साहित्य : मध्यम आकाराचे अर्धा किलो झिंगे (मोठी कोळंबी) स्वच्छ करून घ्या ( झिंगे सोलू नका त्यातील खरी टेस्ट आवरणात असत,फक्त पुढील टोक आणि दोरा कापून टाका ).

म्यारीनेट करण्यासाठी मसाला :
४ ते ५ चमचे स्पेशल आगरी कोळी मसाला , पाऊण चमचा हळद ,७ ते ८ लसणाच्या पाकळ्या ,१ इंच आल्याचा तुकडा ,३ ते ४ हिरव्या मिरच्या ,अर्धी खोबऱ्याची भाजलेली वाटी,१ मोठा भाजलेला कांदा , कोथिंबीर मिक्सर मध्ये बारीक वाटून घ्या .(जितकं जास्त वाटण वापरणार तितकी जास्त ग्रेव्ही आणि टेस्ट सुद्धा )

पूर्व तयारी : झिंगे स्वच्छ धुवून घ्या त्यामध्ये चवीनुसार मीठ आणि १ चमचा लिंबाचा रस टाका. आता तयार केलला म्यारीनेशन चा मसाला झिंगाना चांगल्या प्रकारे चोळून लावा . आणि अर्धा ते पाऊण तास फ्रीज मध्ये ठेवून द्या .

कृती : भांड्यामध्ये तेल गरम करून त्यात अर्धा वाटी बारीक चिरलेला कांदा आणि २ ते ३ कढीपत्त्याची पाने टाकून सोनेरी होईपर्यंत परतवून घ्या . आता यामध्ये म्यारीनेट केलेले झिंगे सर्व मिश्रणासकट टाकून चांगल्या प्रकारे मिक्स करून घ्या .( या मध्ये पाणी अजिबात टाकू नका ). भांड्यावर झाकण ठेऊन त्या झाकणावर अर्धा पेला पाणी टाकून ठेवा ५ ते १० मिनिटानंतर झाकणावरील पाणी भांड्यामध्ये सोडून द्या चांगल्या प्रकारे ढवळून अजून ५ मिनिटे मंद आचेवर ठेवा . झक्कास पैकी झिंगा मसाला तय्यार .

the chocolate chip
9869437168

साहित्य: २ वाट्या डाळीचे पीठ, अर्ध इंच आले, ४-५ लसूण पाकळ्या, २ हिरव्या मिरच्या, हळद तीखट, मीठ, अर्धा चमचा साखर, १ चमचा धणे, लवंग, दालचिनी पूड, १ चमचा बडीशेप, १ कांदा, पाव वाटी खोबरे, खोबरे, कोथिंबीर

रस्सा: १ कांदा, अर्धी वाटी नारळाचे दूध, २ वेलची, दालचिनी तुकडे, २ चमचे डाळीचे पीठ, विवाह, मीठ, हळद.

कृती: १ कांदा बारीक चिरुन थोड्या तेलावर परतून घ्यावा नंतर आले, लसुण, खोबर, मिरच्या, है बडीशेप सर्व एकत्र करुन वाटून घ्यावे. कढईत दीड वाटी पाणी घेऊन त्यात वरील अर्थ वाहण मीठ,१ चमचा गरम मसाला पावडर व दोन वाट्या डाळीचे पीठ टाकून ढवळावे व झाकण ठेवू वाफ येऊ द्यावी, पीठाचा वड्या थापण्या इतपत गोळा झाल्यावर आच बंद करावी. एका ताटलीत तेलाचा हात फिरवावा व पीठ थापून त्याच्या वड्या कापाव्यात. दुसऱ्या पातेल्यात तेल टाकू लवंग, वेलची, हिंग, हळद, मोहरी याची फोडणी करावी. त्यात बारीक चिरलेला कांदा, वाटण घालून परतावे. (अधिक चव व रंगासाठी वाटण करताना त्यात एक टोमॅटोही टाकल्यास उत्तम ) नंतर त्यात दीडवाटी पाणी, अर्धा वाटी नारळाचे दूध, मीठ, गरम मसाला पावडर चवीनुसार साखर, दोन चमचे डाळीचे पीठ घालावे व चांगली उकळ येऊ द्यावी. पीठाच्या या पाण्यात सोडाव्यात व अलगद ढवळावे. मंद आचेवर दोन-तीन मिनीटे शिजू द्याव्यात व आ बंद करावी. वरुन कोथिंबीर पेरावी. (पिठाच्या वड्या थोड्या तेलात तळून घेतल्यास जात रुचकर लागतात) असा हा वड्यांचे सांबार हा प्रकार आयत्या वेळी झटपट वीस ते ५ मिनीटात होऊ शकतो व भात, चपाती, फुलके कशा बरोबरही खाता येतो.

-सौ. सुविधा सुबोध वैद्य

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

बटाटे उकडून आणि सोलून घ्यावेत. बटाट्याच्या मध्यम आकाराच्या फोडी कराव्यात. कढई किंवा पॅनमध्ये तेल गरम करून त्यात मोहोरी, जिरे, हिंग, हळद, घालून फोडणी करावी. उडीद डाळ घालून ती गुलाबीसर होईपर्यंत परतावी. नंतर आलेपेस्ट, मिरच्या आणि कढीपत्ता घालून काहीवेळ परतावे. नंतर कोथिंबीर घालून ५ ते १० सेकंद परतावे

तांदूळ धुवून १५-२० मिनिटे बाजूला ठेवावेत. दूध तापवून त्याला उकळी आली की त्यात तांदूळ घालावे व सतत ढवळत राहावे.
सुमारे तीस मिनिटे मंद गॅसवर शिजवावे. तांदळाचा दाणा हाताने दाबून पाहावा. मऊ झालेला असला व चटकन दाबला गेला की साखर घालावी व पाच मिनिटे आणखी चुलीवर ठेवून ढवळत राहावे. फार दाट वाटल्यास कपभर दूध घालावे. खाली उतरवून खीर गार झाली की त्यात वेलचीपूड व काजू, बेदाणे घालावे. ही खीर जेवणानंतर पुडिंगसारखी बाऊलमध्ये घालून खायला द्यावी.

सगळ्या भाज्या स्वच्छ धुवून चिरुन ठेवाव्यात. एका पातेल्यात तूप घालून जिरे, हिंग, मोहरी घालून फोडणी करा. त्यात मिरी दाणे, हळद, दालचिनी लवंगा, हिरव्या मिरच्या हे सर्व साहित्य व आलं-लसणाचे वाटण टाकून परता. मग कांदा परता. तो लालसर होत आला की त्यात टोमॅटो घाला. त्याला वर तेल सुटायला लागलं की मग सर्व चिरलेल्या भाज्या घाला. परता. भाज्या लालसर झाल्यावर त्यात डाळ व तांदूळ घाला. परता. व पाणी आणि मीठ घालून शिजवा. अशाप्रकारे गरमागरम भाज्यांची खिचडी तयार.

गॅसवर एका फ्राय पॅन मध्ये अमूल बटर गरम करा. त्यात प्रथम कांदा परतून घ्या,मग आले-लसणाची पेस्ट घालून परतून घ्या. नंतर बारीक चिरलेली हिरवी मिरची ,धने-जिरे पूड,हळद,चाट मसाला व काली मिरे पूड घालून परता.

महाराष्ट्राच्या कुठल्याही घरात कधीही, केंव्हाही, अगदी कुठल्याही सुख दुःखात सदैव मदतीला धावून येणारा.. तत्पर असा हा एकमेव जिव्हाळ्याचा पदार्थ…

म्हणजे बघा एखाद्याच्या घरी मयत झाली असेल तर त्यांच्या दुखावट्यात अन्न म्हणून पिठल भात नेवुन देतात किंवा करतात….आणि दर गुरुवारी महाराजांना प्रसाद म्हणून पिठल्याचाच नैवैद्य करतात…

साहित्य :
हिरवा मसाला : २ हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर, आलं तुकडा, लसूण, गरम मसाला, अर्धा
चमचा मटण मसाला, अर्धा चमचा तिखट, १ चमचा मीठ, हिंग, २मोठे कांदे चणा डाळपीठ, जिरे, धणे पावडर, १ चमचा तिखट, मीठ, हळद, बारीक चिरलेला १ मोठा कांदा, लसुण ४ पाकळ्या, टोस्ट किंवा बटर दोन्ही मिक्सर मधून बारीक करून घेणे सर्व ओला हिरवा मसाला एकत्र वाटणे

कृती : किलो बोनलेस खिमा बारीक करुन तो स्वच्छ धुणे नंतर शिजवून घेणे. शिजल्यावर
त्यातील पाणी काढून सूप वेगळे काढावे. खिमा चाळणीत उपसून ठेवावा. खिम्यांमध्ये सर्व
हिरवा व गरम मसाला, मटण मसाला हळद-तिखट, मीठ घालून कढईमध्ये तेल घालावे हिंग सर्व मसाला एकत्र केलेला थोडा कांदा घालून चांगले परतावे कोरडा होई पर्यंत. नंतर बेसन पिठ, थोडे पाणी घालून भिजवावे. हळद, तिखट, मीठ, जिरे, धणे, कोथिंबीर, कांदा, लसूण घालून सर्व एकत्र घालून भिजवावे. जास्त पाणी न घालता नंतर खिम्याचे गोळे करावे. बेसनात मुहबूल गग बटर किंवा टोस्टच्या चुऱ्यामध्ये घोळवावे. व भजी तळावी. चमचमित खिमा-मटण- भाजी पारंपरीक तयार.

- सुलभा नंदकुमार देशपांडे

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

साहित्य:

२ वाट्या - जुने, सुवासिक आंबेमोहोर तांदूळ
थोडे तूप
मीठ
अर्धा टी स्पून - जिरे पूड
२-३ मिरी दाणे

कृती:

तांदूळ स्वच्छ धुवुन घ्या. फडक्यावर पसरा व सावलीत वाळवत ठेवा. वाळल्यानंतर अर्धवट कुटा. एका पातेल्यात तूप गरम करा. त्यात मिरी दाणे घालून तांदूळ, मीठ, जिरे पूड व पाणी घालून उकळी काढा. मऊसर शिजवा.

आजारी व्यक्तीसाठी कण्हेरी हे उत्तम व पचायला हलके अन्न आहे.

साहित्य : मटणाचा खिमा अर्धा किलो, खडा मसाला पावडर १ चमचे, मीठ चवीनुसार, तमालपत्र २३, काश्मिरी ग्रेव्ही ३ वाटय़ा
कृती : मटणाच्या खिम्याला लाकडाच्या पाटीवर एका मोठय़ा लाकडाच्याच हातोडीने ठोकून ठोकून एकजीव करावे. एवढे की, ते कणकेच्या गोळ्यासारखे व्हावे. एका भांडय़ात पाण्यामध्ये खडा मसाला पावडर, चवीनुसार मीठ, तमालपत्र घालून पाणी उकळवावे. उकळी आल्यावर मटणाचे छोटय़ा लिंबाच्या आकाराचे गोळे करून यात हलकेच सोडावेत. १०-१५ मिनिटांनी या गोळ्यांचा आकार थोडा मोठा होऊन तरंगू लागतो, म्हणजेच ते शिजले आहेत असे समजावे. असे तयार गोळे काश्मिरी ग्रेव्हीत घालून तंदुरी रोटीबरोबर खावेत.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३