सर्व कडधान्ये एकत्र करून पाण्यात ८ ते १० तास भिजवावीत. कडधान्ये नीट भिजली की त्यातील न भिजलेली, कडक राहिलेली कडधान्ये वेचून काढून टाकावीत. स्वच्छ केलेली कडधान्ये कापडात बांधून मोड यायला उबदार जागी ठेवावी. ७ ते १० तासांनी मोड येतील.

साहित्य: शेवळ २५ ते ३०, काकडं ७-८, २ मोठे बारीक चिरलेले कांदे, २ टि. स्पून तिखट, हळद, चिंच कोळ रटि. स्पून, अर्धा टि. स्पून हिंग, ३ वाट्या बेसन, तेल २-३ टेबल स्पून, मीठ, गुळ चवीनुसार

कृती : हिरवाटण: २ मिरच्या, कोथिंबीर, आलं १ इंच, लसुण ५-६ पाकळ्या एकत्र वाटलेलं

तळला मसाला: सुखे खोबरे १ वाटी, १ मोठा कांदा उभा चिरुन, दालचिनी १ इंच, लवंगा ५-6, पणे २ टि. स्पून सर्व थोड्या तेलावर भाजून एकत्र वाटून घेणे.

सारण : २ वाटया ओले खोबरे, अर्धी वाटी भाजलेली खसखस, १ चमचा लिंबाचा रस, थोडी चिरलेली कोथिंबीर, सर्व एकत्र करणे.

शेवळ सोलून त्याचा वरचा नारंगी शेंडा तोडून टाकणे नंतर स्वच्छ धुवून एकदम कोरडी करणे बारीक चिरून घेणे. एका मोठ्या कढईत तेल गरम करून त्यात हिंग व चिरलेला कांदा माणे कांदा लालसर झाल्यावर त्यात चिरलेली शेवळं टाकणे व खुप वेळ परतत राहणे नंतर ताक चिरुन त्यातली बी काढून त्याची पेस्ट करुन घालणे. नंतर हिरव वाटण व तळला माला घालून व्यवस्थीत परतुन घेणे. नंतर त्यात तिखट व हळद घालून ३-४ वाट्या पाणी चालूल बारीक गॅसवर शिजवून घेणे. भाजी नीट शिजल्यावर त्यात मीठ व चिंचेचा कोळ व गुळ घालून छान परतवुन घेणे. त्यात चण्याच्या डाळीचे पिठ घालून सर्व एकत्र ढवळत रहाणे. पीठ होत आले की पिठाला वाफ आणण्यासाठी गॅस बारीक करुन झाकण ठेवणे. चांगली जीत वाफ आल्यावर गॅस बंद करणे.

१ मोठा सुती रुमाल ओला करुन घेणे तो पसरवून त्यावर हे मिश्रण गरम असतानाच गोल चपाती सारखे पसरवून घेणे. त्यावर सारणाचं साहित्य पसरवावे. नंतर रुमालाने त्याची घट्ट करून त्याला त्रिकोणी आकार देणे. गुंडाळी थंड झाल्यावर त्याच्या वड्या कापून शैलो फ्राय करणे. गरम गरम सर्व्ह करणे.

- सौ. रंजना विजय गुप्ते

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

साहित्य: ४-५ पिकलेले टोमॅटो, १ छोटा चमचा लिंबाचा रस, चवीपुरते मीठ, मिरे पावडर, थोडी चिरलेली कोथिंबीर.

कृती: वेळ: १० मिनिटे टोमॅटोच्या बारीक फोडी कराव्यात. त्यात मीठ, मिरे पावडर, लिंबाचा रस घालून मिक्सरमध्ये फिरवावे. वाटल्यास अर्धा कप पाणी घालावे. नंतर गाळून फ्रिजमध्ये ठेवावे. ग्लासमधून देताना थोडी चिरलेली कोथिंबीर घालावी. उन्हाळ्यात हे सूप फारच छान लागते.

साहित्य : एक वाटी मटार, एक वाटी ओल्या खोबऱ्याचा चव, पाव वाटी कोथिंबीर, दोन चमचे आले-मिरची पेस्ट, सहा उकडलेले बटाटे, तीन चमचे कॉर्नफ्लोअर, लिंबूरस, मीठ, साखर चवीनुसार.

कृती : कढईत तेल गरम करून त्यात मटार परतून घ्या. खोबऱ्याचा चव, मीठ, साखर, हिरवी मिरचीची पेस्ट, लिंबूरस घालून पुन्हा परता; मात्र मटार जास्त कडक होता कामा नयेत. त्यात किसलेले चीज घाला व पुन्हा थोडेसे परता. गॅस बंद करा. बटाटे उकडून घ्या. त्यात मीठ व कॉर्नफ्लोअर घालून मळून गोळा तयार करा. त्यात मटार-चीजचे सारण भरा. पारीचे तोंड बंद करून त्याला चपटा आकार देऊन गरम तेलात तळा. सॉसबरोबर सर्व्ह करा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य: एक मोठा बटाटा सोलून फोडी करा, ३ मोठे टोमॅटो, वेळ: ४० मिनिटे ३ कांदे, अर्धी जुडी पालक, अर्धी जुडी लाल माठ, २ टे. स्पून लोणी, ३ पाकळ्या लसूण, तळलेले ब्रेडचे चौकोनी तुकडे, मीठ-मिरेपूड चवीपुरते.

कृती: सर्व पालेभाज्या आणि कांदे-बटाटे-टोमॅटो चिरून चार कप पाणी घालून प्रेशर कुकरमध्ये शिजवावे. गार झाल्यावर मिक्सरमधून एकजीव करून घ्यावे. हे मिश्रण एका मोठ्या पातेल्यात ओतावे व थोडे उकळवावे. जाड वाटल्यास आणखी पाणी घालावे. हे मिश्रण गाळू नये. हे सूप उकळल्यावर मीठ-मिरेपूड घालावे. लोणी गरम करून त्यात लसूण ठेचून त्याची फोडणी करावी व ती सुपावर ओतावी. बाऊलमध्ये तळलेले ब्रेडचे तुकडे घालून गरम सूप वाढावे.

आता हळू हळू हुरडा बाजारात दिसायला लागला आहे. हुरडा डिसेंबर ते जानेवारी या महिन्यात चांगला हुरडा उपलब्ध असतो. रब्बी हंगामात थंडीच्या मोसमात ज्वारीचे दाणे हिरवट, परंतु दुधाळ अवस्थेच्या पुढे जाऊन पक्व होण्याच्या अगोदरच्या अवस्थेत कोवळे असतात, त्या वेळेला भाजलेले अतिशय चवदार, मऊ आणि गोडसर लागतात, त्यास ज्वारीचा हुरडा असे म्हणतात.

मिनी ऑमलेटस् – Recipe

साहित्य : ३ वाट्या चुरमुरे , १०० ग्राम बारीक १ नंबर शेव, लिंबू किंवा कैरी, ३ मोठे कांदे , २ मोठे बटाटे, २ टोमाटो, थोड्या कडक पुऱ्या, तिखट चटणी , गोड चटणी, मीठ चवीनुसार, बारीक चिरलेली कोथिंबीर.

गोड चटणी साहित्य :
११ ग्राम खजूर, थोडी चिंच, गुळ व मीठ चवीनुसार

कृती :

खजुरातील बी काढून टाकावी ,नंतर गुळ बारीक चिरावा, व चिंचेचा कोळकाढून घ्यावा, खजूर मिक्सर मधे वाटून घ्यावे, त्यात गुळ, चिंचेला कोळ व मीठ टाकून चटणी पातळ करून घ्यावी.

तिखट चटणी:
५-६ हिरव्या मिरच्या, थोडा पुदिना, थोडी कोथिंबीर, मीठ चवीनुसार

कृती :
मिरच्या ,पुदिना , कोथिंबीरहे सर्व एकत्र करून त्यात मीठ घालून मिक्सर मधे वाटावे.नंतर त्यात आणखी पाणी घालून पातळ चटणी करावी.

भेळ कृती:
एका भांड्यात चुरमुरे, बारीक चिरलेला बटाटा, कांदा, टोमाटो, कैरीचे बारीक तुकडे, मीठ , कुस्करलेल्या कडक पुऱ्या एकत्र घ्याव्यात, त्यात तिखट व गोड चटणी टाकावी, मग सगळे एकत्र करावे, मग त्यावर बारीक शेव व कोथिंबीर टाकावी. भेळ तयार !

या पदार्थाला कोंबडी वडा म्हणत असतील तरी बटाटावडय़ा सारखा हा नसतो, तर विशिष्ट प्रकारे केलेल्या वडय़ासोबत ही कोंबडी खाल्ली जाते, म्हणून ह्याला कोंबडीवडा म्हणतात.

कुटुंबाला एकत्र आणणाऱ्या या गौरीच्या आगमनाची उत्सुकता लहानथोर सर्वानाच असते. मग काय गौरीचं आवाहन, तिची पूजा ते तिच्यासाठी केली जाणारी सजावट, तिचं नटणं, थटणं, पंचपक्वानांचा केला जाणारा बेत आणि गौरीसाठी जागविलेल्या रात्री असं खूप काही गौरी आपल्यासाठी घेऊन आलेली आहे