प्रस्तुत श्लोकांच्या पहिल्या दोन चरणात भगवान जगद्गुरु शंकराचार्य स्वामी महाराज आई जगदंबेच्या वेगवेगळ्या वाहनांचा विचार मांडत आहेत.

जुन्या मनसे आणि सेना कार्यकर्त्यांना ह्या गोष्टी माहित असतील, महाराष्ट्रातल्या ज्येष्ठ पत्रकारांना देखील या माहित आहेत पण अनेक नवीन कार्यकर्त्याना माहित नसेल म्हणून हि माहीती, अनेकांना प्रश्न पडत असेल की नक्की साहेबांना असा काय त्रास दिला कि त्यांनी सेना सोडली…? त्यांनी सोडली नाही, तर त्यांनी सोडून जावं या साठीच “अनेकांनी” प्रयत्न केले.

बहुचर्चित रामजन्मभूमी-बाबरी मशिद वादाचा निकाल अखेर लागला आणि अख्ख्या देशातील जनतेने सुटकेचा नि:श्वास सोडला. सुदैवाने या निर्णयाचे सर्व स्तरांमध्ये शांततेने स्वागत झाले. या निर्णयात न्यायालयाने भक्ती आणि भावनांचा अधिक विचार केल्यासारखे वाटते. तसेच वादग्रस्त जागेवर पूर्वी मंदिर होते असे सांगण्यापेक्षा रामाचा जन्म त्याच ठिकाणी झाला असे सांगणे संयुक्तिक वाटत नाही.

खरंतर लहानपणीच्या खूपशा आठवणी प्रत्येकाला आयुष्यभर पुरतात . त्यात कसा आनंद घ्यायचा ? किंवा त्यातून काय शिकायचे ? हे प्रत्येकाच्या आपापल्या स्वभावावर अवलंबून असते .खूप साऱ्या खूप छोट्या छोट्या गोष्टीत आनंद मानता येतो .म्हणजे तुम्ही म्हणाल, ‘ हे अल्पसंतुष्ट आहेत काय ? आपल्याला आवडत नाही .

इमारतीची निर्मितीप्रक्रिया आर्किटेक्टने आराखडा बनवण्याने सुरू होते. तेव्हा त्यांनी इमारतीवर विशेष लक्ष द्यायला हवे. जसे इमारतीचा आकार साधा हवा. उगाच कुठले तरी कलात्मक संदर्भ देत तो वेडावाकडा करू नये. उभा किंवा आडवा आकार खूप निमुळता करू नये. इमारतीला खूप कोपरे नसावेत. लांब लांब बाल्कन्या नसाव्यात. इमारतीच्या बाह्य सुशोभीकरणासाठी जास्तीचा भार टाकू नये.

क्रेडिट/डेबिट कार्ड, स्वाईप मशिन मिळविण्याकरिता काय करावे लागते तसेच ते कसे वापरावे याची माहिती.

नोटाबंदी हे भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या सक्षमीकरणासाठी उचललेले पाऊल आहे. ज्यामुळे देशामध्ये विकासाचे नवीन मापदंड प्रस्थापित होतील. मोदींनी आता डिजिटल इकॉनॉमीच्या माध्यमातुन कॅशलेस इकॉनॉमीची ओळख भारतीयांना दिली आहे. भारतामध्ये नेहमीच कॅश इकॉनॉमीची गरज होती, पण नोटाबंदी मुळे आता लोकांना डिजिटल सिस्टीमचाही अधिक परिचय होईल. बँकांमध्ये जास्त खाती उघडतील, आपला उद्योग लहान असो अगर मोठा आता क्रेडिट किंवा डेबिट कार्ड स्वाईप मशिन ही काळाची गरज बनली आहे.

क्रेडिट किंवा डेबिट कार्ड स्वाईप मशिनच्या सहाय्याने कसे वापरावे.
आपला उद्योग लहान असो अगर मोठा कामाचा किंवा वस्तूंचा किंवा सेवेचा तात्काल मोबदला मिळविण्याकरिता क्रेडिट/डेबिट कार्ड, स्वाईप मशिनसोबत वापरणे हा एक उत्तम उपाय आहे. हे मशीन मिळविण्याकरिता काय करावे लागते तसेच ते कसे वापरावे या मशीनला EDC (Electronic Data Capture) किंवा PDQ (Process Data Quickly) असेही म्हणतात. हे मशीन वापरण्याने बरेचसे धोके टाळता येतात. रोख रक्कमच नसल्याने कोणी लुटून नेऊ शकत नाही किंवा नोटा जीर्ण होत नाहित. परंतु, या बरोबर दुसरा धोका संभवतो. कार्डाची प्रत तयार करण्यात काही लोक पटाईत आहेत. क्रेडिट किंवा डेबिट कार्ड सोबत जर गुप्त क्रमांक (पासवर्ड) मिळाला तर ते लोक त्या कार्डद्वारे खरेदी करू शकतील. सर्व साधारणपणे ही पद्धत सोपी, खात्रीशीर व तात्काळ पैसे मिळवून देणारी असल्याने माल किंवा सेवा विकणाऱ्याकरिता उत्तम आहे. यामुळे करचुकवेगिरीला बंधने पडतील व कर रचना सोपी व कमी खर्चिक होईल.

क्रेडिट किंवा डेबिट कार्ड स्वाईप सोबत वापरण्याचे मूलभूत उपयोग
या पद्धतीचा मूलभूत उपयोग खरेदी-विक्रीची माहिती तसेच पैशाच्या हस्तांतराची नोंद करण्याकरिता होते. हे मशीन चार्ज कार्ड करिताही उपयोगी आहे. या पद्धतीत जास्त झालेले पैसे परत करण्याचीही सोय आहे. अशा मशीन द्वारा पैशांच्या हस्तांतराची खातरजमा वैयक्तिक ओळख क्रमांकाची (PIN i.e. Personal Identification Number) माहिती पडताळून करता येते. एका ठिकाणी एकापेक्षा जास्त व्यापारी असतील तर ते सर्व मिळून एकच मशीन वापरू शकतात.

स्वाईपमशीन द्वारा पैसे हस्तांतर करण्याची पद्धत
स्वाईप मशीन वापरण्याची पद्धत
पूर्वी फक्त क्रेडिट कार्डच स्वाईप मशीन बरोबर वापरता येत असे तेंव्हा त्याला क्रेडिट कार्ड टर्मिनल असे म्हणत. आता मात्र डेबिट कार्ड बरोबरही वापरता येते. हल्ली म्हणूनच त्याला ईडीसी किंवा पीडीक्यू मशीन म्हणून ओळखले जाते. ते वापरण्याची पद्धत खाली दिली आहे.
सर्वात प्रथम माल किंवा सेवा घेणारा म्हणजेच पैसे देणारा आपले कार्ड देणाराकडे सोपवितो.

ते कार्ड घेऊन रोखपाल ते स्वाईप मशीनला असलेल्या छोट्या चीरेतून ते एकदा फिरवेल.
हे कार्ड फिरवताना स्वाईप मशिन कांही महत्वाची माहिती स्वतः कडे साठवून ठेवतो. ती माहिती म्हणजेः कार्डवरील नांव, कार्ड क्रमांक, कार्ड वापराचा अतिम दिनांक तसेच व्यवहाराची जागा.

ही माहिती कांही सेकंदातच ही सेवा पुरविणाराला पाठवली जाते. त्या करिता इंटरनेट हे माध्यम म्हणून वापरले जाते. सेवापुरवठादार योग्य पैसे ज्याला द्यावयाचे त्याच्या खात्यात जमा करतो. या प्रकारे व्यवहार पूर्ण होतो.

जर काही अडकाठी आली तर सर्व माहिती भरण्याची सोय मशीनमध्ये असल्याने व्यवहार निश्चितपणे पूर्ण होतो. व्यवहार पूर्ण झाल्यावर मशीनमधून निघणारी छापील पावती रोखपाल कार्डधारकाला देऊन त्यावर सही घेतो. ही सही कार्डवरील सहीशी रोखपाल पडताळून पाहतो व वस्तू अगर सेवा ग्राहकाला दिली जाते. जर सहीमध्ये दोष आढळला तर ते कार्ड धारकाचे नसल्याचे समजते. ही एक सुरक्षाप्रणाली अशा व्यवहारात वापरली जाते.

भारतामध्ये कार्ड स्वॅपींग मशीन कोठे मिळते?
या मशीनचा उपयोग आर्थिक कारणाकरिता होत असल्याने याला सक्षम संस्थेची मंजूरी आवश्यक आहे. या करिता बँक तसेच कार्ड पुरविणाऱ्या संस्थाकडे अर्ज करणे आवश्यक आहे. हे काम बँकेमार्फत होते व बँकेबरोबर काँट्रॅक्ट करण्याची आवश्यकता आहे. या करिता संबंधिताचा कमीत कमी सहा महिने व्यवसाय अस्तित्वात असणे आवश्यक आहे.

अर्जासोबत कांही कागदपत्रे आवश्यक आहेत. ती खालीलप्रमाणेः-
1. पैसे स्वीकारणाराच्या ओळखीचा पुरावा.
2. व्यवसायाच्या पत्त्याचा पुरावा
3. व्यवसायाची परवानगी
4. जर एकापेक्षा जास्त मशीनची आवश्यकता असेल तर त्याकरिता अर्जामध्ये नोंद असणे आवश्यक आहे.

ईडीसी मशीनची किंमत तसेच भाडे प्रत्येक बँक स्वतः ठरविते. अर्ज करणाराला मशीन बसविण्याचे, जीपीआरएसचे मासिक भाडे तसेच इतर कर भरावे लागतात. ही सर्व माहिती बँक देते.

ईडीसी मशीन घेताना लक्षात ठेवण्याची माहिती:-
1. काँट्रॅक्ट मधील सर्व कलमे वाडून समजून घ्यावीत. त्यावर जर आक्षेप असतील तर त्यावर चर्चा करुन शक्य झाल्यास बदलून घ्यावीत.
2. सर्व प्रकारचा खर्च निश्चित स्वरुपात नोंदविला पाहिजे.
3. सर्वसाधारणपणे जी बँक जमाखर्च सांभाळते त्याच बँकेचे मशीन घ्यावे. त्यामुळे खर्च एकाच बँकेला देता येतो.

ईडीसी मशीन वापरताना घ्यावयाची काळजी
1. कार्ड तसेच स्लीपवरील सही एकाच व्यक्तीची असली पाहिजे. जर शंका आली तर पॅन कार्ड, आधारकार्ड किंवा वाहनचालक परवाना पाहून खात्री करुन घ्यावी.
2. ईडीसी मशीन वापरात नसताना त्याला कूलूप लावण्याची सोय असावी. दुरुपयोग होऊ नये म्हणून ही काळजी घेणे आवश्यक आहे.
3. हे मशीन वापरण्याचे प्रशिक्षण कर्मचाऱ्यांना देणे आवश्यक आहे.
4. व्यवहाराची कागदोपत्री नोंद ठेवण्याकरिता प्रिंटरची सोय आवश्यक आहे.

या बद्दलची अधिक माहिती खाली दिलेल्या लिंक वापरुन व्हिडीओ बघता येतील. https://www.youtube.com/watch?v=DIJzERqSTzg
How To Deposit Cash easily in SBI Cash Deposit Machine
https://www.youtube.com/watch?v=GI1LF_jPyZ0
In Hindi
https://www.youtube.com/watch?v=jttEUNSIlHc
State Bank Of India Launch Point of Sale Machine : https://www.youtube.com/watch?v=sds8MGijiPk
Chhota ATM: https://www.youtube.com/watch?v=In50rh6GNi8
How to Install Mini ATM:
https://www.youtube.com/watch?v=BOCiytcGZPo
https://www.youtube.com/watch?v=XctlXcO1VNA

संजीव वेलणकर पुणे.
९४२२३०१७३३

वन्य प्राण्यांचा बंदोबस्त करण्याकरिता  सरकारने शेतकर्‍यांच्या शेतीला सामूहिक कुंपण घालून द्यावे आणि त्याला मध्ये-मध्ये शेतकर्‍यांच्या सोयीनुसार फाटक लावून द्यावे. प्राण्यांच्या उपद्रवामुळे शेतकर्‍यांचे नुकसान झाले असेल, तर संभाव्य उत्पन्नाइतकी नुकसान भरपाई तातडीने शेतकर्‍यांना देण्याची एक सूत्रबद्ध योजना तरी सरकारने राबवावी. हा दुसरा उपाय करणे सरकार आणि नोकरशाहीला पैशा अभावी राबविणे शक्य नाही, याची मला खात्री आहे. त्यामुळे शेतकर्‍यांनाच या प्राण्यांना पाळण्याची परवानगी देणे आणि त्यातून सरकारने महसूल मिळविणे हा पहिला उपाय स्वीकारल्याशिवाय सरकार समोर पर्याय नाही याची मला खात्री आहे.

पूर्वी दंतमंजन म्हणून पावडर स्वरूपात वनौषधींचा वापर होत असे. आता नीम, मिसवाक, लवंग, बाभूळ, पुदिना, पिंपळी यांसारख्या वनौषधींचा समावेश असलेल्या अनेक हर्बल टूथपेस्ट बाजारात उपलब्ध आहेत. याव्यतिरिक्त कापूर, तोमर बीज या पदार्थांचा समावेशही काही टूथपेस्टमध्ये केलेला असतो. या वनौषधींमध्ये कोणती रसायने असतात, जी दातांचे संरक्षण करतात?

दातदुखीसाठी लवंग तेलाचा वापर आजही केला जातो. लवंगेमध्ये ॲसिटाइल युजेनॉल, मिथाइल सॅलिसिलेट, गॅलेटोनिक ॲसिड ही रसायने असतात. मिथाइल सॅलिसिलेट संवेदनाहारक म्हणून कार्य करते. पुदिन्याचा उपयोग श्वासाची दुर्गंधी दूर करण्यास होतो. पुदिन्याच्या अनेक जाती आढळतात, त्यातील पेपरमिंटच्या तेलाचा उपयोग स्वादाकरिता अधिक केला जातो. जपानी मिंटच्या तेलाचाही वापर केला जातो. या तेलात मेंथॉल, मिथाइल अॅसिटेट, मेंथोन आणि हायड्रोकार्बन असतात. तोमर बीज सूक्ष्म जीवाणूरोधक म्हणून टूथपेस्टमध्ये तोमर बीजामध्ये वापरतात. फ्युरोक्विनोलाइंस, निटिडीन, कार्बेझोल्स असे अनेक प्रकारचे अल्कलॉइड्स असतात.

बाभूळ झाडाच्या सालीचा वापर टूथपेस्टमध्ये करतात. बाभूळ झाडाच्या सालीत टॅनिन आणि गॅलिक अॅसिड असते, त्यामुळे साल तुरट-कडवट लागते. बाभूळ दात आणि हिरड्या मजबूत करते.

मिसवाक, मराठीत पिलू आणि ज्याला टूथब्रश ट्री असे म्हणतात, मिसवाकच्या काड्या कडुलिंबाच्या काड्यांसारख्या टूथब्रश म्हणून वापरत असत. मिसवाकमध्ये जीवाणूरोधक गुणधर्म आहे. मिसवाकमुळे दातांवरील किटण (प्लाक) कमी होते, हिरड्या आकसून येतात. मिसवाकमध्ये कार्बोहायड्रेट, ट्रायमिथाइल अमाइन, क्लोराइड्स, व्हिटॅमिन सी, ग्लाकोसाइड्स, फ्लोराइड, सिलिका आणि काही प्रमाणात टॅनिन फ्लेवॉनॉइड्स, स्टेरॉल्स ही रसायने असतात. सिलिका अपघर्षकाचे कार्य करते.
कापूर हा किटोन या कार्बनी संयुगाच्या वर्गातील रासायनिक पदार्थ आहे. पिपळी आणि कापूर जंतुनाशक आहे तसेच श्वासाची दुर्गंधी आणि दातदुखी दूर करण्यासाठी कापराचा उपयोग होतो. पिपळीमध्ये पिपरीन हे अल्कलॉइड असते. कोरांटीमध्ये (वज्रदंती) अल्कलॉइड आणि पोटॅशियम असते. कोरांटीमुळे हिरड्यांमधून रक्त येणे थांबते. या वनौषधींव्यतिरिक्त दालचिनी, जांभूळ साल, ज्येष्ठमध, आवळा यांचाही समावेश हर्बल टूथपेस्टमध्ये केला जातो.

प्रकाशन दिनांक :- 31/10/2004

‘अमेरिका आर्थिकदृष्ट्या संपन्न आहे म्हणून अमेरिकेतील रस्ते चांगले आहेत, असे म्हणणे चुकीचे ठरेल. वस्तुस्थिती ही आहे की, अमेरिकेतील रस्ते चांगले आहेत, दळणवळणाच्या सुविधा चांगल्या आहेत म्हणून अमेरिका आर्थिकदृष्ट्या संपन्न आहे’, एका नामवंत अर्थशास्त्रज्ञाचे हे विचार पुरेसे बोलके आहेत. एखादे राष्ट्र संपन्न होते ते केवळ नैसर्गिक साधनसंपत्तीमुळेच, हा ठाह चुकीचा आहे.

दोन व्यक्तींमधील संभाषण वा व्यवहार दोघांच्या मर्यादां दरम्यान होत असतील तर ते ठीक असते. पण अशी मर्यादा ओलांडली गेली की एकाचे दुसर्‍याविषयीचे मत बदलते. कारण त्या एकाला धक्का बसलेला असतो. योग्य कारण जाणण्यात जर तो कमी पडला तर गैरसमज वाढतो. धक्का बसल्यानंतर त्यामागचे खरे कारण समजून घेणे म्हणूनच आवश्यक असते. यासाठी मन खुले असावे लागते.