साहित्य: ३ दळदार टोमॅटो, १ अगदी लहानसा कांदा किंवा कांद्याच्या ३ मोठ्या फोडी, २ लहान लसूण पाकळ्या, ४ मिरी दाणे, लहान पाव कप दूध, मीठ चवीनुसार, चिमूटभर साखर.

कृती: टोमॅटो, कांदा, लसूण, मिरी दाणे एकत्र करून कुकरला अगदी मऊ शिजवून घ्या. गार झाल्यावर मिक्सरला वाटून, गाळून घ्या. उकळायला ठेवा. त्यात मीठ आणि दूध, साखर घालून मंद गॅसवर उकळा.

साहित्य:-

चण्याची डाळ, दोन ते तीन लवंगा, एक तुकडा दालचिनी, एक मसाला वेलदोडा, तीन हिरव्या मिरच्या, मीठ, चिरलेला पालक किंवा मेथी, आले-लसूण पेस्ट, तेल.

कृती:-

चण्याची डाळ पुरणासाठी शिजवतात तशी शिजवून घ्या. शिजवताना त्यात सर्व मसाला घाला. शिजल्यानंतर मसाला काढून टाका. त्यात चिरलेला पालक किंवा मेथी घाला व पुन्हा शिजवा. कोरडे झाल्यावर वाटून घ्या. त्यात मीठ, आले-लसूण पेस्ट घाला. तयार सारण कणकेच्या पारीमध्ये भरून पराठे लाटून घ्या व तेलावर भाजून घ्या.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

तुपावर कणीक खमंग भाजावी. गॅस बंद करून गूळ घालावा. एकजीव झाल्यावर खसखस बडीशेप पेरून थापावं, कापावं. तिखट पदार्थ (देशी – विदेशी) खमीरी रोटी कणकेच्या घरगुती केकमध्ये दिल्याप्रमाणे, कणीक आंबवून घ्यावी.

अनेक वेळा हॉटेलमध्ये पोटभर खाऊन झाल्यावर आपण स्वीट डिश मागवतो. या स्वीट डिश प्रकारात अनेक चमचमीत पदार्थ आपल्याला मोहून टाकतात. अशीच एक भारतीय मिठाई – राजभोग..जी आपण घरच्या घरी करु शकतो.

आपल्या इथे अधिक मासात जावयाला वाण देण्याची पद्धत आहे. गेल्या रविवारी लेक-जावयाला जेवायला बोलविले होते. शनिवारी रात्री सौ.ने अनरसे केले होते. (किमान ३३ अनरसे तरी जावयाला द्यायचे असतात, ते ही एका तांब्याच्या किंवा पितळेच्या डब्यात). साहजिक आहे चिवडा ही केला होता. रविवारी सकाळी सौ.ने सहज म्हंटले, मी केलेल्या पाककृती तुम्ही आपल्या नावाने खपवितात. आज लेक- जावई येणार आहे. त्या साठी तुम्हीच डिश बनवा. मी ही म्हणालो त्यात काय आहे, मला ही चांगले पदार्थ बनविता येतात, तू बघच. त्यावर सौ. म्हणाली साधी- सौपी पनीरची भाजी करा. काल संध्याकाळीच बाजारातून अर्धा किलो विकत घेतले आहे. टमाटर, कांदे आणि शिमला मिर्च ही आहे. तेवढ्यात लेकीचा फोन आला. बहुतेक तिच्या आईने तिला आज बाबा रेसिपी बनविणार आहे याची कल्पना दिली असेल. ती म्हणाली, बाबा नेहमी सारखी पंजाबी स्टाईल पनीरची भाजी बनवू नका, काही तरी वेगळ बनवा. विचार करू लागलो आणि एक नवीन कल्पना सुचली. पनीर, टमाटर, कांदे आणि शिमला मिरची (ढोबळी मिरची) वापरून भाजी करायचे ठरविले.

सर्वप्रथम बीट उकडवून, सोलून व किसून घेणे. त्यात हिरवी मिरची बारिक करुन घालणे. साखर, मीठ, दही व थोडी कोथिंबीर घालून ढवळून घेणे.

साहित्य-
१/२ वाटी साबुदाणे
१/२ वाटी उडिद डाळ
१ वाटी जाडे पोहे
४ वाट्या तांदूळ
१५-२० मेथीचे दाणे
हे प्रमाण साधारण ३-४ जणांसाठी पुरेसे ठरते.

कृती-
हे सर्व कमित कमी ५ तास भिजत ठेवणे. नंतर मिक्सरमध्ये एकदम बाsssरीक वाटून घेणे. जराही रवाळ रहाता नये. त्यात एक छोटा चमचा खाण्याचा सोडा व मीठ घालून ढवळून उबदार जागेत रात्रभर ठेवणे. डोसा करण्यापूर्वी यात थोडे पाणी घालून पातळ करुन घ्यावे. इतके पातळ की तव्यावर ओतल्यावर २-३mm जाड आपोआत पसरले जाईल. वरुन वाटीने पसरावे लागता नये. नाहीतर टेक्श्चर नीट येत नाही.
डोसा तव्यावर घालताना तवा खूप तापलेला असु नये. अन्यथा डोसा नीट पसरत नाही. डोसा घातल्यावर लगेच गॅस मोठा करावा.
डोसा सुकत आल्यावर वरुन लोणी घालावे. शक्यतो पांढरे लोणी वापरावे. वरील बाजू पूर्ण सुकल्यावर एकदाच डोसा उलटावा. लगेचच डोसा काढुन चटणी/सांबार याबरोबर सर्व्ह करावा.

चटणी- नारळ,भिजलेले शेंगदाणे किंवा चणा डाळ,हिरवी मिरची,आले ,लसूण ,कढीपत्ता, मीठ,साखर, लिंबू रस /आमचूर ,कोथिंबीर दांड्या सह ,आवडत असेल तर पुदिना मिक्सर मध्ये बारीक करा.

साहित्य: १ कप काळा वाटाणा, ४-५ लसूण पाकळ्या, १ टीस्पून साजूक तूप, पाव टीस्पून हळद, चवीपुरते मीठ.

कृती: वेळ: ३० मिनिटे काळा वाटाणा रात्रभर भिजत घालावा. सकाळी हा वाटाणा स्वच्छ धुवून घ्या व ४ कप पाण्यात कुकरमध्ये शिजवून घ्या. वाटाणा पूर्ण शिजल्यावर त्यातील थोडा वाटाणा मिक्सरमध्ये एकजीव करून घ्या. उरलेल्या वाटाण्याचे पाणी गाळून घ्या. उरलेला वाटाणा बाजूला ठेवावा. त्यात हळद व मीठ घालून उकळत ठेवा. त्यात एकजीव केलेला वाटाणा घाला. नंतर चांगल्या. तूपात ठेचलेल्या लसणाची फोडणी करून सूपावर ओता. हे सूप बाऊलमध्ये वाढल्यावर त्यात बाजूला ठेवलेला शिजलेला वाटाणा थोडा-थोडा घालावा. हे सूप फारच चविष्ट लागते.

श्रावण महिन्याची सुरवातच सणांची उधळण करणारी असते. नागपंचमी, नारळी पौर्णिमा, रक्षाबंधन, गोकुळाष्टमी या सणांबरोबरच सरत्या श्रावणात पिठोरी अमावस्येला संपूर्ण महाराष्ट्रात साजरा केला जातो सर्जा-राजाचा सण म्हणजे ‘पोळा.’

साहित्य:- मध्यम आकाराचे अर्धा किलो पेरू, १ मोठा चमचा दही (ताजं), दोन चमचे तेल, २ टोमॅटो, २ हिरवी मिरची, थोडंसं आलं, दालचिनी, मोठी वेलची, लवंग, अर्धा चमचा जिरं, हिंग, धने पावडर, मिरची पावडर, हळद,साखर, मीठ, मनुके, काजूचे बारीक तुकडे.

कृती:- पेरू घेऊन स्वच्छ धुवून-पुसून त्याच्या फोडी करा. त्यातल्या बियांचा भाग काढून टाका. टोमॅटो बारीक कापून हिरवी मिरची, थोडंसं आलं मिक्सरमध्ये फिरवून घ्या. ते बारीक झालं की दही घेऊन पुन्हा एकदा मिक्सरमध्ये फिरवा. काळी मिरी कमी (जास्त आपल्या आवडीनुसार), दालचिनी, मोठी वेलची आणि लवंग जाडसर कुटून घ्या. तेल कढईत तापलं की त्यात जिरं, मग हिंग यांची फोडणी करून मग कुटलेला मसाला त्यात घाला. मग धने पावडर, मिक्सरमधली दह्या-टोमॅटोची पेस्ट घालून तीन-चार मिनिटं मसाला शिजवून घ्या. त्यात पेरूच्या फोडी घाला. त्यात थोडी मिरची पावडर, हळद, मीठ आणि साखर घाला. आवडत असल्यास थोडे मनुके, काजूचे बारीक तुकडे घाला. नीट एकत्र करून घ्या. झाकण लावून पेरू नरम होईपर्यंत शिजवून घ्या. अर्धाकप पाणी घालून दोन-तीन मिनिटं शिजू द्या.

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२०१७३३