सदा सर्वकाळ मिळणारी हि भाजी दोन प्रकारात मिळते लाल व पांढरा माठ (पांढरा म्हणजे हिरवा बरंका नाहीतर तुम्ही पांढ-या पानांची भाजी समजाल ?).हि भाजी तशी लई फेमस कारण हि सगळीकडेच मिळते.

ह्या भाजीबद्दल देखील लोंकात मिश्र भावना आढळते काहीजणांची आवडती तर काही जणांची नावडती.लालरंगामुळे मुलांना आवडते पण काही वेगळी कल्पक बुद्धीवापरून काही चटपटीत,सुंदर आणि पौष्टिक असे काही करून दिल्यास.

ह्या भाजीचे देखील वेगवेगळे प्रकार करून आपण खाऊ शकतो जसे सुकी भाजी,पिठ मारून,रस्सा भाजी,कटलेट इ.पण खरोखरच हि भाजी शेतात आणि शिजवून केल्यावर देखील सुंदर दिसते.

हि भाजी चवीला गोड,थंड आणि पित्तकमी करते पण कफ व वात दोष वाढविते.
ह्या भाजीचे देखील औषधी उपयोग आहेत.आता आपण ते पाहूयात.

१)माठाच्या पानांची चटणी हळद व मीठ घालून गळवांवर बांधावे गळू लवकर पिकुन फुटतो.

२)पायांच्या भेगातून रक्त येत असेल तर माठाचा रस+ एरंडेल तेल घालून मलम करावे व ते भेगांवर लावावे.

३)हिरड्यांतून रक्त येत असल्यास माठाच्या रसाने गुळण्या कराव्यात.

४)तीक्ष्ण औषध उपचारानंतर शरीर अशक्त होते तेव्हा माठाची बिन्मसाल्याची भाजी गव्हाचे फुल्क्यांसह खावे व माठाचा रस घालून पाणी प्यावे.

५)बद्धकोष्ठाचा त्रास असल्यास माठाची भाजी आठवड्यातून एकदा खावी व पोटास मोहरीचे तेल लावावे.

हि भाजी अतिप्रमाणात खाल्ल्याने वारंवार शौचास होते.
-- वैद्य स्वाती हे.अणवेकर
आरोग्य आयुर्वेदीक क्लीनीक,
म्हापसा गोवा.
संपर्क:९९६०६९९७०४

असे का ?

मांस खाण्याविषयी दोन माणसांमधे तरी एकमत कुठे होते. ? प्रत्येकाच्या धारणा वेगवेगळ्या. प्रत्येकाची मते वेगळी. परस्पर अगदी विरूद्ध.

भारतातील हिंदु गाईला माता मानतात, ते गोमांस खात नाहीत, तर इतर देशा धर्मातील नव्हे तर भारतातील मुसलमान गोमांस खातात. ते माता बिता काही मानत नाहीत. पण मुसलमानांना डुकराचे मांस पूर्णतः निषिध्द. नाव सुद्धा चालत नाही. बाकी दोघांनाही शेळ्या मेंढ्या बकऱ्या चालतात. असे का ?

भारतातील जाऊ देत, जपानमधे कच्च्या मांसाचे लोणचे चटणी आवडीने खाल्ली जाते, तर इंग्लंडमधे मात्र कच्चे मांस खाणे अशिष्टपणाचे समजले जाते. असे का ?

चीन तैवान मधे कुत्र्याचे मास खाल्ले जाते, पण युरोपीयन देशात कुत्र्याचे मांस हा शब्द उच्चारला तरी ए, कुत्र्या म्हणून शिवी ऐकायला येईल. असे का ?

अरब देशात घोड्याचे आणि उंटाचे मांस प्रिय आहे, ऑस्ट्रेलियातून घोड्याचे मांस अरबांना विकले जाते, म्हणून अमेरीका, ऑस्ट्रेलियावर बंदी घालायची मागणी करते. असे का ?

डुकराचे साॅस खाणारे जर्मन, म्हणून इंग्रज लोक त्यांची टिंगल करतात, तर मासेमारीसाठी विनाकारण वेळ फुकट घालवणारे म्हणून इंग्रजांची जर्मनीमधे चेष्टा होते. असे का ?

अर्जेंटिना, मेक्सिको येथे हाॅटेलमधे जिवंत प्राणी तुमच्यासमोर आणून त्यातील कोणता अवयव तुम्हाला आहे, असे विचारून तुमच्या समोरच त्याला कापून तो अवयव तुम्हाला देतात, हे पाहून युरोपीयन माणूस चक्कर येऊनच पडतो. असे का ?

मध्यपूर्वेमधले देश प्राण्यांची हत्या करताना त्यांचा गळा चिरतात आणि वाहाणारे रक्त गर्दी करून गटागटा पितात, हे वाचताना देखील अस्सल मांसाहारींच्या अंगावर काटे येतात. असे का ?

भारतातील अस्सल मांस खाणारा जेव्हा अमेरीकेत किंवा युरोपमधे जातो, तेव्हा तेथील स्टेक म्हणजे नुसत्या वाफवलेल्या मांसाच्या तुकड्याला घश्याखाली घालवताना यांचा जीवच जातो. असे का ?

भारतातील बंगाली माणूस माशाचे डोकेपण आवडीने खातो, पण बिहारी लोकांना, साधे मासे पण खाता येत नाहीत, म्हणून बंगाली बाबु चिडवतात. असे का ?

भारतातील शीख लोक एका झटक्यात मारलेला प्राणीच खाण्यासाठी वापरणार पण मुसलमान मात्र प्राण्यांचा गळा अर्धा चिरून सारे रक्त वाहून गेल्यावर, हाल हाल होऊन मेल्यानंतरचे हलाल मांस खातात. दोघांनाही दुसऱ्या प्रकारचे मांस अजिबात चालत नाही. असे का ?

हे सर्व बारकाईने पाहिले असता असे लक्षात येते, की मूळ संस्कार, तेथील नैसर्गिक उपलब्धता, धर्म भावना, जमिनीची कृषी उत्पादनांची सकसता आणि स्वाभाविक ओघ इथपर्यंत आपण पोचतो.

जिथे अन्नधान्यांचे उत्पादनच न के बराबर आहे तिथे जगण्यासाठी मांस खाण्यावाचून पर्यायच नव्हता. पण आता तसे नाही. काळ बदललाय, संसाधने बदलली आहेत. मेहनत केली तर, अन्नधान्याचा तुटवडा कधीही पडणार नाही एवढी उपजाऊ जमिन शिल्लक आहे, अशा देशात आता शेतीमधे बदलाचे वारे वाहू लागले आहेत....

गरज आहे आपल्या मानसिकतेमधे बदल करण्याची.

वैद्य सुविनय दामले.
कुडाळ सिंधुदुर्ग
9673938021.
7.10.2016

वॉशिंग्टन, डी.सी. येथील कॅपिटल हिलवर दिमाखात उभी असलेली 'लायब्ररी ऑफ काँग्रेस' ही केवळ अमेरिकेचीच नव्हे, तर संपूर्ण जगातील सर्वात मोठी लायब्ररी म्हणून ओळखली जाते. मानवी संस्कृती, इतिहास आणि ज्ञानाचा एक अथांग महासागर अशी या ग्रंथालयाची ख्याती आहे.

हे ग्रंथालय प्रामुख्याने अमेरिकन संसदेचे अधिकृत संशोधन विभाग म्हणून काम करत असले, तरी त्याचा विस्तार आणि कक्षा जागतिक स्तरावर पसरलेली आहे. आज या ग्रंथालयाच्या विस्तीर्ण संग्रहात तब्बल १७.३ कोटींहून अधिक वस्तूंचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे येथे केवळ इंग्रजी भाषाच नाही, तर जगातील ४७० हून अधिक भाषांमधील ज्ञान आणि साहित्य उपलब्ध आहे. या भव्य ग्रंथालयाचा निम्म्याहून अधिक संग्रह इंग्रजीव्यतिरिक्त इतर भाषांमध्ये जतन करण्यात आला असून तो थॉमस जेफरसन बिल्डिंग, जॉन ॲडम्स बिल्डिंग आणि जेम्स मॅडिसन मेमोरियल बिल्डिंग या तीन अवाढव्य आणि देखण्या इमारतींमध्ये विभागलेला आहे.

या जागतिक स्तरावरील ग्रंथालयाची स्थापना, त्याचा झालेला विनाश आणि त्यानंतर झालेले पुनरुत्थान याचा इतिहास अत्यंत रंजक आणि तितकाच संघर्षमय आहे. अमेरिकेचे दुसरे राष्ट्रपती जॉन ॲडम्स यांनी २४ एप्रिल १८०० रोजी संसदेच्या एका विशेष कायद्यावर स्वाक्षरी करून या ग्रंथालयाची पायाभरणी केली होती. सुरुवातीला संसदेच्या कामकाजासाठी आणि खासदारांना लागणारी आवश्यक पुस्तके ठेवण्यासाठी ५,००० डॉलर्सचा निधी मंजूर करण्यात आला था आणि हे ग्रंथालय संसद भवनाच्या (कॅपिटल) इमारतीतच सुरू झाले होते. मात्र, १८१२ च्या युद्धादरम्यान या ग्रंथालयावर मोठे संकट आले. २४ ऑगस्ट १८१४ रोजी ब्रिटीश सैन्याने वॉशिंग्टनवर भीषण आक्रमण केले आणि संसद भवनाला आग लावून दिली. या अग्नितांडवात ग्रंथालयातील मूळ ३,००० पुस्तके जळून खाक झाली आणि ग्रंथालय पूर्णपणे नष्ट झाले.

ग्रंथालयाच्या या संपूर्ण विनाशानंतर अमेरिकेचे तिसरे राष्ट्रपती थॉमस जेफरसन यांनी मदतीचा मोठा हात पुढे केला. त्यांनी गेल्या पन्नास वर्षांत अत्यंत कष्टानं गोळा केलेला आपला वैयक्तिक ६,४८७ पुस्तकांचा अमूल्य संग्रह संसदेला २३,९५० डॉलर्समध्ये विकला. जेफरसन यांच्या या संग्रहामुळे ग्रंथालयाचे स्वरूप केवळ कायद्यापुरते मर्यादित न राहता विज्ञान, कला, तत्त्वज्ञान आणि जागतिक इतिहासाकडे व्यापक झाले. म्हणूनच थॉमस जेफरसन यांना या ग्रंथालयाचे खरे शिल्पकार मानले जाते. परंतु, ग्रंथालयाच्या नशिबातील संकटे इथेच संपली नाहीत. २५ डिसेंबर १८५१ रोजी ख्रिसमसच्या दिवशी ग्रंथालयात पुन्हा एकदा भीषण आग लागली. या दुसऱ्या दुर्घटनेत जेफरसन यांच्या संग्रहातील सुमारे दोत तृतीयांश पुस्तकांसह एकूण ३५,००० हून अधिक पुस्तके जळून खाक झाली. या वारंवार होणाऱ्या आगीच्या घटनांनंतर आणि पुस्तकांचा संग्रह झपाट्याने वाढू लागल्यामुळे संसद भवनातील जागा कमी पडू लागली. शेवटी १८१४ आणि १८५१ च्या आगीच्या धक्क्यांमधून सावरून, १८९७ मध्ये ग्रंथालयाला स्वतःची पहिली स्वतंत्र आणि अत्यंत भव्य इमारत मिळाली, ज्याला आज 'थॉमस जेफरसन बिल्डिंग' म्हणून ओळखले जाते. इटालियन रेनेसान्स शैलीत बांधलेली ही इमारत आज वास्तुकलेचा एक उत्कृष्ट नमुना मानली जाते.

या ग्रंथालयाचा आणखी एक मोठा वैशिष्ट्यपूर्ण पैलू म्हणजे त्याची कॉपीराईट (Copyright System) प्रक्रिया आणि कायदेशीर महत्त्व होय. अमेरिकेत १८७० मध्ये एक असा कायदा करण्यात आला, ज्यानुसार देशात प्रकाशित होणाऱ्या प्रत्येक पुस्तकाची, गाण्याची किंवा कलाकृतीची नोंदणी करण्यासाठी तिच्या दोन प्रती 'लायब्ररी ऑफ काँग्रेस'कडे जमा करणे बंधनकारक झाले. या एकाच नियमामुळे ग्रंथालयाकडे दररोज हजारो नवीन पुस्तके आणि इतर दस्तऐवज जमा होऊ लागले, ज्यामुळे हा संग्रह जगातील सर्वात मोठा संग्रह बनला. सध्याच्या काळात या ग्रंथालयात दररोज सुमारे १०,००० हून अधिक नवीन वस्तू जोडल्या जातात. या प्रचंड आवकमुळे ग्रंथालयातील साहित्याचे वर्गीकरण करणे कठीण झाले होते, ज्यासाठी त्यांनी स्वतःची एक वेगळी वर्गवारी पद्धत शोधून काढली, ज्याला 'लायब्ररी ऑफ काँग्रेस क्लासिफिकेशन' (LCC) म्हटले जाते. आज जगभरातील अनेक मोठी विद्यापीठे आणि संशोधन संस्था पुस्तके मांडण्यासाठी याच पद्धतीचा वापर करतात.

या ग्रंथालयाचा इतिहास जितका थक्क करणारा आहे, तितकाच त्यामध्ये जतन केलेला दुर्मिळ खजिना जगाला विस्मित करणारा आहे. लायब्ररी ऑफ काँग्रेसमध्ये अशा काही अमूल्य वस्तू सुरक्षित ठेवण्यात आल्या आहेत, ज्या संपूर्ण जगात इतर कुठेही पाहायला मिळत नाहीत. यात सर्वात प्रमुख आकर्षण म्हणजे व्हेलमवर म्हणजेच प्राण्यांच्या मऊ त्वचेपासून बनवलेल्या कागदावर छापलेली 'गुटेनबर्ग बायबल'ची संपूर्ण प्रत होय. युरोपमधील फिरत्या टाईपने छापलेले हे पहिले मोठे पुस्तक मानले जाते आणि जगात अशा केवळ तीनच संपूर्ण व परिपूर्ण प्रती शिल्लक आहेत, ज्यातील एक येथे आहे. याशिवाय, मेसोपोटेमिया संस्कृतीतील सुमारे ३००० वर्षे जुन्या मातीच्या विटा (क्युनिफॉर्म टॅब्लेट्स) हा येथील सर्वात प्राचीन संग्रह आहे, ज्यावर तत्कालीन व्यापारी नोंदी आणि हिशोब कोरलेले आहेत.

ग्रंथालयामध्ये इतिहासाला कलाटणी देणाऱ्या वैयक्तिक वस्तूही जतन केल्या आहेत. १४ एप्रिल १८६५ च्या दुर्दैवी रात्री जेव्हा राष्ट्राध्यक्ष अब्राहम लिंकन यांची हत्या करण्यात आली, तेव्हा त्यांच्या खिशात असलेल्या वस्तू म्हणजेच दोन चष्मे, एक छोटा चाकू, रुमाल आणि ५ डॉलर्सची एक नोट आजही येथे जशीच्या तशी पाहायला मिळते. यासोबतच, अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा मूळ जाहीरनामा, थॉमस जेफरसन आणि जॉर्ज वॉशिंग्टन यांच्या हाताने लिहिलेल्या डायऱ्या आणि महत्त्वाची ऐतिहासिक कागदपत्रे येथे सुरक्षित आहेत. पुस्तकांच्या आकाराचा विचार केल्यास, येथे जगातील सर्वात लहान पुस्तक उपलब्ध आहे, ज्याची पाने उलटण्यासाठी सुईचा वापर करावा लागतो, तर दुसरीकडे अवाढव्य आकाराचे नकाशेही पाहायला मिळतात. केवळ हस्तलिखितेच नाही, तर जगातील पहिल्या ऑडिओ रेकॉर्डिंग्जपासून ते लाखो संगीताच्या दुर्मिळ तबकड्या आणि मौल्यवान जुनी वाद्ये (जसे की स्ट्रॅडिव्हेरियस व्हायोलिन) या ग्रंथालयाच्या अमूल्य खजिन्याचा भाग आहेत.

आधुनिक युगाशी पाऊल जुळवत लायब्ररी ऑफ काँग्रेसने युनेस्को (UNESCO) सोबत मिळून 'जागतिक डिजिटल लायब्ररी' (World Digital Library) प्रकल्प सुरू केला. याद्वारे जगभरातील महत्त्वाच्या सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक दस्तऐवजांचे डिजिटलायझेशन करून ते इंटरनेटवर सर्वांसाठी मोफत उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. याशिवाय, ग्रंथालयाच्या आवारात एक अतिशय प्रसिद्ध आणि अवाढव्य 'मेन रीडिंग रूम' (Main Reading Room) आहे. या वाचनालयाचा घुमट आणि तिथली वास्तुकला एवढी भव्य आहे की, ती पाहण्यासाठी दरवर्षी लाखो पर्यटक वॉशिंग्टनला भेट देतात. मात्र, येथे बसून अभ्यास करण्यासाठी केवळ सामान्य नागरिक चालत नाही, तर वाचकाचे वय किमान १६ वर्षे असावे लागते आणि त्यांच्याकडे ग्रंथालयाचे अधिकृत 'रीडर कार्ड' असणे आवश्यक असते. या ग्रंथालयाच्या व्यवस्थापनाची जबाबदारी 'लायब्रेरियन ऑफ काँग्रेस' यांच्यावर असते, ज्यांची नियुक्ती थेट अमेरिकेचे राष्ट्रपती करतात.

लायब्ररी ऑफ काँग्रेस हे केवळ पाश्चात्त्य इतिहासाचे केंद्र नसून, त्यामध्ये भारताच्या आणि दक्षिण आशियाच्या समृद्ध सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशाचा अतिशय मोठा खजिना दडलेला आहे. या ग्रंथालयाच्या 'एशियन डिव्हिजन' (Asian Division) अंतर्गत दक्षिण आशियाई संग्रहात भारताशी संबंधित हजारो दुर्मिळ हस्तलिखिते, पुस्तके आणि दस्तऐवज अत्यंत सुरक्षितपणे जतन करण्यात आले आहेत. या संग्रहाची सुरुवात विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला, म्हणजेच १९०४ मध्ये झाली, जेव्हा ग्रंथालयाने अल्ब्रेक्ट वेबर या प्रसिद्ध जर्मन भारततज्ज्ञाचा वैयक्तिक संग्रह विकत घेतला. या संग्रहात तब्बल ४,००० हून अधिक पुस्तके, दुर्मिळ लेख आणि महत्त्वपूर्ण पत्रव्यवहार समाविष्ट होते. यामध्ये एकोणिसाव्या शतकातील 'ऐतरेय ब्राह्मण' आणि 'अग्निष्टोमप्रयोग' यांसारख्या प्राचीन संस्कृत वैदिक ग्रंथांच्या मौल्यवान हस्तलिखितांचा समावेश आहे.

या ग्रंथालयाकडे 'इंडो-आर्यन मॅन्युस्क्रिप्ट सिरीज' नावाचा एक विशेष विभाग आहे, ज्यामध्ये ४७२ हून अधिक अत्यंत दुर्मिळ हस्तलिखिते आहेत. हे दस्तऐवज मुख्यत्वे संस्कृत भाषेत असले, तरी महाराष्ट्रातील वाचकांसाठी अभिमानाची गोष्ट म्हणजे यात काही जुनी मराठी हस्तलिखितेही जतन केलेली आहेत. उदाहरणार्थ, संत साहित्याशी आणि तत्त्वज्ञानाशी संबंधित असलेल्या 'शुकाष्टकटीका' (Śukāstakaṭīkā) या जुन्या मराठी ग्रंथाची मूळ हस्तलिखित प्रत या ग्रंथालयात सुरक्षित आहे. याशिवाय प्राकृत भाषेतील जैन धर्मग्रंथ 'कल्पसूत्र' देखील येथे पाहायला मिळते. ही हस्तलिखिते प्रामुख्याने १५९८ ते १९०४ या काळातील असून, १९३० आणि १९४० च्या दशकात भारतातून गोळा करून अमेरिकेला आणली गेली होती.

या प्राचीन धार्मिक आणि साहित्यिक खजिन्यासोबतच, भारताच्या आधुनिक राजकीय इतिहासातील सर्वात महत्त्वाचा दस्तऐवजही येथे उपलब्ध आहे. भारताचे राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांनी स्वतःच्या हाताने लिहिलेला एका निबंधाचा मसुदा (Mahatma Gandhi Essay Draft) या ग्रंथालयाच्या विशेष संग्रहात अत्यंत आदराने जतन करून ठेवण्यात आला आहे. एवढेच नव्हे, तर भारताच्या स्वातंत्र्यापूर्वीच्या काळातील विविध 'संस्थानिकांची अधिकृत कागदपत्रे' (Princely State Papers) आणि जुनी वृत्तपत्रे देखील येथे संशोधकांसाठी उपलब्ध आहेत. अशा प्रकारे, वाशिंग्टनमध्ये बसूनही एखादा अभ्यासक भारताच्या प्राचीन वेदांपासून ते थेट महात्मा गांधींच्या विचारांपर्यंतचा संपूर्ण इतिहास या ग्रंथालयाच्या माध्यमातून सखोलपणे अभ्यासू शकतो. संकटांच्या अनेक आगींमधून तावून सुलाखून निघालेले हे ग्रंथालय आज केवळ एक वाचनालय राहिलेले नसून, ते संपूर्ण मानवी प्रगतीचे, ज्ञानाचे आणि जागतिक वारशाचे जिवंत प्रतीक बनले आहे.

एक ते सात ऑगस्ट हा कालावधी ५५ जागतिक स्तनपान सप्ताह७७ म्हणून साजरा केला जातो. या संबंधात भारतामध्ये १९९२ साली कायदा संमत करण्यात आला आणि तो १ ऑगस्ट १९९३ पासून भारतभर अमलात आला- त्याचे शीर्षक ५५ बालकांच्या दुधाला पर्यायी अन्न, दूध पाजायच्या बाटल्या आणि बालकांचे खाद्यपदार्थ (उत्पादन पुरवठा आणि वितरण-नियमन) कायदा १९९२७७ कायद्याची प्रमुख वैशिष्ट्ये-बालकांच्या दुधाचे पर्याय व दूध पाजण्याच्या बाटल्या यांचा वापर अथवा विक्री वाढविण्यासाठी प्रेरणा देण्यास मनाई,

खरं आहे हे ! आज जी विकतची काही मऊ मऊ पांघरुणे मिळतात, त्यात कृत्रिमरीत्या तयार केलेली फर वापरली जाते. त्यात जे रंग डाय करण्यासाठी वापरले जातात, ते पण अॅलर्जी वाढवतात, असे लक्षात येत आहे. सहज हातात धरून झटकली तरी ही फर वाऱ्यावर उडताना नुसत्या उघड्या डोळ्यांना दिसते.

रशियाच्या पश्चिमेला असणाऱ्या, काळ्या समुद्राच्या परिसरातील टॅमान द्वीपकल्पावरील डोंगराळ भागात, पॅराटेथिस जलाशयाचे कालानुरूप पुरावे खडकांतील थरांच्या स्वरूपात व्यवस्थित टिकून राहिले आहेत. डॅन व्हॅलेंटिन पाल्कू आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी टॅमान येथील डोंगराळ जमिनीतले, पृष्ठभागापासून सुमारे पाचशे मीटर खोलीपर्यंतच्या खडकांचे, जवळपास साडेतीनशे थरांतले सुमारे सातशे नमुने गोळा केले.

भारतीय प्रशासनाचा पोलादी कणा म्हणून सनदी अधिकारी सुप्रसिद्ध आहेत. अठरापगड भाषासमूहांच्या ह्या देशाला एकत्र बांधून ठेवणारी ही पोलादी चौकट देशाच्या स्वातंत्र्यापासूनच तिच्या कामगिरीमुळे महत्त्वाची ठरली होती. देशात घटनादत्त संरक्षण असणारी सेवा म्हणजे सनदी सेवा. तिचे स्वातंत्र्य अबाधित राहावे, व योग्य निर्णय घेताना कोणत्याही दबावाला बळी न पडता अधिकाऱ्यांनी आपले काम निष्पक्षपातीपणाने करावे, ह्यासाठी हे संरक्षण दिलेले होते.

मराठी किती संपन्न भाषा आहे पहा. एका स्पर्धा परीक्षेतील प्रश्न :

"दिलके टुकडे टुकडे करके मुस्कराके चल दिए"

या वाक्याचं आपल्या मातृभाषेत भाषांतर करा.

वेगवेगळ्या सेंटरवरील विद्यार्थ्यांची नमुनेदार उत्तरे..,

विद्यार्थी-१ (पुणे)
ह्रदयाचे तुकडे तुकडे करुन गालावर खळीसह चालती झाली...

विद्यार्थी-२ (नाशिक)
ह्रदयाची खांडोळी खांडोळी करून स्मितहास्य करत निघून गेली टवळी...!

विद्यार्थी ३ (मुंबई)
दिल ब्रेक करुन वर नुस्ती एक स्माईली सेंड करुन परतीची लोकल पकडलीस...!

विद्यार्थी-४ (अकोला)
मनाचा बुकना बुकना करून दात ईचकुन निंगुन गेली

विद्यार्थी-५ (अमरावती)
कलिजाचे मार कुटके कुटके केले माह्या, अन दातकाड काहाडत कुठं चाल्ली वं !

विद्यार्थी-६ (यवतमाळ)
निरे तुकळे केलेना हिर्दयाचे, न वरुन जाता जाता बत्तिशी दाखुन राह्यली..आं !!

विद्यार्थी-७ (वाशिम)
कायजाच्या पार चिंध्या करून टाकल्या माहया, अन हेंबाडथुत्री दातकड विचकत जाऊन राहाली भैताड़ लेकाची

विद्यार्थी-८ (बुलढाना)
लांग चिथडे करुन माया कायजाचे वरुन लय दातं इचकून रहाली तु तं.. आन चाल्लि लगे..

विद्यार्थी ९ (वर्धा)
बाप्पा !! पार चिटोरे चिटोरे केले पोट्टिन कायजाचे अन बगा कशी जाऊन रायली फिदिफिदी हासंत

विद्यार्थी १० (नागपूर)
दिलची बोटी बोटी करुन गालात हासत हासत च्याल्ली न बे ...

विद्यार्थी ११ (धुळे)
काळीज ना तुकडा तुकडा करी सन गाल गाल मा हसी सन तरफडली बेरड !

विद्यार्थी १२(लातूर) :
आरं बाबो, अगुदर तर काळजाची पार वाट लावली ! वरनं माज्याकड बगुन दाताड इचकत निगुन गेली, च्या मायला...!

विद्यार्थी १३ (मालवण) :
मेली अवदीसा नायथयली...,
तेचा त्वांडार शिरापडली ती...,
तेच्या आवशिक खाली कोल्यान...,
माझा काळीज नांगरुन.., खिदळत - खिदळत वाटेक लागला ता अक्कर माशी प्वार...!!!

विद्यार्थी १४ ( चिपळूण ) :
जल्ला कनाखाली जालपोल केलीव नी कालजाचं पानी पलवलनं नं तीनं ...आनी फारकन पलाली

जव हे धान्य प्रामुख्याने क्षुद्रधान्या मध्ये समाविष्ट होते. तसेच ह्याचा वापर आपल्या दैनंदिन आहारात आपण जास्त करताना आढळत नाही कारण तसे हे धान्य कोकण गोवा प्रांतात फारसे प्रचलित नाही.

तरी देखील हे अत्यंत पौष्टीक, त्यामानाने स्वस्त असे धान्य असल्याने ह्याचा वापर जर आपण आपल्या आहारा मध्ये केला तर त्याचा फायदा आपल्या आरोग्यास व शरीरास नक्कीच होऊ शकेल ह्यात शंका नाही.

डायबेटिस असणाऱ्या व्यक्तिंना तर जव हे एक वरदान आहे त्यामुळेच प्रमेही रूग्णाने आपल्या आहारात जवाचा वापर केल्यास त्याचा चांगला फायदा रक्तगक साखर नियंत्रित करायला व प्रमेह आटोक्यात ठेवायला नक्की होऊ शकतो. चला तर मग आपण जवाचे गुणधर्म पाहुयात: जव चवीला गोड, तुरट, थंड, रूक्ष, पचायला हल्के, वातकर, कफ पित्त नाशक असून, मल वाढविणारा, तसेच चरबी कमी करणारा, मेघा, बुद्धी, शरीर बल वाढविणारा आहे.

आता आपण जवा पासून तयार केलेल्या पदार्थांचे गुणधर्म पाहुया:

१) मंड:

हा पचायला हल्का, कफपित्तनाशक, वातुळ, घशाला हितकर, रक्त शुध्दीकर आहे.

२) मंथ:

चवीला गोड, थंड, वर्ण सुधारणारा,बलवर्धक, पुष्टीकर, स्थैर्यकर, पित्तनाशक, दाह, तहान, श्रम ह्यांचा नाश करणारा, उल्टी होत असल्यास ती कमी करायला मदत करतो.

३) रोटी:

चवीला गोड, हल्की, वातकर, मल वाढविणारी, कफरोगात उपयुक्त, बलकारक, शुक्रवर्धक आहे.

जव खायचा अतिरेक केल्यास शरीरात वात वाढून त्याची लक्षणे दिसू लागतील.

(क्रमश:)

(ह्या लेखामधील उपचार हे वैद्यांचा सल्ला घेऊनच वापरावे हि विनंती)

आता पर्यंत सुरू असलेले किचन क्लीनीक ह्या सदरातील हा शेवटचा लेख असून हे सदर ह्या शेवटच्या लेखाने पुर्ण होत आहे.मी आशा करते की हे सदर आपल्या सर्वांना नक्कीच उपयुक्त ठरले असेल.लवकरच पुन्हा भेटूया एक नवीन लेखमाला घेऊन.

तो पर्यंत तात्पुरता निरोप घेते.

धन्यवाद.

वैद्य स्वाती अणवेकर
आरोग्य आयुर्वेदीक क्लीनीक,
म्हापसा गोवा.
संपर्क: ९९६०६९९७०४

पुण्याजवळील मुठा नदीच्या आंबी या उपनदीवरील पानशेत हे धरण फुटल्यामुळे पुण्यात आलेल्या पुरात सुमारे १,००,००० लोक विस्थापित झाले. नदीकाठचे तीन मजली वाडे पूर्णपणे बुडाले होते. आजही अशा इमारती पूररेषेच्या आठवणी सांभाळून आहेत. भांबावलेल्या अनेकांनी गणरायाचे पूजन करून पुन्हा प्रपंच उभारले.