दवाचा शिंपीत सडा,
पहाट उमलत आली,
खेळ संपता तमाचा
पृथ्वीवर बागडू लागली,--!!!

पाने सारी भिजता,
झाडांना निराळी टवटवी,
रंग उठून दिसता,
वाटते विलक्षण तरतरी,--!!!

रस्ते थोडे भिजता,
अवनीला येई तरारी,
येऊ घातला भास्करराजा,
आंस तिच्या किती उरी,--!!!

भिजत्या भिजत्या पाकळ्या, थेंबांचे डंवरती मोती,
रंगीबेरंगी नाना फुलांना,
कसा मस्त उठाव देती,--!!!

पाकळी - पाकळी फुलता, कळीकळी ओलावली,
ऐट दाखवत पहा जगा,
कशी पानाआड मुसमुसली,--!!!

पहाटे संगे भणाणे वारा,
थंडी कशी गुलाबी,
रंग घेत उषेचा सारा,
पहाट मनसोक्त नाचली,--!!!

किरणांची आता किमया,
वसुंधरा तेजाळू लागली, अंधाराच्याच मुशीतुनी,
सोनेरी सकाळ उगवली,--!!!

©️ हिमगौरी कर्वे.

जीवनातल्या मंगलकलशा नाव तुझे आई असू दे
स्तोत्र तुझे गाण्यासाठी माझी गीतगंगा वाहू दे ॥

जगातील महानता आकारावी का आई म्हणूनी
का साकारावी उदात्तता मायेचे लेणे लेवूनी
परिसीमा त्यागाची एकवटाया नि : स्पृह प्रेमाची मूर्ती होऊनी
का यावे उदयास भाग्य जन्मींचे हे आईरुपानी ,
छत्र तुझे , दैव माझे , आई पुण्याई माझी सदैव राहूदे ॥ १ ॥

आविष्कार त विधात्याच्या भारावल्या स्थितीचा
मन दिले आभाळाचे सडा शिंपूनी अमृताचा
बांधिले काळीज तुझे गुंफून धागा दुर्मिळाचा
भावनांचा दिला श्वास नि स्पर्श तुला परीसाचा
तेज आहे सूर्याचे नि चांदण्याची तुला स्निग्धता दे ॥ २ ॥

आकारले मातीला या तू रक्ताचे शिंपण करुनी
मायेच्या उधळणींमधूनी नि पंखांच्या पखरणींखालूनी
नित्य उगवली नवी क्षितीजे माझी तुझ्या कुशीतूनी
नित्य उभे पाठीशी केले सामर्थ्य तुझ्या अमृतस्पर्शानी
तुझ्याच अन् आशांचा दीप हृदयी माझ्या तेवू दे ॥ ३ ॥

जीवनाच्या मंगलक्षणी पूजण्याचा शब्द तू
समर्थतेच्या अंतकाळी जपण्याचा मंत्र तू
आकांक्षांच्या पूर्ततेची अविरत प्रेरणा नि ध्यास तू
आभाळातल्या मांगल्याच्या दिव्यत्त्वाचा आभास तू
तू श्वास , आश्वास भविष्याचा तूच विश्वास राहू दे ॥ ४ ॥

ऋणांतून तुझ्या व्हावे उतराई कसे या तोकड्या हातांनी
वसा तुझ्या मायेचा वाह्न पिढ्यांसाठी का व्रतस्थ होऊनी
ओठांतील कृतज्ञता कशी ही न कळे ओघळे डोळ्यांकाठी
सरले , नुरले शब्द काही तरीही फिरुनी येतो ओठी
आई , आई म्हणूनी हृदयाचा माझ्या झंकार असू दे ॥ ५ ॥

–यतीन सामंत

बागेतील तारका

ओरिसातील जगन्नाथपुरी येथील जगन्नाथाचे ( भगवान श्रीकृष्णाचे) मंदिर खूप प्रसिद्ध आहे. तेथेच घडलेली ही एक प्राचीन कथा आहे.

त्या नगरीत जयदेव नावाचा हरिभक्त राहत होता. श्रीकृष्णावरील भक्तीपोटी त्याने 'गीत गोविंद' हा ग्रंथ लिहिला. तो खूपच लोकप्रिय झाला. अतिशय प्रासादिक व मधुर रचना असलेला हा ग्रंथ घराघरात पोहोचला होता. त्या नगरीचा राजाही कृष्णभक्त होता. त्यानेही असाच एक ग्रंथ लिहिला होता. मात्र लोकांनी त्याचा फार स्वीकार केला नाही. राजाला त्याची फार मोठी खंत होती. त्यामुळे त्याने आपल्या राजसत्तेचा वापर करून आपला ग्रंथ लोकांच्या गळी उतरविण्याचा प्रयत्न केला, मात्र त्याचाही फारसा फायदा झाला नाही. नगरीतील प्रजा ' गीत गोविंद' याच ग्रंथाचे पारायण करी.

त्यामुळे राजा आणखीनच अस्वस्थ झाला. त्याने काही पंडितांना बोलावून यावर मार्ग काढण्याची सूचना केली. त्यावर पंडितांनी ग्रंथाबाबत जगन्नाथाचाच कौल घेण्याची राजाला विनंती केली. जगन्नाथाच्या मंदिरातील गाभार्‍यात जयदेव याचा 'गीत गोविंद' आणि राजाचा ग्रंथ असे दोन्ही ग्रंथ ठेवायचे. जगन्नाथाला जो ग्रंथ आवडेल तो गाभार्‍यात राहील व नावडता ग्रंथ मंदिराबाहेर पडेल, असे गृहीत धरून मंदिरात कौल मागण्यात आला.

दोन्ही ग्रंथ रात्री मंदिराच्या गाभार्‍यात जगन्नाथापुढे ठेवले गेले व सर्वाच्या समक्ष मंदिराला कुलूप लावण्यात आले. दुसर्‍या दिवशी राजासह सर्व लोकांना असे दृश्य दिसले की जयदेवचा ग्रंथ मंदिराच्या गाभार्‍यात आहे व राजाचा ग्रंथ मंदिराच्या बाहेर आहे.

जगन्नाथाचा कौलही आपल्या विरोधात गेल्याचे पाहून राजाही खूपच व्यथित झाला व त्याने मंदिरातच प्राणार्पण करण्याचे ठरविले. तलवारीने तो आपला शिरच्छेद करणार तेवढ्यात प्रत्यक्ष जगन्नाथ प्रकट झाले व त्यानी राजाला थोपविले. ते राजाला म्हणाले की, तुझ्या भक्तीबद्दल मला आदर आहे. मात्र जयदेवाचा ग्रंथ श्रेष्ठ आहे यात मुळीच शंका नाही. मात्र तुझ्या ग्रंथातील चोवीस ओव्या जयदेव याच्या ' गीत गोविंद ' ग्रंथात घातल्या जातील.

ते ऐकून राजाचे समाधान झाले.

असे म्हणतात की, जयदेव याच्या त्या 'गीत गोविंद' ग्रंथात राजाने रचलेल्या चोवीस ओव्या नंतर लोकांना पहायला मिळाल्या.

मधूर आवाज मिळूनी, उपकार झाले तिजवर

सुंदर गाणे गाऊनी, आनंदीत करी इतर ।।

हातपाय दुबळे होते, दृष्टी नव्हती तिजला

कष्ट करण्या शक्ति नव्हती, कसा मिळेल घास तिला ।।

परी ती होती आनंदी, गाण्याच्या ओघांत

उचलित होती पैसे, पडता तिच्या पदरांत ।।

जरी झाला देह दुर्बल, जगण्याची होती आंस मनी

मिळालेल्या आवाजाला, ऋणी समजे ती मनी ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

रंग गुलाबी शराबी,गाली तुझ्या फुलले,
मदनबाण नयनातुनी, पाहता-पाहता निसटले,--!!!

जाई जुई कोमलांगी,
नाजूक तन साचे,
अंगकाठी शेलाटी,
सोनचाफ्याचे फूल नाचे,--!!!

वर्ण तुझा केतकी,
मिठास शब्द बोले,
कुंदकळ्यां नाजूकही,
दंतपंक्ती जणू भासे,--!!!

वाटे चालते-बोलते,
फूल तू सायली,
गेंद टपोरे झेंडूचे,
केशरवर्खी उरोजही,--!!!

जाता तू जवळुनी,
मनमोगरा फुलतसे,
उमलत हरेक पाकळी,
जिवाचे कमळ बहरतसे,--!!!

मंजुळ स्वर ऐकुनी,
भोवती सडा प्राजक्ती,
फुलांचा सुगंध येई,
सुंदरी तुझ्या सहवासें,--!!!

हिरवा चाफा दडुनी,
लज्जेत तुझ्या बसे,
प्रीत फुले मात्र फुलती,
काळजांची पर्वा नसे ,--!!!

सौंदर्याचा मी पुजारी,
विनवतो तुला प्रेमे,
प्रसन्न हो ग देवी,
भक्तकल्याणा कारणें,--!!!!

© हिमगौरी कर्वे

कितीही देशी शीतल चांदणे

आनंदाचा ठरुनी मेरुमणी

काट्यापरि हा मध्येंच ब

डाग तुझा लक्ष्य खेचूनी

ठाऊक नाहीं कधीं कुणाला

कसा लागला डाग उरीं

पडला असेल चुकून देखील

कुणी रंग उधळतां वेड्यापरि

शुभ्रपणाचा मानबिंदू हा

डागरहित जीवन त्याचे

केवळ एका डागापायीं

सत्य झांकाळते कायमचे

मिटून जातां डागही मिटतो

उरते मागें सत्य तेवढे

परि पुसण्यासाठी डाग एक तो

मिटणे उपाय जहाल केवढे

जोवरि जीवन चंद्रा तुझे

डाग दिसेल माथ्यावरचा

दुग्धामृताच्या घटांमधला

असेल थेंब तो विरजणाचा

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

हवाच मजला तोच चंद्रमा

तेच नभी चांदणें

गतकाळाच्या आठवणी शिकवती आनंदातील जगणें ।।धृ।।

आजीसंगे गच्चीवरती

फुलराण्यांच्या कथा ऐकती

बसुनी सारे एक वर्तुळी, टाळ्या पिटूनी गाती गाणें ।।१।।

गतकाळाच्या आठवणी शिकवती, आनंदातील जगणें

फुलले होते यौवन सारे

अंगी झोंबे शितल वारे

पुनव चांदणे धुंदी आणी, बघूनी तारांगणे ।।२।।

गतकाळाच्या आठवणी शिकवती, आनंदातील जगणें

सगे सोयरे मित्रमंडळी

परसदारी तुळशीजवळी

गप्पा टप्पा विनोंद बौधिके, रात्र घालवी करुनी भजने ।।३।।

गतकाळाच्या आठवणी शिकवती, आनंदातील जगणें

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

हिशोबाची वही घेवूनी बसलो, हिशोब करण्यासाठीं ।

जमाखार्च तो करित होतो, जीवनाच्या सरत्या काठीं ।।

घोड दौड ती चालूं असतां, सुख दु:खानी भरले क्षण ।

प्रसंग कांहीं असेही गेले, सदैव त्याची राही आठवण ।।

कष्ट करूनी जे कमविले, थोडे धन या देहाकरिता ।

उपयोग नव्हता त्याचा कांहीं, जग सोडूनी देह जाता ।।

कधी काळचा निवांतपणा, घालविला दुजाच्या सेवेत ।

पुण्य राहिले शिल्लकीमध्ये, वाटते तेवढेच हिशोब वहीत ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०