कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
Month: June 2026
दत्तात्रय कोंडो घाटे
खाद्ययात्रा
अनलिमिटेड बुफे मागचं अर्थशास्त्र व वैद्यकशास्त्र!
Category:
खाद्ययात्रा लेखसंग्रहकाही ठराविक किंमतीत अनलिमिटेड बुफे लंच/डिनर हा प्रकार तुम्ही कित्येकदा अनुभवला असेल. जेवणाचा प्रकार (शाकाहारी, मांसाहारी इ.) कोणता आहे यावरून बुफेच्या किंमती थोड्याशा बदलतात, पण जास्त फरक नसतो. प्रत्येक बुफे हा अर्थशास्त्रीय भाषेत surplus साठीच छोटेखानी युद्ध असते. Consumer Surplus जितका कमी करता येईल तितका हॉटेलचा फायदा असतो; आणि मोजक्या पैशात जितके जास्त अन्न खाता येईल (थोडक्यात consumer surplus वाढवता येईल) तितका ग्राहकाचा फायदा असतो. आणि या सगळ्या अर्थशास्त्रीय युद्धाला वैद्यकाच्या काही नियमांची जोड असते. कसे ते पाहूया!
कथा
विश्वास
Category:
कथा साहित्य - ललितसुनीताच्या चेहऱ्यावर मनातली खुशी तरळून गेली. विश्वास आत आला. पाठीवरची सॅक हातात घेतली. कुठे बसावे हे न कळल्यामुळे तो तसाच उभा राहिला. सुनीता त्याचे निरीक्षण करीत होती. सहा फूट उंची, कुरळे केस, पिंपल्सनी भरलेला उभट चेहरा, गोरा वर्ण, सडपातळ बांधा, निळी पँट व इन केलेला पांढरा शर्ट. डोळे थोडे मोठे असते तर आपल्या अजयसारखा बराचसा दिसला असता. तिला परदेशात असलेल्या तिच्या मुलाची तीव्रतेने आठवण आली. ती म्हणाली, ‘अरे, बस ना खूर्चीवर, सामान आणलं नाहीस का तुझं? इथं राहायला आलास ना तू?’
कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
लेखसंग्रह
जमिनीखालची ‘जीपीएस’!
Category:
लेखसंग्रह विज्ञान / तंत्रज्ञान शैक्षणिक‘ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टम’ – जीपीएस – ही आजच्या काळातली आघाडीवरची स्थानदर्शक पद्धत आहे. एखाद्या माणसाचं वा वाहनाचं स्थान निश्चित करण्यासाठी या पद्धतीचा वापर केला जातो. या पद्धतीत प्रथम, पृथ्वीभोवती फिरणाऱ्या कृत्रिम उपग्रहाद्वारे रेडिओ लहरी सोडल्या जातात.
लेखसंग्रह
विचारसरणीतला स्पष्टपणा
Category:
लेखसंग्रहएके दिवशी माझ्या सहकाऱ्यांशी चर्चा करत होतो. चर्चेचा विषय होता वय आणि मानसिक परिपक्वता किंवा विचारांचा स्पष्टपणा यातील परस्पर संबंध. माझे मन एकदम भूतकाळात गेले आणि एका घडलेल्या प्रसंगाची मला आठवण झाली. तेव्हा मी एका बहुराष्ट्रीय कंपनीत, डिझाईन इंजिनीअर, हे पद सांभाळत होतो. मी इतरांना म्हणालो, “अनुभवातून माझ्या मनाला एक गोष्ट पटली आहे की वय आणि मनातील विचारांची स्पष्टता याचा परस्पराशी फार जवळचा संबंध असत नाही.”
कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
दत्त गुरु
Category:
कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका
खुळा पाऊस
Category:
कविता-गझल-चारोळी-वात्रटिका बाल-साहित्य
लेखसंग्रह
जागतिक मुद्रण क्रांतीची सुरुवात: मानवी इतिहासाला कलाटणी देणारा टप्पा
Category:
लेखसंग्रह विज्ञान / तंत्रज्ञान सामान्यज्ञानजोहान्स गुटेनबर्गने लावलेला हा शोध मानवी इतिहासातील सर्वात शक्तिशाली आणि प्रभावी माध्यमाचा उदय होता. जागतिक मुद्रण क्रांतीने माणसाला स्वतंत्रपणे विचार करण्याचे, प्रस्थापित व्यवस्थेला प्रश्न विचारण्याचे आणि आपले विचार जगासमोर मांडण्याचे स्वातंत्र्य दिले. लोकशाहीच्या संकल्पनेचा विस्तार होण्यात आणि मानवी हक्कांची जाणीव निर्माण करण्यात या क्रांतीचा वाटा सिंहाचा आहे. आज आपण ज्या संगणकीय, डिजिटल आणि इंटरनेटच्या माहिती युगात जगत आहोत, त्या माहितीच्या महाजलाची खरी मुहूर्तमेढ १५ व्या शतकातील याच मुद्रण क्रांतीने रोखली होती, यात तीळमात्र शंका नाही.
साहित्य - ललित
मध्यमव्यायोग
Category:
साहित्य - ललितनाट्यशास्त्राचे निर्माते भरतमुनी यांनी अठराव्या अध्यायात नाटक म्हणजे रुपकाचे दहा प्रकार सांगितले. त्या सोबत त्यांची वैशिष्ट्ये सांगितली आहे. यापैकी व्यायोग नावाच्या प्रकाराचे वर्णन असे आहे की त्यामध्ये प्रख्यात व्यक्ती नायक असावी पण ती राजा नसावी. एका अंकाचे, एका दिवसाच्या व्याप्तीचे कथानक असावे. प्रधान रस वीर असावा. पात्रांचे द्वंद्वयुद्ध असावे.