व्हिडिओज

दि. 9 ऑगस्ट क्रांतिदिनापासुन सुरु झालेली ही यू-ट्यूब मालिका, आज प्रजासत्ताक भारताच्या घटना समितीपदी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर याची नियुक्ती झाल्यादिनी म्हणजेच दि.29 ऑगस्ट रोजी लोकार्पित करीत आहोत. अमृतमहोत्सवी वर्षात विषयानुरूप अनेक उपक्रम करणं शक्य आहे. क्रांतिकथाकथन स्पर्धा, क्रांतिगीतगायन स्पर्धा, देशभावना वाढीस लागेल, या दृष्टीनं स्वतंत्र साहित्यनिर्मिती आणि कलाविष्कार शक्य आहेत. महाराष्ट्राला पोवाड्याची मोठी परंपरा आहे पण काही अपवाद वगळता शिवकाळातच रमलेल्या शाहिरांना अमृतमहोत्सवनिमित्त क्रांतिकारकाच्या कार्यावरचे उत्तम पोवाडे लिहीण्यासाठी प्रवृत्त करता येईल.

शास्त्रीय संगीत हे भावसंगीतच आहे’, असं आग्रही प्रतिपादन किशोरीताई नेहमी करीत आणि त्यांच्या मैफिलीतून रसिकांना त्याची प्रचितीही येत असे. स्वरभाषा, राग, रागाचं वातावरण, रागभाव या संकल्पना स्पष्ट करत किशोरीताईंनी, त्यांचे ‘तेच’ राग दरवेळी वेगवेगळा अनुभव का देत असतील, याची मीमांसा केली. सोबतच आजच्या भागात, नाना पाटेकर ताईंच्या गाण्याकडे कसं बघतात तेही पाहू.

किशोरीताईंच्या गाण्याला एक अध्यात्मिक बैठक होती. रागाच्या साधनेत मिळालेली स्वरानुभूती आपल्या गाण्यातून रसिकांनाही मिळावी, यासाठी त्या आटोकाट प्रयत्न करीत. अनेकांना त्यांचं गायन पारलौकिक वाटे. पण त्याचबरोबर लौकिक विश्वात काही गैरसमजही होते. यासंदर्भात जाणून घेताना शशी व्यास, अश्विनी भिडे, परवीन सुलताना यांच्या प्रतिक्रिया आजच्या भागात पाहूया.

दि. ३ एप्रिल, हा गानसरस्वती किशोरी आमोणकर यांचा स्मृतिदिन. महाराष्ट्र शासनाने पहिला भारतरत्न पंडित भीमसेन जोशी शास्त्रीय संगीत जीवनगौरव पुरस्कार किशोरीताईंनाच प्रदान केला होता. त्या सोहळ्यात किशोरीताईंची एक मुलाखतही झाली होती. अनेक मान्यवरांनी प्रत्यक्ष उपस्थित राहून किशोरीताईंच्या विषयी आपल्या भावना व्यक्त केल्याच पण अनेकांनी दृकश्राव्य चित्रफितीच्या माध्यमातून या कार्यक्रमात सहभाग घेतला होता.

किशोरीताईंनी संगीताच्या सर्व प्रकारावर प्रभुत्व मिळवले होते. शास्त्रीय गायन आणि सुगम गायन यातला नेमका फरक स्पष्ट करत पार्श्वगायनाकडे त्यांनी का पाठ फिरवली, हे ही त्यांनी सांगितलं. किशोरीताईंच्या अंगी असलेल्या नाना कलांचा वेध तालयोगी पं. सुरेश तळवलकर यांनी घेतला आहे…

शास्त्रीय संगीत शिकवणारी महाविद्यालये किंवा संगीत शिक्षण संस्था यापेक्षा गुरुपरंपरा का महत्त्वाची?, गुरु म्हणजे काय?, शास्त्रीय संगीत शिकणाऱ्या शिष्यांनी कसलं भान ठेवलं पाहिजे? याविषयी ताईंनी व्यक्त केलेले विचार आजच्या भागात ऐकू या.

किशोरीताईंची सांगीतिक जडणघडण कशी झाली, विशेषतः गळ्यावर सुरांचे संस्कार व्हावेत यासाठी त्यांनी काय केले, विविध वाद्यातून येणारे सूर कंठस्थ करण्यासह राग आणि वाद्य यांच्या संबंधाबाबत त्यांची मतं आज ऐकुया…..

लावणी महामहोत्सवात वाद्य जुगलबंदीनंतर आज पाहूया एक पारंपरिक गण…पठ्ठे बापूरावांच्या या गणावर… त्या शब्द, सुरांवर आता म्हणे कुणाचे स्वामित्व हक्क आहेत. म्हणून काही अंशच प्रसारित होत आहेत. रसिकांसाठी या गणाचे मूळ शब्द देत आहोत…

दिनांक 6 डिसेंबर ….
भारतीय घटनेचे शिल्पकार डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांचा महापरिनिर्वाणदिन… महामानव डॉक्टर बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या महापरिनिर्वाण यात्रेचं जे एकमात्र चित्रीकरण आज जगात उपलब्ध आहे, ते करण्यासाठी एका अवलियाने आपले घर, छापखाना गहाण टाकून हा अमूल्य साठा जतन केला, हे कोणाला माहीत आहे? त्या अवलियाचे नाव आहे…नामदेव व्हटकर.

आधुनिक ठाण्याचे शिल्पकार सतीश प्रधान अनंतात विलीन झाले. ‘शिवसेनेचे ठाणे आणि ठाण्याची शिवसेना’ हे नाते निर्माण करण्यामध्ये ठाण्याचे पहिले नगराध्यक्ष, पहिले महापौर आणि राज्यसभा सदस्य सतीश प्रधान यांचे मोलाचे योगदान आहे. ठाणे महानगरात त्यांनी उभारलेल्या विविध वास्तू त्यांच्या कार्याची साक्षीदार आहेतच, पण देशातले अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे खेळाडू क्रीडा क्षेत्रातल्या त्यांच्या कार्याचे साक्षीदार आहेत. त्यांच्या कार्याचा आढावा घेणारी ही चित्रफीत पाहून त्यांच्या स्मृतींना आदरांजली अर्पण करूया