शब्दसागर! दान सरस्वतीचे
उमलते निष्पाप हृदयांतरात

आभाळ! सारे प्रीतभावनांचे
विरघळे, अलवार भावप्रीतीत

मनगर्भी! काहूर, संवेदनांचे
मी शोधतो, सुगंधा स्पंदनात

माळीता, हृद्य क्षणाक्षणांना
मंत्रमुग्ध! प्रीतभाव अंतरात

तव स्मरणी, भावस्पर्श रेशमी
गात्रागात्रातुनी, ओसंडते प्रीत

गगनी मी भुलावे अन तू लपावे
खेळ, आगळा चालला अविरत

तो मोगरा, गुलाब, बकुळ, चाफा
दरवळतो धुंद अजुनही अंतरात

भावप्रीतिच्याच, महाकाय लाटा
गुंफितो मी अलवार भावशब्दात

-- वि.ग.सातपुते.(भावकवी)

9766544908

रचना क्र. १४७.

१० - १२ - २०२१.

WhatsApp वरुन आलेली कविता

आयते शर्ट
ते बी ढगळ,
चड्डीला आमच्या
मागून ठिगळ!!

त्यावर करतो
तांब्यानी प्रेस,
तयार आमचा
शाळेचा ड्रेस!!

खताची पिशवी
स्कूल बॅग,
ओढ्याचं पाणी
वाॅटर बॅग!!

धोतराचं फडकं
आमचं टिफीन,
खिशात ठेवुन
करतो इन!!

करदोडा आमचा
असे बेल्ट,
लाकडाची चावी
होईल का फेल ?

मिरचीचा ठेचा
लोणच्याचा खार,
हाच आमचा
पोषण आहार!!

रानातला रानमेवा
भारी मौज,
अनवाणी पाय
आमचे शुज!!

काट्यांच रूतणं
दगडांची ठेच,
कसा सोडवायचा
हा सारा पेच!!

मुसळधार पाऊस
पाण्याचा कडेलोट,
पोत्याचा घोंगटा
आमचा रेनकोट!!

जुन्या पुस्तकांची
अर्धी किंमत,
शिवलेल्या वह्यांची
वेगळीच गंमत!!

पेन मागता
कांडी मिळायची,
गाईड मागण्याची
भिती वाटायची!!

केस कापण्याची
एकच शक्कल,
गप्प बसायचे
होईपर्यंत टक्कल!!

शाळा एक आठवण

-- WhatsApp वरुन आलेली कविता

-- सुशांत

हे शारदे ! रूसलीस कां तू, माझ्या वरती ।
लोप पावली कोठे माझी, काव्याची स्फूर्ती ।।

दिनरात्रीं तव सेवा केली, मनोभावें ।
कळले नाहीं आज शब्द ओठचे, कोठे जावे ।।

दिसत होते भाव मजला, साऱ्या वस्तूमध्यें ।
उचंबळूनी जाई मन तेव्हां, नाचत आनंदे ।।

तेच चांदणे तारे गगनी, आणिक लता वेली ।
पकड येईना टिपण्या सौंदर्य, परि या वेळी ।।

जागृत केली मम हृदयांतील, सुप्त जी शक्ति ।
अखंडित वाहूं दे शब्द प्रवाह, हे श्री सरस्वति ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

आरशात चेहरा बघतां,
किती असेच चेहरे दिसती, मुखवट्यांचे जग हे,
अवतीभोवती कसे नाचती,--!!!

लागत नाही मुळीच पत्ता,
अशावेळी विलक्षण फसगत,
होत जाते,केवळ फरपट,
तडफड होते मैत्री करतां,,-!!!

कोण कुठला आहे तो,
पक्के ठाऊकही नसते,
तरी नवांगताची पण ओढ,
अनावर की असते,--!!!

त्याच मोहाच्या क्षणी,
घ्यावे आपण आवरते,
करती खूप साखरपेरणी,
गोड गोड बोलती मुखवटे--!!!

अनुभव कडू-गोड देतो,
वर जिवाची होते लागणी,
असा भोवरा तो बघा,
माणूस खोल खोल जातो,--!!!
मैत्रीच्या गुंत्यांमध्ये,
गटांगळ्या खात राहतो,--!!!

वर हात देण्या न कुणी,
होते दारुण अवस्था,
कशी जिवाची होते तगमग,
कुठे जाऊ, काय करू आता,--!!!

सगळ्यात असून कशातच नसणे,
--- हे तत्त्व फक्त ठेवावे,
गोड बोलण्यावर फक्त,
उदासीन की राहावे,--!!!

वागणे" तटस्थ म्हणुनी,
अशावेळी, कामी येते,
प्रतिक्रियाच कुठली नसता,
क्रिया अर्थहीन ठरते,--;;!

मुखवटे पांघरूनी जगात,
असे कितीक भेटती,
दुर्दैवाने कधीकधी ,
जवळचेही यात मोडती,--;;!

नाते असूनही ते नसणे,
ताप देते किती जिवा,
नात्यांचा अर्थ कधी,
लागतो केवळ दुरावा,--!!!

असे अंतर सांभाळणे,
मुखवटाच तो पांघरुनी,
जीव लावावयाचाच नाही,
ठरवावे ठाम ठरवावे मनी,--!!!

कसा लागावयाचा निभाव, आपल्या प्रांजळ जिवाचा, बुडत्याचा पाय खोल,
आणखी खोलच जायचा,--!!!

© हिमगौरी कर्वे.

बांधले होते सुंदर घरटे,
कौशल्य सारे एकवटूनी,
वृक्षाच्या उंच फांदिवरी,
लोंबत होते झोके घेऊनी ।।१।।

दूर जाऊनी चारा आणिते,
पक्षीण आपल्या पिल्याकरीता,
जग सारे घरटे असूनी,
स्वप्न तिचे त्यांत राहता ।।२।।

वादळ सुटले एके दिनी,
उन्मळून पडला वृक्ष,
पिल्लासाठी गेली होती,
शोधण्यासाठी आपले भक्ष्य ।।३।।

शाबूत घरटे फांदी वरते,
वृक्ष जरी पडला होता,
पिल्लामधली कुजबुज,
असह्य दशेत ऐकत होता ।।४।।

कित्त्येक वर्षीचे जीवन त्याचे,
क्षणांत भूमिगत झाले,
स्थिर बघूनी पक्षी घरटे,
अखेरचे ते अश्रू गाळले ।।५।।

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

काळजाच्या भेटी,आलीस सई गाठी,
खूण पटता आत्म्यांची,
किती आनंदी दिठी,--!!! ||१||

काळजाच्या भेटी
आलीस सखे राती
पूर गप्पांचा येता ,
वाढत जाय भरती,--!!! ||२||

काळजाच्या भेटी ,
आलीस मैत्रिणी,
जिवांचे दुवे सांधीत,
घट्ट हृदयाची नाती,--!!! ||३||

काळजाच्या भेटी,
आलीस सये पाठी,
सुखदुःखांच्या हिंदोळी,
दोघी बसू एकाच झुली,--!!! ||४||

काळजाच्या भेटी ,
आलीस तू सहेली,
सह राहुनी राहुनी,
केलीस दुःखे हलकी,--!!! ||५||

काळजाच्या भेटी,
आलीस माझ्यासाठी,
तुझ्यातील तू अन् ,
माझ्यातली मी,
द्वैतातील अद्वैतासाठी,--!!! ||६||

हिमगौरी कर्वे.©

गुरूचा महीमा थोर | उघडूनी जीवनाचे द्वार
सांगूनी आयुष्याचे सार | मार्ग दाखविती तुम्हां १

वाटाड्या बनूनी | भटकणे थांबवूनी
मार्गासी लावूनी | ध्येय दाखवी तुम्हां २

न कळला ईश | न उमगले आयुष्य
दु:ख देती जीवन पाश | बिना गुरू मुळे ३

अंधारातील पाऊल वाट | ठेचाळण्याची शक्यता दाट
प्रकाशाचा किरण झोत | योग्य रस्ता दाखवी ४

तैसा गुरू तुमचा | पडदा फाडी अज्ञानाचा
मार्ग दाखवी जीवनाचा | आनंद मिळण्यासाठी ५

गुरूविना नाही ज्ञान | दूर करी तुमचे अज्ञान
ज्ञान ज्योत देई पेटून । तुमच्या ज्ञानदिपाची ६

ओळखावा आत्माराम | जाणावा ज्ञानराम
समजावे मनोराम | आपल्या देहातील ७

गुरू असता देहमंदिरी | कां फिरतोस दारोदारी
करावी श्रद्धा प्रभूवरी | आत्म गुरूसी जाणोनी ८

गुरू भेटणे कठीण | जाणील त्यासी कोण
जवळी तुमच्या असून | कां शोधतासी ९

तुमचा गुरू अंतर्मनी | महत्व त्याचे जानोणी
घ्यावे त्यास ओळखूनी । हेची तुमचे यश १०

जाणावे आत्मज्ञान | करावे स्वचिंतन
तोच गुरू असून । उद्धारूनी नेई ११

ज्याचा गुरू त्याचे जवळ | मग का दवडसी वेळ
शोधण्यास जाई काळ | निरर्थक १२

आयुष्य आहे थोडे | चित्त द्यावे प्रभूकडे
जीवनाचे उकलेल कोडे | त्याच्या आशिर्वादे १३

जीवनाचे मर्म | जाणावे हा धर्म
त्याचप्रमाणे करावे कर्म | आयुष्य सार्थकी होणेसी १४

गुरूसी करावे वश | समजोनी त्यास ईश
घ्यावा त्याचा उपदेश | जीवनाचा १५

एकदा अंतर गुरू लाभता | उपदेश त्याचा मिळता
मार्गदर्शन सतत होता | तुमच्या जीवनाचे १६

श्रेष्ठ गुरू अंतरीचा | परि विवेक पाहीजे मनाचा
सराव करावा एकाग्रतेचा | उपदेश त्याचा घेण्या १७

अंतरज्ञान मिळे कठीण | करावे लागते बहुत चिंतन
श्रद्धा प्रभूवर ठेवून | ध्यान करावे १८

एकाग्रतेचे चिंतन | लागता प्रभूध्यान
विचार रहीत करावे मन | प्रकाश पडेल अंतरमनी १९

आंतरमनातील प्रकाश | चेतना देईल सावकाश
आनंदी करील आयुष्य | गुरू बनोनी तुमचा २०

रोज करावे ध्यान | मनी एकाग्र भाव आणून
जाता बाह्य जगाला विसरून | नियमाने २१

योगाचे आसते सामर्थ्य | जीवनाचा दाखवी अर्थ
न जाई प्रयत्न व्यर्थ | विश्वास ठेवावा प्रभूवर २२

गुरू तुमच्या अंतरी | शोधता त्यासी बाहेरी
हिच शोकांतिका खरी | तुमच्या जीवनाची २३

सारे जीवन वाया जाई | जीवन तत्व ध्यानी न येई
पश्चातापूनी उपयोग नाही | शेवटचे क्षणी २४

चार दिवसांचे जीवन | सार्थकी लागावे म्हणून
पाया त्याचा आत्मज्ञान | समजोनी घ्यावा २५

संशय मनी न यावा | ध्यानयोग सिद्ध करावा
तोच आपुला गुरू समजावा । अंतरात्मा २६

गुरू नसतो कुणी व्यक्ती | अंतर्मनातील ती शक्ती
आत्मा त्यास संबोधती । विद्वान जन २७

जागृत अंतरात्मा । तोच होय परमात्मा
श्रम न येई कामा । शोधता देहाबाहेरी २८

तुमचा गुरू तुमचेपाशी । परी तुम्ही वाट चुकलासी
जाणोनी घ्यावे गुरूसी । आत्मचिंतनाने २९

प्रत्येक ती व्यक्ती । तिच्यातील सुप्त शक्ती
सूचना देत असती । जिवन मार्गाच्या ३०

जागृती आसवे चित्ती । चेतवावी सुप्त शक्ती
मार्ग तयांना दिसती । ज्ञान प्रकाशाने ३१

एकाग्र ज्याचे मन । न होत चुका त्याचे कडून
संसार सागर जाय पोहून, केव्हांही ३२

असावा आत्मविश्वास । मिळेल त्यासी यश
मदत करी ईश । तयांना ३३

आत्मबल महान । मार्ग त्यासी दिसून
यश करी संपादून । जीवनाचे ३४

इच्छा तेथे मार्ग असती । अंतरगुरू मार्ग दाखविती
श्रद्धा ठेवावी त्याचे वरती । ध्येय गाठण्यासाठी ३५

आपण चुका करिती । दोष प्रभूसी देती
नशीबास नावे ठेवती । अज्ञानामुळे ३६

निर्णयाचे बहूत क्षण । सुख - दु:खे त्यावरी अवलंबून
जीवन होई कठीण । चूक तुमची घडता ३७

चूक होते विचारांची । परिस्थिती जाणण्याची
चाहूल न येती संकटाची । तुम्हांसी ३८

भावना आणि विचार । यांची मर्यादा असणार
नियती तिला न कळणार । हाच आहे निसर्ग ३९

आपण जगतो विचाराने । आपल्यातील भावनेने
परंतु जगावे आत्मज्ञानाने । हाच यशाचा मार्ग ४०

आत्म्याचे सामर्थ्य श्रेष्ठ । त्यास कळे इष्ट
अंश प्रभूचा स्पष्ट । असे तो एक ४१

म्हणून जाणावे आत्मज्ञान । जावे त्यास शरण
अंशात्मक परमात्मा समजून । चिंतन करावे त्याचे ४२

निर्णय कधी न चुकती । जेव्हां तो आत्मा देती
योग्य निर्णय आनंदती । तुम्हां लागी ४३

आत्मज्ञान हाचगुरू । सुप्त शक्ती जागृत करू
निर्णय त्याचे शिरी धरू । हाच करावा संकल्प ४४

एकाग्र होता मन । लागेल तुमचे ध्यान
निर्णय तोच देईन । तुमच्यातील सुप्त शक्ती ४५

प्रसंग येता तुमचे वरी । एकाग्र चित्ती विचारी
आत्मगुरू निर्णय करी । तुमचे साठी ४६

आत्म्त्याचा निर्णय । समाधान देय
चुका न होय । कधीही ४७

जीवानाचे सार । समजता ईश्वर
आत्मज्ञान गुरूवर । विश्वास ठेवावा ४८

आत्मज्ञान गुरू । चिंतन त्याचे करू
मार्ग तोच धरू | जीवन यशासाठी ४९

आत्मज्ञान असे महान || घ्यावे समजोन सर्वांनी ५०

डॉ. भगवान नागापूरकर
संपर्क - ९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

शाळेस रोज जाताना ।
मज विघ्ने येती नाना !

किती पक्षी गाती गाणी
झाडावर म्हणती बसुनी

“ये मुला, खेळु या मिळुनी !”
परि उशीर टाळायाला ।
मी निघे तडक शाळेला ।।१।।

टोळ कसे गवतावरती
आनंदे टुणटुण उडती !
खेळाया बोलाविती
परि उशीर टाळायाला ।
मी निघे तडक शाळेला ।।२।।

गारुडी वाजवुनि पुंगी
बोलावी झणी मजलागी !
बहु जमती जन त्या जागी
परि उशीर टाळायाला ।
मी निघे तडक शाळेला ।1३॥।

बाजूस खेळणीवाला
वाखाणुनि अपुल्या माला
वेधितसे नकळत बाळां
परि उशीर टाळायाला ।
मी निघे तडक शाळेला ।।४।।

वाटेतिल झाडें वेली,
हालविती पानें अपुली,
बोलाविती मजला जवळी !
परि उशीर टाळायाला ।
मी निघे तडक शाळेला ।।५।।

तुला पाहिले चार भिंतीच आड
मुकपणे अंधार गिळताना
जन्म सौभाग्य राखण्यासाठी
जळत्या चित्तेवर चढताना
जन्मभर तशी तु जळतच होतीस म्हणा
त्याला मरणाचे सौभाग्य लाभु दिले नाहिस इतकेच !
त्यानंतर...
जिवंत रुपात दिसलीस खरी
पण नजर मेलेली बावचळलेली काहीशी भेसूरही
त्यापेक्षा देवत्व बकाल करणारे
ते दिव्य मरण किती बरे होते !
दुरवरुन खोल पाणी खरवडताना
शेतात राबताना,धुणी-भांडी करतानाही
तुला पाहिले कधीच तक्रार नाही केलीस तु
पण तुझ्या धट्टे असलेल्या हातांचा स्पर्श
माझ्या पायांना कळतच नव्हता
असे का वाटते तुला?
बुरख्याआड चेहरा झाकलेला तुला पाहिले
तेव्हा व्यथित झालो मीही क्षणभर
तोंड लपवणे तसे सोपे असते
पण भावना लपविणे सारेच किती अवघड !
पाटीवर गिरवताना तुला पाहिले
तेव्हा तर गंमतच वाटली
गिरवण्या करता तुझ्यासाठी
अक्षरेच नव्हती उरली ...
मला त्यावेळी अक्षर घेता आले असते तर..
असो...
आज मात्र तुझ्यापेक्षाही
अलिये माझ्यात म्हणूनच तर
धरणे मोर्च्यातून,सभा परिसंवादातून धीटपणे
माझा उघड निषेध करताना दिसू लागलियेस तू
त्यावेळी
तुझ्या परतीच्या वाटेकडे
डोळे लावून बसलेला असतो मी!

-- दिनेश अडावदकर

कविता