व्हेजिटेरिअन लोकांसाठी डाळ हि एक वरदानच असते. त्यातलाच अख्खा मसूर हा एक डाळीचा प्रकार आपण पाहणार आहोत. मला नेहमीच जेवणामध्ये प्रयोग करायला आवडतात, पण जेंव्हा मी अख्खा मसूर रेस्टोरंट मध्ये खाल्ला आणि पहिल्यांदा घरी बनवला, तेव्हा ग्रेवी जमली नाही. मसूर पण खुप शिजले होते, म्हणून पुन्हा प्रयत्न केला. मसाल्यांची ग्रेवी बनवली परंतु त्यामध्ये मसाल्यांचीच चव जास्त लागली….म्हणून मग मी हा वेगळा प्रकार करुन पाहिला जेणेकरुंन मसूरला मसूरचिच चव लागावी आणि चव उत्कृष्ट असावी. आणि हा प्रयोग यशस्वी झाला, तुमच्यापर्यंत ही रेसिपी पोहचावी अशी इच्छा.

तर आज मी तुम्हाला अशीच थोड़ी वेगळी, चवदार आणि दररोज पेक्षा वेगळा टच असलेली अख्खा मसूर दाखवणार आहे. थोड़ी इनोवेटिव, रेस्टोरंट स्टाइल आणि कोल्हापूरी पद्धतीने केलेली! तर मग आजच्या जेवणाचा मेनू अक्खा मसूर करुन घरच्यांना खुश करा.

साहित्य:
2 कप उकड़लेले मसूर ( याला रात्रभर भिजत ठेवा,नंतर त्यामधे कसूरी मेथी,मीठ आणि किसलेले आले टाकून 2 शिट्ट्या दया ), 1 कप मसूर पेस्ट ( ही बनवण्यासाठी शिजवलेल्या मसूर मधुनच आर्धा कप मसूरची ग्रेवी साठी पेस्ट बनवायचि आहे ), 1 कप बारीक़ कापलेला टोमॅटो, 1 कप बारीक़ चिरलेली कोथींबीर, 2-3 तेज पत्ते, 1 चमचा जीरा, 1 चमचा धना पावडर, 1 चमचा गरम मसाला पावडर, 1 चमचा हळद, 2 चमचे लाल मिर्ची पावडर( काश्मिरी लाल मिर्च), 8-9 लसनाच्या पाकळ्या, 3 चमचे फ्रेश क्रीम, 1 कप बारीक़ चिरलेला कांदा,2 हिरव्या मिरच्या,आर्धा कप तेल, मीठ स्वादानुसार

कृती:
१) एका कढई मध्ये तेल गरम करत ठेवा, (ईथे गॅस मध्यम आचेवर ठेवा) तेल तपल्यावर जीरे व सोबत लसूण टाका.
२) लसूण सोनेरी होत आल्यावर त्यामधे तेज पत्ता आणि कांदा,हळद टाकून चांगले मिक्स करा. कांदा ब्राऊन झाल्यावर त्यामधे टोमॅेटो टाका, चांगले मिक्स करा, कांदा अणि टोमॅटो मधून तेल सुटायला लागल्यावर त्यामध्ये धना पावडर, गरम मसाला पावडर आणि लाल तीखट टाकून चांगले मिक्स करा.
३) नंतर त्यामधे मसूर पेस्ट घाला, परतून घ्या अणि मग ग्रेवी साठी जितके पाणी हवे असेल तितके घालून ग्रेवी तयार करून घ्या, लक्षात ठेवा इथे आपल्याला मसूर शिजवतानाचेच पाणी वापरायचे आहे. ग्रेवी चांगली परतून शिजवून घ्यायची आहे. नंतर शिजवलेला मसूर घाला आणि मसूर व ग्रेवी चांगली परतून घ्या.
४) शिजतनाच हिरव्या मिरच्या आणि कोथींबीर टाका त्यामुळे खुप चांगली चव येते, आताउकळी आल्यावर गॅस कमी करा.
५) नंतर त्यात क्रीम टाका, चांगले मिक्स करा, चमच्याने ढ़वळत रहा जेणेकरुन क्रीम फुटणार नाही. आता झाकण ठेऊन 2 मिनट मंद आचेवर वाफ दया.
६) वाफ दिल्यावर सर्विंग बाऊल मध्ये काढून, वरुन कोथींबीर आणि क्रीम ने सजवून गरमा गरम चपाती,रोटी किंवा भातासोबत वाढा:)

साहित्य: २वाट्या बारीक रवा, ४ टेबलस्पून तूप, दिड वाटी पिठीसाखर, १० - १२ बदाम, १०-१२ काजू,१०-१२ वेलची, चार टी.स्पून, चारोळ्या, थोडे दूध व चवीपुरते मीठ, मुटके तळण्यासाठी तूप

कृती: प्रथम रवा एक टेबलस्पून तूप व चवीपुरते मीठ घालून रवा रवाळ करुन दूध व थोडे पाणी घालून घट्ट भिजविणे. नंतर १० मिनिटांनी त्याचे लहान गोळे मुटके घट्ट करून मंद गॅसवर लालसर तळून घेणे, मुटके गरम असताना मिक्सर मधून बारीक करुन घ्यावेत. नंतर चाळून घ्यावे. ताटात तूप घेऊन त्यात पिठीसाखर टाकून चांगले फेसून घेऊन वरील मिश्रण व काजू, बदाम, चारोळी व वेलची यांची पावडर वरील मिश्रणात घालावी. नंतर लाडू वळावेत.लाडू वळताना लाडवाला बेदाणा अगर चेरी लावावी.

- सौ. सुलभा मो. देशपांडे

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

दही व साखर मिसळून घ्यावे. साखर विरघळली की नंतर त्यात दूध, रवा, वेलचीपूड, चारोळी, मीठ, लोणी, रंग व सोडा क्रमाने घालून चांगले मिसळावे. तासभर झाकून ठेवावे. नंतर तुपाचा पातळ हात सारवलेल्या भांड्यात मिश्रण ओतावे. मध्यम गरम ओव्हनमध्ये अर्धा तास हा केक भाजावा. गार झाल्यानंतर खा.

३१ डिसेंबर आणि १ जानेवारी वीकेण्डला आल्यामुळे जंगी पाटर्य़ाचे बेत रचले जात आहेत. यापूर्वी केवळ शहरी भागातच थर्टीफस्ट साजरा केला जात होता. आता ही प्रथा खेडय़ापाडय़ातही पोहोचली आहे. थर्टीफस्ट जवळ आला की युवावर्गांची धूमधाम तयारी असते. ती पार्टी कुठे करायची, कशी करायची, जेवणाचा मेनू कसा असावा यात युवा पिढी मग्न आहे. पण ३१ डिसेंबरला हॉटेलात जेवायला जाणं म्हणजे एक शिक्षाच. हॉटेलात गेलं की जागा मिळेल की नाही, जागा मिळाली तर दिलेली ऑर्डर वेळेत येईल की नाही याची अजिबातच खात्री नसते. ब:याचदा आपल्या आवडीच्या हॉटेलात तर जायलाच मिळत नाही. मग कुठेतरी काहीतरी खावून ३१ डिसेंबर साजरा करण्याचं उसनं समाधान चेहे:यावर मिरवावं लागतं. त्या ऐवजी पार्टी करायला नेहमी हॉटेलात कशाला जा ? घरच्या घरी पार्टी केली तरी मजा येते. व या वर्षी एक निर्णय घ्या कि ३१ डिसेंबर ला घरी पार्टी करणार व फँमिली सोबत जेवण करणार. घरी पार्टी करणार म्हणजे मेनू ठरवणे आले. पार्टीचा मेनू म्हणजे स्नॅक्स व डिनरचा. ज्या घरात नॉनव्हेजचा बेतही चालू शकेल त्यांनी यावेळेस आपण वेलकम ड्रिंक म्हणून मॉकटेल, स्नॅक्स म्हणून चिकन लॉलीपॉप, रेशमी कबाब, शामी कबाब हे सर्वात उत्तम पर्याय आहे. त्याशिवाय चिकन बिर्याणी, अशा लज्जतदार पदार्थाची मेजवानीही करू शकतो. जेवणानंतर स्वीट डिश लागतेच, त्यामुळे केक हा उत्तम पर्याय आहे. थंडीच्या दिवसांत आईस्क्रीम खाण्याची मजा काहीच औरच असते. त्यामुळे पार्टीला रंगत आणायची असेल तर आईस्क्रीम पाहिजेच. आईस्क्रीमचेही अनेक प्रकार असल्याने आपल्याला आवडतील त्या आईस्क्रीम बनवू शकतो. नववर्षाची पहिली रात्र डान्स, गाण्याने होत असते. त्यामुळे अशावेळेस पाहुण्यांना हलके पदार्थ देऊन ताजेतवाने ठेवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. त्यात आईस्क्रीम तर आहेच पण आपण पॉपकॉर्नही देऊ शकतो. त्यासोबत मस्तानी आपण देऊ शकतो.

संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

साहित्य: १ वाटी कणीक, २ वाटी पाणी, १ वाटी दूध, अर्धी वाटी गुळ, २ चमचे साजुक तुप, चिमुटभ गीत आणि थोडी वेलचीपुड

कृती: प्रथम कढईमध्ये २ चमचे तुप घालुन कणीक चांगली खरपुस भाजून घेणे. अर्धीवादी पाण्यामध्ये कणीक यांचे मिश्रण एकजीव करुन घेणे. नंतर पातेल्यामध्ये दिडवाटी पाणी आणि एक वाटी दूध यांचे मिश्रण उकळत असतांनाच त्यात एकजीव केलेले मिश्रण घालावे व चांगली उकळी आल्यावर गुळ विरघळल्यावर चांगले खदखदायला (खुप उकळल्यावर) लागल्यावर गॅस बंद करावा व वरुन वेलची पुड घालावी, अशी ही लज्जतदार ठुली तयार झाली !

टीप: हि ठुली ६ ते ७ महिन्याच्या बाळाला थोड दुध घालून पातळसर करुन भरवता येते. तसेच पचनास हलके असल्यामुळे वृद्धांना सकस आहार म्हणून उपयोगी आहे.

-श्रीमती मंगला दत्तात्रय वैद्य

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

सर्व प्रथम 200 ग्रँ. पनिर घ्या. त्याचे तुकडे करून त्याला मीठ, लाल तिखट, गरम मसाला, हळद लावून बाजूला ठेवून द्या.

1/2 तासाने एका पँन मध्ये 3 चमचे तेल आणि एक चमचा तुप घाला. ढाबा स्टाईल मध्ये तेला तुपाचा वापर सढळ हस्ते असतो आपल्याला आवडत नसेल तर प्रमाण कमी करा. त्यात मँरिनेट केलेलं पनिर टाँस करून घ्या. थोडं साँफ्ट होईपर्यंत. मग पनिर वेगळं काढून ठेवून त्याच पँन मध्ये अनुक्रमे जिरं,मिरी, लवंग, दालचिनी, तमालपत्र घाला. प्रमाण आपल्या तिखट आवडेल त्याप्रमाणे मग 2 मोठे कांदे बारीक चिरलेले घाला. रंग हलका ब्राऊन होईपर्यंत परता. मग त्यात 3 चमचे लाल तिखट, पाव चमचा हळद, 2 चमचे धना जिरं पूड, आणि 2 चमचे बेसन घालून चांगलं परतून घ्या. खरपूस.... मसाला चिकटतोय असं वाटलं तर पाण्याचा हबका मारा. मग त्यात 3 मध्यम टोमँटो प्युरी टाका आणि पुन्हा तेल सुटे पर्यंत परतून घ्या. मीठ आणि बारिक चिरलेली कोथिंबिर घाला. शेवटी बाजूला ठेवलेलं पनिर आणि ग्रेव्ही नुसार पाणी घालून झाकण लावून 2 मिनिटं ठेवा....... झालं आपलं ढाबा स्टाईल पनिर मसाला.....

टिप : ढाबा स्टाईल रेसिपित काही जणं फक्त तुपाचा वापर करतात, काही तेलाचा तर काही दोन्हीचा आणि जरा जास्तच..... तसच जेवढे आपण मसाले परतू तेवढी टेस्ट वाढते....

साहित्य:- शेवग्याचा पाला, हरभरा डाळीचे पीठ, तांदूळ पीठ, ओवा, हिरवी मिरची पेस्ट, मीठ, हळद, तेल, दही इ.

कृती:- शेवगा पाला, बेसन, तांदूळ पीठ, ओवा, हिरवी मिरची पेस्ट, मीठ, हळद व तेल एकत्र करावे. दही घालून भिजवून तेलाचा हात लावलेल्या थाळीत थापावे. कुकरमध्ये वाफवून वड्या थंड करून कापाव्यात किंवा तव्यात तेल घालून तळाव्यात किंवा फोडणीत परताव्यात. वरून खोबरे, कोथिंबीर टाकावी.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य: १ वाटी सोललेली करंदी, २ कांदे, आले १ मोठा तुकडा, १० ते १२ लसुण पाकळ्या, १ चमचा हळद, तिखट, आवडीनुसार मीठ, १ चमचा गरम मसाला, पावाचे ४ स्लाईस, ६ ते ७ बटाटे, बटरचा चुरा

कृती : कढईत थोडे तेल घ्यावे. तेल तापल्यावर त्यात फोडणीला बारीक चिरलेला लसूण व हिंग टाकणे, करंदीला हळद, तिखट, मीठ, आले लसूण लावून घेणे. तेलावर लसूण लाल झाल्यावर त्यात कांदा टाकणे. कांदा लाल झाल्यावर त्यात करंदी टाकणे व नंतर त्यावर लिंबू पिळणे, गरम मसाला टाकणे करंदी शिजवून कोरडी करणे.

बटाटे उकडून घेणे नंतर ते एकजीव करुन घेणे बटाट्यात पावाचा चुरा टाकणे. आले लसूण गोळी टाकणे. मीठ घालून बटाट्याचा गोळा करणे व त्याला वाटीसारखा आकार देऊन त्यात करंदी घालावी व नंतर बटरच्या चुऱ्यात घोळवून तेलावर फ्रायपॅनवर तळावे. खाण्यास रुचकर लागतात.

- सौ. विनया देशमुख

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

साहित्य : ४ वाटया शिजलेला भात, १ वाटी गोड दही, अर्धी वाटी दूध, चवीनुसार मीठ (साधारणत: दीड ते दोन चमचे), ३ तळलेल्या सांडग्या मिरच्या.

कृती : प्रथम शिजलेला भात एका पसरट पातेलीत किंवा ताटात पसरुन पूर्ण गार होऊ द्यावा, किंवा शक्यतो सकाळी दही भात करायचा असेल तर रात्रीच शिजवून तयार केलेला असला तर फारच बरे. गार भात पातेलीत घाला त्यात दही, दध घालून नीट कालवा. नंतर त्यात सांडग्या मिरच्या हाताने कुस्करून घाला. भाताची चव घेऊन पहा. आवश्यकता असेल तरच त्यात मीठ घाला. सांडग्या मिरचीत मीठ असते, म्हणून मीठ घालण्याआधी नेहमी चव घेऊन पहा. हा भात केळीच्या पानावर फार चांगला लागतो.

टीप : हा भात कालवल्यानंतर फार वेळ ठेवल्यास तो फुगतो व घट्ट होता. अशावेळी त्यात पुन्हा थोडेसे दूध घालून भात कालवून खावा

ज्वारी तीन दिवस पाण्यात भिजवून ठेवावी. त्यानंतर पाण्यातून उपसून त्याची कापडाच्या साहाय्याने साले काढून घ्यावीत. नंतर त्याला भारतासारखे शिजवून कच्चं तेल, कढी किंवा ताकाबरोबर खावं.