मी मधेच तुला सांगितल्या प्रमाणे मी आता कायमची लंडनला जात आहे .आईला बरोबर घेऊन .

कायमचे घर सोडायचे म्हणून सगळी आवराआवर करत असताना जुन्या फोटोत तू , शिरीष आणि तुमचे भाटे सर ( माझे आजोबा ती .आप्पा ) अशा फोटोच्या २ कॉपी मिळाल्या . त्या तुझ्या घरी वहीनी कडे दिल्या आहेत….एक शिरीष साठी आणि दुसरी अर्थात तुझ्यासाठी . तुम्ही दोघे आप्पांचे अत्यंत लाडके विद्यार्थी ना ! ….नंतरच्या काळातले त्यांचे तरुण मित्र .

…हे फोटो वहिनीला दिले तेंव्हा तिला इतके भरून आले होते ना …आणि मलाही …एक तर आमच्या दोघींचे माहेरचे आडनाव एक …आणि दुसरे म्हणजे तू आणि शिरीष चे आप्पांशी असलेले भावबंध ! ! !

देव आहे म्हणणारे अनेकजण आहेत तसेच देव ह्या संकल्पनेचे अस्तित्व पूर्णपणे नाकारणारे देखील अनेक आहेत. प्रत्येकजण आपल्या तर्क बुद्धीने देव ह्या संकल्पनेस मान्यता देतो. अथवा अमान्य करतो. ह्याचे प्रमुख कारण त्या अनंत, अविनाशी, विशाल, सर्व व्यापी शक्तीला खऱ्या अर्थाने कुणीच पाहिले नाही, समजले नाही, जाणले नाही.

वाचू आनंदे ‘चा आगळा वेगळा कार्यक्रम. संपूर्ण सभागृह भरलेले. व्यासपीठावर माईक समोर ती उभी . नाव मुक्ता . इयत्ता चौथी. आवाज खणखणीत . उभं राहण्याची , प्रेक्षकांकडे पाहण्याची आणि त्यांची दाद मिळताच किंचित स्वाभाविक झुकून नम्रपणे दाद स्वीकारण्याची एक विलक्षण शैली. देहबोली आत्मविश्वासाने भरलेली.

साल आपल्याच खोबडीत दोष आहे भलतेच उदात्त वगैरे विचार करतो…. जग हे अनेक पायांवर चालते … आपल्यासारखे दोन पायावर नाही….

सहकार संस्था नोंदणी झाल्यानंतर काही महिन्यातच ‘असहकार’ सुरु होतो. खरेतर सर्वांचा अथवा जास्तीत जास्त सभासद सहभाग असल्यास निर्माण होणारे प्रश्न लवकरात लवकर सोडवण्यात मदत होते. काय केले तर “सहकार” संस्थेत वाढवण्यात मदत होईल हे आजच्या लेखात आपण वाचणार आहोत.

कोलोनचे हॉटेल सोडून ब्लँक फॉरेस्टच्या घनदाट जंगलामार्गे आम्ही अंदाजे साडे चार पाच तासात सुमारे 490 किमी अंतर पार केले आणि टीटीसीच्या कूकू क्लॉक फँक्टरी भागात, भात, पोळीला फाटा देउन, चविष्ट राजस्थानी जेवणाचा आस्वाद घेतला. खूपच सुंदर जेवण होत. तिथून पुढचा -हाइन फॉल (Schaffhausen Neuhausen) हा 85 ते 90 किमीवर आहे. या मार्गावरुन जाताना दूतर्फा निसर्गानी हिरवेगार गालिचे अंथरले होते. मधेच काही टुमदार उतरत्या छपरांची घर दिसत होती. घरांच वेगळेपण डोळ्यात भरणार होत. काही वेळातच जर्मनीची हद्द पार करुन आम्ही स्वित्झरलंडमधे प्रवेश केला आणि -हाईन फॉल्सकडे आगेकूच केली.

प्रदीप निफाडकरांची गझल

अमित त्यादिवशी दमून आला ऑफीसमधून. सायली लवकर अली होती नेहमीपेक्षा. अमित दार उघडून आत आला तर पर्स, गाडीची किल्ली, स्टोल सगळं सोफ्यावर पसरलेलं सायली मस्त गॅलरी मध्ये उभीराहून मैत्रिणीशी फोन वर बोलत होती. त्या सगळ्या पसाऱ्याकडे एक नजर टाकून अमितने मान हालवली आणि आपल्या सगळ्या वस्तू जागच्या जागी ठेवल्या. टाय सैल करत, हाताच्या बाह्या दुमडत पाठमोऱ्या सायलीला हळूच जाऊन बिलगला. सायलीने पण मैत्रिणीला कटवलं, तशीच त्याची मिठी सैल करत वळली. म्हणाली “काय रे! आज पण उशीर?

शब्दांचे पक्षी येऊन बसतात भावनांनी लदबदलेल्या वाक्यांच्या फांदीवर तेंव्हा सुरु झालेला असतो. कवितेचा किलबिलाट पानांपानांच्या आडून...मुळासहित सगळ्या झाडाचे कान अधिर होऊन जातील काही क्षणातंच..स्तब्ध होऊन आकाश ही विसावेल क्षणभर ढगांसहित...हळूहळू..उतरत जाईल कविता कागदावर..मेघातून झिमझिम बरसणाऱ्या पावसाच्या थेंबाप्रमाणे.. कोंब फुटतील शब्दांना मनाच्या मऊ-मऊ मातीत खोल..वर येण्यासाठी संघर्ष होईल मातीशी.अंगातले सारे बळ एकवठून वाट काढत शिरावे लागेल मातीच्या कुशीतून..आकाशाच्या शोधात..तितकेच खोल जात मुळांनाही भेदावे लागेल परखड विचारांचे कठीण कवच..

अंतरातल्या कडेकपारीतून वाहणाऱ्या नदीचा खळखळाट गच्च डोळे मिटून ऐकतांना बेभान होऊन उधळणाऱ्या वाऱ्यासारखे सोडून देत स्वतःला शब्द उसळत असतात खळखळ करून.. सर्वदूर..काळ्या कुळकुळीत खडकांमध्ये उंचावरुन पडणाऱ्या शुभ्र पांढऱ्या तुषारांवर सकाळच्या सोनेरी उन्हाची पडणारी तिरीप उलगडत असते कवितेतील शब्दांचे गुढ आणि गहन अर्थ.

प्रवाही पणाचा ओंडका रेंगाळू देत नाही शब्दांना कधीच अव्यक्त पाणथळाच्या काठाशी..कुठलंही अनामिक नातं सांगून एकमेकांना बिलगत नाहीत कागदावरील समांतर रेघांच्या वेली..याच वेलीवर बहरुन उलगडलेली असतात गुच्छागुच्छांतून अक्षरांच्या आकारांची इवलाली गंध भरलेली टवटवीत फुलांची मने.बाजूला समासही उभा असतो ... तटस्थ...ति-हाइत होऊन न्याहळत असतो मुक्तछंदातील कवितेच्या परिच्छेदाचा हिरवागार विस्तीर्ण प्रदेश....जंगलातील विशालकाय चिंचेच्या वृक्षावर स्वत:ला उलटे टांगून घेतलेल्या वटवाघळासारख्या लटकून असलेल्या आठवणी सतत गल्का करत असतात, फडफड करत असतात..संवेदनाच्या मुंग्यांनी अंतरात घेतलेला कडकडून चावा स्वस्थ बसू देत नाही जरासुद्धा..त्यांलासुद्धा ठणक लागलेली असते..शब्दांची..किती ठणकत रहावे शब्दांनी..अविरतपणे..वेदनेने संपूर्णपणे झोकून देत कावितेच्या खाईत लोटून द्यावे स्वत:ला मागचा पुढचा विचारही न करता...चक्कं ऋतूंच्या साक्षीने स्वरांनीच दाटून यावे गळ्याभोवती.. अन् वाऱ्यातून वाहत यावे संगीत.. मन मोहून टाकणारे.. तरीही कविता निर्मितीच्या प्रसववेदनांनी गळून जाव्यात सर्व लौकिक प्रतिष्ठांच्या खोट्या पाकळ्या, मैलोनमैल प्रवास करून अंगातून त्राण गळून गेल्यासारख्या...उरावा फक्त कल्पनांचा आणि विचारांचा प्रातिभिक कल्लोळ देहामध्ये.

भावना मारुन-मारुन शुष्क झालेल्या झाडांच्या फांद्यांना इच्छांचा लहरी वारा हेलकावे देतो अन् फांद्या एकमेकांवर घासून अंतरिचा वणवा पेटतो....या वणव्यात एक- एक करुन कविता जळत असते...रात्रभर..आग पेटतच राहते..उभे जंगल पेटलेले असतांना..कविता मात्र अधिकच उजळून निघते.सोन्यासारखी..! उदात्त होते..

अनुभवाच्या झाडावर राहून -राहून चमकणाऱ्या नेत्रसुखद कल्पनेच्या काजव्यांनी पानांपानांत भरून ठेवलेला उजेड मिणमिण करत‌ खुणावतोय,अंतरंगाला उजळून टाकतोय.लख्खं करतोय..त्याच प्रकाशात मग दिसू लागते कविता स्पष्टपणे.,.आकार घेते..सजीव होते.

-- संतोष सेलूकर.