Login Here Join Now

Month: August 2026

Sort By:

This articles are displayed in the order of publishing date
This articles are displayed in the order of modification date
The Articles are displayed in the order of publishing date. Oldest first.
The Articles are displayed in ascending order of title
The Articles are displayed in descending order of title
पोर्टलवरील नव्यांसोबत जुने लेखही वाचकांना दिसावेत यासाठी खालील यादी Random पद्धतीने आहे. विशिष्ट क्रमामध्ये यादी हवी असल्यास वरीलपैकी Radio Button क्लिक करा.
  • लिथियम एक बहुचर्चित धातू

    लिथियम एक बहुचर्चित धातू

    सन १८१७ साली स्वीडिश रशायनशास्त्रज्ञ आर्फेडसन यांनी लिथियमचा शोध लावला. त्यावेळी त्यांना कल्पनाही नसेल की जवळ जवळ दोनशे वर्षानंतर ह्याच्या मुळे जगात क्रांती घडेल. लिथियम धातूत संशोधन होऊन आज लिथियम शिवाय जागतिक दळण वळणात प्रचंड बदल झाला तो त्याचा उपयोग वापरात येणाऱ्या बॅटरी मद्धे असणाऱ्या लिथियम मुळे. आता परिस्थिती अशी आहे कि लिथियम बॅटरी शिवाय पण हालत नाही. या धातूचा वापर भ्रमणभाष, भ्रमणसंगणक, विद्युत् वाहने यांची बॅटरी, तसेच पुनर्भरणीय (रिचार्जेबल) बॅटरी तसेच संदेश परिवहनात त्याच्यामुळे प्रचंड वेळ वाचत आहे.

      August 11, 2026


  • ‘गूगल’ मंगलगान! गुणगान, अभिनंदन, अभिवादन! (‘आरती’ नव्हे…)

    जय धन्य, जय मंगल, जय जय गूगल
    मानव-भविष्य जेणें केले उज्ज्वल ।।

    दूरकर्ता मूर्खता अवघ्या जगताची
    पुरवी उत्तरे सर्वां सगळ्या प्रश्नांची
    सर्वांगी सुंदर आरास "डूडलां"ची
    कंठी झळके माळ लक्ष "वेब-लिंक्स"ची ।। १ ।।

    ज्ञानखचित शोधका विश्वजाल कुमरा
    शतकोटीचे बीज, सर्वांचे उत्तरां
    हिरेजडित दर्शिका त्या "यू ट्यूब" सुंदरा
    रुणझुणती "एमपी ३-४" मंजुळ गजरा ।। २ ।।

    मानवे संगणकें जे विश्वजाल विणले
    त्यामाजी तव “सर्व्हर”ने चैतन्य आणले
    "जीमेल" ने "ईमेल" ला ऐसे विस्तार्ले
    "प्ले", "ड्राईव्ह", "क्रोम" नाम प्रसिद्ध झाले ।।३।।

    "जी म्याप" ने पृथ्वीस मापले सुदूर
    "जी अर्थ" ने सर्वां केले अंतराळवीर
    तू या "आयटी" युगाचे श्रेष्ठ अपत्य
    "फेसबुक", "ट्वीटर" जैसा नाहीस व्रात्य ।। ४ ।।

    त्रिभुवन भुवनी पाहता तुज ऐसा नाही
    महाशोधन यंत्राचा महिमा मी पाही
    "यु ट्यूब", "विकी" सुद्धा पडले प्रवाही
    तो तू भक्तालागी पावसी लवलाही ।। ५ ।।

    साक्षरता "इण्टरनेट"-लग्न प्रभावे
    समर्थ सेवा देसी सर्वां समभावे
    नापेक्षी दक्षिणा वा नैवेद्यअर्पण
    सभ्य मानवतेचा तू नितळ दर्पण ।। ६ ।।

    रात्रंदिन निस्वार्थी झटतो उपकारे
    कुठल्याही प्रश्नाला दे कोटी उत्तरे!
    निमिषांत "की-वर्डस"चा अर्क उतारे
    अनन्य महिमा तूझा विज्ञानसुता रे ।।७।।

    सहज सुलभ उपलब्धी सर्वांगी ज्ञान
    माहिती, विनोद, वार्ता, ताजे विज्ञान
    साहित्य, कला, क्रीडा व राजकारण
    गूगलें अज्ञानाचे केले निवारण ।। ८ ।।

    विज्ञानानंद गाई, "जय हो गूगल"
    भविष्य जनतेचे केले उज्ज्वल मंगल।।

    - विज्ञानानंद

      August 11, 2026


  • कुटुंब रंगलय क्रिकेटमध्ये

    अनेकदा आपण बघतो की मुलं आपल्या आई-वडिलांचा किंवा थोरल्या भावंडांचा व्यवसाय/पेशा स्वतःसाठी स्विकारतात आणि त्यात यशस्वीदेखील होतात. कला,क्रीडा क्षेत्रातही अशी काही उदाहरणे आढळतात. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्येसुद्धा आपल्याला अश्या काही वडील-मुलगा किंवा भावा-भावांच्या जोड्या आढळतील. पटकन आठवणारी नावे म्हणजे : अमरनाथ, मांजरेकर, मंकड, ब्रॉड ईत्यादी पिता-पुत्र तर गुप्ते, चॅपेल, वॉ, हसी, पंड्या वगैरे भावांच्या जोड्या.

      August 11, 2026


  • आता परकं वाटू लागलं आहे

    तुझ्या आठवणींचं ओझं, श्वासावर चढू लागलं आहे
    कळत नकळत तुझं घर आता परकं वाटू लागलं आहे.

    कधीकाळी ज्यात हसणं होतं, संवादांची गर्दी होती
    त्या भिंतींना आज माझं अस्तित्वच नकोसं झालं आहे.

    तुझ्या नावाचा सुगंध अजून उरात साठवून आहे
    पण त्या सुवासालाही आता एकटेपण जाणवत आहे.

    मी शब्दांना दोष देऊ , की नशिबालाच दोष देऊ
    प्रत्येक ओळीत माझा पराभव ठसठशीत लिहिला आहे.

    जिथं प्रेमाला भविष्य होतं, स्वप्नांना हात होते
    त्या वळणावरच सारा रस्ता आज अंधार पांघरून आहे.

    तू नाहीस, हे सत्य मी रोजच स्वतःला सांगतो
    पण आरसा मात्र अजूनही तुझंच नाव विचारत आहे.

    •ॲड.कीर्तिराज शैलेंद्र आगलावे, पुणे

      August 9, 2026


  • इंसान था, बदल गया

    शिकवा कैसा इंसान था, बदल गया,
    वक़्त के हर इम्तिहान में ढल गया।

    जो सच्चाई की राह पर चलता रहा,
    भीड़ की चाह में वो भी चल गया।

    जिसके लफ़्ज़ों में होती थी रोशनी,
    आज ख़ामोशी का साया बन गया।

    अपनों से ही मिली जब ठोकरें उसे,
    आईने से भी उसका चेहरा जल गया।

    शिकवा नहीं अब किसी से ऐ ज़िंदगी,
    जो था अपना वही सबसे ज़्यादा बदल गया।

    •ॲड.कीर्तिराज शैलेंद्र आगलावे, पुणे

      August 9, 2026


  • १९६० चे दशक: हेलन यांचे सुवर्णयुग आणि ‘कॅबरे’ संस्कृतीचा सुवर्णकाळ

    १९६० च्या दशकात हिंदी चित्रपटांचा कॅनव्हास अधिक रंगीत (Color Cinema) झाला आणि त्याचसोबत चित्रपटांमधील ग्लॅमरचा स्तरही वाढला. या दशकात ‘क्लब डान्स’ किंवा ‘कॅबरे डान्स’ (Cabaret) हा हिंदी चित्रपटांचा एक अपरिहार्य भाग बनला होता. चित्रपटाची कथा कशीही असो, चित्रपटात एक सीन असा असायचा जिथे खलनायक (Villian) आपल्या अड्ड्यावर किंवा एखाद्या मोठ्या फाईव्ह-स्टार हॉटेलच्या क्लबमध्ये बसलेला असायचा, आणि तिथे त्याचे मनोरंजन करण्यासाठी एक मादक नृत्य व्हायचे.

      August 8, 2026


  • माहिती आधारित व्यवस्थापन

    हल्ली “data” असा शब्द ऐकला की पटकन डोळ्यासमोर software किंवा माहिती तंत्रज्ञान हे जग डोळ्यासमोर येते. प्रत्यक्षात मात्र डेटा म्हणजे कुठलीही संकलित केलेली माहिती जिच्यावर कुठलेही संस्कार / विश्लेषण झालेले नसते. असा डेटा विश्लेषण करण्यासाठी वापरण्यासाठी उपयुक्त ठरतो, ज्यातून पुढे कृती करून अपेक्षित परिणाम घडवून आणता येतात. बहुतेक कंपन्या समस्या सोडविण्याच्या वेगवेगळ्या कौशल्यांचे प्रशिक्षण त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना सतत देत असतात. पण त्या शिक्षणाचा पुरेसा उपयोग करून घेतांना दिसत नाहीत. प्रत्यक्षात असे आढळून येते की अगदी क्वचितच डेटाचा उपयोग विश्लेषण करण्यासाठी वापरला जातो.

      August 7, 2026


  • सुंदर हास्याचं रहस्य ! Aesthetic Dentistry म्हणजे नेमकं काय ?

    सुंदर हास्याचं रहस्य ! Aesthetic Dentistry म्हणजे नेमकं काय ?

    सुंदर हास्य म्हणजे फक्त सौंदर्य नाही, तर आत्मविश्वास, व्यक्तिमत्त्व आणि उत्तम आरोग्याचं प्रतीक आहे. मराठी सृष्टी टॉक्सच्या या विशेष भागात गेली १८ वर्षे Aesthetic, Restorative आणि Smile Makeover क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या Dr. स्नेहा जोशी यांच्याशी सविस्तर संवाद. या भागात जाणून घ्या:

      August 7, 2026


  • १९५० चे दशक: ‘व्हॅम्प’ संकल्पना आणि पाश्चात्त्य नृत्याची पायाभरणी

    १९५० च्या दशकातील भारतीय सिनेमा हा सामाजिक जाणिवा, स्वातंत्र्यसोहळ्यानंतरचा नवा भारत आणि कौटुंबिक मूल्यांवर आधारित होता. या काळात चित्रपटातील मुख्य अभिनेत्री (Heroine) ही अतिशय सुसंस्कृत, सोशिक, पारंपरिक साडी किंवा सलवार-कमीज नेसणारी आणि भारतीय सती-सावित्रीच्या प्रतिमेत बसणारी असायची. साहजिकच, अशा नायिकेला पडद्यावर मादक हालचाली करणे, पाश्चात्त्य शैलीत नाचणे किंवा क्लबमध्ये जाऊन मद्यधुंद गाणी गाणे पूर्णपणे वर्ज्य होते. या सामाजिक चौकटीतूनच बॉलिवूडमध्ये एका नव्या पात्राचा जन्म झाला, ज्याला ‘व्हॅम्प’ (Vamp) किंवा ‘खलनायिका/नर्तिका’ म्हटले गेले.

      August 6, 2026


  • एकविसाव्या शतकातील राष्ट्रभक्ती !

    पावसाची मंद रिपरिप चालली होती त्यामुळे वाहतूक संथ झाली होती. १५ ऑगस्टचा दिवस असल्याने रस्त्यावर गर्दी जरा कमीच होती. मी ज्या संस्थेमध्ये काम करतो तेथील झेंडा वंदन नुकतेच संपवून घरी निघालो होतो. सुट्टीचा दिवस असूनही लवकर उठावे लागले होते. मी घरातून निघालो तेव्हा माझी मुलेही तयारी करून शाळेला निघाली होती. संस्थेच्या आवारात आम्ही काही तुरळक माणसे जमलो होतो. कुणाच्याही चेहेर्‍यावर प्रफुल्ल भाव नव्हता. आमच्यातील एकाने काहीतरी संदर्भहीन भाषण केले. मग संस्था प्रमुखांच्या हस्ते झेंड्याचे अनावरण झाले.

      August 5, 2026