कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
-
ऊर्जेचा करा योग्य उपयोग
खर्च करावी ऊर्जा आपली, योग्य कामांकरिता
शक्तीस द्यावी दिशा चांगली, जीवन यशाकरिता ।।धृ।।
बागेतील फुले सुंदर
फुलपाखरांचे रंग बहारदार
मोहक इंद्र धनुष्याकार
निसर्गातील रम्यतेमध्यें शोधा, ईश्वरी गुणवत्ता ।।१।।
खर्च करावी ऊर्जा आपली, योग्य कामांकरिता
भजन पुजन प्रभूचे
भक्ति-भाव मनाचे
उपवास करी देहशुद्धीचे
तपसत्वाच्या शक्तीनें करा, आत्म्याची मुक्तता ।।२।।
खर्च करावी ऊर्जा आपली, योग्य कामांकरिता
गरिबासी मदतीचा भाव
दुःखितांसाठीं प्रेमळ स्वभाव
घ्या इतरांच्या मनाचे ठाव
मिळवा कल्याण करुनी, त्यांच्यात समाधानता ।।३।।
खर्च करावी ऊर्जा आपली, योग्य कामांकरिता
धनसंपत्ती गंगाजळ
मोहमोयांचे जाळ
षड्-रिपू विकार सकळ
विवेक बुद्धीने नष्ट करा, ही मनाची मलिनता ।।४।।
खर्च करावी ऊर्जा आपली योग्य कामांकरिता
सर्वत्र आहे प्रभू संचार
अणूरेणूत झाला साकार
ब्रह्मांडही त्याचा आकार
विलीन व्हा ईश्वरी तत्वांत, त्यास सर्व अर्पिता ।।५।।
खर्च करावी ऊर्जा आपली, योग्य कामांकरिता
डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
-
प्रीतिज्योत
सखे कसे सांगू शल्य अंतरीचे
श्वास तुजसाठी व्याकुळ आहेनित्य आलिंगीतो तुला अंतरात
मन हळवे तुजसाठी झाले आहेतुझ्या आठवांचे ओघळ लोचनी
सभोवती तुझाच सारा भास आहेविरहात तव अस्तित्वाची सुखदा
मी ,आजही मौनात भोगतो आहेस्मरती बकुळफुलांच्या ओंजळी
तव स्पर्शाठवात मी गंधतो आहेप्रारब्ध ! भोगले दैवयोग समजूनी
सांजवेदीवरी दर्शनाची आंस आहेआज याविण दूजी नाहीच याचना.
प्रीतज्योत ! अजूनही तेवतेच आहे-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)
9766544908
रचना क्र.१४४
१८ - ११ - २०२१.
-
काजवा
प्रकाश देण्याच सामर्थ्य प्राप्त असलं,तरीही काजवाच तू!तेंव्हा,उगाच पेटत्या मशालीवर झेप घेऊन,तिला विझविण्याचा,केविलवाणा प्रयत्न करू नकोस,लक्षात ठेव!ती धगधगती मशाल आहे,तेव्हा,आहुती तुझीच जाणार आहे.मशाल ती मशालच,पेटेल आणि पेटवेलही,अनेक मशालींना ,आणिधगधगत ठेवेल ती ज्वाला,प्रकाशासाठी युगेणयूगे ,लेखनातून, विचारातून,तर कधी,व्यक्त होऊन सडेतोडपणे,अंधार गिळण्यासाठी.तेव्हा तू फक्त,तूझ्या प्रकाशाचा वापर कर ,तुझे पोट भरण्यासाठी,तुझे अस्तित्व टिकविण्यासाठी,जगाला प्रकाश देण्याचा,विचार देखिल करू नकोस,कारण विश्व अफाट आहे ,आणितू फक्त काजवा आहेस,गतीमंद आणि मतीमंद सुद्धा .फार फार तर,तू शृंगारलंकार बन,तिचा केसारंभ गजरा खुलवण्यासाठी,एका लावण्यवतीचा,पुर्वी, राणी-महाराणी,सुंदरी आणि नर्तिकाही,तेच करीत होत्या,लावण्य खुलवत होत्या,आणि म्हणूनच,इतिहासानेही दखल घेतली,तुझ्या प्रकाशाची,शेवटी तूही प्रकाशाचा,एक स्ञोत आहेसच,पण लक्षात ठेव,तू फक्त काजवा आहेस.-–ॲड सर्जेराव साळवे,69, राज नगर मुकुंदवाडी औरंगाबादमो.नं,: ८८०५०१३०८४ -
खरी पूजा
गेला होता यात्रेसाठी देवीच्या तो पर्वती ।
श्री जगदंबा ही उंच शिखरी आरूढ होती ।१।भरले होते मन भक्तीने देवीचे ठायी ।
शरीर कष्ट सोसूनी तो उंच तेथे जाई ।२।प्रसन्न झाले मन तयाचे बघूनी ती मूर्ती ।
विविध आयुधे धारण करी उभी एक शक्ती ।३।भव्य होते देवालय ते अतिशय सुंदर ।
पवित्रता भासे तेथे, बघता बाह्य परिसर ।४।गर्दी होती भाविकांची दर्शन घेण्या तेथे ।
साडी चोळी नेसवूनी अभिषेक करीत होते ।५।सामील झाला तोही इतर भक्त मंडळीत ।
मनी इच्छीले कमी न पडावे तिच्या सेवेत ।६।साडी चोळी बांगड्या आणि पक्वान्नाचे ताट ।
अर्पण केले जगदंबेला म्हणून स्तोत्र पाठ ।७।पूजा अर्चा संपवूनी डोंगर पायथी आला ।
यथासांग विधीने मनी तोषला ।८।संपत असता यात्रा घटना एक घडली ।
एक दुर्बल भिकारी, चक्कर येऊनी पडली ।९।धावून गेला मदत करण्या हा तिजला ।
औषधोपचार करूनी, अन्न देई पोटाला ।१०।आशीर्वाद घेऊनी गेला, त्या दुर्बल बाईचे ।
समाधान देई आनंद, त्याला या घटनेचे ।११।यात्रेमधला खरा आनंद तो यातच मिळाला ।
श्री देवीच्या पूजेहूनी क्षण हा श्रेष्ठ तो ठरला ।१२।केली होती पूजा सेवा जीवंत आईची ।
अंतर्मनाने पोच दिली खऱ्या समाधानाची ।१३।-- डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com -
मंगलाष्टक
वाद्ये मंगल वाजती सभोवती
जमली सगी सोयरी
विद्याभुषित ही सुसंस्कृत वधू
(नाव) दिसे साजरी
सालंकृत सलज्ज पीतवसना
भासे जणू शारदा
घेऊनी वरमाळ उत्सुक मनी
कुर्यात् सदा मंगलम् ।।
बुद्धीचा वर लाभला उभयता
सद्भाग्य हे केवढं
सन्मार्गावरूनी असेच जगती
जा ह्याहूनही पुढे
नांदा सौख्यभरे सदैव उधळा
सद्वर्तनाची फुले ।। शुभमंगल
(चाल बदलून (तदैव लग्नम्)
लक्ष्मी मिळो ज्ञान मिळो तुम्हाला
किर्ती मिळो यशही मिळो तुम्हाला
सौख्यादी लौकिक मिळो
सदा तुम्हाला
आयुष्य आरोग्य नवदांपत्याला
शुभ मंगल सावधान -
आधार
वेलींना आधार होता,
वृक्ष वाटला दणकट परि
बुंधा ज्याचा किडूनी गेला,
कोसळणार मग कधीतरीनष्ट करिल तरूवेलींना,
धरणीवरती आडवा होता
सौंदर्य दिले लताफूलांनी,
सारे कांहीं विसरूनी जातावेलींनो आणि झुडपानों,
सोडूनी घ्या आधार पोकळ
स्वतंत्रपणे तुम्ही जगण्या ,
स्वावलंबनाचे टाका पाऊलडॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com -
मानवता आहे जगात
मानवता आहे जगात,-?
प्रश्न खूपदा पडे,
आई बापा टाकून देतात,
कोणते पुण्य मग मिळे,--?संसारी रममाण होतात, भूतकाळाचा पडे विसर,
उभे ज्यांनी केले ते,
वृद्धाश्रमी सापडतात,--!!!हेच संस्कार मुलांवर,
का बरे करतात,--?
आईबापाला अंतर देऊन,
कोणते समाधान मिळवतात,?वरील चित्रफितीतुनी,
कोणता मिळे संदेश,
वागणे प्राण्यांचे पहा,
प्रेम केवढे हे विशेष,--!!!जिने त्यांना सांभाळले,
माया ममता दाखवून,
इतकी वर्षे गेली मध्ये,
तरी ना गेले ते विसरून,--!!!हिंस्त्र प्राणी म्हणत म्हणत,
जग त्यांना हिणवते,
माणसांहून भावना थोर प्राणिजगत सांभाळते,--!!!*प्रेम त्यांचे असते मूक,
तरीही किती बोलके,
अनुभव घ्यावा त्यांचा,
ठरतील श्रेष्ठ ते शेलके*,--!!!हिमगौरी कर्वे.©
-
मतांची पोतडी सत्तेची गोधडी : खांदणी
आमचं नांव खंडेराव मते.
आम्ही पक्षातले
‘चुनावी-महत्व’ असलेले नेते. १
इलेक्शनचं ओझं
आमच्या खांद्यावर होतं.
त्यासाठी खूऽप खूऽप खपलो.
विरोधकांचा खडक फोडायचा,
मतांच्या खुरटल्या रोपट्याला
पाच वर्षं खतपाणी घालायचं,
मतं खांदायची,
आपल्या पक्षाच्या बांधावर
मांडायची, सांधायची,
मनं जोपासायची,
तण खुरपायचं,
मतदारांना खिलवायचं-पिलवायचं,
तन-मनानं,
पण मुख्य म्हणजे धनानं
मळा शिंपायचा,
फळ येईल याची खात्री करायची,
आपला पक्ष गड जिंकेल
अशी खबरदारी घ्यायची,
हें आमचं काम.
आगामी मतांच्या जमाखर्चाचा
‘कच्चा-खर्डा’ मांडायचा,
‘खतावणी’त एंट्रया करायच्या,
अन् अपेक्षित-मतांचा सगळा हिशेब
वेळोवेळी
पक्षाच्या शिखरापर्यंत पोंचवायचा,
हेंही आमचं काम.
कुणी पक्षविरोधक
खोडी काढायला गेला,
तर खराटा बनून
अनेकानेक खुसपटं काढून,
त्याला चांऽगलं ‘झाडायचं’,
चांऽगले रट्टे द्यायचे ;
खवळून जाऊन,
खाष्टाहून खाष्ट बनून,
अगदी खदिरांगार बनून,
( तसं नाटक करून ),
त्याला ‘बुकलायचं’,
अन् खोटंनाटं पसरवून,
त्याला चांऽगलं खंगाळायचं,
त्याची झूल उतरवायची,
त्याच्या राजकीय कारकीर्दीचा
अगदी खटारा करायचा,
पूर्ण खात्मा करायचा ,
त्याला अगदी खल्लास करायचं,
तिसर्याच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून
त्याच्या लोकप्रियतेचा ‘खून’ करायचा,
मग त्याचं ‘जिवंत-मढं’
लांऽब कुठेतरी खबदाडात
खदेडून द्यायचं !
हेंही आमचंच काम.
असे आम्ही खट.
म्हणून तर आमची वट ! २
आमचं काम,
हे सोपं काम नव्हे,
तें कुणा फत्रूड माणसाचं
काम नव्हेच ;
तिथें खत्रूडऽच हवा.
तिथें खोगीरभरती चालत नाहीं,
तेथें पाहिजे जातीचे !
तें खास महत्वाचं काम आहे.
त्या कामासाठी, कुठूनतरी
आमचे खिसे भरले जातात,
आम्हाला ‘खांदणी’ मिळते,
किंवा खंडणी म्हणा हवं तर.
(याला कुणीही ‘पैसे खाणं’ वगैरे
म्हणत नाहींत बरं का ;
हा तर आमचा ‘खुराक’ आहे. )
अन् या खांदणीपोटी
कुणी आम्हाला ‘खडूस’ म्हटलं,
किंवा खादाड ऊर्फ ‘खाऊ’ म्हटलं
तरी कांहीं फिकीर नाहीं.
अशा फालतू कमेंट्स् मुळे
आमच्या अंगावर ओरखडाही उठत नाहीं. ३
पक्षाच्या ‘इलेक्शन-मास्टर-प्लॅन’ साठी खपणं,
यामुळेच आम्हाला पक्षात मान आहे.
अन्, हें महत्वपूर्ण काम म्हणजे
आमच्यासाठी पैशाची खाण आहे,
याची आम्हाला पूऽर्ण जाण आहे. ४
संपली एकदाची इलेक्शनची खटखट.
अन् आमची खुडबुडही .
पण निकाल जाहीर होईतो,
दिवसभर,
बेचैनीत खालवर-वरखाली करायचं ;
अन्, रात्रीं झोप कुठली !
नुसतं खाटेवर अंग टाकून पडायचं,
कुठं ‘खुट्ट’ वाजलं तरी जाग यायची,
रात्र अगदी खायला उठायची ! ५
आतां निकाल !
आतां येईल सुकाळ !
जर आमच्या पक्षाचं
घोडे खदडवणं
सफल झालं,
सर्वात मोठी पार्टी
म्हणून यश मिळालं,
सत्ताश्री खुणवायला लागली,
तर, आपण,
खाणीतून हिरे मिळाल्याच्या
आनंदात खुलून जाऊन,
खुळावून जाऊन,
खिदळायचं, हंसायचं ;
खळखळून हंसायचं,
खदखदा हंसायचं,
दिल खोलून हंसायचं,
(पण मनातल्या मनात,
खाजगीत, बरं का,
खुल्लेआम नव्हे ! ),
भले एक्कावन टक्के जागांची
‘फिनिशिंग लाइन’
पार नाहीं करतां आली, तरी.
मग अगदी खुल्लमखुल्ला,
कुणाच्या तरी खांद्याचा
आधार घेऊन, पक्षानं
‘तीन पायांची शर्यत’ जिंकायची,
सरकार बनवायचं,
सत्तेचा खांदेपालट घडवायचा,
खंद्या वीरासारखा.
अन् मग आमची खाशी स्वारी
बड्याबड्यांबरोबरीनं
मंत्र्यांच्या जंत्रीत जागा मिळवणार ! ६
पऽण,
जर सगळा खटाटोपच व्यर्थ गेला,
सरकार बनवायचं खटलंऽच जर
कुठेतरी अडकलं,
‘खरेदीविक्री’च्या तागडीत ‘वजन’ कमी पडलं,
‘देवाणघेवाणी’चं चक्रच खचलं,
सत्तेचा खजूर
हातात गावलाच नाहीं,
तर ?
तर मग धर्मसंकटच !
सगळं बोलणंच खुंटलं !
सगळं मुसळ केराच्या खड्ड्यात !
आपला तर
अगदी ‘निक्काऽल’च लागला म्हणायचा !
मग खरकटं काढत बसायचं, दुसरं काय !
आपली मेहनत
पक्षासाठी कमी पडली,
यासाठी मन खात रहाणार, म्हणून,
भाग्याच्या खट्याळपणाला
बोल लावायचा
नशिबानं आपल्याला खेळणं बनवलं
असं बोलून बोटं मोडायची.
( पण,
‘खिसियानी बिल्ली खंभा नोचे’,
असं मात्र म्हणूं नका. )
मग कुणां जवळच्याच्या खांद्यावर
मान टेकून,
हळूंच खारं पाणी पुसायचं,
मनात खदखदत असलेली खंत,
मनाला खाऊन टाकणारा गहिरा खेद,
हें सगळं खोलवर दाबायचं,
अन् ,
केविलवाणं कां होईना,
खोटंखोटं हंसू दावायचं,
( अशा हंसण्याला ‘खोटेपणा’ म्हणत नाहींत हं ).
अपयशाचं खापर
आमच्या डोक्यावर फोडायची कुजबूज
कानाआड करायची.
कारण, खुलासा ऐकणार कोण ?
दिलासा देणार कोण ?
म्हणून,
खांदे पाडून,
खालच्या मानेनं,
चुपचाप,
(पण मनातल्या मनात
दातओठ खात) ,
एखाद्या अंधार्या खोलीत,
दाराआड दडून बसायचं,
आणि कांहीं काळानं,
खुरटत, रखडत,
पुढल्या खडबडीत वाटेवर
चालायला लागायचं !
मन खातेर्यातून कधी बाहेर येणार,
खोऽल जखमेवर
खपली कधी धरणार ,
कोण जाणे ! ७
अन्,
त्याहूनही पुढली पायरी म्हणजे,
देव न करो,
खुदा न करो,
पऽण,
जर सगळी खबरदारी घेऊनही,
सगळी खाडाखोड करूनही,
खोटे मतदार आणूनही,
खुद्द आपलं स्वत:चं
डिपॉझिटऽच
जप्त होण्याची
खबर आली, तर ??
खर्याखोट्याची
खातरजमा करूनही, शेवटी,
ती बातमी खरीच ठरली, तर ?
खातेवहीतल्या
सगळ्या नोंदी
निष्फळ ठरल्या, तर ?
तळागाळापर्यंत खरडून-खरवडून
तयार केलेली माणसं आणि मतं
कमी पडली, तर ?
केलेला खर्च निष्फळ ठरला, तर ?
मतांची पर्ची खोटी ठरली, तर ?
वीज खालती पडून
सुपीक शेत
जळून खाक झालं, तर ?
त्याची खाड्कन खारजमीन बनली,
‘खराबा’ बनला, तर ?
तर मग
सगळं खराबच खराब !
सगळं खल्लास !
आमचं संस्थानच खालसा !!
पुरताच ‘खवडा’ की !
सगळं खपणं,
भविष्य जपणं
सगळी स्वप्नं,
फुकऽटच की !
हें म्हणजे
‘खाजवून खरूज काढण्या’सारखं झालं,
हात दाखवून अवलक्षण
करून घेण्यासारखं झालं,
जोडे खाल्ल्यासारखं झालं,
कोडे खाल्ल्यासारखं झालं.
अगदीऽ मातेरं झालं.
पुरतं पोतेरं झालं,
दैवानं अब्रू वेशीवर टांगली,
जवळची-जवळची म्हणवणारी,
( म्हणजे, खरं तर, फक्त तसं दाखवणारी,
पण खरोखर तसं न वागणारी,
खाल्ल्या-मिठाला न जागणारी ),
सगळी मंडळी पांगली. ८
अशा कातरवेळी
खूऽप खूऽप,
मनस्ताप होतो,
एकटेपण खायला उठतं,
हृदयात खोलवर
खंजीर खुपसला जातो,
असह्य ताण येतो,
नकोसा प्राण होतो,
आणि मग,
जगातलं आपलं खातंच
बंद करायची पाळी येते,
चौघांच्या खांद्यावरून
प्रस्थान करायची वेळ येते.
(नशिबानं आमच्यावर अजून तरी
तशी वेळ आली नाहीं खरी,
पण ती येणारच नाहीं, याची खात्री काय ? ) ९
खरोखर,
इलेक्शन आणि निकाली-सिलेक्शन
या डावात,
कल्पनातीत विकल्प आहेत, नाहीं !
कोण कुणाला खेळवतं,
कोण दैवाचं खेळणं बनतं,
कांऽही सांगतां येत नाहीं !
भाऊसाहेब,
हा लई खुळावणारा खेळ आहे,
पण लईऽऽ खतरनाक आहे !! १०
-- सुभाष नाईक
- - -
खांदणें : खणणें
खंगाळणें : (धुतांना) घुसळणें
खटखट : कटकट
दावणें : दाखवणें
खराबा : अनुत्पादक, निरुपयोगी शेतजमीन
खवडा होणें : फजिती होणें
-
आस्तित्व
समोर ये तूं केंव्हा तरी,
बघण्याची मज ओढ लागली,
फुलूनी गेली बाग कशी ही,
बीजे जयांची तूच पेरीली ।।१।।कल्पकता ही अंगी असूनी,
दूरद्दष्टीचा लाभ वसे,
अंधारातील दुःखी जनांची,
चाहूल तुज झाली असे ।।२।।शीतल करुनी दुःख तयांचे,
जगण्याचा तो मार्ग दाखविला,
सोडूनी सारे वाटेवरी,
आकस्मित तू निघूनी गेला ।।३।।आस्तित्वाची चाहूल येते,
आज इथे केंव्हातरी,
तव आशीर्वादे जगतो सारे,
हीच पावती त्याची खरी ।।४।।डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com -
मी
डॉ. भगवान नागापूरकरCopyright © 2025 | Marathisrushti