खाद्ययात्रा

साहित्य:- २ वाट्या जाड दलिया, २ वाट्या नारळाचा चव, २ चमचे खसखस, २ वाट्या गूळ, जायफळ व वेलदोड्याची पूड, थोडे तूप.
कृती:- दलिया भरपूर पाण्यात भिजत घालावा. नंतर उपसून त्यात ओले खोबरे व २ चमचे भाजलेली खसखस घालावी. हे मिश्रण कुकरमध्ये शिजवून घ्यावे. नंतर ते मोठ्या पातेल्यात काढून त्यात गूळ घालून एकत्र शिजवावे. खूप पातळ ठेवू नये. त्यात जायफळ व वेलदोड्याची पूड घालावी. वाढताना थोडे तूप घालावे. मूळ कृतीत दूध, तूप, खवा, साखर, सुकामेवा वगैरे काहीही नसल्याने डाएट करणाऱ्यांना हा पदार्थ फार आवडतो. आवडत असल्यास या खिरीत आपण नंतर थोडे दूध व सुकामेवा घालू शकतो.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य : दीड वाटी कणीक, एक वाटी बारीक चिरलेला पालक, अर्धी वाटी टोफू, पाव वाटी कांदा, अर्धी वाटी दही, एक टी-स्पून जिरेपूड, दोन टी-स्पून पुदिना चटणी, चवीपुरते मीठ, एक टी-स्पून चाट मसाला, अर्धा टी-स्पून गरम मसाला, एक टी-स्पून तेल, तूप किंवा बटर पराठे भाजण्यासाठी.
कृती :- एका मोठ्या ताटात किंवा परातीमध्ये कणीक घ्यावी. त्यात चिरलेला पालक, कुस्करलेले टोफू, कांदा, मीठ, चाट मसाला, गरम मसाला, जिरेपूड, पुदिन्याचे मिश्रण आणि तेल असे घालून नीट मिसळावे. नंतर त्यात दही घालून कणीक मळून घ्यावी. मळलेले पीठ अर्धा तास झाकून ठेवावे. मळलेल्या कणकेचे साधारण समान गोळे करावेत व गोल लाटून तव्यावर तूप किंवा बटरवर भाजावेत. गरम पराठ्यावर लोणी घालावे आणि पुदिना चटणी, खोबऱ्याची चटणी, टोमॅटो सॉसबरोबर सर्व्ह करावे.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य:- १(स्वीटकॉर्न पेस्ट १ वाटी (स्वीटकॉर्न दाणे मिक्सर मधून काढून पेस्ट करणे किंवा अर्धवट बारीक केले तरी चालतील), १ वाटी बारीक रवा, १ वाटी ताक (दह्यात पाणी घालून घेतलं तरी चालेल), मीठ, आलं, जिरे, मिरची पेस्ट, बारीक चिरलेला कांदा (आवडतीच्या भाज्या), सोडा किंवा इनो.

कृती:- एका भांड्यात ताक घेऊन त्यात रवा घाला व नीट मिक्स करून घ्या. त्यात कॉर्न पेस्ट, आलं-जुरे-मिरची पेस्ट, मीठ, कांदा घालून एकसारखं हालवून घ्या. मिश्रण १० मी झाकून ठेवा. मिश्रणात सोडा किंवा इनो घालून हलवा आणि आप्पे पात्रात मिश्रण घालून झाकण ठेवून आप्पे दोन्ही बाजूनी भाजून घ्या. चटणी बरोबर सर्व्ह करा.

साहित्य:

एक मोठे भरताचे वांगे
एक इंच आले व अर्धी किंवा एक हिरवी मिरची वाटून केलेले वाटण
चवीपुरते मीठ
२ कप दही
४ ते ५ लसणाच्या पाकळ्या
२ टीस्पून तेल
अर्धा टीस्पून हळद
१/४ टीस्पून जिरे
चिमूटभर हिंग
मिरपूड

कृती:

वांगे चांगले धुवून घ्या. त्याच्या गोल चकत्या कापा. त्यांना मीठ लावून ठेवा. अर्ध्या तासाने पिळून घ्या. त्या चकत्यांना आलं-मिरचीचे वाटण लावा. या चकत्या तेलात खमंग तळा.

एका भांड्यात दही फेटून घ्या. त्यात मीठ व लसणाच्या पाकळ्या वाटून घाला. तेल गरम करा. त्यात तळलेले वांग्याचे काप घाला व त्यावर वरील दह्याची फोडणी घाला. वरुन थोडी मिरपूड भुरभुरवा. अशाप्रकारे चटपटीत आणि चवदार असा बैंगन रायता तैयार.

साहित्य- १ भांडं तांदळाचं पीठ (किंचित सरसरीत) पोहे भाजून मिक्सरवर बारीक केलेले पोह्याचे पीठ, २ टीस्पून तेल, चिमूटभर मीठ, खाण्याचा सोडा, २ चिमूट, मातीचे खापर (तवा) खाण्याचा चुना थोडा. २ नारळाचा चव, गूळ, वेलची पावडर.

कृती- मातीचे खापर (तवा) स्वच्छ धुवून त्याच्या मध्यभागी साधारण मोठय़ा पुरीच्या आकाराएवढा चुना ओला करून लावून ठेवावा. जरा वेळाने तो सुकतोच. त्यावर खापर पोळी घालावी.

तांदळाचे पीठ, पोह्याचे पीठ, तेल आणि मीठ घालून पाणी घालून भिजवावे. इडलीच्या पीठाइतपत ठेवावे. १५/२० मिनिटे भिजू द्यावे. ओल्या नारळाचा चव, कोमट पाणी घालून मिक्सरवर बारीक वाटून घ्यावा. घट्ट पिळून त्याचे दूध काढून गाळून घ्यावे. फार पातळ करू नये. जरा दाटसरच असावे. या दुधात बारीक चिरलेला गूळ कुसकरून घालावा. दूध चांगले गोड व्हायला हवे. वेलची पावडर घालावी.

मातीचे खापर गॅसवर तापत ठेवावे. तापल्यावर डावेने भिजलेले तांदुळाचे पीठ पुरीच्या आकारात ओतावे. त्यापूर्वी पिठात खाण्याचा सोडा चांगला मिसळून घ्यावा. गॅस मध्यम आचेवर ठेवावा. तव्यावर ‘खापरोळी’ घातल्यावर दोन मिनिटे झाकण ठेवून नंतर काढावी. जाळीदार ‘खापरोळी’ नारळाच्या गोड दुधांत बुडवून ठेवावी. वाढताना बाऊलमध्ये काढून घ्यावी. नारळाच्या दुधात मुरलेली ही गोड ‘खापरोळी’ खूपच चविष्ट लागते.

- कुंदा भावे, गोरेगाव, मुंबई.

गिरगावातील ‘माधवाश्रम’ हे हॉटेल १९०८ साली सुरू झाले. या हॉटेलला आता ११० वर्षे पूर्ण झाली आहेत. सीएसटी स्टेशनजवळचंच ‘विठ्ठल भेळवाला’ म्हणजे चाट पदार्थाचं शाही जॉइंट! विठ्ठल खांडवाला यांनी १८७५ मध्ये हे हॉटेल सुरू केलं.

साहित्य : साबुदाणा एक वाटी, चवीपुरते मीठ, दोन वाटी पाणी.

कृती : साबुदाणा पाच तास भिजून ठेवा. मग एका मोठ्या पातेल्यात घाला. मीठ टाका, पाणी उकळा. उकळते पाणी साबुदाण्यावर ओता. मिश्रण चमच्याने ढवळून सारखे करून रात्रभर झाकून ठेवा. चका गाळतो तसे सकाळी हे मिश्रण चाळणीतून गाळून घ्या. शेव करतो तो साचा सोऱ्यात घाला. त्यात साबुदाण्याचे मिश्रण घालून उन्हात प्लॅस्टिकच्य कागदावर कुरडई करतो त्या प्रमाणे गोलाकार कुरडई करा. उन्हात दोन/तीन दिवस चांगल्या वाळवा. स्वच्छ कोरड्या डब्यात भरून ठेवा जरुरीप्रमाणे तळून खा.

साहित्य: १ कप व्हाईट कॉर्नचे दाणे.

फोडणीसाठी: २ टीस्पून तेल, २ चिमटी मोहोरी, १ चिमटी हिंग, १/४ टीस्पून हळद, १/२ टीस्पून लाल तिखट, २ टेस्पून ताजा खोवलेला नारळ
२ लहान कोकमाचे तुकडे, १ टेस्पून गूळ किंवा साखर, २ टेस्पून कोथिंबीर, चवीपुरते मीठ.

कृती: कॉर्न प्रेशर कुकरमध्ये २ ते ३ शिट्ट्या करून शिजवून घ्यावे. शिजवताना १/४ टीस्पून मीठ घालावे. कढईत २ टीस्पून तेल गरम करावे. त्यात मोहोरी, हिंग, हळद, लाल तिखट आणि नारळ घालावा. काही सेकंद परतावे. शिजलेले कॉर्न घालावे. थोडे पाणी आणि कोकम घालावे. चव पाहून लागल्यास मीठ घालावे. झाकण ठेवून ५ मिनिटे मंद आचेवर शिजू द्यावे. गूळ घालून २ मिनिटे उकळी काढावी. हि उसळ पोळीबरोबर छान लागते.

साहित्य: १ लहान जुडी पालक, १ लहान बटाटा, अर्धा कप कॉर्न दाणे, २ लसूण पाकळ्या, लहान पाव कप दूध, मीठ आणि मिरपूड चवीनुसार

कृती: पालक, बटाटा आणि कॉर्न दाणे एकत्र करून कपभर पाणी घालून कुकरला शिजवून घ्या. पाण्यासकट थंड करा आणि मिक्सरला वाटून घ्या. गाळू नका. त्यात दूध घालून मंद आचेवर उकळा. मीठ-मिरपूड घाला.

साहित्य:- एक कप वरीचा तांदूळ, दोन टेबलस्पून तूप, दोन लवंगा, जिरे, दोन- तीन मिरच्यांचे तुकडे, अर्धा इंच आले, साखर व मीठ चवीनुसार, अर्धा कप दाण्याचा कूट, दहा-बारा बेदाणे, अर्धा कप रताळ्याच्या फोडी, कोथिंबीर, दहा-बारा काजूचे तुकडे

कृती:- वऱ्याचे तांदूळ धुवून ठेवावेत. एका मोठय़ा भांडय़ात तूप गरम करून त्यात जिरे, लवंग, मिरचीचे तुकडे घालावेत. वरी तांदूळ घालून अंदाजे पाणी घालावे. त्यात बटाटय़ाच्या फोडी आणि रताळ्याच्या फोडी घालाव्यात. दाण्याचा कूट, मीठ आणि साखर घालून शिजवून घ्यावे. दुसऱ्या पॅनमध्ये थोडे तूप घालून काजू आणि बेदाणे परतून घ्यावेत. हे त्या वरीवर घालून छान मिसळून घ्यावे. कोथिंबीर घालून छान वाफ द्यावी. टीप- सुरणाच्या फोडी, रताळ्याच्या फोडी वेगळ्या शिजवून तुपात थोडय़ा परतून शेवटी वऱ्याच्या तांदळात मिसळल्या तरी चालतात.