आला पंचमीचा सन,घेऊन माहेरचा सांगावा
बैलं जोडुनं डमनीलं,आला घ्याया भाउराया.

वाट माहेराची सये,कटता कटेनं लवकर,
मन व्हतया पाखरू,धुंडे माहेरचं आंगणं.

डमनी भाऊरायाचीबाई,नाद घुंगराचा छुनछुनं,
मन होई कासाविस,पाह्या माहेरचं गणगोतं.

माहेरात सखीबाई,दारी मिजाज उंबराची,
आठवे लहानपणचा झोका,मन लहानुनं जाई.

आला पंचमीचा सनं,झोका झाडालं बांधला,
वरसाची नवलाई,खेळं हौशीचा मांडला

सासुरवाशीन मी गं सये,सुखं माहेरचा झोका,
झोका खेळी वार्‍यासंग,ईसरे संसारीची चिंता.

चला जाऊ वारूळालं,नागराजालं पुजुया,
दुध,लाह्या, काकडी गं,नागराजालं वाहुया.

पंचमीचा सन बाई,तवा चुलीशी भांडला
कान्हुटे नं लाह्या बाई,निवद देवालं दावलां.

सन पंचमिचा बाई,देई सुखालं आवतनं,
माहेरवाशीण सयाबाई,पुनः जगती लहानपणं!

© गोडाती बबनराव काळे

9405807079

पावसाची वाट बघता बघता

सरी लागल्या कोसळू

राने झाली हिरवीगार

नद्या लागल्या ओसंडू !

वाऱ्याची थंड झुळूक

करी मना आनंद

सगळा आळस क्षणात

जाई कुठे पळून !

मोरांचे थुईथुई नाचणे

सांगत होते आले मेघ दाटून

बरसला मनसोक्त

हातचे काही न राखून !

घरांच्या छपरावरून वाहणारे पाणी

पडत होते पाघोळ्यांनी अंगणात

प्रत्येक थेंबाचे होत होते बुडबुडे

साचलेल्या पाण्यात !

बुडबुड्यांचे वेगळे विश्वव

वेगळी चमक, आकार आणि रंग

थरथरणारे इंद्रधनुष्य

आणि न मावणारे जग !

बुडबुड्यांच्या फुटण्याचा एक वेगळाच नाद

वाटत होते एकमेकांशी करीत असावेत संवाद

एकमेकांच्या बोलण्याचे शब्द पडले कानात

वर्षानंतर भेटलो करावया पुन्हा सुसंवाद !

खळखळणाऱ्या नद्यांचे फेसाळणारे पाणी

ओसंडत होते धबधब्यातून

चिंब भिजताना

त्या आठवणी जाग्या झाल्या मनातून !

जगदीश पटवर्धन

पूर्णपणें मज पटले आतां
कविता कुणी करवून घेतो
कोण असेल तो माहित नाहीं
मजकडून तो लिहून घेतो

घ्यानी मनीं कांहींही नसतां
विषय एकदम समोर येतो
भाव तयांचे जागृत होऊन
शब्द फुले ती गुंफून जातो

एका शब्दानंतर दुसरे
आणि तिसरे, लगेच चौथे
शब्दांची ती भरुनी ओंजळ
माझ्या पदरीं कुणी टाकतो

गुंफण करुनी हार बनता
त्याजकडे मी बघत असे
फक्त प्रभूचे नाम घेऊनी
अर्पण त्याला करीत असे

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

आई ...!

तुझे आयुष्य म्हणजे...

आमच्या सुखी जीवनासाठी,

अनवानी पायाने...

निखाऱ्यातून ‘चालने’ होते.

दुष्काळाच्या आगीतून,

ताऊन-सुलाखून निघालेले,

चोवीस कॅरेट शुद्ध ‘सोने’ होते.

अंध्याऱ्या रात्रीतील...

शुभ्र, शीतल ‘चांदणे’ होते.

आम्हा सर्वांच्या सुखासाठी,

स्वतःच, दुःखाचे विष पिऊन,

विचारमंथनातून मिळवलेले,

कंठातील अनमोल ‘रत्न’ होते.

हाल-आपेष्ठा, अपमान सहन करून,

मनाच्या काळजावर कोरलेले,

विजयाचे सुंदर ‘स्वप्न’ होते.

आपल्या सुखी कुटुंबासाठी,

काबाड-कष्ट, उपास-तापास करून,

कणा-कणांनी घडवलेले ‘घर’ होते.

आपुलकी-जिव्हाळा-प्रेम, वात्सल्य-ममतेनी,

माणसाळलेले माणुसकीचे ‘घरदार’ होते.

बोचऱ्या थंडीतील उबीचे ‘चादर’ होते,

कोरडया विहीरीतील पाण्याचे ‘पाझर’ होते.

- ©️ प्रा. शिवाजी आर. कांबळे
☎️ मो.न. 8830800335 ====================================
Follow me on my Blog ID: https://kshivraj83.blogspot.com/ ===================≈================

एक पतंग वरी चालला, डोलत आकाशीं

भाळी त्याच्या यश कोरले, झेप घेई ती कशी //

भरारी घेई पतंग ज्याला, आधार दोरीचा

जाणीव होई येतां प्रसंग, त्याला कटण्याचा //

धरतीवरी कोसळत असतां, दृष्टी टाकी आकाशीं

इतर पतंग बघूनी बोलला, तोच स्वतःशीं //

" नभांग मोठे दाही दिशा त्या, संचारा स्वैरपणें

आठवण ठेवा त्या शक्तीची, ज्याच्यामुळें जगणें " //

-- डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

हे देवा...
माझ्या लेखणीला दुःख जाणण्याची ताकद दे,
निःशब्द अश्रूंनाही शब्द मिळण्याची वाट दे.
जगाच्या जखमा कागदावर उमटू देत,
आणि प्रत्येक ओळीत माणुसकीची हाक दे.

माझी लेखणी फक्त शाईत न भिजो,
ती मनांच्या वेदनेत खोलवर न्हाऊ दे.
तुटलेल्या स्वप्नांचा हळवा आवाज
माझ्या शब्दांत अलगद सामावू दे.

जगाच्या गर्दीत हरवलेल्या मनांना
माझ्या कवितेत थोडा निवांत श्वास मिळू दे.
अशी ओळ उमटू दे देवा,
की वाचताना कुणाच्या डोळ्यात दडलेला अश्रू वाहू दे.

माझे शब्द मोठे नसले तरी चालतील,
पण त्यात करुणेची ऊब असू दे,
माझी कविता फक्त वाचली जाऊ नये,
ती एखाद्या जखमी मनाला हलकेच समजून घेऊ दे.

शेवटी इतकंच मागणं देवा तुझ्यापाशी,
माझी लेखणी माणुसकीची ज्योत बनू दे.
मी नसतानाही कधीतरी कुणाच्या ओठांवर
माझी कविता एखाद्या आशेचा श्वास बनू दे.

•ॲड.कीर्तिराज शैलेंद्र आगलावे, पुणे ✨
मो:- 9011841212

जीवनाच्या रगाड्यातून-

हातातील काडी घासतां पेटीवरी
अग्नि त्याच्यातील ज्वाला त्या धरी

लपलेला अग्नि घर्षणाने पेटतो
अज्ञान झटकता ज्ञानी उजाळतो

चितांत असतो प्रभू सदैव शांत
ओळखण्या त्यासी लागताती संत

संत हाच गुरु मार्गदर्शक असे
चित्तातील प्रभूला जागवित असे

उजळण्या मन घर्षण लागे संताचे
पेटवा ज्ञानाग्नि सार्थक होई जीवनाचे

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

प्रदीप निफाडकरांची गझल

जीवनातील रगाड्यातून-

वैद्यकीय शास्त्राचा अभ्यास करीत असताना, प्राथमिक ज्ञान मिळाले. शरीरशास्त्राविषयी , निरनीराळे भाग व त्यांची मुळ रचना, ट्यिश्युचा समुह, त्यांच्या सुक्ष्म अशा सेल्स भागाची योजना जाणली. प्रत्येक आवयव व शेवटी सर्व देह सांघिक मदतीने आपआपले कार्य पूर्ण करीतो. त्याची वाढ कशी होते हे कळले. निसर्गाची एक अप्रतिम योजकता ह्या अभ्यासामुळे दिसून आली. ह्या अभ्यासांत मदत झाली ती विद्वान डॉक्टरांनी लिहीलेल्या पुस्तकांची, व मासिकांची. प्राध्यापकांनी केलेल्या मार्गदर्शनपर नोटसची. आम्ही बघीतलेल्या व स्वताः केलेल्या प्रयोगांमुळे. तशीच मदत झाली ती, शरीर विच्छेदनाची (Dissection ), सुक्ष्म दर्शक यंत्राची, चार्टसची, ग्राफसची, आणि अशाच अनेक साधनांची.

मला अध्यात्मिक विषयामध्ये रुची आहे. हा जीव (प्राण वा आत्मा ) ज्याला संबोधीले, तो ह्या देहांत कोठे असतो, कसा असतो, ह्याचा मी शोध घेतला. परंतु तो सापडला नाही. कोणत्याही वैद्यकीय पुस्तकांत, मासिकांत, त्याच्या स्वतंत्र अस्तित्वाबद्दल नोंद आढळून आली नाही. तरीही जेव्हां शरीरांतील टिश्युंचा वा सेल्सचा रचनात्मक उल्लेख होताना, ज्यामध्ये हलचाल दिसे त्याला जीवन्त असल्याची नोंद ' जीवमय ( प्राणमय ) live cells ' अशी होत असे. हलचाल नसलेल्याना ' मृत dead cells ' संबोधीत.

हलचालीचा मुख्य स्रोत, शक्ती, वा उर्जा हीच त्याचा जीव वा प्राण म्हणूनच ओळखली जाते.

यंत्राचे भाग निराळे, परंतु ते कार्यारत होण्यासाठी त्याला उर्जा लागते. ती विद्युत, उष्णता, इलेक्ट्रॉनिक वा दुसऱ्या कोणत्या प्रकारची असेल. जशी उर्जा यंत्रासाठी तसेच प्राण हा देहासाठी असतो. जरी प्राण दिसला नाही, तरी त्याचे अस्तित्व जिवंतपणासाठी गरजेचे. प्राण संपुर्ण देहामध्ये पसरला असतो. देहाचे प्रत्येक सुक्ष्म सेल्स जेव्हां जीवंतपणाचे लक्षण दाखवते, त्याचवेळी तीच्यामध्येंही आत्मा आहे. मेंदूपासून नखापर्यंत जे चैत्यन्य जाणवते. जी जीवंतपणाची लक्षणे दिसतात, ती त्या जीवात्म्यामुळेच. त्या उर्जा शक्तीसाठी, देहामध्ये स्वतंत्र, वेगळे अवयवा सारखे स्थान वा कार्य दिसून आले नाही. संपूर्ण शरीरावर शक्तीरुपाने ताबा ज्याचामुळे असतो, तो जीवात्मा. शरीर मृत होताच त्याच्यातील जीवात्म्याचे अस्तित्व नाहीसे होते. शरीराचे जेव्हां कांही कारणामुळे कार्य बंद पडते, त्याच क्षणी जीवात्म्याचे तेथील अस्तित्व नाहीसे होते. जीवाला शरीरांची एक प्रकारे ओढ असते. तो शरीरांत गुरफटून राहीलेला असतो. संपूर्ण शरीरांत पसरलेला असतो. जीव स्वतः शरीर त्यागीत नसतो. परंतु अवयवातून जे जे सेल्स निकामी होऊ लागतात, तेथून जीवात्मा लोप पावतो. शेवटी शरीराचे कार्य शिथील होता क्षणीच जीवात्मा ते शरीर सोडून देतो. शरीर व जीव दोघेही सदैव एकरुप असतात. फक्त कार्य करणे हे जीवामुळे तर कोणते कार्य करावे हे शरीर ठरवितो. दोन्हीही भिन्न बाबी आहेत. जसे घोडा फक्त घोडेस्वाराला वाहून नेण्याचे कार्य करतो. परंतु कोठे जायचे हे मात्र घोडेस्वारच जाणत असतो. त्याच प्रमाणे देहामधले जे अनेक इंद्रिये आहेत, त्याचे कार्य कसे चालावे हे त्यातील एक इंद्रिय मेंदू वा बुद्धी सतत ठरवित असते. मेंदूची चालक शक्ती जीव ही मेदूला जीवंत ठेवते. मेंदूने कसे व कोणते कार्य करावे हे मेंदूच स्वतंत्रपणे ठरवित असतो.

नैसर्गिक संसारीक घटनांचे पडसाद मेंदूवर सतत पडतात. त्याला जगाचे ज्ञान होत राहते. क्रियात्मक वा प्रतिक्रियात्मक गोष्टी मेंदू आपल्या देहाच्या अवयवाकडून करुन घेतो. संसाराचे चक्र चालत राहते.

मेंदूकडून घेतल्या गेलेल्या निर्णयाचे परिणाम सुख वा दुःख ह्या भावनिक अविष्कारांत होतात. त्या प्रमाणे परिस्थितीचा गुंता होत जातो. ह्या सर्व घटनामध्ये मेंदूचा सहभाग असतो. जीवाचा नव्हे. ह्यालाच केलेल्या कर्माचे फळ म्हणतात. कार्य कोणते व परिणाम कोणता ह्याच्याशी जीवाचा संबंध नसतो. म्हणजेच त्या ईश्वराचा संबंध नसतो. ईश्वर देहाशी एक रुप होऊन देखील नामानिराळा असतो. व्यक्ती अर्थात त्याच्या देहाशी संबंधीत त्याचा मेंदू , बुद्धी, मन, विचार, भावना इत्यादी होणाऱ्या कर्मात प्रत्यक्ष सहभागी असतात. जीव वा त्याची उर्जा नव्हे.

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
e-mail- bknagapurkar@gmail.com