दुसर्‍या महायुद्धावरील अनेक पुस्तकांच्या वाचना दरम्यान समज गैरसमज यांची ही उदाहरणे माझ्या स्मरणात राहिली. या घटना मी अगदी संक्षेपात मांडल्या आहेत. काही वेगळे समोर ठेवावे या हेतूने बॉंबची सर्वश्रृत नावे (Little boy, Fat man) न सांगता त्यांचे प्रकार सांगितले आहेत. युद्ध रम्य नक्कीच नाही, पण युद्धकथा काहीतरी विचार करण्यास वाव देतात ना? ‘दुसरे महायुद्ध’ या विषयावरील हा पहिला लेख. [...]

शर्यत दोन वा अधीक प्रतिस्पर्ध्यांमधे असते. ती स्थळ काळ ठरवून होते. स्पर्धकांना एकमेकांच्या तयारीचा अंदाज असतो. ससा आणि कासव हे मित्र धावण्याची शर्यत ठरवतात. तयारीत ससा वरचढ असल्याचे माहीत असते. पण अनपेक्षितपणे कासव ही शर्यत जिंकतो. अशीच एक शर्यत दुसर्‍या महायुद्धात लागली होती. ‘दुसरे महायुद्ध’ या विषयावरील हा दुसरा लेख. [...]

दुसऱ्या महायुद्धात जसे गुप्तहेर संघटनेत पुरुष होते,त्यांच्या खांद्याला खांदालावून लढणाऱ्या स्त्री गुप्तहेर सुद्धा होत्या.त्यातील एक  व्हायोलेट. [...]

दुसर्‍या वर्‍गातील लोकाल र्‍पवासी शिकालेले असूनही विचिर्‍त वागतात त्याचे हे उपरोधिक

वर्‍णन आहे.
[...]

स्वतःची इच्छा अपुरी राहिली, म्हणून व्याकुळ होणारे अनेक भेटतात. स्वप्नांच्या तुटलेल्या काचांवर दररोज पाय ठेवत जगतात. पण दुसऱ्याच्या डोळ्यांतील अपेक्षा पूर्ण करता आली नाही म्हणून मनात वेदना साठवणारा, क्वचितच एखादा सापडतो. स्वतःसाठी जगणे सोपे असते, [...]

"धिक् तं च, तां च, इमां च मदनं च मां च” समोरची व्यक्ती जे सांगत होती, ते ऐकून यशवंताना हा जुना संस्कृत श्लोक आठवत होता. संपूर्ण श्लोक असा आहे, “यां चिन्तयामि सततं मयि सा विरक्ता साप्यन्यं इच्छति जनं स जनोऽन्यसक्तः । अस्मत्कृते च परिशुष्यति काचिद् अन्या धिक् तां च तं च मदनं च इमां च मां च ॥” ह्याचा अर्थ - राजा म्हणतो, मी जिचा (पिंगलाचा) सतत विचार करतो, तिला माझ्यांत रस नाही, तिला दुसराच कुणी (अश्वपाल) आवडतो, ज्याला तिसरीच (राजनर्तिका) आवडते आणि त्या तिसरीला (राजनर्तिकेला) दुसराच कुणी म्हणजे मीच आवडतो. तिचा, त्याचा, मदनाचा, हीचा आणि माझाही धिक्कार असो. त्यांच्यासमोर एक श्रीमंत व्यक्ती बसलेली आहे. तिचं नांव आहे. राजकुमार मोकाशी. राजकुमार एका खाजगी कंपनीचे अध्यक्ष व मालक आहेत. त्यांचा व त्यांची पत्नी अस्मिता हीचा पंधरा वर्षांपूर्वी प्रेमविवाह झाला आहे. त्यांच तिच्यावर आजही तेवढचं प्रेम आहे. दुर्दैवाने अस्मिताचं मात्र आता एका कलाकाराने मन जिंकलं आहे. त्याचं नांव आहे राघव ठाकूर. अस्मिताने राजकुमारपासून हे लपवलेलं नाही. तिने सरळ त्याला सांगून टाकले आहे. मात्र त्या राघवसाठी अस्मिता ही अनेकींपैकी एक आहे, हे सत्य अस्मिताला समजतं नव्हतं. यशवंत शांतपणे राजकुमार मोकाशीची प्रेमकथा ऐकून घेत होते. ह्या प्रेमप्रकरणांत आपला सल्ला घ्यायला कांही हा राजकुमार आलेला नाही, हे त्यांना ठाऊक होतं. [...]

भासांचे एक अंकी नाटक. उत्सृष्टिकांक हा याचा रूपकप्रकार. काही अभ्यासकांच्या मते व्यायोग रूपकप्रकार आहे, परंतु या रूपकाची लक्षणे उत्सृष्टिकांकाला अधिक लागू पडणारी आहेत या नाटकातील सर्व पात्रे ही महाभारतातील प्रसिद्ध पात्र असली तरी कथानक संपूर्णत: कवींच्या कल्पनेतून साकारलेले आहे.घटोत्कचाने दूत म्हणून कौरवां कडे जाणे असा या नाटकातील प्रसंग मूळ महाभारतात नाही. [...]

महाभारतामध्ये कौरव आणि पांडवांमध्ये युद्ध टळावे आणि शांतता प्रस्थापित व्हावी यासाठी भगवान श्रीकृष्णांनी केलेला शेवटचा प्रयास म्हणून विख्यात असलेल्या कृष्णशिष्टाई वर आधारित असणारे महाकवी भासांचे नाटक दूतवाक्यम् ! [...]

अवधूत चिंतन श्री गुरूदेव दत्त ! असा नुसता उद्घोष जरी ऐकू आला तरी भगवान श्री दत्तात्रेयांची मनमोहक मूर्ती डोळ्यासमोर उभी राहते. भारतात परमेश्वराची आराधना करणारे अनेक संप्रदाय आहेत. त्यात दत्तसंप्रदाय हा फार मोठा संप्रदाय आहे. वेद आणि पुराणकाळात श्रीदत्त ही महान विभूती होऊन गेली. पवित्र, सात्विक आणि धर्मवान अशी ख्याती असलेले अत्रि ऋषी व पतिव्रता सुस्वरूप आणि कोणतीही असूया नसलेल्या अनुसूया यांच्या पोटी साक्षात त्रिदेव परब्रह्म म्हणून ते जन्मास आले. [...]

जगातील सर्व भारतीय यांना अगदी सुरुवातीपासूनच दुधाची आवश्यकता वाटते. दूध साधारण गाय, म्हैस, बकरी, उंट वगैरे पासूनच लहान प्राण्यांकरिता दुधाची गरज भासते. मानव प्राण्याला गाय अथवा म्हैसचे याठिकाणी दूध वापरते. गाय दुधापेक्षा भारतात लहान मुलांना ते नेहमीच वापरतात. [...]

महाराष्ट्रात ३०७१४ सहकारी दूध उत्पादक संस्था आहेत. यापैकी १८६१४ संस्था सुरु असून ८१८८ संस्था बंद पडल्या आहेत. ३८४७ संस्था काही कारणांमुळे बंद आहेत. पुणे जिल्ह्यात सर्वाधिक १४७७८ तर सर्वाधिक कमी ७८० संस्था नवी मुंबई विभागात आहेत. [...]

वाढत्या महागाईने हैराण झालेल्या जनतेला आता वाढत्या भेसळीचा सामना करावा लागत आहे. त्यात जीवनावश्यक वस्तू तसेच खाद्यपदार्थांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भेसळ होत असल्याचे दिसून येत आहे. या पार्श्वभूमीवर नगर जिल्ह्यात दूधभेसळीचे मोठे रॅकेट नुकतेच उघडकीस आले. नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळणार्‍या अशा रॅकेटमध्ये सहभागी असणार्‍यांवर कठोर कारवाई होणे दूरच राहिले. अशा गुन्हेगारांना राजकीय वरदहस्त लाभत आहे.
[...]

दूर कुठेतरी बसलो होतो दमून भागून ते छोटेसे घर त्यावेळी खरेच राजवड्यासारखे वाटले… मनात आले श्वास मोकळा करण्यासाठी असेच घर हवे आणि अशीच सावली.. जी सावली आपल्या सावलीला देखील सामावून घेते ..? — सतीश चाफेकर. [...]

आईच्या आठवणीही त्याच्या गांठी नव्हत्या.मग त्या तिन्ही लहान मुलांची खाण्यापिण्याची आबाळ होऊ नये म्हणून त्यांच्या वडिलांनी दुसरा विवाह केला.निदान त्यांनी तसे सांगितले.इतरांनी त्यांची स्वतःची गरज न सांगताच ओळखली.ती वयाने त्यांच्यापेक्षा बरीच लहान होती.मग त्यांचा नवा संसार सुरू झाला. [...]

दूर लोटते ही माती, म्हणून का खिन्न होशी? तुझी माझी वाटचाल दूर नक्षत्रांच्या देशी राजहंसाचे कौतुक बगळ्यांनी का करावे? तुझ्या-माझ्या डोळ्यातील इथे परकेच रावे स्वर्गभूमीची ही स्वप्ने धरेवरी परदेशी दीड वितीचे हे जग म्हणायचे ते [...]

टेलिव्हिजनचा शोध जरी १९३० च्या सुमारास लागला होता तरी भारतात टेलिव्हिजन यायला १९५९ साल उजाडावे लागले. दिल्लीत भरलेल्या जागतिक तंत्रज्ञानाच्या प्रदर्शनीत एका युरोपियन कंपनीने सर्वप्रथम भारताला टेलिव्हिजन दाखवला. प्रदर्शनानंतर तो टीव्ही संच आपल्याला भेट म्हणून दिला. [...]

त्यांनी हृषीकेश मुखर्जी यांच्या १९७९ साली आलेल्या 'गोलमाल' या चित्रपटात्यांनी अमोल पालेकर यांच्या लहान बहिणीची भूमिका केली होती. पुढे या अभिनेत्री-निर्मात्याने नंतर अनेक टीव्ही मालिका तयार केल्या ज्यांनी तिला लोकप्रिय टीव्ही सेलिब्रिटी म्हणून प्रसिद्धी मिळवून दिली. [...]

आज १५ सप्टेंबर..आज ‘दूरदर्शन’ या केंद्र सरकारने सुरू केलेल्या देशातील पहिल्या दूरचित्रवाणी वाहिनीचा वाढदिवस १५ सप्टेंबर, १९५९ रोजी एक छोटासा ट्रान्समीटर व स्टुडिओ यांच्या साह्याने दूरदर्शनचे काम चालू झाले. राजधानीत दूरदर्शनची ही मुहूर्तमेढ रोवली जाताना [...]

आज १५ सप्टेंबर...! आजच्या दिवशी १९५९ साली भारतात दुरदर्शन ची सेवा सुरु झाली. दुरदर्शनचे पहिले संचालक होते प्रत्येक मराठी माणसाचे लाडके व्यक्तिमत्व पु. ल. देशपांडे...! पु.लं.नीच "दुरदर्शन" हे नाव सुचवले आणि नंतर ते सर्वमान्य झाले....! [...]