युवा-विश्व

साहित्य अकादमीचा पुरस्कार जाहीर झालेले शिंपी‌ देविदास सौदागर

Category:

 

वेदनेला पुरस्कार दिल्याने वेदना संपत नसते. आयुष्यातील वास्तव नेहमीच आपल्याला खुणावत असते.कोणत्याही क्षेत्रातला सर्वोच्च पुरस्कार मिळवण्यासाठी जात, धर्म ,आर्थिक परिस्थिती, अपंगत्व कधीच आड येत नाही.व्यवसाय करणाऱ्यांमध्ये मनात एक कोपरा छंदाचा असतो. आपले छंद ओळखता येणं व ते जोपासणं प्रत्येकाला जमेल असं नाही. अभ्यासक्रम पूर्ण करण्याच्या नादात जीवनामधील छंद सुप्त अवस्थेतच असतात. छंदाला वाव मिळाला नाही तर तो जोपासला जात नाही. आयुष्याच्या उत्तरार्धातच अनेकांचे छंद ओळखले गेले आहेत व बहरले आहेत. शाळेत न जाता किंवा शाळा अर्धवट सोडून अनेकांनी छंदाला वेळ दिला आणि त्यात त्यांनी यशोशिखर गाठले. अनेकांनी व्यवसाय करत करत छंदही जोपासले आणि त्याचं फळ त्यांना मिळालं. असेच एक व्यक्तिमत्व म्हणजे साहित्य अकादमी प्राप्त देविदास सौदागर. वाचन व्यक्तिमत्व व आयुष्य समृद्ध करतं. वाचन तुम्हाला भरभरून देतं, ओळख देतं म्हणून वाचायलाच हवं.

  June 25, 2026


युवा-विश्व

क्रिकेट चा दुर्लक्षित तारा मुक बधीर क्रिकेट पटू:बाबा सिधाये

Category:

 

माणसें घडतात ती प्रेरणेमुळेच. आपल्या अवतीभवती असलेल्या प्रेरणेचा शोध घ्यायचा असतो. काही व्यक्तिमत्वें काळाच्या ओघात विस्मृतीत जातात,काही व्यक्तिमत्त्वें दुर्लक्षित राहतात. जेव्हा एखादी व्यक्ती कल्पने च्या पलीकडे जाऊन काहीतरी करते, असाध्य गोष्ट साध्य करते, अपंगत्वाचा बाऊ न करता त्यावर मात करते,व इतिहास घडविते त्याची दखल इतिहासाला घ्यावीच लागते. शरीराने अपंग असलेले मनाने अपंग नसतात.खेळाडू परिपूर्ण असावा त्याच्यामध्ये कोणतच व्यंग नसावं अशी सर्वांची इच्छा असते पण अनेक खेळाडूंनी व्यंग असतानाही यशश्री खेचून आणली आहे. व्यंग असून खेळणं वेगळं आणि अनेक पदकांची माळ गळ्यात घालून प्राविण्य मिळवणं वेगळं .असेच एक व्यक्तिमत्व म्हणजे बाबा ‘पँथर’ सिधाये उर्फ यशवंत प्रभाकर, जे पहिलेच मूकबधिर क्रिकेटपटू होते.

  June 24, 2026


युवा-विश्व

फिनलँडची शिक्षणपद्धती

Category:

 

अगदीच लहान मुलांना पुस्तकांच्यापलीकडचं जग प्रत्यक्ष दाखवायला हवं पुस्तकांच्या पानांपेक्षा झाडावरच्या पानांचे निरीक्षण, फुलांचे निरीक्षण फुलांचा सुगंध याच्या जाणिवेत त्यांना रमू द्या. भवताल ओळखीचे झालं की शिकणं सुलभ होतं. पुस्तकांतल्या रूक्ष शब्दांचा अर्थ निसर्गात शोधता यायला हवा.

  June 24, 2026


युवा-विश्व

भवताल

Category:

 

भवताल सुधारलं तर मुलं सुधारतील. हवी आहे मुलांना एक ऑफलाइन आई. श्यामची आईसारखी आई हवी, वेळ देणारी आई, जी मुलाला कुशीत घेईल, गोष्टी सांगेल. स्वतःच्या हातचं मोडकंतोडकं खाऊ घालेल. मुलांना समर कॅम्पला पाठवणारी आई नको. मुलांना आईच्या तालमीतच जिजाऊसारखं शिकायला मिळावं. मुलाला नको पिझ्झा, बर्गर, मुलांना हवेत चांगले संस्कार. आमच्या मुलांच्या गरजाच अमर्याद वाढल्या आहेत आणि वाढवू दिल्या जात आहेत. मुलांच्या सभोवतांचे जग हे मायानगरी आहे. प्रलोभनामध्ये मुले न्हावून निघत आहेत. सभोवताली लैंगिक भवताल आहे, याला आळा घालणारे पालक हवेत.

  June 24, 2026


लेखसंग्रह

कल्पकता: चौकटी बाहेर जाऊन विचार

Category:

 

साधारणतः १९९७ च्या सुमारास माझी एका मोठया कारखान्याच्या प्रमुखपदी बदली करण्यात आली. तो कारखाना इलेक्ट्रिक बल्ब आणि ट्यूब लाईट याची निर्मिती करत असे. कारखाना वर्षाचे सर्व ३६५ दिवस दिवसरात्र चालू असे. हा कारखाना कळवा – बेलापूर औद्योदिक पट्टयात [industrial belt] होता.

  June 23, 2026


युवा-विश्व

भावनांचे बांध फुटू द्या

Category:

 

वसई मध्ये एका मुलींला हत्याराने तिच्या प्रियकराने मरेपर्यंत मारले. ४०-५०लोक नुसतं बघत होते. थांबून थांबून मुलगी मेली नाही असे पाहून पुन्हा पुन्हा मारत होता. एका झटक्यात त्याने जीव घेतला नाही. थांबून थांबून हे सर्व चाळीस-पन्नास लोक पहात होते,एक जरी पुढे आला असता व त्याला रोखले असते तर मुलीचा जीव वाचला असता. प्रियकराने १६-१७ वार त्याच्या प्रेयसी वर केले आणि प्रत्येक वार झाल्यानंतर तो बघत असे ती मेली का नाही. आजूबाजूचे लोक जवळ येऊन पाहत होते, जिवंत आहे का मेली, पण कुणाचंही धाडस झालं नाही. चार जण जर धावत गेले असते तर त्याला अटकाव होऊ शकला असता, पण मन जेव्हा दगड होतं तेव्हा पाझर फुटत नाही. मागे दिल्लीला एका तरुणीला भोसकून भोसकून मारले पण कोणीही तिला वाचवले नाही. अशा अनेक घटना आहेत, हे सर्व पाहिल्यानंतर शिक्षणा पेक्षाही मूल्यांची रुजवणूक आवश्यक बनली आहे हेच जाणवतं. आई शिकलीतर कुटुंब शिकतं पण आता एक कुटुंब शिकलं तर समाज शिकेल.

  June 23, 2026


युवा-विश्व

मूलपण दडपलं जाऊ नये

Category:

 

पूर्वी पत्रलेखनातून मने मोकळी व्हायची, माणसांची समजूत ‘काढली जायची. भावनांचा निचरा व्हायचा. आज पत्र फक्त आठवणीतच राहिली आहेत. असंच एक समजूत काढणारं पत्र सुनिताबाईंनी लिहिलेलं. सुनिताबाई देशपांडे यांचा दिनेश हा भाचा, त्यांच्या अंगाखांद्यावरच वाढला. तो लहान वयापासून बुद्धिमान आणि काही एकलकोंडा स्वभावाचा असल्याचे जाणवत होते. पुढे त्याने गणित या विषयात उच्चशिक्षण घेण्यासाठी अमेरिकेला जाण्याचा विचार केला. आजच्या इतकं १९८० पूर्वी अमेरिकेला शिकायला जाणं सर्रास नव्हतं; शिवाय मेडिकल इंजिनियरिंग सोडून गणिताचं शुद्ध शास्त्र शिकण्याचा हट्ट हे त्याचं अनेकांना न समजण्याजोगं होतं, त्यांची समजूत काढणारं, दिनेशच्या निर्णयाला पाठिंबा देणारं सविस्तर पत्र सुनिताबाईंनी आप्पांना पाठवलं. त्यातलं त्यांचं दिनेशवरचं प्रेम आणि एकूण वकिली कसब डोळ्यात भरण्याजोगं आहे.

  June 23, 2026