खाद्ययात्रा

कांदा पोह्याचे पोहे भिजवायचे. थोड्या वेळाने त्यात हिरवी मिरची,कोथिंबीर, आले,लसुण पेस्ट टाकणे. हळद,हिंग हवे असल्यास तिखट,धने जीरे पुड,थोडा चाट मसाला, मीठ घालावे. थोडे तेल टाकून मळून घ्यावे. गोळे करुन तेलात मंद गँसवर तळून घ्यावेत. हिरवी चटणी, गोड चटणी, शेजवान चटणी,टोमॅटो सोस बरोबर खायला घ्यावे. खमंग लागतात. ह्यात उरलेला भात उकडलेला बटाटा पण मिक्स करु शकतो.

साहित्य :
साबुदाणा एक वाटी
जरुरीप्रमाणे रिफाईंड तेल
मीठ
पाणी

कृती :
साबुदाणा चार/पाच तास भिजत ठेवा. भिजल्यावर त्यात चवीनुसार मीठ घालून कालवा. पत्र्याची झाकणे घ्या. त्याला वरून हलकासा तुपाचा हात लावा. या झाकणावर साबुदाणा पसरून घाला. इडलीपात्रात पाणी उकळायला ठेवा. त्यावर चाळणी ठेवा. आणि यावर साबुदाणा पसरून ठेवलेली झाकणे ठेवा. चांगली वाफवून घ्या. साबुदाणा शिजला की या पापड्या सुईच्या साहाय्याने अलगद उचलून काढाव्यात थाळीत/ताटात चांगल्या वाळवून घ्याव्यात. चवीसाठी यात जिरे सुद्धा घालता येते. जरुरीप्रमाणे तळून खाव्यात. चांगल्या कुरकुरीत लागतात.

साहित्य : ताजा खवा ५०० ग्राम , काजू पाकळी १०० ग्राम (मिक्सरवर फिरवून पावडर करून घ्या) , पिठीसाखर १०० ग्राम (ज्यांना गोड मोदक आवडत असतील त्यांनी साखर जास्त घातली तरी चालेल) , स्वादासाठी एक छोटा चमचा विलायची पावडर

कृती : एका कढईत मंद गॅसवर खवा सोनेरी रंगावर चांगला खरपूस भाजून घ्या. थंड झाल्यावर त्यात काजूची पावडर,पिठीसाखर व विलायची पावडर घालून चांगले मळून घ्या व एका तसराळ्यात ठेऊन वर ताट ठेवून झाकून ठेवा. अर्ध्या तासाने पुन्हा एकदा तसराळ्यातील गोळा मळून घ्या व मोदकाच्या साच्यांत दाबून भरून मोदक काढून घ्या व एका ताटांत प्लास्टीकचा कागद पसरून त्यावर मोदक काढून वाळवून घेऊन एका डब्यात भरून ठेवा.

-- संजीव वेलणकर, पुणे
९४२२३०१७३३

बटाटे उकडून घ्या. ते कुस्करून घ्या, ताजा कुटलेला गरम मसाला, चवीप्रमाणे आलं, लसूण, मिरची यांचे एकजीव मिश्रण करा. हे मिश्रण कुस्करलेल्या बटाटयांत चांगले मिसळा. एक चवदार व एकजीव मिश्रण तयार होईल याची काळजी घ्या. वेगवेगळया आकाराचे पॅटिसचे साचे बाजारात मिळतात. शंकरपाळी, बदाम यासारखा आकार या मिश्रणाला द्या. पॅटिसचा साचा नसेल तर घरी देखील आपण निरनिराळे आकार देऊ शकतो. मिश्रणाला आकार दिल्यावर सुक्या पावाचा कुस्करा करा. त्यात थोडा रवा देखील मिसळला तरी चालेल किंवा आवडीप्रमाणे रव्याचाच लेप कच्च्या पॅटिसला बाहेरून द्या.

सॉस बनवण्यासाठी लोणी गरम करा. त्यात कॉर्नफ्लोअर व कोको पावडर मिसळा. थोडं परतून दूध टाका आणि घट्ट होईपर्यंत शिजवा. साखर टाकून थंड करा.

कढईत तेल गरम करावे. त्यात चिरलेली लसूण घालून गुलाबीसर परतावे. नंतर मोहोरी, हिंग, कढीपत्ता, आणि लाल मिरच्या घालून फोडणी तयार करावी.

केळी अनेक प्रकारची असतात. हिरवी, वेलची, रस्ताळी, पांढरी, लांब केरळची, लाल मद्रासी… अशी अनेक नावे घेऊन त्यातले प्रकार आपल्यासमोर फडा काढून उभे असतात. केळ्यात भरपूर पोटॅशियम, सोडियम, क्लोरिन, लोह, अमिनो ऍसिड, फोलेट अशी अनेक पोषणद्रव्ये असतात. एका मोठ्या केळ्यातून साधारण १०० कॅलरीज मिळतात. यात गर भरपूर पण रस कमी असतो. त्यामुळे दमून आलं की एक केळे खाल्ले तरी पोट भरल्याचं समाधान मिळतं. ते पचायला जड असले तरी शक्तीवर्धक आहे. तरूण वयात स्वप्नावस्थेवर रोज एक केळे खावे. केळ्याने मलावरोध, पोटात व शरीरात होणारी आग कमी होते. रक्तपित्त, मुतखडा यांच्यावर शीतलतेमुळे केळे खाणे चांगले. कोवळे केळे हे गोड, तुरट, काहीसे आंबट, पित्तनाशक व रूचीदायक आहे. केळीचे पान वेदनाशामक तर कंद कृमि कमी करणारा आहे. पिकलेले केळे मात्र पचायला जड पण पित्त व रक्तदोष नाहीसे करणारे आहे. धातूंची वृद्धि करणारे व तृप्तिदायक आहे. असे हे केळे आपल्याला पचेल त्यावेळी व त्या त्या प्रकारचे व प्रकाराने खावे. केळ्याचा उपयोग बिस्किटे, ब्रेड, कुकीज, आईस्क्रीम, टॉफीज, पुडिंग्ज, मफिन्स, मिल्क शेक्स यात करून त्यांची चव बदलता येते.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळे-अंजीर कोफ्ता
साहित्य :- ६ कच्ची केळी, १ वाटी अंजीर, अर्धी वाटी चीज, ३ चमचे मैदा, ३ चमचे कॉर्नफ्लोअर, २ चमचे हिरवी मिरचीचे तुकडे, चिरलेली कोथिंबीर, मीठ, १ चमचा लिंबाचा रस, बडीशेप पूड, वेलची पूड, जायफळ पूड, पांढरी मिरेपूड प्रत्येकी अर्धा लहान चमचा.
कृती :- एका बाऊलमध्ये अंजीर तुकडे, चीज व कोथिंबीर एकत्र करा. दुसऱ्या बाऊलमध्ये केळी उकडून कुस्करून घ्या. मग वरील सर्व पदार्थ एकत्र करा. आवश्यीक असल्यास पाण्याचा हबका मारा. हाताला तेल लावून गोळ्याची पारी करा व अंजिराचे मिश्रण त्यात भरा व कडा बंद करून गरम तेलात कोफ्ते तळून घ्या.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळे फिंगर तीळ
साहित्य:- ४ ब्रेड स्लाइस, १ लहान चमचा पांढरे तीळ, २ वाफवलेली कच्ची केळी, १ बारीक चिरलेला टोमॅटो, १ बारीक चिरलेला कांदा, हिरव्या मिरचीचे तुकडे, कोथिंबीर, लिंबाचा रस, काळे मिरेपूड, मीठ.
कृती :- उकडलेली केळी किसून घ्या. ब्रेड व तीळ सोडून सर्व साहित्य एका भांड्यात एकत्र करा. ब्रेडवर हे मिश्रण लावा. मग तीळ लावा. ओव्हनमध्ये सोनेरी रंगावर ग्रील करा. प्रत्येक स्लाइसचे तीन उभे तुकडे कापा. सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळ्याचा डोसा
साहित्य :- ४ पिकलेली केळी, ६ मोठे चमचे साखर, २ मोठे चमचे तांदळाचे पीठ, ३ मोठे चमचे मैदा, १ लहान चमचा बेकिंग पावडर, अर्धा पेला दूध.
कृती :- मिक्सरमधून सर्व साहित्य बारीक करून घ्या. तयार पीठ तव्यावर टाकून डोसा बनवा. गरमागरम डोसा मधासोबत सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळे वॉलनट ब्रेड
साहित्य :- २ केळी, पाव वाटी आयसिंग शुगर, अर्धी वाटी मैदा, ३ चमचे दही, पाव वाटी लोणी, थोडी बेकिंग पावडर, व्हॅनिला इसेन्स, अक्रोडचे तुकडे, ३ चमचे तेल, २ चमचे कोकोपावडर.
कृती :- एका भांड्यात वरील सर्व पदार्थ घेऊन चांगले फेटून घ्या. एका ट्रेला तुपाचा हात लावा व त्यात मिश्रण ओता. मग 180 डिग्री सेल्सिअसवर 10 मिनिटे बेक करा व थंड झाल्यावर स्लाइस कापून घ्या.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळ्याचे गुलाबजाम
साहित्य :- १ भांडे रवा, अर्धा भांडे दूध, २ लहान चमचे पनीर, १ पिकलेले केळे, १ पेला साखर, थोडे केशर, तेल.
कृती :- एक चमचा दुधात केशर भिजवा. रवा परतून घ्या. एका डिशमध्ये पनीर, रवा, दूध व केळे घालून मळून घ्या. लिंबाच्या आकाराचे गोळे बनवा. कढईत तेल गरम करून सोनेरी रंगावर तळून घ्या. एका भांड्यात १ पेला साखर व १ पेला पाणी उकळून पाक तयार करा. पाकात केशर घाला.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळ्याचा शाही हलवा
साहित्य :- केळी, अर्धा लिटर दूध, खोबऱ्याचा चव, १ वाटी साखर, पाव वाटी दाण्याचे कूट, बदाम, बेदाणे, केशर, वेलदोडेपूड, जायफळपूड.
कृती :- प्रथम केळी कुस्करून घ्या. त्यात दूध घालून शिजवायला ठेवा. मग खोवलेले खोबरे घालून ढवळत राहा. त्यात थोडे थोडे दूध घालून शिजवा. नंतर १ वाटी साखर, दाण्याचे कूट, बदाम व बेदाणे घालून शिजवा. गॅस बंद करून वेलदोडे पूड व जायफळ पूड घाला. केशर घालून सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केळाचे वेफर्स
साहित्य :- २ कच्ची केळी, मीठ चवीनुसार, अर्धा चमचा हळद, तेल.
कृती :- केळी सोलून त्याचे काप करा. त्याला हळद व मीठ चोळून एक ते दोन मिनिटे तसेच राहू द्या. मग कढईत तेल गरम करून ते काप तळून घ्या. सोनेरी रंगावर तळून काढा. कुरकुरीत होतात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

कच्ची केळी आणि मखाण्याचे रोल
साहित्य :- २ कच्ची हिरवी केळी, २ मध्यम आकाराचे बटाटे, २ मोठे चमचे बेसन, १ चमचा लाल तिखट, जिरे, मीठ, तेल, व १५० ग्रॅम मखाणे (मखाणे म्हणजे कमळाच्या बिया. कमळाला शंकूच्या आकाराचं फळ लागतं. पाकळीच्या मध्यभागी ‘स्त्री केसर’ असतात. या स्त्रीकेसराच्या सपाट खोबणीत काळय़ा बिया असतात. या बिया भाजून त्यांच्यापासून लाह्या तयार केल्या जातात.)
कृती :- केळी आणि बटाटे उकडून घ्या. मखाणे कोरडेच भाजा. मग ते मिक्सररमधून फिरवून त्याची पावडर करा. उकडलेले बटाटे व केळी सोलून ते मऊ कुस्करून घ्या. त्यात मीठ व मसाले मिसळा. मग या मिश्रणात तीन ते चार चमचे मखाणे पावडर मिसळून मिश्रणाचे छोटे छोटे रोल करा. कढईत तेल गरम करून त्यात हे रोल खमंग तळून काढा. तळल्यावर मखाण्याच्या पावडरमध्ये घोळवून सर्व्ह करा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य : 1 ½ वाटी बेसन , आल 1 इंच ,हिरवी मिरची चवीनुसार ,मीठ चवीनुसार, साखर 2 चमचे ,एक लिंबाचा रस _ साधारण 4/5 चमचे(पोहे खायचा चमचा),जिरे पाव चमचा, एक ईनो पाकीट, पाणी आवश्यकतेनुसार.

फोडणीसाठी : 2 चमचे तेल, मोहरी जिरे ,कढीपत्ता ,4/5 चमचे पाणी साखर आणि लिंबू रस 2 चमचे.

कृती :
बेसन मध्ये साखर मीठ लिंबू रस घालावे. आल, मिरची, जिरे मिक्सर ला बारीक करून बेसन मध्ये मिक्स करावे. व पाणी घालून भजी पीठ पेक्षा थोडे पातळ पीठ भीजवावे.आता एका पसरट भांड्याला तेल लावून ठेवावे (मी कुकर चे भांडे वापरले ) कूकर मध्ये पाणी टाकून गरम होऊ द्यावे .आता तयार केलेल्या मिश्रणामध्ये ईनो मिक्स करावा आणि पटकन मिश्रण एकत्र ढवळून तेल लावलेल्या भांड्यात ओतावे आणि कुकर मध्ये 10ते 12 मिनिटे शिट्टी न लावता वाफवून घ्यावा .

फोडणी :
तेल गरम झाले की त्यात मोहरी टाकून तडतडली की जिरे ,कढीपत्ता टाकावा आणि गेस बंद करावा .4/5 चमचे पाण्यात साखर आणि लिंबू रस मिक्स करावा आणि ते पाणी गार झालेल्या फोडणीमध्ये टाकावे .

ढोकळा गार झाला की सुरी ने कापून घ्यावा व तयार केलेली फोडणी ढोकल्या वर पसरावी .कोथिंबीर ने गारनिष करून सर्व्ह करावे.

१) तेल कढईत गरम करावे. त्यात कांदा आणि आले-लसूण पेस्ट परतावी.
२) आच एकदम मंद करून रेड करी पेस्ट घालावी. थोडे मिक्स करून टोफू आणि भाज्या घालाव्या

प्रथम उकळून घेतलेले कॉर्न जाडसर बारीक करून घ्यावे. त्यात कुस्करलेले बटाटे, पालक, भात, पनीर, कोथिंबीर, मिरची, तिखट, धने-जिरे पूड, मीरे पावडर टाकावी. ब्रेड स्लाईस मिक्सरमधून फिरवून बाजूला काढून ठेवावे.