आज मागे वळून पाहताना मला उमगतेय की
मला माझं अस्तित्व नाही... किंबहुना नव्हतेच कधीही
कारण मी अंश आहे- तुमचाच वंश आहे
तुमचाच मी भाग आहे- थोडा आईचा थोडा माझ्या पप्पांचा

मग इतक्या उशिरा का या जाणीवांची जाण यावी
अर्ध आयुष्य उलटल्यावर- स्पंदने का तीव्र व्हावी

शक्तींच्या माझ्या उगम तुम्ही नि स्त्रोतही माझ्या न्यूनत्वाला
निर्मीती तुमचीच मी; भास माझ्या आकृतीला नि रंग आहे प्रकृतीला .
अश्रू माझ्या अपयशाचे नि दुदुंभीही यशाची तुमचीच आहे
वेदना-संवेदनांना आपल्या तारही तर एकच आहे

आयुष्याच्या खडतर चढणीवर होता मला तुमच्या बोटांचा आधार
माझ्या वाढल्या हातांनी मग का न जपावा आता तुमचा उतार
मला माझा ध्यास आहे, ध्येय आहे, आशा नि महत्वाकांक्षाही
पण अभिलाषा त्या यशोशिखरांची मला यत्किंचितही नाही
जेथे हाक तुमची मला ऐकू येणार नाही
जमलंच तर आभाळात झेपावण्याचं वेड मला जरुर असावं
पण इतकंही नाही की सावलीला तुम्हा झाकायचं धाडस व्हावं

छातीचा कोट उभारला तुम्ही डेरेदार वृक्षाच्या निष्ठांनी
जपली उभारी उमलत्या मनांची रणरणत्या मध्यान्ही
मग त्या थकल्या भागल्या पारंब्यांना तजेला शिंपडावया
आमच्या मायेचा ओलावा आतूर का नसावा!
हुडहुडल्या शाखा जर, हळूवार शाल का आम्ही न पांघरावी
विसावण्यास त्यांना निवांत आमच्या खांद्यांचा निवारा
वावरण्यास अन्‌ ऐसपैस का नसावा मनाचा गाभारा

रचल्या होत्या उन्हांत तुम्ही विटा घराच्या या वेड्यासाठी
त्या श्रमांची झाली लेणी बनून काळजातल्या मर्मबंधांच्या नर्म गाठी
वाटते तुम्ही विसावे अन्‌ धराव्या आम्ही कमानी सावलीला
आपुलकीची लावू बिछायत पखरुन स्नेहाचा सौम्य परिमळ
चित्तवृत्तींच्या करुन वाती, उजळावी प्रसन्न संध्याकाळ
आठवणींचे उठवावे मोहोळ, नेमक्या टिचक्या मारुन
फुलवावा चहुअंगी मोहोर, स्पंदनांना साक्षी ठेवून
ओंजळीत साठवावे, निसटते क्षण, आयुष्यभर हुंगण्यासाठी
उचंबळत्या भावनांत भिजावे, करावे बंदिस्त आवेगाची घालून मिठी

संध्याछायांनाही करावे मोहक, लोभसवाणं
वीणेच्या हृदय छेडणाऱ्या झंकाराप्रमाण॑
झुंजुमुंजुचा घेत कानोसा, करीत जयकार रामाचा
निश्‍चिंत व्हावे शांत सोबतीने दूरच्या चंद्राच्या

ज्यांनी शिंपली माती आपली उभं आयुष्य खर्ची घालून
त्यांना जीवनवृक्षाची करावी बहाल किमान काही फुले मनापासून
कधी वाटतं उधळाव्या आपल्या आयुष्याच्या करुन कगाठी
लख्ख उजळावे त्यांनी क्षण दोन क्षण केवळ तुमच्यासाठी

अज्ञानापासून ते अज्ञाताच्या प्रवासापर्यंत, अविरत
एका मानवाची आपल्या मनुला कृतकृत्य कृतज्ञता ॥

-अंत:करणपूर्वक

--यतीन सामंत

लीन दिन ती होवून पुढती, झुकली होती त्यावेळी ।

हात पुढे आणि नजर खालती, ज्यांत दिसे करूणा सगळी ।।

लाचार बनूनी पोटासाठी, हिंडे वणवण उन्हांत सारी ।

वादळ वारा आणिक पाऊस, संगत घेवून फिरे बिचारी ।।

मदतीचा हात दिसे, जागृत होता भूतदया ।

जनसामान्यात असती मानवतेतील ही माया ।।

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

वळून बघता पूर्व आयुष्यी, प्रखरतेने हेची जाणले

घडले नाही कधीही ते ते, हवे असूनी मनी योजीले....१

सभोवतालची देखूनी स्थिती, आखती योजना कल्पकतेने

खेळामधली चाल नियतीची, ध्यानी न येते दुर्दैवाने.....२

मार्ग तिचे हे ठरले असूनी, बांधलेले इतर जीवांशी

अपूर्व योजना निसर्गाची, कळेल कुणाला सहज कशी....३

जाळीतल्या धाग्याची टोके, गुंतली असती ग्रह गोलाशी

फिरता फिरता खेच पडे, वा ढीली होवून जाती कशी.....४

सुख दु:खाचे परिणाम हे, असेच दिसून येती मग

अनपेक्षीत हे जेव्हा घडते, म्हणती त्यासी दैवी अंग....५

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

जीवन काय आहे,
मला जे वाटत असे,
ते समजून घ्या तुम्हीं,
प्रभूमय ते कसे ।।१।।

मृत्यूचा तो विचार,
कधी न येई मनी,
मृत्यू आहे निश्चित,
माहित हे असूनी ।।२।।

भीती आम्हां देहाची,
कारण ते नाशवंत,
न वाटे मरूत आम्ही,
आत्मा असूनी भगवंत ।।३।।

आत्मा आहेची अमर,
मरणाची नसे भीती,
जी भीती वाटते,
ती असते देहाची ।।४।।

आत्मा नसे कुणी,
तो तर प्रभूच आहे,
साकारलेला सर्वत्र,
बाहेर व अंतरी राहे ।।५।।

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

१ - राजहंस

बाकावर एकटा तो
मागे गरीब बसतो
तरी राजहंस आहे
श्रेष्ठ बुद्धीत असतो

२ - शहामृग

आहे पंख भव्य दिव्य
नाही उडताच येत
देती दिलासा हे पाय
धावण्यास बळ देत

३ - गिधाड

तोंड वेंगाडती सारे
नाव ऐकताच माझे
स्वच्छ ठेवी परिसर
अरे मित्र आम्ही तुझे

-- सौ.माणिक शुरजोशी
नाशिक

जागतिक बँक (World Bank) ही एक आंतरराष्ट्रीय वित्त आणि पतपुरवठा संस्था आहे. ब्रेटन वुडस् पद्धती समितीच्या जागतिक आर्थिक नियंत्रण शिफारशीं वापरण्यात आल्या होत्या. या समिती मध्ये ४५ मित्रराष्ट्रे होती. विकसनशील देश व विकसनशील देश यांना विकासासाठी कर्जपुरवठा करणारी संस्था असे याचे स्वरूप आहे. या बॅंकेने पहिले कर्ज फ्रांस या देशाला दिले.

रावण नव्हता कुणी राजा, ती होती व्यक्ति ।

व्यक्तीचा तो इतिहास नव्हता, ती होती प्रवृत्ति....१,

आजही दिसती कित्येक आम्हा, रावण या जीवनीं ।

कशी रंगेल जीवन कथा, रावणा वांचूनी...२,

विरोधात्मक बुद्धी तुमची, अडथळे आणते ।

क्रोध, लोभ, अहंकार गुणांनी, प्रवाहाला रोकते...३,

सद्‌गुणांचा पाया खोलवर, जेवढा तो गेलेला ।

रावण वृत्ति हार जाईल, त्याच मग वेळेला....४

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

स्वतःची ओळख हा समस्त मानवजातीतील विद्वान आणि वैज्ञानिकांसमोरील एक कळीचा प्रश्न ठरला आहे. “माणूस कोण?” या प्रश्नाचे सर्वमान्य उत्तर आतापर्यंत कुणीही देऊ शकलेले नाही. गझलकारांनी मात्र आपापली हृदये लढवून आणि डोकी खाजवून अशा प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न केलेला आहे. ती प्रत्येकाला रूचतील आणि समजतीलच असे मात्र नाही. सलीम कौसर नावाच्या शायराने स्वतःचा शोध घेण्याचा केलेला प्रयत्न या अतिसुंदर आणि काहीशा अवघड गझलेत व्यक्त झालेला आहे.

मद, मोह, क्रोध, वासना शरीरांतर्गत किती भावना,माणूस नावाची जादू भारते,
नेहमीच मज हे दयाघना,--!!!

लोभ मत्सर इर्ष्या नीचता, माणसातही आढळते क्रूरता,
संपून माणुसकी, वृत्ती दानवी, दाखवतो आपली बा हीनता,--!!

तरीही माणूसपण असते,
एखाद्या सज्जन हृदयात,
माणुसकीचे महत्व जाणे,
कितीही असेल संकटात,--!!!

असा सज्जन प्रेम मानतो जगातील मोठी शक्ती,
हेच प्रेम असे त्याचे,
जगण्याची विशाल उक्ती,--!!!

मुके प्राणी वृक्षलता,
सारेच त्यापुढे झुकतात,
प्रेमळ बाळकडू मिळतां,
अधिक जीवन जगतात,--!!!

याच माणसात आढळते,
परमेश्वरावर अढळ भक्ती,
तीच तारक बनते,
जीवन सुसह्य सरतेशेवटी,---!!!

करुणा भाके तो भक्त,
लीन दीन ईश्वरापुढे,
जगाच्या कल्याणाकरिता,
ज्ञानेश्वरही घालती साकडे,--!!!!

हिमगौरी कर्वे
©

जवळ वेळ आली ......तयारीस लागा
जवळ वेळ आली ......विलासास त्यागा/

फितूर दिसती येथले लोक छूपे
जवळ वेळ आली...... लढाईस जागा /

कल्लोळ कसला अन चर्चा या कशाला
जवळ वेळ आली...... शहाणेच वागा /

बंधुत्वाचं खूपच फसवं नातं चाले
जवळ वेळ आली..... तपासाच धागा /

निर्णयात क्षण दवळावा कशाला
जवळ वेळ आली.... कशालाच त्रागा /

@कौशल(श्रीकांत पेटकर )

२२/ ०२/ २०१९