीक चिरलेली कोथिंबीर हे सर्व घालावे. थोडे थोडे पाणी घालत गुठळ्या होऊ न देता मिश्रण भिजवावे. अगदी सैलसर नको. दाट असले पाहिजे. गरम तेलाचे २ चमचे मोहन घालावे. हा बटवा - पोटली - या बेसन मिश्रणात घोळवून त्याच आकारात तळावा.

हरबरा डाळ निवडून, स्वच्छ धुऊन १५-२० मिनिटे भिजत ठेवावी म्हणजे चांगली शिजते. मग कुकरमध्ये डाळ शिजवायची असेल तर २ कप डाळीला ५ कप पाणी घालावे. पाणी घातल्यावर कुकरचे झाकण बंद करून ४-५ शिट्या काढाव्यात मग मंद विस्तवावर ५ मिनिटे डाळ शिजू द्यावी. कुकर उघडल्यावर डाळ चाळणीवर काढून जास्तीचे पाणी काढून घ्यावे.

पराठ्याचे साहित्य एकत्र करून घट्टसर पीठ मळून घ्या. एका पातेल्यात थोडे तूप गरम करा. त्यात आले, मिरेपूड, पनीर, मीठ व कॉर्नफ्लोअरची पेस्ट घाला. गार झाल्यावर पुदिना व कोथिंबीर चिरून घाला. हे सारण पराठ्यात भरून पराठे लाटून घ्या. तेल सोडून चांगले खरपूस भाजा.

मेतकुटाप्रमाणेच सुक्या प्रकारचं हे तोंडी लावणं. कोकणात- त्यातही राजापूरच्या बाजूला हे आवर्जून केलं जातं. मऊ भाताबरोबर चवीसाठी हे घेतलं जातं. याशिवाय फणसाची भाजी, गवारी, भोपळ्याच्या भाजीत तसेच उसळीत चव वाढवण्यासाठी घातला जातो.

साहित्य : पाव किलो तांदूळ, १०-१२ सुक्या लाल मिरच्या (तिखटाच्या आवडीनुसार मिरच्यांचं प्रमाण कमी-जास्त करावं.) एक वाटी अख्खे काळे उडीद, १ हळकुंड किंवा दोन चमचे हळद, धणे अर्धी वाटी, एक चमचा मेथी दाणे.

कृती : पातेल्यात तांदूळ सुकेच भाजायला घ्यायचे. तांदूळ अर्धे भाजत आले की मिरच्या घालायच्या. मिरच्या तांदळाबरोबर भाजल्या जायला हव्यात. तांदूळ काळे होईपर्यंत भाजायचे. काळे उडीद, धणे, मेथी वेगवेगळे भाजायचे. हळकुंडही भाजून घ्यायचं. हळद पावडर असेल तर जराशी कोमट करून घ्यायची. सगळं मिक्स करून मिक्सरमध्ये दळायचं.

- चारुशीला धर, ठाणे.

साहित्य:- उसाचा रस १ ग्लास, तांदळाचा रवा १ वाटी, (तांदूळ भिजवून उपसून त्याला जाडसर वाटा) नारळाचे घट्ट दूध १ वाटी, वेलची पूड १ चमचा.

कृती:- तांदळाचा रवा तांबूस रंगावर भाजून घ्यावा. थंड झाल्यावर त्यात नारळाचे दूध मिसळून पेस्ट तयार करावी. त्यानंतर उसाचा रस उकळवून थोडा घट्ट करावा व त्यात हळूहळू तांदळाची पेस्ट घालावी. मिश्रण सतत ढवळत राहावे. गुठळ्या होऊ देऊ नका. थोडे घट्ट झाल्यावर त्याचे लाडू वळावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य:- 11/2 (दीड) वाटी बारीक चिरलेली शेपू, 1 वाटी बेसन, 2चमचे तांदुळाचे पीठ, 1 कांदा बारीक चिरलेला, प्रत्येकी 1 चमचा आले,लसूण पेस्ट, हळद, मिरची पावडर, मीठ चवीनुसार, 4चमचे तीळ, तळण्यासाठी तेल, इ.

कृती:- एका मोठ्या बाऊलमध्ये चिरलेली शेपू, बेसन, तांदुळाचे पीठ, कांदा, आले-लसून पेस्ट, हळद, मीठ, मिरची पावडर आणि 3 चमचे तीळ एकत्र करून पाणी घालून मळावे.

लहान गोळे करून वड्यांचा आकार देऊन वरून तीळ लावावे आणि खमंग तळून किंवा शॅलो फ्राय करून घ्यावे. साॅस, खजूर चटणीबरोबर गरम गरमच सर्व्ह करावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

आजकाल सर्वच पदार्थात भेसळ असतेच.. त्याबद्दल थोडंसं…

३१ डिसेंबर आणि १ जानेवारी वीकेण्डला आल्यामुळे जंगी पाटर्य़ाचे बेत रचले जात आहेत. यापूर्वी केवळ शहरी भागातच थर्टीफस्ट साजरा केला जात होता. आता ही प्रथा खेडय़ापाडय़ातही पोहोचली आहे. थर्टीफस्ट जवळ आला की युवावर्गांची धूमधाम तयारी असते. ती पार्टी कुठे करायची, कशी करायची, जेवणाचा मेनू कसा असावा यात युवा पिढी मग्न आहे. पण ३१ डिसेंबरला हॉटेलात जेवायला जाणं म्हणजे एक शिक्षाच. हॉटेलात गेलं की जागा मिळेल की नाही, जागा मिळाली तर दिलेली ऑर्डर वेळेत येईल की नाही याची अजिबातच खात्री नसते. ब:याचदा आपल्या आवडीच्या हॉटेलात तर जायलाच मिळत नाही. मग कुठेतरी काहीतरी खावून ३१ डिसेंबर साजरा करण्याचं उसनं समाधान चेहे:यावर मिरवावं लागतं. त्या ऐवजी पार्टी करायला नेहमी हॉटेलात कशाला जा ? घरच्या घरी पार्टी केली तरी मजा येते. व या वर्षी एक निर्णय घ्या कि ३१ डिसेंबर ला घरी पार्टी करणार व फँमिली सोबत जेवण करणार. घरी पार्टी करणार म्हणजे मेनू ठरवणे आले. पार्टीचा मेनू म्हणजे स्नॅक्स व डिनरचा. ज्या घरात नॉनव्हेजचा बेतही चालू शकेल त्यांनी यावेळेस आपण वेलकम ड्रिंक म्हणून मॉकटेल, स्नॅक्स म्हणून चिकन लॉलीपॉप, रेशमी कबाब, शामी कबाब हे सर्वात उत्तम पर्याय आहे. त्याशिवाय चिकन बिर्याणी, अशा लज्जतदार पदार्थाची मेजवानीही करू शकतो. जेवणानंतर स्वीट डिश लागतेच, त्यामुळे केक हा उत्तम पर्याय आहे. थंडीच्या दिवसांत आईस्क्रीम खाण्याची मजा काहीच औरच असते. त्यामुळे पार्टीला रंगत आणायची असेल तर आईस्क्रीम पाहिजेच. आईस्क्रीमचेही अनेक प्रकार असल्याने आपल्याला आवडतील त्या आईस्क्रीम बनवू शकतो. नववर्षाची पहिली रात्र डान्स, गाण्याने होत असते. त्यामुळे अशावेळेस पाहुण्यांना हलके पदार्थ देऊन ताजेतवाने ठेवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. त्यात आईस्क्रीम तर आहेच पण आपण पॉपकॉर्नही देऊ शकतो. त्यासोबत मस्तानी आपण देऊ शकतो.

संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३