बर्फ वगळून सर्व पदार्थ एकत्र करुन चांगले मिसळून हालवून घ्या. सरबत ग्लासात ओता. त्यात बर्फ घाला किंवा नको असेल तर तयार सरबत थंड होण्यास फ्रिजमध्ये ठेवा. प्यायला द्या.

साहित्य: ४-५ पिकलेले टोमॅटो, १ छोटा चमचा लिंबाचा रस, चवीपुरते मीठ, मिरे पावडर, थोडी चिरलेली कोथिंबीर.

कृती: वेळ: १० मिनिटे टोमॅटोच्या बारीक फोडी कराव्यात. त्यात मीठ, मिरे पावडर, लिंबाचा रस घालून मिक्सरमध्ये फिरवावे. वाटल्यास अर्धा कप पाणी घालावे. नंतर गाळून फ्रिजमध्ये ठेवावे. ग्लासमधून देताना थोडी चिरलेली कोथिंबीर घालावी. उन्हाळ्यात हे सूप फारच छान लागते.

कलिंगड स्वच्छ धुऊन पुसून घ्या. कापून साली व त्यातील बिया काढा. गर काढा. नंतर सर्व पदार्थ मिक्सरमधून काढा. भांड्यात ओता. ग्लास भरा. वरुन बर्फाचा चुरा घाला. फ्रिज असेल तर थंड करुन प्यायला द्या.

साहित्य: वेळ: २५ मिनिटे
१ जुडी पातीचा कांदा (कांदे थोडे मोठे असावेत.), अर्धी जुडी पालक, १ जुडी सॅलडची पाने, २ टे. स्पून लिंबाचा रस, थोडी पुदिन्याची पाने, सेलरीच्या दोन काड्या, १ कप ओला मटार, २ टे. स्पून तेल, थोडे किसलेले चीज.मीठ, थोडी मिरेपूड,

कृती: कांदे सोलून मोठ्या फोडी कराव्या. कांद्याची पात व पालकाची पाने धुऊन चिरावी. सॅलडच्या पानांचे हाताने तुकडे करावे. एका पातेल्यात रिफाइंड तेल घालून, त्यावर सर्व भाज्या जरा परता व चार कप पाण्यात शिजवा. मऊ झाल्या की मोठ्या गाळणीने गाळून, त्यातील फक्त पाणी घ्या. वेगळ्या पाण्यात थोडे मीठ टाकून व कणभर सोडा घालून, मटार त्यात शिजवून घ्या व गाळून मटार वेगळा ठेवा. हे गाळलेले पाणी पहिल्या पाण्यात एकत्र करा व उकळत ठेवा. त्यात मीठ, मिरेपूड व लिंबाचा रस घाला. उकळी आल्यावर बाऊलमध्ये थोडे शिजलेले वाटाणे व बारीक चिरलेली सेलरी घालून त्यावर हे गरम गरम सूप ओता. वरुन किसलेले चीज घाला.

छोले भटुरे हा पंजाबमधील लोकप्रिय पदार्थ……

साहित्य : पाव वाटी मोड आलेली मेथी, दोन वाट्या किसलेला कोबी, दोन वाट्या किसलेले गाजर, अर्धी वाटी खवलेले ओले खोबरे, चिरलेली कोथिंबीर, एक लिंबाचा रस, मीठ व साखर चवीप्रमाणे, तेल, हिंग, मोहरी.

कृती : मेथी, गाजर, कोबी, खोबरे व कोथिंबीर एकत्र करावे. त्यात चवीनुसार मीठ, साखर, लिंबाचा रस घालावा. वरून हिंग, मोहरीची फोडणी द्यावी.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

सर्वप्रथम बीट उकडवून, सोलून व किसून घेणे. त्यात हिरवी मिरची बारिक करुन घालणे. साखर, मीठ, दही व थोडी कोथिंबीर घालून ढवळून घेणे.

मानव हा पृथ्वीवरील सर्वात हुशार प्राणी आहे. तो सतत नवेनवे शोध लावत असतो. या शोधांचं कारण म्हणजे मानवाची गरज दिवसेंदिवस वाढत गेली. असं म्हणतात की गरज ही शोधांची जननी आहे. पण जगातल्या अनेक शोधांचा उगम माणसाने केलेल्या चुकांमधून किवा अपघातातून झालेला आहे.

साहित्य : मध्यम आकाराच्या ६ चिंबोऱ्या, चणाडाळ अर्धा (मध्यम आकाराचा) पेला, रवा (मध्यम आकाराचा) अर्धा पेला, चिंचेचा कोळ २ चहाचे चमचे, कांदे बारीक चिरलेले हळद, तिखट, मीठ चवीनुसार, आलं-लसुण वाटणं ३ चहाचे चमचे, तेल १ मध्यम वाटी

मसाला : कांदे २ मध्यम आकाराचे उभे चिरलेले, अर्धी वाटी भाजलेले सुके खोबरे, धणे ४ चहाचे चमचे, बडिशेप १ चहाचा चमचा, शहाजिरे १ चहाचा चमचा, १ चहाचा चमचा मिरे, लंवगा ,दालचिनी २ इंच.

कृती: भरडा - चणाडाळ चांगली खमंग भाजून घेणे, नंतर जाडसर दळुन घेणे (भरडा)

मसाला : तेलावर उभा चिरलेला कांदा लालसर भाजून घेणे नंतर त्यात धणे घालून भाजणे नंतर उरलेला मसाला (बडिशेप,जीरे, शहाजिरे, लवंगा, दालचिनी) घालून थोडा वेळ भाजणे, सर्वात शेवटी खोबरे घालून गॅस बंद करणे, थंड झाल्यावर सर्व मसाला बारीक वाटून घेणे. चिंबोरीचे पाय वाटून गाळून घेणे.

मुख्य कृती : प्रथम चिंबोरी साफ करुन घेणे कवच व पेंदा वेगळा करुन लाख असल्यास वेगळी काढून कवच साफ करुन ठेवणे. पेंदा व नांग्याना, आर्धी आलं-लसूण पेस्ट व हळद, तिखट, मिठ, लाऊन ठेवणे. चिंबोरीच्या पायाचा रस, चिंचेचा कोळ, वाटलेला मसाला, उरलेली आलं-लसूण पेस्ट एकत्र करणे. त्यात डाळीचा भरडा व रवा कालवणे. चवी नुसार हळद, तिखट, मिठ, घालून कालवणे (पाणी घालू नये) वरील मिश्रण भज्यांच्या पिठापेक्षा थोडे घट्ट असावे.

मिश्रणाचे ६ भाग करुन घेणे चिंबोरीच्या कवचात मसाला भरुन त्यावर पेंदा ठेऊन कच्चा दोऱ्याने गुंडाळणे. अशा रीतीने प्रत्येक चिंबोरी भरुन घेणे.

पसरट पातेल्यात तेल तापवून घेणे, त्यात हिंग टाकून बारीक चिरलेला कांदा गुलाबी होईपर्यंत परतून घेणे, आता त्यात एकेक चिंबोरी, पेंदावर येईल अशा रितीने ठेवणे. नांग्या व उरलेला मसाला घालून एक वाफ आणणे. नंतर चिंबोऱ्या आसडून पाठी कडील बाजू वर येईल अशा करणे. आता पातेल्याखाली तवा व झाकणावर पाणी ठेऊन ८ ते १० मिनीटे गॅस बारीक करून ठेवणे. नंतर झाकणावरील पाणी फेकून देऊन परत पातेल्यावर झाकण ठेवणे व गॅस बंद करणे.

हा पदार्थ र्स्टार्टर म्हणून खाऊ शकतो. चपाती, भाकरी बरोबर खायचा असल्यास थोडासा रस्सा ठेवावा.

-संगीता अमोल कोपर्डे (फणसे)

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

मोदक म्हटलं की लगेच आठवते ते तांदुळाच्या पिठाच्या गरम उकडीचे, मऊसूत, चाफेकळी नाकाच्या, सुबक पाकळ्यांच्या, भरपूर गूळ-खोबरे-वेलचीयुक्त सारणाच्या मोदकांचा – साजूक तुपाच्या धारेबरोबर – शब्द-स्पर्श-रूप-रस-गंध असा सर्वांगांनी आस्वाद असलेला हे उकडीचे मोदक जे गणपती आल्यावर पहिल्या जेवणात नैवेद्ध म्हणून असतातच. प्रत्येक घरात गृहिणीनी बनवलेले मोदक, याची एक वेगळीच चव असते. काही जणी तर साचा न वापरता मोदकाच्या पाकळ्या खूप सुंदर करतात.

मोदक हा गणपतीचा आवडता पदार्थ. इतर वेळी चतुर्थी सोडल्यास मोदक सहसा कोणी करत नाही, पण गणपतीचे १० दिवस मात्र सर्व जण आवर्जून तो करतात.