साखरभात
साहित्य - ३ वाटया तांदूळ, ३ वाटया साखर, ४-५ लवंगा, २ दालचिनीचे तुकडे, २ वेलदोडे, २५ ग्रॅम बेदाणा, ७-८ वेलदोडयाची पूड, अर्धा चमचा मीठ, २ लिंबे, थोडेसे केशर, केशरी रंग व तूप.
कृती - तांदूळ स्वच्छ धुवून चाळणीवर निथळत ठेवावेत. २ टेबलस्पून तूप, लवंगा, दालचिनी, वेलदोडै घालून फोडणी करावी. त्यावर धुतलेले तांदूळ घालून परतावेत. नंतर त्यात तांदुळाच्या दुप्पट पाणी व मीठ मोदक पात्रात पातेले ठेऊन नेहमीप्रमाणे भात शिजवून घ्यावा. (४०-४५ मिनीटे) भाताची वाफ जिरली की तो परातीत उपसून ठेवावा. भात गार झाला त्यावर लिंबाचा रस, केशरी रंग, केशराची पूड घालून अलगद हाताने कालवावे.
जरा मोठया पातेल्यात साखर व साखरेच्या निम्मे पाणी घालून पाक करावा. पाक गोळीबंद झाला पाहिजे. ताटात थोडा पाक टाकून पहावा. गोळी वळली गेली पाहिजे. गोळीचा खणकन आवाज आला पाहिजे. म्हणजे पाक झाला असे समजवावे. त्यात बेदाणे, वेलदोडयाची पूड व उपसलेला भात घालून ढवळावे. प्रथम भात जरा पातळ होईल नंतर घट्ट होईल. बाजूने साजूक तूप घालावे. हा भात गरम चांगला लागतो.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

केशरी भात
साहित्य: २५० ग्रॅम बासमती तांदूळ, एक टेबलस्पून बेदाणे, दोन टेबलस्पून लिंबाचा रस, एक टेबलस्पून चारोळ्या ३ ते ४ केशर काड्या १ चमचा दूधात चुरुन घ्याव्यात, दोन चिमटी खाण्याचा पिवळा रंग (पाव टीस्पून पाण्यात कालवून) ४ ते ५ लवंगा, २ ते ३ वेलच्या, दोन टेबलस्पून तूप.
कृती: एका पातेल्यात तूप घाला. आधी धुतलेले तांदूळ वेळून घ्या. तुपात लवंगा व २-३ वेलच्या घाला. त्या जराशा परतून घेतल्यावर त्यात भात घाला. तांदूळ चांगले परतून घ्या. या मिश्रणाच्या दुप्पट पाणी करत ठेवा. तांदूळ खमंग परतले गेले, की त्यामध्ये हवी असेल तेवढी साखर घालून हलवत राहा. मग पाणी ओता. मंद आचेवर झाकण ठेवून शिजवा. शिजत आल्यावर लिंबाचा रस घालून ढवळा. यावर बेदाणे व चारोळ्या घाला. भात जवळ जवळ शिजला की त्यामध्ये केशर व रंग घाला. हलवा व झाकण ठेवा. एक वाफ येऊ द्या. अशाप्रकारे गरमागरम सणासुदीसाठी खास केशरी भात तय्यार. यावर तुम्ही हवे असल्यास अन्य सुका मेवा वापरुन सजावट करु शकता.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

संत्री घातलेला केशरी भात
साहित्य:- १ वाटी बासमती तांदूळ, २०० ग्रॅम साखर, १1 मोठे किंवा २ लहान संत्री, ३ मोठे चमचे लोणकढी तूप, ४ दालचिनीचे लहान तुकडे, ४ लवंगा, ४ वेलदोडे, पाव चमचा केशर (दुधात भिजवावे), १ मोठा चमचा संत्र्याच्या सालीचा किस, ८,१० बदाम व काजूचे काप, १०,१२ बेदाणे, खास प्रसंगी चांदीचा वर्ख व चेरीज, ३,४ थेंब ऑरेंज रंग.
कृती:- तांदूळ धुऊन तासभर बाजूला ठेवावे. ४ कप आधण पाण्यात तांदूळ वैरावे व १२,१३ मिनिटे प्रखर आचेवर अर्धवट शिजवावे. चाळणीवर निथळावे व त्यावर थोडे गार पाणी ओतावे. एका ताटात भात पसरून गार करत ठेवावा. साखरेत एक वाटी पाणी घालून एकतारीपेक्षा जरा कमी असा सुधारसाइतपत पाक करावा. एका जाड बुडाच्या पातेल्यात तूप तापले की त्यावर लवंगा, दालचिनी व वेलदोडे फोडणीस टाकून त्यावर गार झालेला भात, संत्र्याच्या सालीचा किस व पाक घालावा. संत्र्याचा रस काढावा व ताजा रस भातात घालावा. रंगाचे थेंब व काजू, बदाम, बेदाणे (निम्मे) घालावे, झाकण ठेवावे. पाच मिनिटांनंतर वाफ आली की पातेल्याखाली एक तवा ठेवावा. केशर शिंपडावे व मंद आचेवर भात पुरता शिजवावा. उरलेले काजू, बेदाणे, वर्ख, चेरीज इत्यादी सजावट करून शोभिवंत भांड्यात भात ठेवावा.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

काकड्यांची साले काढून घ्या व त्या किसणीवर किसून घेऊन त्या किसात दही, चवीनुसार मीठ व साखर घालून कालवून १० मिनिटे एका बाजूला ठेवा. काकडीच्या किसाला चांगले पाणी सुटेल. मग तो कीस हाताने पिळून त्यातील पाणी एका बाउलमध्ये काढा.

फायबर कशात मिळतं?
अपचनीय बिया, भाज्यांची आवरणं, फळं आणि धान्यांमध्ये फायबर सापडतं. फायबर हे अपचनीय कार्बोहायड्रेट्सपासून बनतं. त्याचे घटक असतात सेल्युलोज, पेक्टिन, लिगिनन, हेमसिल्युलोज, गम्स, म्युसिलेज आणि ब्रान. फायबरचे दोन प्रकार असतात, द्रवणीय आणि अद्रवणीय. हे दोन्ही फायबर आरोग्य, पचन आणि रोगांना दूर ठेवण्यासाठी आवश्यक असतात. द्रवणीय फायबर पाणी खेचून पचनक्रियेदरम्यान जेलमध्ये रूपांतरित होतं. द्रवणीय फायबर ओटचा कोंडा, बार्ली, नट्स, बिया, चवळी वर्गातली धान्यं, डाळी, मटार आणि काही फळं तसंच भाज्यांमध्ये सापडतं. ‘सायलीअम’ नावाच्या फायबर सप्लिमेण्टमध्येही ते सापडतं. अद्रवणीय फायबर गव्हाचा कोंडा, भाज्या आणि अख्ख्या धान्यांमध्ये सापडतं. या फायबरमुळे मलाला घट्टपणा प्राप्त होतो आणि ते पोट आणि आतडय़ांमधून लवकर बाहेर पडतं.

तुपावर कणीक खमंग भाजावी. गॅस बंद करून गूळ घालावा. एकजीव झाल्यावर खसखस बडीशेप पेरून थापावं, कापावं. तिखट पदार्थ (देशी – विदेशी) खमीरी रोटी कणकेच्या घरगुती केकमध्ये दिल्याप्रमाणे, कणीक आंबवून घ्यावी.

साहित्य: १ कप चिकनचे लांब तुकडे बोनलेस, कच्चे, ५ कप चिकन स्टॉक, २ टे. स्पून बांबूशूट उभे चिरून, ४-५ मशरूम्स उभे पातळ चिरून, २ टे. स्पून गाजर उभे पातळ चिरून, १ टे.
स्पून भोपळी मिरची उभी पातळ चिरून, २ टे. स्पून सोयासॉस, ३ टे. स्पून व्हिनेगर, ४ टे.
स्पून कॉर्नफ्लोअर, वेळ: ४० मिनिटे अर्धा टी स्पून मीठ, अजिनोमोटो, साखर प्रत्येकी, १ टी १ टी

कृती: स्पून मिरे पावडर, स्पून तेल. चिकन स्टॉक उकळत ठेवा. त्यांत चिकन घालून चांगले शिजू द्या. नंतर त्यांत सर्व चिरलेल्या भाज्या घालून दोन मिनीटे उकळवा. सोयासॉस, अजिनोमोटो, साखर, मिरेपूड घाला. नंतर कॉर्नफ्लोअरची पेस्ट करून, ती उकळत्या सूपामध्ये घालून चमच्याने चांगले ढवळा. गॅस बंद करा.

दुसऱ्या छोट्या कढईमध्ये तेल चांगले गरम करून ते या सूपावर ओता व लगेच झाकण ठेऊन द्या. टीप: हे सूप शाकाहारी हवे असल्यास व्हेजीटेबल स्टॉक घ्या व चिकन ऐवजी थोड्या भाज्या वाढवा.

साहित्य: १५-२० मशरूम उभे चिरून, १ मोठा कांदा चौकोनी बारीक चिरलेला, · ३ टे.स्पून लोणी किंवा तेल, ५ कप चिकन स्टॉक, १ टे.स्पून ड्राय शेरी, (ऐच्छिक) मीठ, मिरेपूड चवीप्रमाणे.

कृती: , वेळ: २० मिनिटे एका पातेल्यात लोणी गरम करावे. वितळल्यावर त्यात कांदा परतावा. कांदा मऊ झाल्यावर त्यात मशरूमचे तुकडे घालावेत आणि जरा परतावे. मीठ, मिरे पावडर घालून गॅस बारीक करावा. त्यावर झाकण ठेवावे. मशरूम शिजल्यावर त्यात चिकन स्टॉक व शेरी घालावी. उकळी आल्यावर गॅस बंद करून झाकण ठेवावे. ५ मिनिटांनी उतरवावे. गरम गरम सूप प्यायला द्यावे. त्यात एका अंड्याचे पातळ ऑमलेट करून त्याची गुंडाळी करून सुरीने पातळ चिरून शेवेसारखी वरून पसरवावी. (चिकन स्टॉक नसल्यास चिकनच्या २ क्यूबज वापराव्यात.)

उसाचा रस एक वाटी ( रसात आले, लिंबू घातलेले नसावे ) पाव वाटी नारळाचे दूध, असे एकत्र करावे त्यात ज्वारीचे किंवा तांदळाचे पिठ मिसळावे. मिठाचा कण टाकावा. हे पिठ जरा पातळच भिजवावे. पारंपारीक प्रकारात केळ्याच्या पानावर थापून दशम्या करतात.

साहित्य- एक वाटी भरडसार दळलेली कणीक, अर्धी वाटी चिंचेचे पाणी, चिरलेली कोथिंबीर, ओले खोबरे, जिरे, लाल तिखट, मीठ, एक मोठा डाव तेलाची हिंग, मोहरी, हळद घालून केलेली फोडणी.

कृती- कणीक कढईत खमंग भाजून घ्यावी. फोडणी करून त्यात कणीक घालून चांगले परतावे. मीठ, तिखट, जिरे घालून परत एकदा परतावे. चिंचेचे पाणी थोडे-थोडे घालत कणीक सारखी परतत रहावी. पाणी घालताना एकाच ठिकाणी जास्त घालू कामा नये. नाहीतर कणकेच्या गुठळ्या होतात किंवा ती गच्च होते. दोन वाफा आल्यावर झाकरण काढून खोबरे-कोथिंबीर घालून गरम गरम उकडपेंडी खावी.

- सुनीता पिंपळे, नाशिक.

साहित्य : बटाटे, तेल,हिंग,मोहरी,जिरे,हळद,तिखट, कडीपत्ता, धणे-जिरे पूड,मीठ चवीनुसार.

कृती : प्रथम एका कढईमध्ये तेल तापवून घ्या. त्यात हिंग,मोहरी,जिरे,कडीपत्ता याची फोडणी देणे. मग त्यावर हळद,तिखट,धणे-जिरे पूड घालणे. बटाट्याच्या बारिक फोडी करुन त्या फोडणीमध्ये एकजीव करुन घेणे. व झाकण ठेवून शिजवणे. बटाटा शिजल्यानंतर त्यामध्ये मीठ घालून एक वाफ काढणे. अशाप्रकारे बटाट्याची काचरा भाजी तयार.

साहित्य:- १०-१२ ओरीयो बिस्किट, १ कप दूध, १/२ चमचा बेकिंग सोडा, १ टीस्पून बेकिंग पावडर आणि १ चमचा स्लाईस केलेले बदाम, २ चमचे तेल ब्रशिंग व बॅटर करता.

कृती:- मिक्सरमध्ये ओरो बिस्किटे बारीक करून घ्या. एक बाऊल घ्या. आणि त्यात दूध, बेकिंग सोडा, बेकिंग पावडर आणि स्लाईस केलेले बदाम टाका व बॅटर तयार करा, गुठळ्या होत नाहीत ना याची खात्री करा. थोडे तेल एअर फ्रायर मधील बेकिंग पॅनला लावा आणि थोडे बॅटर मध्ये घाला. एअर फ्रायर बॅटर ते योग्य प्रकारे सेट करा. ३ मिनीटे एअर फ्रायर २०० ° C वर आधी गरम करा आणि ८ मिनिटे बॅटर पॅन ठेवून एअर फ्रायर चालू ठेवा.आपला केक तयार.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३