भारत सरकारतर्फे दर दहा वर्षाने केल्या जाणार्‍या जनगणनेला गेल्या 1 मे पासून सुरुवात झाली आहे. ही जनगणना संपूर्ण भारतात एकाचवेळी होत असून त्यासाठी लाखो प्रगणक उन्हातान्हांत फिरून माहिती गोळा करीत आहेत. यावेळी जनगणनेसोबतच राष्ट्रीय लोकसंख्या रजिस्टर तयार करण्याचे काम केले जात असल्याने जनगणना प्रक्रियेत सहभागी झालेल्या प्रगणक आणि पर्यवेक्षकांना मोठीच कसरत करावी लागत आहे;

उदात्त प्रेम आज का निपजत नाही? पूर्वीची प्रेमगीते ही उदात्त होती, संस्कारक्षम होती, शरीर स्पर्शसुध्दा नव्हता. नग्नता मनाला शिवतही नव्हती. सौंदर्याचे आयाम इतके बदलले की केवळ नग्नतेच सौंदर्य शोधणं सुरु झाले. नग्नतेपलिकडेही काही सात्विक, सुंदर आहे, सत्य आहे, शिवासारखे आहे हे जाणवायला हवं तरच विकृती संस्कृतीवर मात करणार नाही.

निसर्ग हेच पूर्वी मनोरंजनाचे साधन होतं. हवा, पाणी, ढग, आकाश, वृक्ष, चंद्र, चांदण्या, सूर्य याभोवती गाण्याचं इंद्रधनुष्य गुंफलं जायचं. निसर्ग जसा जसा कमी होत चालला, प्रसारमाध्यमांचा संसर्ग वाढला.निसर्गदत्त सौंदर्य नजरेआड, दुर्मिळ होऊन प्रसारमाध्यमांतून अनेक गोष्टी झिरपू लागल्या. माहिती व तंत्रज्ञान युगात मनोरंजनाच्या नावाखाली नको ते उथळ, संस्कृतीचं विपर्यास्त स्वरुप, विवाहबाह्य संबंधांना खतपाणी घालणारं, सासू-सुनांचे द्वेष, अंधश्रध्दा, पसरविणार्या् गोष्टी येत आहेत.

सुरक्षा रक्षकाने एका दमात खुलासा केला…… मन अत्यंत बेचैन झाले, दिवसभर कांहि सुचत नव्हते….. इतके वर्ष झाली पण आजोबांचा तो निर्विकार चेहेरा नाही विसरता आला…….

महाराष्ट्राचे राज्यपाल श्री. विद्यासागर राव यांनी असें म्हटलें आहे की ते पूर्वी ‘संघा’चे स्वयंसेवक होते. या कारणावरून म्हणे, विरोधी पक्ष त्यांच्या अभिभाषणावर बहिष्कार टाकणार आहे. अहो, बहिष्कार टाकायचाच असेल तर ज़रा चांगलें कारण तरी शोधा !

तरुणपण उज्वल भविष्यासाठी गुंतवणूक असते. तरुणपण बालपणाच्या पायावर उभे असते. त्यामुळे बालवयात योग्य संस्कार झाले, तर तरुणपणात त्याचा फायदा नक्कीच होतो. तरुणपण हे वाया जाऊ नये म्हणून तरुणांना संयम आवश्यक आहे. कारण तरुण सध्या व्यसनाच्या जाळ्यात, भौतिक सुखाच्या जाळ्यात अडकला आहे. त्यातून त्याला बाहेर काढायचे असेल तरच पुढील आयुष्य चांगल्या प्रकारे जाण्यासाठी बालपण शिस्तीत, संस्कारात व्यतीत व्हायला हवं. पूर्वी तरुणपण होतं कुटुंबासाठी, देशासाठी; पण आज तरुणपण स्वतःसाठी, स्वतःच्या भौतिक सुखासाठी आणि दुसऱ्याचा विचार न करण्यासाठीच आहे की काय अशी शंका येऊ लागते. तरुणपण कशासाठी हे ठरवत असताना, प्राधान्यक्रम ठरवता आला पाहिजे. लहानपणी ‘श्यामची आई’ पुस्तकात वाचलेली असते; पण आपल्या आईत ‘श्यामची आई’ शोधता यायला हवी. लहानपण हे पुस्तके वाचण्यासाठी असतं, तर तरुणपण हे पुस्तकातल्या गोष्टी पुस्तकाबाहेर शोधण्यासाठी असतं. आजच्या तरुणांकडे आदर्श नाही, यशोगाथा नाहीत; पण त्या त्यांना समजूनही घ्यायच्या नाहीत, त्याकडे त्यांनी पाठ फिरवलेली आहे. आमच्या तरुणांना स्वरसम्राज्ञी, कोकिळा लता मंगेशकर समजून घ्यायची नाही. आमच्या तरुणांना अभिजात चित्रपटांच्या कलास्वाद कसा घ्यायचा हे माहिती नाही व माहितीही करून घ्यायचं नाही.

परीक्षा ऑनलाईन घ्या किंवा ऑफलाईन घ्या विद्यार्थ्यांनी त्यात अनेक पळवाटा शोधून काढल्या आहेत. कॉपी करण्याची भ्रष्ट परंपरा वृद्धिंगत होत आहे. कॉपीची वाळवी हळूहळू सर्व जीवन पोखरेल याचीच भीती वाटत आहे. अनेक शैक्षणिक संस्था मध्ये परीक्षा योग्य पद्धतीने घेतल्या जातात म्हणून मूल्यमापन शब्द अजूनही अस्तित्वात आहे.

केवळ पुस्तकावर विसंबून राहायचे नसेल तर काही छंद जोपासायला हवेत. छंदातून आनंद तर मिळतोच; पण ज्ञान आणि कौशल्य यासाठीही छंद उपयोगी पडतात. डायरी लिहिण्याचा छंद हा संघर्षाचा आणि हर्षाचा कोलाज असतो. छंद म्हणून लिहिणं वेगळं आणि आलेल्या अनुभवाची गाथा लिहिणं वेगळं. अनेकांच्या आयुष्यात पुस्तकं येतच नाहीत. जन्मापासून संघर्ष, आव्हानं यांचा सामना करावा लागतो. पुस्तकांपेक्षाही परिस्थितीच माणसांना शिकविते, संघर्ष करत करतच ते आयुष्य जगत असतात आणि तोच वस्तुपाठ पुस्तक म्हणून आपल्यासमोर येतो.

आमची संवेदनशीलता अशी दिशाहीन आहे. मनात क्रोध आहे, पण तो नको तिथे व्यक्त होणारा. मनात शांती आहे, परंतु ती सुध्दा नको तिथे आपले अस्तित्व दाखविणारी. मनात उत्साह आहे, पण तो भलतीकडेच ओसंडून वाहतोय. मनात देशभक्ती आहे, पण ती केवळ भक्ती म्हणून उरली आहे. देश कुठेतरी गहाण आहे.

“पाहिलेल्या पावसाळ्यापेक्षा.. अनुभवलेले पावसाळे अधिक महत्वाचे असतात..” फुलं साठवणं सोपं असतं, पण त्याचा सुगंध आपल्याला मनातच साठवावे लागतात. तसचं सुखाचे क्षण हे क्षणिक असतात. त्याना टिकवून ठेवता येत नाही. पण मनात साठवून ठेवल्यावर तेही चिरतरूण राहतात आणि आपणही…