३१ डिसेंबर आणि १ जानेवारी वीकेण्डला आल्यामुळे जंगी पाटर्य़ाचे बेत रचले जात आहेत. यापूर्वी केवळ शहरी भागातच थर्टीफस्ट साजरा केला जात होता. आता ही प्रथा खेडय़ापाडय़ातही पोहोचली आहे. थर्टीफस्ट जवळ आला की युवावर्गांची धूमधाम तयारी असते. ती पार्टी कुठे करायची, कशी करायची, जेवणाचा मेनू कसा असावा यात युवा पिढी मग्न आहे. पण ३१ डिसेंबरला हॉटेलात जेवायला जाणं म्हणजे एक शिक्षाच. हॉटेलात गेलं की जागा मिळेल की नाही, जागा मिळाली तर दिलेली ऑर्डर वेळेत येईल की नाही याची अजिबातच खात्री नसते. ब:याचदा आपल्या आवडीच्या हॉटेलात तर जायलाच मिळत नाही. मग कुठेतरी काहीतरी खावून ३१ डिसेंबर साजरा करण्याचं उसनं समाधान चेहे:यावर मिरवावं लागतं. त्या ऐवजी पार्टी करायला नेहमी हॉटेलात कशाला जा ? घरच्या घरी पार्टी केली तरी मजा येते. व या वर्षी एक निर्णय घ्या कि ३१ डिसेंबर ला घरी पार्टी करणार व फँमिली सोबत जेवण करणार. घरी पार्टी करणार म्हणजे मेनू ठरवणे आले. पार्टीचा मेनू म्हणजे स्नॅक्स व डिनरचा. ज्या घरात नॉनव्हेजचा बेतही चालू शकेल त्यांनी यावेळेस आपण वेलकम ड्रिंक म्हणून मॉकटेल, स्नॅक्स म्हणून चिकन लॉलीपॉप, रेशमी कबाब, शामी कबाब हे सर्वात उत्तम पर्याय आहे. त्याशिवाय चिकन बिर्याणी, अशा लज्जतदार पदार्थाची मेजवानीही करू शकतो. जेवणानंतर स्वीट डिश लागतेच, त्यामुळे केक हा उत्तम पर्याय आहे. थंडीच्या दिवसांत आईस्क्रीम खाण्याची मजा काहीच औरच असते. त्यामुळे पार्टीला रंगत आणायची असेल तर आईस्क्रीम पाहिजेच. आईस्क्रीमचेही अनेक प्रकार असल्याने आपल्याला आवडतील त्या आईस्क्रीम बनवू शकतो. नववर्षाची पहिली रात्र डान्स, गाण्याने होत असते. त्यामुळे अशावेळेस पाहुण्यांना हलके पदार्थ देऊन ताजेतवाने ठेवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. त्यात आईस्क्रीम तर आहेच पण आपण पॉपकॉर्नही देऊ शकतो. त्यासोबत मस्तानी आपण देऊ शकतो.

संजीव वेलणकर पुणे
९४२२३०१७३३

साहित्य: ३ दळदार टोमॅटो, १ अगदी लहानसा कांदा किंवा कांद्याच्या ३ मोठ्या फोडी, २ लहान लसूण पाकळ्या, ४ मिरी दाणे, लहान पाव कप दूध, मीठ चवीनुसार, चिमूटभर साखर.

कृती: टोमॅटो, कांदा, लसूण, मिरी दाणे एकत्र करून कुकरला अगदी मऊ शिजवून घ्या. गार झाल्यावर मिक्सरला वाटून, गाळून घ्या. उकळायला ठेवा. त्यात मीठ आणि दूध, साखर घालून मंद गॅसवर उकळा.

आपल्या साऱ्या स्वयंपाकघराची, व्यवस्थितपणाची आणि स्वच्छतेची पारखच त्या किचन सिंकवरून होते. ते सिंक स्वच्छ ठेवणं खरं फार अवघड नसतं. सिंक स्वच्छ घासण्यासाठी एक वेगळा स्पंज ठेवावा.

ह्या डिशचे वैशिट्य असे की या प्रक्रिये मद्धे कोठेही पाणी वापरले नाही. टोमॅटो, लिंबू व फोडणीच्या ओलाव्यावर पोहे केले आहेत.

……. त्या काळी रेल्वे गाडीमध्ये आणि रेल्वे स्थानकांवरही आजच्यासारखे मुबलक खाद्यपदार्थ मिळत नसत. त्यामुळे दादरला रेल्वेतून उतरल्या उतरल्या प्रवासी मामा काणे यांच्या उपाहारगृहात जात असत…..

साहित्य : २ मध्यम कांदे ( बारीक चिरून ), ३ मोठे टोमॅटो ( बारीक चिरून ), १ टोमॅटोची प्युरी, २ मध्यम बटाटे ( उकडून ), २ टिस्पून मिरची, आले, लसूण पेस्ट (२ हिरव्या मिरच्या + ५ लसूण पाकळ्या + १/२ इंच आल्याचा तुकडा), १/४ कप फ्लॉवर ( वाफवलेला ), १/४ कप मटार ( वाफवलेले ), १/४ कप भोपळी मिरची ( एकदम बारीक चिरून ), १/४ कप गाजर ( बारीक चिरून वाफवून घ्यावे ).

मसाले : १/२ टिस्पून आमचूर पावडर, २ टिस्पून लाल तिखट, १/८ टिस्पून मिरपूड, १ टिस्पून धणेपूड, १/२ टिस्पून गरम मसाला, १ टिस्पून पावभाजी मसाला
३ टिस्पून बटर, १ टिस्पून तेल, चवीपुरते मीठ.

सजावटीसाठी : बारीक चिरलेली कोथिंबीर, बारीक चिरलेला कांदा, लिंबाच्या फोडी.

कृती : कढईत तेल आणि बटर गरम करून त्यात बारीक चिरलेला कांदा परतून घ्यावा. कांदा अर्धवट परतला कि आले-लसूण-मिरची पेस्ट घालावी. कांदा नीट परतला कि त्यात बारीक चिरलेला टोमॅटो घालून मध्यम आचेवर टोमॅटो एकदम मऊ होईस्तोवर शिजू द्यावा. टोमॅटो प्युरी घालून मध्यम आचेवर २ ते ४ मिनीटे उकळी काढावी. मिश्रण खुप घट्ट झाले तर थोडे पाणी घालावे. यामध्ये आमचुर पावडर, लाल तिखट, मिरपूड, धणेपूड, गरम मसाला, चवीपुरते मीठ आणि थोडा पावभाजी मसाला घालून मिक्स करावे.

यामध्ये अर्धवट मॅश केलेले फ्लॉवर, गाजर आणि मटार घालावे. १ टिस्पून बटर आणि उरलेला पावभाजी मसाला घालावा. उकडलेले बटाटे व्यवस्थित कुस्करून घालावे.
पाणी घालावे, ढवळावे. बारीक चिरलेली भोपळी मिरची घालावी. गरजेनुसार मीठ-मसाला घालावा. मध्यम आचेवर ८ ते १० मिनीटे शिजू द्यावे. गरमागरम पावभाजी मसालापाव बरोबर सर्व्ह करावी. सर्व्ह करताना भाजीवर बटर, कांदा, कोथिंबीर आणि लिंबाचा रस घालावा.

साहित्य:- दोन वाट्या मऊ गूळ, अर्धी वाटी दाण्याचे व तिळाचे कूट, दोन चमचे बेसन, थोडे साजूक तूप, वेलची-जायफळ पूड एक चमचा, कणीक व तांदळाची पिठी.

कृती:- तुपावर बेसन भाजावे. गुलाबी रंग आल्यावर गॅस बंद करावा. नंतर त्यात गूळ घालावा. बेसन गरम असल्याने गूळ विरघळेल. नंतर त्यात शेंगदाण्याचे व तिळाचे कूट घालावे. जायफळ-वेलची पूड घालावी. मिश्रण गार करावे. नंतर कणीक भिजवून घ्यावी. कणकेची गोल वाटी करून त्यात सारण भरावे. कणकेची वाटी बंद करून पिठीवर पोळी लाटावी. नॉनस्टिक पॅनवर भाजावी.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य - १ पेला हरभऱ्याची डाळ, तेल, फोडणीचं साहित्य, हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, २ चमचे साखर, चवीपुरतं मीठ, लिंबू, नारळ.

कृती - हरभऱ्याची डाळ रात्री पाण्यात भिजत घालावी. सकाळी पाणी काढून मिक्सरवर खरबरीत वाटावी. वाटताना त्यात २-३ हिरव्या मिरच्या घालाव्या. मिश्रण कुकरच्या भांड्यात ठेवून कुकरच्या दोन तीन शिट्ट्या कराव्यात. डाळ बाहेर काढून ताटात पसरून हातानं मोकळी करावी. कढईत २ डाव तेल घेऊन मोहरी, जिरे, हिंग, हळदीची फोडणी करावी. त्यात मोकळे केलेल्या वाटलेल्या डाळीचं मिश्रण घालावं. २ चमचे साखर, चवीपुरतं मीठ घालून मिश्रण थोडं परतावं. त्यात अर्ध्या लिंबाचा रस घालावा. मिश्रण नीट हलवून घ्यावं. वरून कोथिंबीर आणि खोवलेला नारळ घालावा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

आपल्या सर्वांनाच विविध प्रकारची पेय पिण्यास आवडतात. सगळ्यात नैसर्गिक पेय म्हणजे “पाणी”. विविध प्रकारचे फळांचे, भाज्यांचे रस म्हणजे शरीरासाठी उत्तम, कारण त्यामध्ये विविध पौष्टिक गुणधर्म आढळून येतात.

साहित्य :-
हरभरा डाळीचं पीठ दीड वाटी, तिखट अर्धा चमचा, ओवा एक चमचा, धणेपूड सव्वा चमचा, जिरेपूड एक चमचा, सांबार मसाला एक चमचा, चिंचेचा कोळ एक मोठा चमचा किंवा तीन-चार आमसुलं, गुळ एक मोठा चमचा, चिरलेली कोथिंबीर पाव वाटी, कढीपत्ता तीन-चार पानं, तेल अर्धी वाटीपेक्षा जास्त, फोडणीचं साहित्य, खोबऱ्याचा कीस पाव वाटी, चवीनुसार मीठ .

कृती :-
फोडणी करून त्यात एक वाटी डाळीचं पीठ खमंग भाजून घ्यावं आणि त्यात मीठ , तिखट घालून थोडं थोडं पाणी घालत अगदी घट्टसर पिठल्यासारखं करावं. मिश्रण कडेनं सुटू लागलं म्हणजे एका ताटाला तेलाचा हात लावून घ्यावा व वरील मिश्रण त्यावर थापावं. एकसारखं थाप्ल्यावर त्यावर किसलेलं खोबरं आणि कोथिंबीर पेरावी व मोठया मोठया चौकोनी वड्या कापून घ्याव्या. वड्या थंड झल्यावर त्या एका भांड्यामध्ये काढून घ्याव्यात . वर केलेल्या पाटवडीच्या प्रमाणे ,घट्टरस्सा करून तो वेगळा व गरम, उकळता ठेवावा. आंबट गोड हवा असल्यास तसा करावा किंवा आंबट-गोड न घालताही झणझणीत छान लागतो. ही भाजी वाढताना आधी दोन वड्या ठेवून त्यावर रस्सा घालावा व खोबरं-कोथिंबीर पेरून किंवा आवडीप्रमाणे सुशोभित करावं. आणि मनमुराद खावा.