सुख दुःखाच्या लाटेमध्ये,

तरणे वा बुडणे,

जगेल तो त्या क्षणी,

ज्याला माहित पोहणे ।।१।।

पोहणे जगणे कला असूनी,

अनुभव हा शिकवूनी जातो,

जागरुकतेने कसे जगता,

यशही त्याला तसेच देतो ।।२।।

जीवनाविषयी ज्ञान मिळवण्या,

कष्ट लागती महान,

परि केवळ एक अनुभवी प्रसंग,

सारे देतो मिळवून ।।३।।

अनुभवाचे ज्ञान श्रेष्ठ हे,

निसर्ग शिकवी क्षणोक्षणी,

सतर्कतेने वेचून घ्यावे,

दैनंदिनीच्या घटनामधूनी ।।४।।

बोल सारे अनुभवाचे,

त्या बोलीची भाषाच न्यारी

सुख दुःखाच्या गुंत्यामधला,

अर्थ सांगतो कुणीतरी ।।५।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

दु:खातची शिकतो सारे, उघडोनी मनाची द्वारे

दु:खा परी नसे कुणी, जो सांगे अनुभवानी

दु:ख मनावरी बिंबविते, वस्तूस्थितीची जाणीव देते

दुसऱ्या परि अस्था देई, जाणीव ठेवूनी कार्य करि

अधिकाराने माज चढतो, खालच्यांना तुच्छ लेखतो

जाता अधिकार हातातूनी, माणूसकीला राही जागूनी

कष्ट करण्याची वृति येते, सर्वांना समावून घेते

श्रीमंतिमध्ये वाहून जाती, आरामाची नशा चढती

गरिबी शिकवते मेहनत, कष्टाने राही आनंदात

अनुभवासारखा शिक्षक, नसे दुजा परि एक दु:ख

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

रोपाचे बनता झाड,
फांदी अन् फांदी डंवरे,
सडा पडे खाली फुलांचा,
जणू गालिचाच पसरे,
फांद्या फुटण्याआधी कसे,
धुमारे तिथे फुटती,
बघतां बघतां आकार वाढून,
तिज फांदी म्हणती,
किती बहर येई फुलांचा,
ती भरे *नखशिखांत
बघणारा हरखून जाई ,
कुठे फांदी-? याच भ्रमात,
फूल अन् फूल उमले,
जागा नाही कुठे उगवण्या लेकुरवाळ्या फांदीलाही,
अभिमान वाटे मिरवण्यां,
फुले माझी, किती ताजी,
टवटवीत आणि सुरेख ,
जो येतो तो बघत राही,
अगदी अगदी प्रत्येक,
काय ईश्वराने दिले मजला,
वरदानच म्हणते की, --!!!
मुले माझी सारी,---
इतुकी सुंदर वाटती,
या सगळ्या जगालाही,--!!!!

हिमगौरी कर्वे.©

मनमे एक आरजू थी के प्रभु मिल जायेगा
दिलकी धडकन कहती के उसे अपनेमेंही पायेगा

आंख सबतरफ ढूंडती है हर एक कण में
फिरभी दृष्टी असमर्थ हैं उसे पहचाननेमें

ध्वनी की लहरे हर तरफ गुंज उठती
कानोंके सहारे आवाज उसकी ना सुनी जाती

महक उठती हवा खुशबूदार गंधोंसे
पहचाने उसे कहां बगीचेके फूलोंसे

बीती कितनी जींदगीयां उसकी खोज करनेमें
कमजोर पडती है इंद्रिया उसे जान जानेमें

आ तू इन्सानका रुप लेकर के तुझको मै देख पाऊं
या मुझको दिव्य शक्ति देकर के तुझमें मैं समा जाऊं

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

गुरूचा महीमा थोर | उघडूनी जीवनाचे द्वार
सांगूनी आयुष्याचे सार | मार्ग दाखविती तुम्हां १

वाटाड्या बनूनी | भटकणे थांबवूनी
मार्गासी लावूनी | ध्येय दाखवी तुम्हां २

न कळला ईश | न उमगले आयुष्य
दु:ख देती जीवन पाश | बिना गुरू मुळे ३

अंधारातील पाऊल वाट | ठेचाळण्याची शक्यता दाट
प्रकाशाचा किरण झोत | योग्य रस्ता दाखवी ४

तैसा गुरू तुमचा | पडदा फाडी अज्ञानाचा
मार्ग दाखवी जीवनाचा | आनंद मिळण्यासाठी ५

गुरूविना नाही ज्ञान | दूर करी तुमचे अज्ञान
ज्ञान ज्योत देई पेटून । तुमच्या ज्ञानदिपाची ६

ओळखावा आत्माराम | जाणावा ज्ञानराम
समजावे मनोराम | आपल्या देहातील ७

गुरू असता देहमंदिरी | कां फिरतोस दारोदारी
करावी श्रद्धा प्रभूवरी | आत्म गुरूसी जाणोनी ८

गुरू भेटणे कठीण | जाणील त्यासी कोण
जवळी तुमच्या असून | कां शोधतासी ९

तुमचा गुरू अंतर्मनी | महत्व त्याचे जानोणी
घ्यावे त्यास ओळखूनी । हेची तुमचे यश १०

जाणावे आत्मज्ञान | करावे स्वचिंतन
तोच गुरू असून । उद्धारूनी नेई ११

ज्याचा गुरू त्याचे जवळ | मग का दवडसी वेळ
शोधण्यास जाई काळ | निरर्थक १२

आयुष्य आहे थोडे | चित्त द्यावे प्रभूकडे
जीवनाचे उकलेल कोडे | त्याच्या आशिर्वादे १३

जीवनाचे मर्म | जाणावे हा धर्म
त्याचप्रमाणे करावे कर्म | आयुष्य सार्थकी होणेसी १४

गुरूसी करावे वश | समजोनी त्यास ईश
घ्यावा त्याचा उपदेश | जीवनाचा १५

एकदा अंतर गुरू लाभता | उपदेश त्याचा मिळता
मार्गदर्शन सतत होता | तुमच्या जीवनाचे १६

श्रेष्ठ गुरू अंतरीचा | परि विवेक पाहीजे मनाचा
सराव करावा एकाग्रतेचा | उपदेश त्याचा घेण्या १७

अंतरज्ञान मिळे कठीण | करावे लागते बहुत चिंतन
श्रद्धा प्रभूवर ठेवून | ध्यान करावे १८

एकाग्रतेचे चिंतन | लागता प्रभूध्यान
विचार रहीत करावे मन | प्रकाश पडेल अंतरमनी १९

आंतरमनातील प्रकाश | चेतना देईल सावकाश
आनंदी करील आयुष्य | गुरू बनोनी तुमचा २०

रोज करावे ध्यान | मनी एकाग्र भाव आणून
जाता बाह्य जगाला विसरून | नियमाने २१

योगाचे आसते सामर्थ्य | जीवनाचा दाखवी अर्थ
न जाई प्रयत्न व्यर्थ | विश्वास ठेवावा प्रभूवर २२

गुरू तुमच्या अंतरी | शोधता त्यासी बाहेरी
हिच शोकांतिका खरी | तुमच्या जीवनाची २३

सारे जीवन वाया जाई | जीवन तत्व ध्यानी न येई
पश्चातापूनी उपयोग नाही | शेवटचे क्षणी २४

चार दिवसांचे जीवन | सार्थकी लागावे म्हणून
पाया त्याचा आत्मज्ञान | समजोनी घ्यावा २५

संशय मनी न यावा | ध्यानयोग सिद्ध करावा
तोच आपुला गुरू समजावा । अंतरात्मा २६

गुरू नसतो कुणी व्यक्ती | अंतर्मनातील ती शक्ती
आत्मा त्यास संबोधती । विद्वान जन २७

जागृत अंतरात्मा । तोच होय परमात्मा
श्रम न येई कामा । शोधता देहाबाहेरी २८

तुमचा गुरू तुमचेपाशी । परी तुम्ही वाट चुकलासी
जाणोनी घ्यावे गुरूसी । आत्मचिंतनाने २९

प्रत्येक ती व्यक्ती । तिच्यातील सुप्त शक्ती
सूचना देत असती । जिवन मार्गाच्या ३०

जागृती आसवे चित्ती । चेतवावी सुप्त शक्ती
मार्ग तयांना दिसती । ज्ञान प्रकाशाने ३१

एकाग्र ज्याचे मन । न होत चुका त्याचे कडून
संसार सागर जाय पोहून, केव्हांही ३२

असावा आत्मविश्वास । मिळेल त्यासी यश
मदत करी ईश । तयांना ३३

आत्मबल महान । मार्ग त्यासी दिसून
यश करी संपादून । जीवनाचे ३४

इच्छा तेथे मार्ग असती । अंतरगुरू मार्ग दाखविती
श्रद्धा ठेवावी त्याचे वरती । ध्येय गाठण्यासाठी ३५

आपण चुका करिती । दोष प्रभूसी देती
नशीबास नावे ठेवती । अज्ञानामुळे ३६

निर्णयाचे बहूत क्षण । सुख - दु:खे त्यावरी अवलंबून
जीवन होई कठीण । चूक तुमची घडता ३७

चूक होते विचारांची । परिस्थिती जाणण्याची
चाहूल न येती संकटाची । तुम्हांसी ३८

भावना आणि विचार । यांची मर्यादा असणार
नियती तिला न कळणार । हाच आहे निसर्ग ३९

आपण जगतो विचाराने । आपल्यातील भावनेने
परंतु जगावे आत्मज्ञानाने । हाच यशाचा मार्ग ४०

आत्म्याचे सामर्थ्य श्रेष्ठ । त्यास कळे इष्ट
अंश प्रभूचा स्पष्ट । असे तो एक ४१

म्हणून जाणावे आत्मज्ञान । जावे त्यास शरण
अंशात्मक परमात्मा समजून । चिंतन करावे त्याचे ४२

निर्णय कधी न चुकती । जेव्हां तो आत्मा देती
योग्य निर्णय आनंदती । तुम्हां लागी ४३

आत्मज्ञान हाचगुरू । सुप्त शक्ती जागृत करू
निर्णय त्याचे शिरी धरू । हाच करावा संकल्प ४४

एकाग्र होता मन । लागेल तुमचे ध्यान
निर्णय तोच देईन । तुमच्यातील सुप्त शक्ती ४५

प्रसंग येता तुमचे वरी । एकाग्र चित्ती विचारी
आत्मगुरू निर्णय करी । तुमचे साठी ४६

आत्म्त्याचा निर्णय । समाधान देय
चुका न होय । कधीही ४७

जीवानाचे सार । समजता ईश्वर
आत्मज्ञान गुरूवर । विश्वास ठेवावा ४८

आत्मज्ञान गुरू । चिंतन त्याचे करू
मार्ग तोच धरू | जीवन यशासाठी ४९

आत्मज्ञान असे महान || घ्यावे समजोन सर्वांनी ५०

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

आम्ही ज्येष्ठ नागरिक. आयुष्याची ६०-७०-८० वर्षे वा त्याहून आधीक काळ जीवन यात्रेमध्ये घालविली. सुख दुःखाचे अनेक चढउतार बघीतले. प्रसंग अनुभवले. ज्ञानापेक्षाही अनुभव श्रेष्ठ असतो हे जाणले.

बोल सारे अनुभवाचे त्या बोलीची भाषाच न्यारी

सुख दुःखाच्या गुंत्यामधला अर्थ सांगतो कुणीतरी.

काळाप्रमाणे व परिस्थितीनुसार विचार आणि वागणे बदलते.

आमचा काळ व आजचा काळ ह्यातील तफावत जी जाणवली

त्यावर ज्येष्ठ नागरिकाचा अनुभवी सल्ला.

उगाच नाही झाले आमचे केस असे पांढरे

दिवस गेले रात्र गेली झेलले अनेक पाऊस वारे /१/

दैनंदिनीच्या चक्रामध्ये फुललो, होरपळलो

मंद मंद वारा पिऊनी उन्हात कोमेजलो /२/

तुम्हां न मिळे आजपावेतो ते आहे आमच्या पाठी

अनुभवाची उकल करितो सोडून एक एक गांठी /३/

असेच होईल जीवनी तुमच्या हा नसे माझा हट्ट

सावध करणे तुम्हास आधीं हीच खूणगांठ /४/

(तरुण विद्यार्थ्यासाठी)

कॉलेजातील मुले तुम्ही शिकण्या खेळण्या जाता हो

ज्ञान मिळवून खेळ खेळूनी नांव आपले करता हो /५/

काय बघतो आम्हीं येथे चित्रच उलटे पालटे

अभ्यास नाही ज्ञान नाही संस्कृती गेली लयास वाटे /६/

कोठे गेला आदर्श सारा पूर्वजांनी जपलेला

सिगरेट दारु चरस गांजा ह्यानीच सगळा झाकोळलेला /७/

शिक्षणाचा खेळ खंडोबा ज्ञानही घेती विकत

अज्ञानाच्या सागरामध्यें तरुण चालले वहात /८/

तोड-मोड आणि संप, रँगींग शिक्षकालाही मार मिळे

कशी वाहते ज्ञान गंगा हिशोब त्याचा कुणा न कळे /९/

आहो ही तर झाली रीत तुम्हास समजूनी घेण्याची

उलट सुलट होऊन जाते हीच तऱ्हा आजची /१०/

कॉलेजेस कमी आणि शिक्षक नाही विद्यार्थाचा भरणा होतो

ढोर समजुनी एकत्र कोंबूनी कोंडवाडा हा केला जातो /११/

कशी न होतील जनावरे ती विचार करा थोडा

भांडण तंटे गटबाजी आणि बेंच खुर्च्या तोडा /१२/

कॉपी करणे हक्क झाला व्यवस्थापनेलाही मार मिळे

खून खराबा बलात्कार ह्यातच अडकले सगळे /१३/

सारेच जमले चोर येथे लूटण्यासाठी टपलेले

कसे मिळतील शोधून त्यातूनी ज्ञानासाठी वाहीलेले /१४/

शिक्षकांची भरती होते जात पात बघूनी

अनुदानाच्या संख्येकडे लक्ष सारे ठेवूनी /१५/

कुणास आहे घोर भले करण्या विद्यार्थ्याचे

पोट माझे ओठ माझे जीवन जगावे चैनीचे /१६/

कसा घडेल विद्यार्थी येथे नसे कुणाला चिंता

मागविले जातील शिक्षक ही परदेशातून आता /१७/

अभिमान असावा राष्ट्राचा हे तर ब्रिद पूर्वीचे

घुसा आणि घुसू द्या तत्व ग्लोबल जीवनाचे /१८/

आरे खावो पिओ मौज करो जीन्दगी है चार दिनकी

ह्याच विचारे विचार वाही परवा किसको कलकी /१९/

प्रेम करणे हक्क तुमचा आनंद लूटणे जीवनी

परी विसरु नका सभोवताल प्रेमाच्या त्या क्षणीं /२०/

कुणी हसतो कुणी बघतो तुमच्या प्रेमाचे चाळे

निवडू नका ह्यासाठी बाग बगीचे सार्वजनिक स्थळे /२१/

गळ्यात गळा हात घालूनी व्यक्त करिंता मस्ती

विसरुनी जातां क्षणांत सारी भारतीय संस्कृती /२२/

प्रेम करावे जीव तोडूनी परी ह्रदयामध्ये घुसूनी

व्यक्त करावे हाळूवार ते मर्यादा पाळूनी /२३/

थांबा तुम्ही तरुणानो विचार करा हो राष्ट्राचा

धर्म जगणे, संस्कृती जगणे, प्रश्न असेल तो अस्तित्वाचा /२४/

राष्ट्राचे तुम्ही आधारस्तंभ आणि खांब सारे तंबूचे

एक मनाने एक सुराने दर्शन घडू द्या शक्तीचे /२५/

ज्ञान संपदा, शक्ती संपदा हा ठेवा, तुमच्या संस्कृतीचा

विद्यार्थ्यामध्ये नांव होऊं दे लौकीक आपल्या भारताचा /२६/

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

bknagapurkar@gmail.com

प्रयत्न मनाचा सदैव असे, भरारी घेण्याचा
उंच आकाशी तारांगणांना, भेट देण्याचा....१,

मनी आस ती राहत असते, उचलून त्यास घ्यावे
शिखरावरती जाता क्षणी, स्थितीरूप घ्यावे...२,

प्रयत्नात त्या साथ न मिळता, खालती कोसळते
विचार दबावापुढती त्याचे, काही न चालते...३,

विचार संस्काराचे वलय, मनाभोवती फिरे
निर्मळ पवित्र मन ते, अवलंबूनी विचारे...४

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

असते कां खरे? दर्पणातले रूप बिलोरी
झांकता अंतरी मलाच माझे कळत नाही

मी खराखुरा कां? खरे प्रतिबिंब बिलोरी
हा संभ्रम मनीचा अजुनही दूर होत नाही

हसवे, फसवे, नाटकी सत्यरुप मनीचे
तो आरसा बिलोरी कधीच दाखवित नाही

अदृश्य वास्तवी अंतरीचेच प्रतिबिंब खरे
आरश्यातले प्रसन्न रूप बेगडी सत्य नाही

निर्मळ स्पर्श मानवतेचा हीच खरी सुंदरता
जगी याविण दूजे सुंदर रूप बिलोरी नाही
**********

-–वि.ग.सातपुते (भावकवी)

(9766544908)

रचना क्र. ३१७

२/१२/२०२२

चंद्रभागेतीरी भक्तीचा मळा,
झाले वारकरी गोळा,
आंसुसले सारे विठ्ठल दर्शना,
एवढीच ना मनोकामना,
विठूमाऊली,

घरदार सोडून इथवर येता पावसापाण्यां न जुमानता,
तुम्हा कारणे देह झिजवतां,
पतितपावन झालो आता,
रखुमाई,--!!!

तुम्ही आमुचे आई- बाप,
जगाचेच आहात साऱ्या,
विनंती एवढी विठुराया,
लेकरांवर करी कृपा,
झडकरी,--!!!

घेऊन आलो भक्ती,
दुःख, आणखी व्यथा,
अडकलो संसारा
जाणा हो,पंढरीनाथा,
लवकरी,--!!!

नको आम्हा काही,
शेती पैसा-अडका,
लौकिक विचार थोडका ;
फक्त द्या चरणांशी जागा,
इहलोकी--!!!

रहावे दृष्टिपथात तुमच्या,
एवढीच आमुची विजिगिषा,
तळमळे जीव आमुचा,
तुमच्याच हो दर्शना,--
विठूमाऊली--!!!

पातलो, मातलो,कंटाळलो,
विटलो इतुके संसारा,
वेध आता आम्हा लागे,
मुक्तीचा म्हणा खरा,
जीवनांती,-!!!

निवृत्ती आम्ही घेतली,
तरसलो विशेष ज्ञाना,
चढवा तुम्ही आम्हा,
सोपानी, मुक्तीच्या
श्रीहरी,--!!!

हिमगौरी कर्वे.©