गाजर अननस सॅलेड – Recipe

बर्फ न घालता सर्व जिन्नस मिक्सरमधून काढून घ्या. मिश्रण थंड करण्यास ठेवा. किंवा ग्लासात बर्फ चुरा घालून त्यावर सरबत ओता. प्यायला द्या.

साहित्य: २ वाट्या सोलून धागा काढून, धुवून स्वच्छ केलेली कोलंबी, २ वाट्या ओले खोबरे, २ वाट्या बारील चिरलेली कोंथिबीर, ३ ते ४ मध्यम आकाराचे बटाटे, ३ ते ४ मध्यम आकाराचे कांदे, हिरवी मिरची, आले, कोथिंबिर, लसूण यांचे वाटण, चिंच किंवा लिंबू, तिखट, मीठ, तेल, हिंग

कृती: प्रथम कोलंबीला हळद, तिखट, मीठ, चिंच, हिरवे वाटण, लावून ठेवावे. (तिखट, मीठ थोडे जास्त घालावे) व कोलंबी थोड्या लसूण कांद्यावर तळून घ्यावी. अंगासरशी रस्सा ठेवावा. कांदे व बटाटे यांच्या गोल स्लाईस कराव्यात. एका भांड्यांत १ वाटी तेल तापवावे, त्यात पाव चमचा हिंग टाकावा. व ह्यापैकी थोडेसे तेल भांड्यांत ठेवून बाकीचे तेल एका वाटीत ओतून ठेवावे थोडेसे तेल ठेवलेल्या भांड्यांत खाली जरा जाड कांद्याचे व बटाट्याचे स्लाईस लावावे. त्यावर ओले खोबरे व कोंथिबीरीचा थर लावावा. नंतर तळलेल्या कोलंबीचा थर लावावा. परत वरती जरा पातळ स्लाईस केलेल्या गोल कांदा बटाट्याच्या चकत्या लावाव्या परत कोलंबी, खोबरे, कोथिंबीर असे करुन एकावर एक थर लावावेत. शेवटचा वरचा थर खोबरे कोथिंबीरीचा लावावा व कालथ्याने भोक पाडून हिंगाचे काढून ठेवलेले तेल सर्व बाजूनी ओतावे व वाफेला बारीक गॅसवर झाकण लावून ठेवावे.

- श्रीमती मीना अरविंद हजरनिस

५१ सीकेपी पाककृती व सण-वार या पुस्तकातुन

सामग्री

१ कप दूध,
२चम्मच मैदा,
१ चम्मच बटर,
१ चम्मच चिली फ्लेक्स,
१/२ चम्मच काली मिरी पावडर,
१/२ चम्मच मिक्स हर्बस,
१/४ कटोरी स्वीट कॉर्न के दाने,
१/४ कटोरी गाजर के टुकडे,
१/४ कटोरी सिमला मिर्च के टुकडे ,
१/४ कटोरी प्याज के टुकड़े,
५ क्यूबज चीज के,
नमक स्वाद अनुसार

विधी

१) एक नॉनस्टिक पॅन में बटर गरम कर ले၊
२) अब उसमें मैदा डालकर अच्छे से धीमी आंच पर भून ले၊
३) एक मिनट बाद उसमें दूध डालकर अच्छे से मिक्स कर ले၊
४) अब इसमें सब सब्जियाँ ,बची हुई सामग्री और चीज
कद्दूकस करके डाल दे और अच्छे से मिक्स कर ले၊
५) अब पॅनके उपर ढक्कन ढककर सब्जी को पका ले၊
६) दूध पूरा सब्जी में मिक्स होने के बाद आंच बंद कर दे और
ठंडा होने के लिए बाजू में रख दे၊
७) सब्जी ठंडी होने के बाद, ब्रेड स्लाइस ले , उसके उपर बटर
लगा दे और उसपर मिक्स व्हेज का मिश्रण रखकर , अच्छे
से सब जगह पर फैला दे၊
८) अब इसके उपर बटर लगाई हुई ब्रेड की दुसरी स्लाइस
रखे और सॅन्डविच टोस्टर में रखकर टोस्ट कर ले

पाणी ऊकळायला ठेवावे. सर्वप्रथम मूगाची दाळ स्वच्छ धुवून दूप्पट पाण्यात अर्धा तास भिजत घालावी. कढईत तूप गरम करून त्यात शेवया टाकाव्या व मध्यम आचेवर लालसर रंगावर खमंग भाजून घ्याव्या. भाजलेल्या शेवया एकीकडे काढून ठेवाव्या व त्याच कढईत तेल गरम करावे.

व्हेज ड्राय मांचुरियन – Recipe

उत्तर. नाही... यामागे फक्त गणेशाला प्रिय एवढेच त्याचे महत्त्व नाही.

भाद्रपद महिना हा वास्तविक पावसाळ्याचा जोर संपत येत शरद ऋतूतील ऊष्म्याकडे घेऊन जाणारा काळ. लवकरच अश्विन महिन्यातील शारदीय नवरात्र येईल आणि त्याच बरोबर शरदाचे कडक ऊन ज्याला सर्वसामान्य भाषेत 'अॉक्टोबर हीट' असे म्हणतात तो काळ सुरू होईल. किंबहुना यंदा पाऊस कमी झाल्याने ऊन्हाचा जोर वाढलेला आत्ताच जाणवत आहे. या ऊष्म्याने पित्ताचा प्रकोप होतो. त्यातच वर्षाऋतूत वातही वाढलेला असतो. पावसाळ्यात अग्निही मंद होतो. अशा मंद अग्निसाठीच लंघनरूपी वेगवेगळी व्रते सांगितली आहेत. या व्रतांच्या निमित्ताने चातुर्मासातील देवपूजनाचे फळ मिळतेच, तसेच उपवासाने पोटास आराम मिळून पचनही बिघडत नाही. व्रते नसताना मात्र हवे तसे सण साजरे करा वा जड पक्वान्ने खा असा संदेश मात्र मुळीच नाहीये. उलट या वाढलेल्या वात-पित्ताला काबूत ठेवण्यासाठीच नारळ-खोबरे-तांंदूळ-गहू-साखर-गूळ-साजूक तूप असे आहारातील नेहमीचेच घटक, लाभदायक तरीही पौष्टिक, तृप्तीकारक पदार्थांचे सेवन करावे असे सांगितले आहे. गौरीसाठी घावन-घाटले हेही तांदूळपिठी, गूळ, खोबरे यांचाच संयोग.

मोदकाचे घटक, त्यांचे उकडणे वा तळणे हे संस्कार हे सर्व देशापरत्वे बदलते. किनारपट्टीला उष्णता असते पण हवा दमट असते, तसेच नारळाचा मुबलक वापर असतो - अशावेळी आहारात दुसऱ्या स्नेहाची फार आवश्यक आहे असे नाही आणि म्हणूनच किनारपट्टीपर तळणीचे पदार्थ कमीच व उकडून करायचे पदार्थ जास्त. पीठा, मोदक, कोळकटै हे पदार्थ सागरी किनारपट्टीवरचेच.

याउलट - देशावर - रूक्षता जास्त म्हणून स्नेहाचे प्रमाण आहारात जास्त असावे लागते यासाठीच तळणीचे पदार्थ व जेवणात तेलबियांच्या वापराचे प्रमाणही जास्त. म्हणूनच तळणीचे मोदक व गौरीसाठी पोट भरायला फराळाचे पदार्थ हेही त्याचसाठी.

वर्षभर या ना त्या कारणांनी, निमित्तानी, सणा-समारंभाला वा कोणताही आनंद साजरा करायला गोड पदार्थांचे नियोजन केले जातेच. श्रीखंड, गुलाबजाम, पुरणपोळी याखेरीज पनीर पासून बनविलेले पदार्थ यांची मोठी चलती आहे. भरीसभर व लगेच उपलब्ध, सर्वांना आवडतात म्हणून केक व पेस्ट्रीज्ची नवी नवी दुकानेही उघडत आहेत व बरकतीत चालतच आहेत. या सगळ्यात आपण आपल्या परंपरा त्याजून वा सोयीस्करपणे बाजूला सारून आपलेच नुकसान करत असतो.

तेव्हा नेवैद्य ना मग तो कोणताही गोड पदार्थ असे आपण सोयीचे करून घेतले असले तरीसुद्धा इतर कोणतेही पक्वान्न असताना निदान गणपतीत तरी मोदकांची उणीव भासतेच, कितीही विकतचे मोदक आणले तरी किमान एक दिवसतरी घरी मोदकांचा घाट घातला जातोच आणि तो घालायलाच हवा.. स्वतःसाठी आणि घरातील सर्वांच्या-आमंत्रितांच्या तब्येतीसाठीही.

अशा या मोदकांनी आपले वात-पित्त आटोक्यात आले असतील, रूक्षता-कोरडेपणा, अतिरिक्त उष्णता कमी केली असेल, रसादि सात धातूंचे पोषण करून, शरीरास आवश्यक स्निग्धता, तृप्ती दिली असेल, बळ दिले असेल, पौष्टिक असूनही वजन वाढवले नसेल असा विश्वास मला आहेच. तुम्हांलाही साजूक तुपाची धार मोदकांवरून घेताना व मनापासून त्यांचा आस्वाद घेताना फक्त Calories, fats, proteins, etc. etc. चे आकडे डोळ्यापुढे न दिसता - व कोणतीही बोच वा खंत वा अपराधी न वाटता आपल्या पूर्वजांना आजच्या नित्य-नूतन संशोधनातून विचार बदलणाऱ्या Dieticians पेक्षा जास्त बुद्धि-प्रज्ञा व मानवाची-त्यांच्या येऊ घातलेल्या पिढ्यांची जास्त काळजी होती हा विश्वास वाटून त्यांचे मनापासून आभार मानावेसे वाटले तरच हे मोदकपुराण पचले असे म्हणेन मी. आत्तापर्यंतच्या पिढ्यांनी त्या प्रथा-संकेत विश्वासाने आपल्या पिढी पर्यंत पोचवले यासाठी त्या पिढ्यांचे-पूर्वजांचे आभार मानू या.

-- संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

संदर्भ - वैद्य तनुजा गोखले

साहित्य : पाव वाटी मोड आलेली मेथी, एक वाटी भिजवलेली मुगाची डाळ, एक मोठा कांदा बारीक चिरून, 6-7 लसूण पाकळ्या, 3-4 मिरचीचे तुकडे, दोन चमचे धने-जिरेपूड, मीठ, चवीपुरता गूळ, फोडणीचे साहित्य.

कृती : हिंग, मोहरीची फोडणी करून त्यात लसूण पाकळ्या व मिरचीचे तुकडे घाला. त्यावर मोड आलेली मेथी घालून परता. मग त्यावर चिरलेला कांदा घालून पुन्हा थोडे परता. कांदा गुलाबी झाला, की त्यावर हळद व धनेजिरेपूड घाला. भिजवलेली मुगाची डाळ घालून परता. डाळ शिजली की त्यात चवीनुसार मीठ व गूळ घाला. वरून चिरलेली कोथिंबीर घालून सजवा.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

साहित्य:- २ वाट्या मैदा, १ वाटी रवा, साजूक तूप, २ वाट्या खवा, दीड वाटी पिठीसाखर, केशर-वेलची पूड, १ वाटी सुकामेवा पूड.
कृती:- मैदा, रवा, मीठ व अर्धा चमचा पिठीसाखर एकत्र करावी. त्यात अर्धी वाटी तुपाचे मोहन घालून कालवून घ्यावे व नंतर गरजेप्रमाणे पाणी घालून घट्ट कालवावे. 2 वाट्या खवा तांबूस परतून त्यात पिठीसाखर मिसळून छान मऊसर करून घ्यावा. त्यात वेलची पूड, केशर व काजू-बदामाची जाडसर पूड मिसळावी. रवा - मैदा तासभर भिजल्यावर पुन्हा चांगले मळून घ्यावे. लुक्मीी चौकोनी आकाराची असते. पुरीला घेतो तेवढीच लाटी घेऊन लांबट लाटावे. अर्ध्या भागात सारण भरून दुसरा अर्धा भाग त्यावर दाबून चौकोनी आकार द्यावा. नंतर लुक्मी साजूक तुपात तळून गरमागरम वाढाव्यात.
संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

मिरच्या उभ्या चिराव्या. पातेल्यात तेल तापवावे. त्यावर जिरे व मिरच्या घालून धुतलेले मटारदाणे फोडणीस टाकावेत. अर्धी वाटी गरम पाणी घालून वर पाण्याचे झाकण ठेवावे. उकळी आल्यावर आंच मंद ठेवावी. सुमारे २०-२५ मिनिटांनंतर मटार शिजतील त्यात मीठ व जरून वाटल्यास झाकणीवरचे गरम पाणी घालावे.