१२३१० फूट उंचीवर पांढऱ्या शुभ्र दगडासारख्या घट्ट बर्फाचा समुद्र पसरलेला होता. ३ ते ५ किमी व्यास असलेल्या सरोवरात पाणी म्हणून दिसत नव्हते. आकाश ढगाळलेले. सूर्य डोकावत होता आणि सरोवराचा काही बर्फ चकाकत होता. सरोवराचा परिसर हिरवागार,पाणी इतके नितळ आणि निळे,त्यात बाजूच्या निसर्गाचे रम्य प्रतिबिंब पडते. शेकडो वर्षापूर्वी लामा गुरु पाण्याचा नितळ पणा व आकाशातील विविध रंगछटावरून वरून पुढील काळाचे भविष्य सांगत.

इंटरनेटच्या प्रसारामुळे ‘हे विश्वची माझे घर’ ही संकल्पना प्रत्यक्षात आली असली तरी या जगाला एका कुटुंबाप्रमाणे बनवण्याचे श्रेय जाते ते फेसबुकला. या सोशल नेटवर्किंग साइटचा वापर करणा-यांची संख्या १८० कोटींहून अधिक असल्याने फेसुबक म्हणजे १८० कोटींहून अधिक लोकांचे एक कुटुंबच बनले आहे.

आधी कोविडची साथ; त्या नंतर सीमे वर चीनची आगळिक; संतापलेल्या भारतीयांनी चीनी वस्तूं वर बहिष्कार टाकण्या करता दिलेली हांक; आणि शेवटी झालेली जाणीव की आपली अर्थ व्यवस्था चीन मधून आयात केलेल्या वस्तूंवर येवढी अवलंबून आहे की आपण फार काही वस्तूं वर बहिष्कार टाकूच शकत नाही. या सर्व घडामोडींच्या निमित्ताने काही मुद्दे अधोरेखित झाले आहेत, व त्याची नोंद आत्ताच घेणे गरजेचे आहे. कारण एकदा का सीमे वर परत शांतता झाली, कोविड संक्रमण आटोक्यात आले, की हे मुद्दे आपल्या करता महत्वाचे राहणार नाहीत.

गुंतवणूक करणे म्हणजे जमिनीत आंब्याचे बी पेरण्यासारखे असते. बी पेरून त्याची योग्य निगराणी करावी लागते, अनेक वर्षे वाट पाहावी लागते, तेव्हा त्याचे मोठ्या वृक्षात रूपांतर होते. हा वृक्ष नेमका किती मोठा होईल व किती वर्षांनी आंबे येतील हे आधीच अचूक सांगता येत नाही.

पिंपरी-चिंचवड नगरपालिकेची स्थापना लोकनेते आण्णासाहेब मगर यांनी ४ मार्च १९७० साली पिंपरी, चिंचवड, भोसरी, आकुर्डी-निगडी ही गावे एकत्र करून केली. शासकीय समितीने १९७० ते १९७८ पर्यंत कारभार केल्यानंतर २० मार्च १९७८ मध्ये नगरपालिकेची सार्वत्रिक निवडणूक झाली.

भारतीय संस्कृती व तिचा विस्तार हिमालयाच्या उत्तुंग पर्वत शिखरांच्या रांगेत चीन तुर्कस्तानच्या खोर्‍यात एका चिमुकल्या जगापासून थोड्याशा अलिप्त असलेल्या अशा अल्चीत कसा झाला ते थोडक्यात पाहू

अतिपोषण हा आपल्या देशात नवीन, पण वाढती समस्या झाली आहे. अतिपोषण हेसुद्धा एक प्रकारचे कुपोषण आहे.

कोणकोणते धोके ह्या काळाच्या उदरात दडलेले आहेत? ते प्रत्येक सुजाण नागरिकाने समजून घेण्याची आवश्यकता आहे. मात्र ती माहिती सहजी उपलब्ध असणारी नाही. ब्रिगेडिअर हेमंत महाजन ह्यांनी ह्या पुस्तकाच्या रूपाने ती समोर आणली आहे. काश्मीरची समस्या काय आहे? हे जाणून घेण्याचा सोपा सोपान म्हणजेच, ’आव्हान जम्मू आणि काश्मीर मधील छुप्या युद्धाचे’ हे पुस्तक आहे.

‘उत्तानपणे प्रणयराधना करण्यात आम्ही सर्वांच्या पुढे’ अशी माणसाने बिलकुल बढाई  मारायला नको! सेरेंगेटीच्या अरण्यवनात देखण्या प्रियेच्या भोवती पिंगा घालणारे रंगेल नर पहा म्हणजे खात्री पटेल. जंगलचा राजा प्रियेची अशी मनधरणी करतांना कधी दिसला की समजेल. 

आज ७ ऑगस्ट, नागपंचमी

1. नाग/साप कधीही दूध पीत नाही, कारण तो सस्तन प्राणी नाही.

2. नाग जिभेने वास घेतो, त्यामुळे तो सारखी जीभ बाहेर कडून आसपास असणाऱ्या प्राण्यांचा अंदाज घेतो.

3. नाग पूर्ण मांसाहारी प्राणी आहे, तो इतर प्राण्यांची अंडी, किंवा लहान प्राणी, जसे उंदीर, बेडूक, सारडा यांना खातो.

4. त्याची स्मरण शक्ती अतिशय अल्प असते, त्या मुळे सिनेमात दाखवतात तसे नागीण बदला घेत नाही.

5. शक्यतो हा प्राणी मनुष्याला घाबरतो व लपून राहण्याचा किव्वा पळून जाण्याचा प्रयत्न करतो. तुम्ही घाबरू नका.

6. नाग कंपनाने (vibrations) सुद्धा जवळपास कोणी आहे हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करतो. गुरखा म्हणून रात्री काठी वाजवतो, साप व नागाला दूर जाण्यासाठी प्रोत्साहित करतो.

7. नागाला कान नसतात, तसेच त्याची नजर तीक्ष्ण नसते.

8. नागाने 1 बेडूक किव्वा उंदीर खाल्यास त्याला किमान 15 दिवस अन्नाची गरज नसते.

9. नागपंचमीला त्याच्या डोक्यावर हळद किव्वा कुंकू टाकू नका, यामुळे त्याला इजा होऊ शकते.

10. नागाला पुंगीचा आवाज ऐकू येत नाही, गारुडी पुंगी हलवतो, म्हणून नाग ते पाहून झडप घेऊन चावण्यासाठी स्वतः हलतो, ज्याला काही मूर्ख लोक डोलणे समजतात.

थोडक्यात सांगायचे तर हा सण बंद करावा, किव्वा त्या दिवशी सर्व शाळेत सर्प घराण्यातील जीवांची मुलांना माहिती द्यावी ज्यामुळे त्यांच्यातील भीती व गैर समज दूर होण्यास मदत होईल. 21 व्या शतकात आलो आहोत याचे भान ठेवा, श्रद्धा असावी, अंधश्रद्धा नको.

आपणास कोणीही नाग सापाचे खेळ दाखवताना दिसल्यास पोलिसांना खबर द्या, त्याच्या जवळचे प्राणी जप्त करा, आणि सुजाण नागरिक आहेत हे उदाहरण देऊन सिद्ध करा.

We were country of snake charmers, now we are country of mouse charmers. Lets now work hard to rule world with mouse in hand.

पूर्ण लेख वाचल्या बद्दल, आभारी आहे

-- विजय लिमये
9326040204